Τα ΝΕΑ - Τεχνολογία

Σε περιβάλλον κατακερματισμού του πολιτικού τοπίου με έντονο και μετρημένο το «αντισυστημικό» αίσθημα, το Μέγαρο Μαξίμου χαράζει εκλογική στρατηγική απέναντι σε ένα μέτωπο με ποικιλομορφία και διαφορετικά μεταξύ τους χαρακτηριστικά. Οσο επιχειρείται αυτά να αναλυθούν σε κυλιόμενες μετρήσεις, υπό τον φόβο ότι αν αγνοηθούν ελλοχεύουν σοβαροί κίνδυνοι, διαμορφώνεται ο νέος άξονας στον οποίο επιλέγει να κινηθεί η κυβέρνηση.

Διαχωριστικές γραμμές τύπου «Δεξιά – Αριστερά» έχουν μείνει προ πολλού στην άκρη. Κυβερνητικοί παράγοντες μιλούν τώρα για «ορθολογισμό – ανορθολογισμό». Αλλοι τον συνοψίζουν με περισσότερη ευθύτητα, θεωρώντας ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα τον προβάλλει με κλιμακούμενη ένταση στον δρόμο προς την Κυριακή των εθνικών εκλογών: συστημισμός – αντισυστημισμός. Παρότι η ερμηνεία του «αντισυστημισμού» μπορεί να αλλάζει ανάλογα με το ποιος ερωτάται, αυτός φαίνεται να διαπερνά ψηφοφόρους όλων των κομμάτων – ακόμα και της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ – στο σημερινό τοπίο κρίσης εμπιστοσύνης, σηματοδοτώντας τη δυσκολία χαρτογράφησής του, επεξήγησης και αντιμετώπισης. Απέναντι όμως σε μια αναμενόμενη σκληρή μάχη πολλών κομμάτων (μικρών και προσωποκεντρικών) που διεκδικούν την κυριαρχία στον «αντισυστημικό» χώρο, εν αναμονή και των κυοφορούμενων κομμάτων, όπως της Μαρίας Καρυστιανού, το Μαξίμου επιλέγει να «κεντράρει» το Κέντρο (ακόμα και το άνοιγμα της διαδικασίας της συνταγματικής αναθεώρησης εκεί στοχεύει κυρίως) και τελικά να προβάλλει τη νέα διαχωριστική γραμμή.

Υπάρχουν τρεις λόγοι γι’ αυτό.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

– Πρώτον, οι γαλάζιοι εκτιμούν ότι μόλις έρθει η ώρα της αναμέτρησης «τα διακυβεύματα και οι προτάσεις» για την επόμενη μέρα «ακούγονται αλλιώς και πιο έντονα» – εννοούν δηλαδή ότι μερίδα ψηφοφόρων που μπορεί σήμερα να λοξοδρομούν σε επιλογή έκφραση διαμαρτυρίας, θα ζυγίσουν το σκηνικό προεκλογικά.

– Δεύτερον, η κυβέρνηση πιστεύει ότι το ισχυρό χαρτί της είναι ο προγραμματικός λόγος, σε αντιπαραβολή με όσους θα διεκδικήσουν στην κάλπη να εκφράσουν τον νέο αντισυστημισμό, λειτουργώντας μόνο με το θυμικό. Βέβαια υπάρχουν προσώρας ακόμα και νεοδημοκρατικές φωνές που λένε ότι το αφήγημα της ΝΔ για τον προσανατολισμό της χώρας στα επόμενα χρόνια δεν περνά ακόμα αποτελεσματικά. Εξού και η χαμηλή συσπείρωση αλλά και η φυγή ψηφοφόρων στη δεξαμενή των αναποφάσιστων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

– Τρίτον, εκτιμάται ότι όσο η μάχη πολλών κομμάτων για την πρωτιά στον «αντισυστημικό» χώρο θα φέρνει τριβές και ανταγωνισμούς, η ΝΔ θα έχει ευκαιρίες επανασυσπείρωσης ψηφοφόρων που μπορεί να τρομάξουν από τις πιθανές «περιπέτειες» και μια πολιτική αστάθεια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Τα «δεύτερα» ποσοστά

Πάνε μήνες από τη στιγμή που το Μέγαρο Μαξίμου, διαπιστώνοντας τη δυσκολία να κάνει το πολυπόθητο άλμα πάνω από τη φθορά, αλλά και αναμένοντας ακόμα κυοφορούμενα κόμματα εκ δεξιών και αριστερών, άρχισε να διαβάζει ανάποδα τα γκάλοπ. Δεν έχουν σημασία μόνο τα «πρώτα», τα πλειοψηφικά, ποσοστά σε έναν δείκτη, όπως λέει γαλάζιο στέλεχος με γνώση των αναλύσεων του Μαξίμου σε κρυφές και φανερές μετρήσεις, «αλλά έχει σημασία να κοιτάζουμε τι μας λένε και τα «δεύτερα», τα χαμηλότερα, ποσοστά». Οι επικριτές της κυβέρνησης θα πουν ότι ο Μητσοτάκης κρατά τα δεδομένα που τον βολεύουν, δικαιολογώντας ως φυσιολογική τη φθορά υπό το βάρος της επταετούς διακυβέρνησης, ενόσω ο ίδιος διακρίνει περιθώρια ανάκαμψης προεκλογικά, όταν τεθούν επίσημα τα σκληρά εκλογικά διλήμματα, επιμένοντας στην προσήλωσή του στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις.

Τελικά αυτή η ανάποδη ερμηνεία των διαθέσεων της κοινής γνώμης δείχνει το πού, πρωτίστως, θέλει να απευθύνεται ο Πρωθυπουργός, χωρίς πάντως να έχει την πολυτέλεια να αγνοεί ακροατήρια όσο διαπιστώνει χαμηλή συσπείρωση και σοβαρή απόκλιση από μια τροχιά διεκδίκησης της αυτοδυναμίας. Απέναντι στους έξι-επτά στους δέκα, οι οποίοι καταγράφονται σε δημοσκοπήσεις υπέρ της πολιτικής αλλαγής αλλά δεν βρίσκουν κάπου εκπροσώπηση προς το παρόν, ο Μητσοτάκης συνεχίζει να εστιάζει στο υπόλοιπο 30%, θεωρώντας ότι εκεί παραμένουν δεξαμενές, που συνέβαλαν στην αυτοδυναμία της ΝΔ το 2023 και δεν έχουν πάψει να ακούν την κυβέρνηση, έστω και χωρίς την αποδοχή (ή ανοχή ή ικανοποίηση) του παρελθόντος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Σταθερότητα vs διαμαρτυρίας

Ενδεικτικά ευρήματα τελευταίων δημοσκοπήσεων: στην κυβέρνηση δεν βλέπουν μόνο μια δύσκολα διαχειρίσιμη και δυνητικά ανησυχητική κατάσταση στο 58% που λέει ότι θα επιλέξει ψήφο διαμαρτυρίας στις εθνικές εκλογές, αλλά στέκονται περισσότερο στο 37%, που λέει ότι θα ψηφίσει για κυβερνητική σταθερότητα (Alco/Alpha). Στη συγκεκριμένη δημοσκόπηση η μπάρα της ψήφου σταθερότητας αυξήθηκε κατά τρεις μονάδες σε τρεις μήνες (Ιανουάριος 2026 – Σεπτέμβριος 2025), η μπάρα της διαμαρτυρίας πήρε μία μονάδα.

\Αλλο γκάλοπ (GPO/Star) μέτρησε τον «διχασμό» στις απαντήσεις περί αυτοδύναμων ή συμμαχικών κυβερνήσεων: το 48,8% προτιμά κυβέρνηση συνεργασίας, το 47% θέλει αυτοδύναμο σχήμα (και προφανώς ψηφοφόροι της ΝΔ είναι εκείνοι που κυρίως στηρίζουν αυτοδυναμία) κι ενώ το 69,5%, προτιμά να εκλεγεί άλλη κυβέρνηση καταγράφεται ένα 25,2%, ποσοστό πάνω από την πρόθεση ψήφου της ΝΔ στην ίδια έρευνα, που θέλει να συνεχίσει να κυβερνά η ΝΔ με πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η ανάλυση των κυλιόμενων μετρήσεων που γίνεται στην κυβερνητική έδρα ως προς τα «δεύτερα» ποσοστά εξηγεί δύο άξονες στη στρατηγική του Μητσοτάκη στον δρόμο για την κάλπη: όχι μόνο την επιμονή του στο αφήγημα της «σταθερότητας» αλλά επιπλέον τον προσανατολισμό στο Κέντρο με προσπάθεια διείσδυσης στο κοινό του ΠΑΣΟΚ, ως ο έτερος «συστημικός» εκπρόσωπος και διεκδικητής μετριοπαθών ψηφοφόρων.

Γλυκόπικρη γεύση έχει η νίκη του Αστέρα Τρίπολης με 2-0 επί του Βόλου, με δυο γκολ του Χουλιάν Μπαρτόλο που ήταν ο πρωταγωνιστής του ματς της 20ής αγωνιστικής της Stoiximan Super League. Οι Αρκάδες πανηγύρισαν μετά από δυο μήνες καθώς η προηγούμενη φορά ήταν στις 30 Νοεμβρίου 2025 στο Περιστέρι με τον Ατρόμητο και μαζί με αυτή στο κύπελλο Betsson από τον ΟΦΗ προέρχονταν από έξι σερί ήττες.

Όμως, οι γηπεδούχοι δεν μπορούν να χαρούν όσο θα έπρεπε καθώς αποτελεί ψυχρολουσία για αυτούς η νίκη του Παναιτωλικού στη Λάρισα η οποία τους έριξε στη 13η θέση (με 16 βαθμούς), δηλαδή βρίσκονται κάτω από τη ζώνη του υποβιβασμού.

Ο Βόλος γνώρισε πέμπτη σερί ήττα στο πρωτάθλημα συν μια με την Κηφισιά στο Κύπελλο. Οι Θεσσαλοί βρίσκονται στην 7η θέση με 25 βαθμούς.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Δοκάρι στο α’ μέρος

Οι δυο ομάδες ξεκίνησαν επιθετικά και ο Αστέρας Τρίπολης είναι η πρώτη ομάδα που έχασε μεγάλη ευκαιρία. Θα μπορούσε να σκοράρει ο Κετού στο 21’ αν έπιανε καλή κεφαλιά, μετά από κεφαλιά-πάσα του Ιβάνοφ και ενώ όλα ξεκίνησαν από κόρνερ του Μίτροβιτς.

Το πρώτο ημίχρονο ήταν μοιρασμένο και ο Βόλος ήταν φλύαρος, σε αντίθεση με τους γηπεδούχους που ήταν πιο απειλητικοί. Έτσι στο 45’ βρέθηκαν κοντά στο γκολ με τον Μπαρτόλο, που πέρασε στον Μούμο,  αυτός έκανε το πλασέ και η μπάλα έγλειψε το αριστερό κάθετο δοκάρι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Ημέρα του Μπαρτόλο

Ίδιο σκηνικό και στο ξεκίνημα του δευτέρου ημιχρόνου. Στο 56’ ο Αστέρας έχασε ευκαιρία με κεφαλιά του Οκό που απέκρουσε ο Σιαμπάνης. Στο 60’ ο Τσακαλίδης (Χαλκιδικής) κλήθηκε στο VAR και καταλόγισε πέναλτι σε ανατροπή του Κετού από τον Φορτούνα.

Το πέναλτι εκτέλεσε ο Μπαρτόλο και έκανε το 1-0. Στο 76’ ο Αστέρας κλείδωσε τη νίκη (2-0) με πλασέ του Μπαρτόλο από το ύψος του πέναλτι, μετά από κάθετη πάσα του Κετού στον Τζοακίνι που έδωσε την ασίστ.

Η ΑΕΚ χρειάστηκε να δείξει υπομονή και αποφασιστικότητα απέναντι στο Μαρούσι, όμως στο τέλος βρήκε τις λύσεις και επικράτησε με 83-74, στο πλαίσιο της 18ης αγωνιστικής της Stoiximan GBL, διευρύνοντας το νικηφόρο της σερί στις δέκα συνεχόμενες επιτυχίες σε όλες τις διοργανώσεις.

Η ομάδα του Ντράγκαν Σάκοτα αντιμετώπισε ζητήματα φρεσκάδας στο μεγαλύτερο μέρος της αναμέτρησης, καθώς ο Σέρβος τεχνικός βασίστηκε σε rotation εννέα παικτών. Παρ’ όλα αυτά, στα κρίσιμα λεπτά η εμπειρία και η ποιότητα των «κιτρινόμαυρων» έκαναν τη διαφορά, οδηγώντας την Ένωση στη νίκη.

Κορυφαίος για την ΑΕΚ ήταν ο Μπάρτλεϊ, ο οποίος σημείωσε 21 πόντους με 4/5 δίποντα, 7/7 βολές και 2/8 τρίποντα, προσθέτοντας ακόμη 7 ριμπάουντ και 5 ασίστ. Σημαντική ήταν και η συμβολή του Γκρέι, που ολοκλήρωσε τον αγώνα με 20 πόντους και 5 ριμπάουντ, με τους δύο παίκτες να ξεχωρίζουν και να καθορίζουν την έκβαση του παιχνιδιού.

Τα δεκάλεπτα: 23-15, 37-41, 54-59, 83-74.

«Λερώνει!» φώναζαν οι μεταφορείς, όταν κουβαλούσαν, μέσα από κόσμο, ένα φρεσκοβαμμένο έπιπλο. Προειδοποιούσαν μην το αγγίξει κατά λάθος κανείς, γιατί θα αναγκαζόταν έπειτα να τρίβει τον λεκέ με νέφτη μπας και τον διώξει από τα ρούχα του.

Ετσι λειτούργησε ο Τζέφρι Επστιν, ο διαφθορέας και βιαστής ανήλικων κοριτσιών, που τα έβρισκε στις φτωχογειτονιές και τα εξέδιδε στην «καλή κοινωνία». Λέκιασε ουκ ολίγους ξακουστούς. Που απεδείχθησαν εκτός από ανάλγητοι και απρόσεκτοι. Τον πρίγκιπα Ανδρέα, αδελφό του βασιλιά Κάρολου, συνονόματο εγγονό του δικού μας Ανδρέα, του ανδραγαθήσαντα ή εγκληματίσαντα στη Μικρά Ασία, ο οποίος θα είχε το τέλος των Εξι εάν δεν ήταν γαλαζοαίματος. Ο Ανδρέας ο νεότερος, ίσως και ανοητότερος, πλήρωσε τις πομπές του χάνοντας τους τίτλους του. Παίρνοντας πόδι από το Μπάκιγχαμ. Ενώ ο Μπιλ Κλίντον έπεσε σχετικά στα μαλακά λόγω ηλικίας. Αν πεις για τον Ντόναλντ Τραμπ, μέχρι στιγμής φαίνεται να φυλούσε τα νώτα του.

Με τη δημοσίευση του αρχείου Επστιν, εκατομμύρια σελίδες, ο κύκλος με τα πελατάκια ανοίγει. Απορείς. Δεν υπήρχε – αναρωτιέσαι – άλλος μαστροπός στο διεθνές τζετ σετ και έτρεχαν όλοι σε εκείνον; Εκτός και αν το εμπόριο σάρκας ήταν βιτρίνα άλλων, ακόμα μελανότερων, δραστηριοτήτων και συναλλαγών. Στα ονόματα του αρχείου, να ‘σου κι ο Νόαμ Τσόμσκι! Μάλιστα. Ο κορυφαίος γλωσσολόγος. Ο περίβλεπτος στοχαστής. Ο Πάπας του ριζοσπαστισμού. Εκείνος που αυτοπροσδιοριζόταν ως ελευθεριακός σοσιαλιστής και αναρχοσυνδικαλιστής. Να χαριεντίζεται με τον νταβατζή. Να του γράφει γλοιωδώς ότι «φαντασιώνεται το νησάκι της Καραϊβικής». Να τον συμβουλεύει πώς να διαχειριστεί την αρνητική δημοσιότητα, χαρακτηρίζοντας τις εναντίον του κατηγορίες υστερικές. Και να πειράζεται – άχου τον! – χαριτωμένα, όταν ο Επστιν τον παρομοιάζει με τον Πλούτο, τον σκύλο του Ντίσνεϊ. «Οντως μου μοιάζει!» να παραδέχεται. Να ζητάει, τέλος, να τον φέρει σε επαφή με τον Στιβ Μπάνον, πρώην πρωτοπαλίκαρο του Τραμπ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ρεζιλίκια. Να ντρέπεσαι για λογαριασμό του. Πρώτη φορά είναι, θα μου πείτε, που βλέπουμε διανοούμενους και καλλιτέχνες να παθαίνουν ακράτεια σιέλων μπροστά σε μεγιστάνες; «Σύγχρονους Αριστοφάνηδες» που επί σκηνής δεν αφήνουν τίποτα όρθιο, ξεσκίζουν όποιον αδικεί τον λαό, και σε επαύλεις και θαλαμηγούς μεταμορφώνονται σε θλιβερούς τζουτζέδες; Σε λουλούδες του καναπέ; «Μίλα μας, Νόαμ, εναντίον της παγκοσμιοποίησης! …Μπα, σε καλό σου, ροδάνι πάει η γλώσσα σου! …Πες μας και για τους Ελληνες, να περάσει η ώρα!»

Είχε τοποθετηθεί σχετικά με εμάς ο Τσόμσκι κατά την περίοδο των μνημονίων. Είχε ενημερώσει ότι το 40% του πληθυσμού μας ζούσε κάτω από το όριο της φτώχειας –  αν είχε ως μέτρο τη χλιδή του περιβάλλοντος Επστιν, θα έπρεπε να το ανεβάσει στο 99%. Μας είχε προτρέψει να μην εφαρμόζουμε τις πολιτικές των Βρυξελλών διότι η Ελλάδα καταστρέφεται. Κι άλλα ηχηρά παρόμοια, που τα εγχώρια φερέφωνα τα αναπαρήγαν. Και τα έτριβαν στα μούτρα όποιου αγωνιζόταν να κρατήσει την ψυχραιμία του και να ιχνηλατήσει μια έξοδο από την κρίση. «Ποια κανονικότητα, ρε προσκυνημένε; Ο μέγας Τσόμσκι το λέει ξάστερα: φωτιά και τσεκούρι!»

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Επειδή ο Τσόμσκι απεδείχθη φαύλος, σημαίνει αναγκαστικά ότι έκανε και λάθος; Αλλο η ηθική συγκρότηση του ανθρώπου, άλλο ο στοχασμός του. Συμφωνώ. Μόνο που όποιος κρίνει τα αλλότρια από απόσταση ασφαλείας, όποιος φαντασιώνεται εξόν από ειδυλλιακά θέρετρα και επαναστάσεις σε μακρινές χώρες – «σε ξένο κώλο, εκατό ξυλιές» έλεγε η μάνα μου –, είναι τρισχειρότερος από εκείνον που κόβει καπίστρι και πέφτει στη φωτιά, «αποθανέτω η ψυχή μου μετά των αλλοφύλων».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Για να το κάνω ακόμα πιο λιανά: Ο Βελουχιώτης όταν αγνόησε τη συμφωνία της Βάρκιζας και ξαναβγήκε αντάρτης, όπως και να τον κρίνουμε, το πλήρωσε με τη ζωή του. Ο Βαρουφάκης όταν και εξαιτίας του έκλεισαν οι τράπεζες, κοίταζε αφ’ υψηλού όσους ξεροστάλιαζαν στα ΑΤΜ. «Δεν θα έπρεπε να σταθείτε κι εσείς από αλληλεγγύη;» τον ρώτησε ένας δημοσιογράφος. Τότε ο Γιάνης, μαθητής του Τσόμσκι, έβαλε τα γέλια. Και ο ήλιος έφριξε.

Άγνωστος κάλεσε λίγο πριν τις 7 το απόγευμα στη γραμματεία του τηλεοπτικού σταθμού «ΣΚΑΙ» και ισχυρίστηκε ότι έχει τοποθετηθεί εκρηκτικός μηχανισμός στο ραδιομέγαρο της ΕΡΤ χωρίς να δώσει χρονικό περιθώριο για την έκρηξη.

Στο ραδιομέγαρο έσπευσαν δυνάμεις της ΕΛΑΣ και πραγματοποίησαν ελέγχους. Το τηλεφώνημα αποδείχτηκε φάρσα.

Η Μπαρτσελόνα καθάρισε με 3-0 τη Μαγιόρκα για την 23η αγωνιστική της La Liga, έχοντας τρεις διαφορετικούς σκόρερ στην αναμέτρηση. Έτσι οι «μπλαουγκράνα» ανέβηκαν εκ νέου στο +4 από τη Ρεάλ, ελπίζοντας σε απώλεια βαθμών της «βασίλισσας» που αντιμετωπίζει εκτός έδρας την Κυριακή (08/02, 22:00) τη Βαλένθια.

Από την άλλη η Μαγιόρκα κατρακύλησε στην 15η θέση έχοντας 24 βαθμούς και έχει μπλέξει στην υπόθεση παραμονής, καθώς η 18η Ράγιο Βαγιεκάνο, έχει 22 πόντους.

Η Μπαρτσελόνα άνοιξε το σκορ με τον Λεβαντόφσκι στο 29ο λεπτό, έπειτα από ασίστ του Όλμο, με τον Λαμίν Γιαμάλ να κάνει το 2-0 στο 61ο λεπτό, έπειτα από ασίστ και πάλι του Ισπανού μεσοεπιθετικού.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Οι γηπεδούχοι έκαναν και το 3-0 με τον Μπερνάλ, έπειτα από τελική πάσα του Φερμίν, σφραγίζοντας το τρίποντο για την ομάδα του Χάνσι Φλικ.

Το πρόγραμμα της 23ης αγωνιστικής της La Liga:

Παρασκευή (06/02)

Θέλτα-Οσασούνα 1-2

(53′ Μπόρχα Ιγκλέσιας – 35′ Μπούντιμιρ, 79′ Ραούλ Γκαρθία)

Σάββατο (07/02)

(15:00) Ράγιο Βαγιεκάνο-Οβιέδο (αναβλήθηκε λόγω κακοκαιρίας)

(17:15) Μπαρτσελόνα-Μαγιόρκα 3-0

(29′ Λεβαντόφσκι, 61′ Λαμίν Γιαμάλ, 83′ Μπερνάλ)

(19:30) Σεβίλλη-Τζιρόνα (αναβλήθηκε λόγω κακοκαιρίας)

(22:00) Ρεάλ Σοσιεδάδ-Έλτσε

Κυριακή (08/02)

(15:00) Αλαβές-Χετάφε

(17:15) Αθλέτικ Μπιλμπάο-Λεβάντε

(19:30) Ατλέτικο Μαδρίτης-Μπέτις

(22:00) Βαλένθια-Ρεάλ Μαδρίτης

Δευτέρα (09/02)

(22:00) Βιγιαρεάλ-Εσπανιόλ

Η βαθμολογία

Συγκλονίζει, ασφαλώς, η τραγωδία στη Χίο με τους μετανάστες. Σε αυτό τουλάχιστον ο Αλέξης Καραμήτρος έχει δίκιο – είναι φοβερό να χάνονται δεκαπέντε άνθρωποι (φυγάδες από το καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν), και μάλιστα με τέτοιο τρόπο. Εξίσου όμως συγκλονίζει η αφέλεια του ιδίου, που αγανακτεί με τον χαρακτηρισμό των διακινητών ως «δολοφόνων» από τον υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής, επειδή ακόμη δεν έγινε η απαραίτητη έρευνα. Υπονοεί, δηλαδή, ότι οι δολοφόνοι μπορεί να είναι από την πλευρά του Λιμενικού, λες και εκείνος που παραβιάζει τον νόμο είναι το ίδιο με τον άλλο που η δουλειά του είναι να υπερασπίζεται την τήρησή του. Φυσικά, άνθρωποι είναι και οι μεν και οι δε, ως προς αυτό και τα δικαιώματα που συνεπάγονται εξ αυτού, βεβαίως, είναι το ίδιο. Ηθικά, όμως, δεν είναι, γιατί οι μεν είναι με τον νόμο, ενώ οι άλλοι τον παραβιάζουν.

Επαναλαμβάνω, για να μην υπάρχει χώρος για παρεξήγηση, αυτή η διάκριση δεν σημαίνει ότι το Λιμενικό είναι εξ ορισμού άμοιρο ευθυνών επειδή επιβάλλει τον νόμο, είναι λάθος όμως να τίθεται στην ίδια ακριβώς βάση με τον διακινητή, όπως κάνει ο κ. Καραμήτρος με τη σχετική δήλωσή του. Αν το Λιμενικό και ο διακινητής είναι το ίδιο, τότε η έννοια του συνόρου, συνεπώς και της απαγόρευσης της παραβίασής του, παύει να υπάρχει. Στην περίπτωση αυτή, το Λιμενικό δεν μας χρειάζεται, αφού δεν μπορεί να εμποδίσει την παραβίαση του συνόρου όταν την εντοπίζει. Να το συντηρούμε για να ενημερώνει με ντουντούκες και μεγάφωνα τα σκάφη με τους παράνομους μετανάστες ότι αυτό που κάνουν συνιστά παραβίαση του νόμου; Αφού το ξέρουν ήδη! Δεν περιμένουν το Λιμενικό να τους το πει αυτοπροσώπως.

Από πλευράς του κ. Καραμήτρου, αυτή η δήλωση ήταν ένα ακόμη εμπόδιο, που ο ίδιος θέτει, στο υποτιθέμενο «rebranding». Στέλνει τη μνήμη πίσω στον Τσίπρα, που αναρωτιόταν δημοσίως αν έχει σύνορα η θάλασσα. Με τέτοια μυαλά, ούτε ο Σαουλίδης ούτε ο Μπουλμπασάκος τον σώζουν. Δεν μπορεί να εξελιχθεί, με αποτέλεσμα ο τρόπος με τον οποίο υποδύεται τον ρόλο του κεντροαριστερού να είναι σαν τα αγγλικά του…

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μακροπρόθεσμα, πάντως, το ναυάγιο της Χίου, καθώς και όλα τα άλλα σχετικά περιστατικά, δεν είναι πρόβλημα για την κυβέρνηση. Ακόμη και η Πύλος, η μεγαλύτερη ως τώρα τραγωδία του είδους, δεν συγκίνησε το ευρύτερο κοινό, αν εξαιρέσουμε τις γνωστές κατηγορίες ειδικών συμφερόντων. Είναι κυνικό να το διαπιστώνουμε; Βεβαίως είναι, κυνική είναι όμως η πραγματικότητα. Η μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη είναι μεν σκληρή, αλλά είναι αυτή ακριβώς που χρειάζεται. Αυτό ο κόσμος το αντιλαμβάνεται πολύ καλά και το επικροτεί, γιατί είναι προτιμότερο να είμαστε σκληροί στα σύνορα, παρά στην κόλαση της Μόριας.

Τι, ξεχάσατε κιόλας τη Μόρια; Ηταν το φυσικό αποτέλεσμα της «καλοσύνης» που εμπορεύεται ο κ. Καραμήτρος και της πολιτικής των ανοικτών συνόρων. Αφού δεν είμαστε πρόθυμοι να στερηθούμε πόρους από την Υγεία, την Παιδεία, την Ασφάλεια ή την Αμυνα, προκειμένου να στεγάσουμε αξιοπρεπώς τους «ανώνυμους απελπισμένους», όπως λέει στη δήλωσή του, τότε αναγκαστικά θα τους στοιβάξουμε σωρηδόν και ο ισχυρότερος ας επιβιώσει. Αλλά εμείς κρατάμε στη μνήμη με περηφάνια τις «γιαγιάδες της Λέσβου» και ξεχνάμε ότι η υποτιθέμενη ανθρωπιά μας δημιούργησε το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

ΔΕΚΑΤΕΤΡΑΧΡΟΝΑ

Η διάρκεια της ανθρώπινης ζωής, χάρη στις προόδους της επιστήμης, παρατείνεται, και αυτό επιτρέπει την ψευδαίσθηση ότι παρατείνεται και η νεότητα. Ετσι, βλέπουμε εκπροσώπους της τρίτης ηλικίας να αμιλλώνται αυτά τα εγγόνια τους, όπως το περιστατικό της περασμένης Τρίτης στην Κοζάνη. Δύο γιαγιάδες, η μία 80, η άλλη 76, βρέθηκαν αντιμέτωπες στην ίδια πλατεία της πόλης. Οπως λέγεται, είχαν διαφορές από το παρελθόν, οπότε είπαν να τις λύσουν επί τόπου και πλακώθηκαν στο ξύλο κανονικά, με κλωτσιές, μπουνιές και μαλλιοτράβηγμα. Παρενέβησαν οι περαστικοί, τις μάζεψε η Αστυνομία και τις πήγε στο νοσοκομείο. Είναι γελοίο δύο γυναίκες στην όγδοη δεκαετία της ζωής τους να έρχονται στα χέρια σαν τις δεκατετράχρονες. Τουλάχιστον, όμως, ας το κάνουν σωστά, σαν αληθινές δεκατετράχρονες: θα έπρεπε να είχαν και μια φίλη τους να βιντεοσκοπεί με το κινητό για να το ανεβάσουν μετά στα σόσιαλ…

Το μακρινό 1953, ο βρετανός φιλόσοφος Ισάια Μπερλίν είχε γράψει ένα μικρό δοκίμιο με τίτλο «Ο Σκαντζόχοιρος και η Αλεπού». Αντλώντας έμπνευση από τον αρχαίο έλληνα ποιητή Αρχίλοχο, ο Μπερλίν διαχώρισε τους «συγγραφείς και στοχαστές, ίσως και τους ανθρώπους γενικότερα», σε δύο κατηγορίες.

«Η Αλεπού γνωρίζει πολλά πράγματα», έγραψε, «ενώ ο Σκαντζόχοιρος γνωρίζει ένα μεγάλο πράγμα». Οι Σκαντζόχοιροι, εξήγησε, «συνδέουν τα πάντα με μια ενιαία κεντρική οπτική, ένα σύστημα περισσότερο ή λιγότερο συνεκτικό ή εκφραστικό, με βάση το οποίο κατανοούν, σκέπτονται και αισθάνονται – μια ενιαία, παγκόσμια οργανωτική αρχή, μέσα από την οποία αποκτά νόημα ό,τι είναι και ό,τι λένε».

Η Αλεπού, αντίθετα, «διεκδικεί πολλαπλούς στόχους, συχνά άσχετους ή ακόμα και αντιφατικούς, που συνδέονται – αν συνδέονται – μόνο για κάποιον ψυχολογικό ή φυσιολογικό λόγο, χωρίς να σχετίζονται με ηθική ή αισθητική αρχή».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Γράφοντας δεκαετίες αργότερα στο Atlantic, ο ιρανοαμερικανός αναλυτής διεθνών σχέσεων, Καρίμ Σαντζαπούρ, «διακρίνει» στην τελευταία αυτή περιγραφή τον Ντόναλντ Τραμπ. Οι υποστηρικτές και οι επικριτές του αμερικανού προέδρου, σχολιάζει, θα διαφωνούσαν σίγουρα για το κατά πόσο πρέπει να επαινείται για την ευελιξία του ή να κατηγορείται για την ασυνέπειά του – ίσως όμως να συμφωνούσαν ότι «είναι ο Τζάκσον Πόλοκ της στρατηγικής», προσθέτει, αναφερόμενος στον αμερικανό ζωγράφο που έγινε γνωστός για τον φαινομενικά χαοτικό τρόπο με τον οποίο πετούσε μπογιά στον καμβά.

Πεπεισμένος ο ίδιος ότι αξίζει και δικαιούται το Νομπέλ Ειρήνης, ο Τραμπ δεν έχει βαλθεί μόνο να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, θέλει επίσης να καταλήξει σε μια συμφωνία με το Ιράν που να περιλαμβάνει και το πυρηνικό του πρόγραμμα, και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του, και τη στήριξή του στους περιφερειακούς «πληρεξουσίους» του (τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ, τους Χούθι…) και «τη μεταχείριση του ίδιου του λαού του». Απέναντί του, όμως, ο Σαντζαπούρ βλέπει έναν κατεξοχήν «Σκαντζόχοιρο», τον αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η 40ετής ηγεμονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, άλλωστε, έχει επικεντρωθεί γύρω από την ιδέα της «αντίστασης» – εναντίον της Αμερικής, εναντίον του Ισραήλ, και πλέον, εναντίον μεγάλου μέρους του ίδιου του λαού του.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Κακοί οιωνοί

Οι έμμεσες συνομιλίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ που έγιναν χθες στο Μουσκάτ του Ομάν, υπό τους ειδικούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ των ΗΠΑ και τον ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, δεν έγιναν υπό τους καλύτερους οιωνούς. Σύμφωνα πάντως με τον επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, ήταν «μια καλή αρχή». Στα όρια της διπλωματικής ασάφειας, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν ανέφερε ότι τα μέρη «στοχεύουν να συναντηθούν ξανά εν ευθέτω χρόνω», αφού όμως «τα αποτελέσματα» των χθεσινών συνομιλιών «εξεταστούν προσεκτικά στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον». «Οποιοσδήποτε διάλογος απαιτεί αποχή από απειλές και πιέσεις», δήλωσε στην ιρανική τηλεόραση ο Αραγτσί.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η Τεχεράνη, επανέλαβε, «συζητά μόνο το πυρηνικό ζήτημα. Δεν συζητάμε κανένα άλλο θέμα με τις ΗΠΑ». Ανωνύμως, διπλωμάτης της Μέσης Ανατολής ανέφερε στο πρακτορείο Reuters ότι η Τεχεράνη επέμεινε στο «δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου», δήλωσε ωστόσο ανοιχτή να συζητήσει «το επίπεδο και την καθαρότητα» ή «μια περιφερειακή κοινοπραξία».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Το Κατάρ και η Τουρκία επανέλαβαν τις εκκλήσεις τους για αποκλιμάκωση «μέσω διαλόγου και ειρηνικών μέσων» εν μέσω φόβων για στρατιωτική αντιπαράθεση στην περιοχή. Η Σαουδική Αραβία εξέφρασε επίσης την υποστήριξή της στη συνέχιση των συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν, τονίζοντας ότι η εξεύρεση διπλωματικής λύσης είναι «απαραίτητη». Ωρες ωστόσο μετά την ολοκλήρωση των χθεσινών ενδιάμεσων διαβουλεύσεων στο Ομάν, η Ουάσιγκτον δεν είχε ακόμη εκδώσει κάποια σχετική δήλωση ως προς το αποτέλεσμά τους.

Αντίθετα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επέβαλε νέες κυρώσεις σε άτομα, εταιρείες και πλοία που, όπως ανέφερε, «συνδέονται με το παράνομο εμπόριο πετρελαίου» του Ιράν. Η δε στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι. Σε αυτόν τον αβέβαιο, αγχωτικό νέο κόσμο, η σπουδαία ομιλία που απηύθυνε τον περασμένο μήνα στο Νταβός ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, λειτουργεί ως βάλσαμο και οδηγός ταυτόχρονα.

Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει να τερματιστεί ο πόλεμος μέχρι τον Ιούνιο, καλώντας τις αντιπροσωπείες της Ρωσίας και της Ουκρανίας σε νέες συνομιλίες την επόμενη εβδομάδα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τις τελευταίες εβδομάδες, Ρώσοι, Ουκρανοί και Αμερικανοί πραγματοποίησαν δύο γύρους διαπραγματεύσεων στο Αμπού Ντάμπι με στόχο την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός. Παράλληλα, ο ρωσικός στρατός συνέχισε τα πλήγματα στο ουκρανικό ενεργειακό δίκτυο, εξαπολύοντας τη νύχτα νέα μαζική επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους.

«Οι Αμερικανοί θέλουν το τέλος του πολέμου, ο οποίος εισέρχεται σύντομα στην πέμπτη χρονιά του, μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού, τον Ιούνιο», ανέφερε ο Ζελένσκι σε δηλώσεις του που δόθηκαν σήμερα στη δημοσιότητα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Σύμφωνα με τον ίδιο, «οι Ηνωμένες Πολιτείες προσκάλεσαν για πρώτη φορά τις δύο ομάδες ρώσων και ουκρανών διαπραγματευτών, πιθανόν στο Μαϊάμι, σε μία εβδομάδα». Ο Ουκρανός πρόεδρος έκανε τον απολογισμό των συνομιλιών που διεξήχθησαν την Τετάρτη και την Πέμπτη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η Ουκρανία αποδέχθηκε τη νέα συνάντηση, διευκρίνισε ο Ζελένσκι, υπογραμμίζοντας ότι δεν θα δεχθεί καμία συμφωνία που θα έχει συναφθεί ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία χωρίς τη συμμετοχή της, ιδίως σε ό,τι αφορά το ζήτημα των εδαφών.

Η πρόταση για «ελεύθερη οικονομική ζώνη»

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ πρότεινε τη δημιουργία μιας «ελεύθερης οικονομικής ζώνης» στα διαφιλονικούμενα εδάφη της ανατολικής Ουκρανίας, όπου καμία πλευρά δεν ασκεί στρατιωτικό έλεγχο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

«Ακόμα κι αν καταφέρουμε να δημιουργήσουμε μια ελεύθερη οικονομική ζώνη, θα έχουμε ανάγκη δίκαιους και αξιόπιστους κανόνες», τόνισε ο Ζελένσκι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ενεργειακές υποδομές και νέα επίθεση

Οι δύο πλευρές δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν για το μέλλον του σταθμού πυρηνικής ενέργειας της Ζαπορίζια, τον οποίο η Μόσχα ελέγχει από την έναρξη της εισβολής. Παράλληλα, ο ρωσικός στρατός συνεχίζει τα μαζικά πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης, υδροδότησης και θέρμανσης, ενώ η χώρα βιώνει έναν ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα.

Την περασμένη νύχτα σημειώθηκε νέα επίθεση με 408 μη επανδρωμένα αεροσκάφη και 39 πυραύλους, από τους οποίους καταρρίφθηκαν 382 και 24 αντίστοιχα, όπως ανακοίνωσε η ουκρανική Πολεμική Αεροπορία.

Το υπουργείο Ενέργειας έκανε λόγο για «σημαντικές ζημιές» κυρίως σε ενεργειακούς υποσταθμούς, προσθέτοντας ότι «οι πυρηνικοί σταθμοί υποχρεώθηκαν να μειώσουν την παραγωγή τους» και πραγματοποιήθηκαν «έκτακτες διακοπές ηλεκτροδότησης στις περισσότερες περιφέρειες της Ουκρανίας».

Η ιδιωτική εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας DTEK ανακοίνωσε επίσης «σημαντικές ζημιές στους εξοπλισμούς των θερμικών σταθμών ενέργειας», σημειώνοντας ότι πρόκειται για τη «δέκατη μαζική επίθεση» εναντίον των εγκαταστάσεών της από τον Οκτώβριο του 2025.

Αίτημα για στήριξη από την Ευρώπη

Υποδεχόμενος στο Κίεβο τη Γαλλίδα υπουργό Άμυνας Κατρίν Βοτρέν, ο Ζελένσκι ζήτησε «αντιαεροπορική άμυνα, στρατιωτικά αεροπλάνα και κοινές προσπάθειες» από τους Ευρωπαίους εταίρους.

Τα ρωσικά πλήγματα των τελευταίων εβδομάδων έχουν αφήσει εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες χωρίς ηλεκτρικό και θέρμανση, με τις θερμοκρασίες στην πρωτεύουσα να φτάνουν τους 5 βαθμούς Κελσίου υπό το μηδέν το πρωί και να αναμένεται να πέσουν έως τους 20 βαθμούς υπό το μηδέν τη Δευτέρα.

Τι ακριβώς είναι ο κύριος βουλευτής, αυτός που στέλνει ο λαός στο Κοινοβούλιο ως εκπρόσωπό του; Είναι, όπως θα έπρεπε, ένας νηφάλιος πολιτικός που προσπαθεί να δίνει λύσεις στα προβλήματα, ή μήπως, όπως ισχυρίζονται πολλοί, ένας βολεμένος άνθρωπος που απλώς λέει πράγματα για να γίνει αρεστός στο ακροατήριό του ώστε να τον ξαναψηφίσουν;

Η – πικρή – αλήθεια λέει ότι οι… εκπρόσωποι του λαού ξεφεύγουν κατά καιρούς, λέγοντας πράγματα που θα μπορούσαν να ακουστούν μόνο σε καφενείο! Κι όταν τελικά τα λεγόμενά τους προκαλούν τεράστιο θόρυβο, επιστρατεύουν την πλέον αστεία δικαιολογία: «Δεν τα εννοούσα έτσι, παρερμηνεύτηκαν τα λεγόμενά μου, άλλο ήθελα να πω».

Γιατί η άλλη πικρή αλήθεια είναι ότι από το στόμα βουλευτών έχουν εκτοξευτεί τέρατα, αποδεικνύοντας ότι σ’ αυτόν τον – όπως θα έπρεπε να είναι – ιερό χώρο, δεν κατοικοεδρεύουν οι πλέον σοβαροί, όπως θα έπρεπε να είναι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο νέος σάλος προκλήθηκε από τα λεγόμενα της βουλευτού Αχαΐας Χριστίνας Αλεξοπούλου και μάλιστα στην τηλεόραση, άρα σε όλα τα ελληνικά σπίτια.

Στο ερώτημα του δημοσιογράφου Τάκη Χατζή για το πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός με μισθό 800 ευρώ τον μήνα να πληρώσει ενοίκιο 400 ευρώ και να τα βγάλει πέρα, η κυρία βουλευτής έβγαλε… φτυάρι!

«Το τζάμπα πέθανε. Και έχει πεθάνει χρόνια τώρα. Το τζάμπα δεν υπάρχει. Και όλοι θέλαμε το τζάμπα. Ποιος θα το πληρώσει;»

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Οι αντιδράσεις, όπως αναμενόταν, ήταν σφοδρότατες και από όλες τις πλευρές, με την κυρία βουλευτή να δείχνει ότι… δεν κατάλαβε!

«Αν προκάλεσα το κοινό αίσθημα ζητάω συγγνώμη», είπε.

Αν; Αν; Είπατε «αν» κυρία μου;

Μετά κάτι ψέλλισε. Οτι άλλο εννοούσε αλλά ήταν προβληματικός ο τρόπος που το είπε, συμπληρώνοντας ότι «για να έχει κάτι τόση αντίδραση, προφανώς θα μπορούσα να το πω διαφορετικά».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Αλήθεια ε;

Και τι είπε ο Πρωθυπουργός;

«Καθόλου μα καθόλου δεν βοηθάει ένας βουλευτής να λέει «το τζάμπα τελείωσε»… Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στον τρόπο που μιλάμε».

Να υπενθυμίσουμε ότι όταν ο βουλευτής Δημήτρης Κυριαζίδης επιτέθηκε στη Ζωή Κωνσταντοπούλου λέγοντας το σεξιστικό «Κάνε κανένα παιδί ή υιοθέτησε», διαγράφηκε από τη Νέα Δημοκρατία αλλά τον επανέφεραν επτά μήνες μετά. Δηλαδή… εξέτισε την ποινή του όπως ένας αθλητής που παρεκτράπηκε και επέστρεψε μετανιωμένος;

Υπάρχουν πράγματα ντροπής, όπως εκείνη η φράση του Κυριάκου Βελόπουλου, που μέσα στη Βουλή είπε στον Δημήτρη Καιρίδη:

«Ηξερα ότι είσαι κακιά, εεε… κακός είσαι αλλά όχι τόσο…».

Αλήθεια τώρα; Μέσα στο Κοινοβούλιο των σοβαρών;

Η φράση της προεδρεύουσας Ολγας Γεροβασίλη «Να σταθούμε στο ύψος της συζήτησης», προκάλεσε γέλια σε πολλούς. Γιατί ποιο… ύψος όταν έχουν καταγραφεί αδιανόητα πράγματα;

Βουλευτής εξύμνησε τη χούντα, άλλος βουλευτής μπήκε στην Εθνική Πινακοθήκη και κατέστρεψε πίνακες που δεν τον εξέφραζαν, μιλάμε για ασχήμιες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Και δεν υπάρχουν μόνο… παρατράγουδα αλλά και τραγούδια κανονικά. Τότε που η βουλευτής Τζώρτζια Κεφαλά ανέβηκε στο βήμα (της Βουλής έτσι;) και τραγούδησε… Ελένη Βιτάλη. Ομολογουμένως… φωνάρα η κυρία βουλευτής, ειδικά όταν είπε το πρώτο κουπλέ: Γεννήθηκα στην κιβωτό μαζί με τ’ άλλα ζώα.

Οταν πολλοί βουλευτές θεωρούν ότι μπορούν να λένε ή να κάνουν οτιδήποτε γιατί… μπορούν, τότε υπάρχει πρόβλημα.

Στη Βουλή, στην οποία κάποτε μπήκαν ο Μιχαλολιάκος, ο Κασιδιάρης και η απίστευτη παρέα του.

Αν ο κόσμος δεν προσέχει ποιους στέλνει στο Κοινοβούλιο, αν τα κόμματα δεν κάνουν πολύ προσεκτική επιλογή των υποψήφιων βουλευτών, αν δεν τιμωρούνται σοβαρά παραπτώματα, τότε θα δούμε πολλά ακόμα κι ασφαλώς και χειρότερα. Γιατί η Βουλή δεν μπορεί να μετατρέπεται σε γήπεδο ή σε καφενείο, κάτι που έχει συμβεί πολλές φορές. Αν μας παρηγορεί το γεγονός ότι δεν έχουμε δει ακόμα καρεκλιές, εντάξει!

Τα έντομα αποτελούν μια πολλά υποσχόμενη και βιώσιμη εναλλακτική πηγή πρωτεΐνης για τις ζωοτροφές, ευθυγραμμισμένα πλήρως με τις αρχές της κυκλικής βιοοικονομίας και συμβάλλοντας άμεσα στην επίτευξη πολλών από τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (SDGs), όπως η αντιμετώπιση της πείνας, η βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή και η δράση για το κλίμα.

Η εκτροφή εντόμων προσφέρει έναν καινοτόμο τρόπο παραγωγής πρωτεΐνης με περιορισμένες απαιτήσεις σε φυσικούς πόρους, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ελκυστική σε περιόδους περιβαλλοντικών και οικονομικών πιέσεων.

Μεταξύ των βασικών πλεονεκτημάτων της εκτροφής εντόμων είναι η χαμηλή κατανάλωση νερού και γης σε σύγκριση με τις παραδοσιακές πηγές πρωτεΐνης. Επιπλέον, τα έντομα μπορούν να παραχθούν σε καθετοποιημένα συστήματα, τα οποία ελαχιστοποιούν την ανάγκη για εκτεταμένες εκτάσεις και επιτρέπουν τον έλεγχο των συνθηκών ανάπτυξης, αυξάνοντας την απόδοση και μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ενα ακόμα σημαντικό πλεονέκτημα είναι η δυνατότητα τροφοδότησής τους με οργανικά υπολείμματα και αγροτικά παραπροϊόντα, όπως υπολείμματα καλλιεργειών, φρούτα και λαχανικά. Η πρακτική αυτή ενισχύει την κυκλική οικονομία, μειώνοντας τη σπατάλη πόρων και δημιουργώντας προϊόντα υψηλής θρεπτικής αξίας.

Η εκτροφή εντόμων έχει επίσης σημαντικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου είναι κατά πολύ χαμηλότερες από αυτές των συμβατικών ζώων, ενώ η χρήση νερού και γης για την παραγωγή πρωτεΐνης είναι ελάχιστη. Παράλληλα, τα έντομα είναι πλούσια σε πρωτεΐνες, λιπαρά οξέα και βιοδραστικά συστατικά που ενισχύουν την υγεία των ζώων και προάγουν την ευζωία τους.

Ωστόσο, ο κλάδος αντιμετωπίζει και προκλήσεις που περιορίζουν την περαιτέρω ανάπτυξή του. Η ασταθής διαθεσιμότητα θρεπτικών υποστρωμάτων, οι περιορισμένες τεχνολογικές λύσεις σε βιομηχανική κλίμακα, το υψηλό αρχικό κόστος επενδύσεων και η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού αποτελούν τα βασικά εμπόδια. Επιπλέον, η περιορισμένη γενετική ποικιλομορφία των εκτρεφόμενων ειδών, η ελλιπής γνώση σχετικά με τις ασθένειες των εντόμων και η ανεπάρκεια δεδομένων για τις ανάγκες ευζωίας τους, επιβραδύνουν την ανάπτυξη του τομέα και την εμπορική τους αξιοποίηση.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο τομέας επωφελείται από ένα ισχυρό κανονιστικό πλαίσιο που διασφαλίζει την ασφάλεια και την ποιότητα των προϊόντων. Δεκάδες πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα συμμετέχουν σε μελέτες για την εκτροφή εντόμων, την αξιοποίηση των παραπροϊόντων και την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών που ενισχύουν την αποτελεσματικότητα των παραγωγικών διαδικασιών. Το επιστημονικό ενδιαφέρον και η έρευνα υψηλού επιπέδου δημιουργούν τις βάσεις για την ανάπτυξη ενός ανταγωνιστικού και βιώσιμου ευρωπαϊκού κλάδου εντόμων.

Στην Ελλάδα, η εκτροφή εντόμων παρουσιάζει ιδιαίτερα σημαντικές προοπτικές. Οι υψηλές θερμοκρασίες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και η έντονη ηλιακή ακτινοβολία επιτρέπουν την ανάπτυξη των εντόμων με χαμηλό ενεργειακό κόστος, ενώ η χώρα διαθέτει πλούσια παραγωγή αγροτικών παραπροϊόντων που μπορούν να αξιοποιηθούν ως πρώτη ύλη για τις μονάδες εκτροφής. Επιπλέον, η Ελλάδα κατέχει ισχυρή θέση στην ιχθυοκαλλιέργεια, αποτελώντας έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς τσιπούρας και λαβρακιού παγκοσμίως, γεγονός που ανοίγει την προοπτική χρήσης εντόμων ως βιώσιμης και θρεπτικής πηγής πρωτεΐνης για την ενίσχυση της ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η κοινωνική αποδοχή της χρήσης εντόμων στις ζωοτροφές είναι ήδη υψηλή, κυρίως λόγω των πλεονεκτημάτων τους όσον αφορά τη θρεπτική αξία και τη χαμηλή περιβαλλοντική επιβάρυνση. Αντίθετα, η άμεση κατανάλωση εντόμων από ανθρώπους εξακολουθεί να προκαλεί ενδοιασμούς, αν και η χρήση συγκεκριμένων συστατικών, όπως πρωτεΐνες ή ένζυμα, στην παραγωγή τροφίμων μπορεί να προσφέρει έναν πιο προσιτό και αποδεκτό τρόπο αξιοποίησής τους.

Στην περαιτέρω αποδοχή της χρήσης των εντόμων ως πηγή θρεπτικών συστατικών συμβάλλουν δράσεις πληροφόρησης και εκπαίδευσης, όπως το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ERASMUS+ EntoFarm, που υλοποιείται από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το Πανεπιστήμιο Πατρών και άλλους ευρωπαϊκούς εταίρους και έχει ως στόχο, μέσω της ενημέρωσης για την εκτροφή και παραγωγή εντόμων, την ενίσχυση της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και της γνώσης για την κυκλική οικονομία στους μαθητές.

Συμπερασματικά, οι δυνατότητες ανάπτυξης του ευρωπαϊκού τομέα εντόμων ως ζωοτροφής είναι σημαντικές. Ο συντονισμός πολιτικής, έρευνας και βιομηχανίας μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα του κλάδου, να διασφαλίσει υψηλά επίπεδα ασφάλειας και ποιότητας και να επιταχύνει τη μετάβαση σε ένα πιο κυκλικό, χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος και οικονομικά βιώσιμο σύστημα παραγωγής πρωτεΐνης. Η εκτροφή εντόμων αποτελεί όχι μόνο μια καινοτόμο λύση στον τομέα των ζωοτροφών, αλλά και μια στρατηγική επένδυση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προσαρμογή της γεωργίας και της κτηνοτροφίας στις προκλήσεις του 21ου αιώνα.

Ο Χρήστος Αθανασίου είναι καθηγητής, Τμήμα Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Ο Χρίστος Ρούμπος είναι επίκουρος καθηγητής, Τμήμα Γεωπονίας, Πανεπιστήμιο Πατρών.

Ο Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ μίλησε ενόψει του ντέρμπι του Ολυμπιακού απέναντι στον Παναθηναϊκό, το οποίο θα διεξαχθεί την Κυριακή (8/2, 21:00).

Οι «ερυθρόλευκοι» υποδέχονται τους «πράσινους» στο «Γ. Καραϊσκάκης», στο πλαίσιο της 20ής αγωνιστικής της Stoiximan Super League. Στις τοποθετήσεις του πριν από τη μεγάλη αναμέτρηση, ο Βάσκος τεχνικός υπογράμμισε ότι η βαθμολογική θέση των δύο ομάδων δεν παίζει καθοριστικό ρόλο σε ένα τέτοιο παιχνίδι.

Αναλυτικά όσα δήλωσε: googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Για την τραγωδία της Θύρας 7:

«Δεν μπορείς να το καταλάβεις αν δεν έρθεις εδώ. Μπορεί να σου έχουν μιλήσει, να έχεις ακούσει, να έχεις διαβάσει πράγματα για αυτή την τραγωδία, όμως μόνο όταν είσαι εδώ μπορείς να νοιώσεις πόσο δύσκολη είναι αυτή η μέρα για ολόκληρο τον σύλλογο, για τους συγγενείς των νεκρών και για τους φιλάθλους.

Είναι μια σκληρή μέρα γιατί ερχόμαστε εδώ κάθε χρόνο για να τιμήσουμε τα παιδιά που έφυγαν. Πραγματικά νιώθω συγκινημένος».

Για το ντέρμπι με τον Παναθηναϊκό:

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

«Σε αυτά τα παιχνίδια δεν έχει καμία σημασία σε τι κατάσταση βρίσκονται οι ομάδες. Δεν έχει καμία σχέση η θέση σου στο βαθμολογία ή οτιδήποτε άλλο. Περιμένω ένα παιχνίδι σκληρό και δύσκολο.

Δεν έχει σημασία αν εμείς είμαστε πρώτοι και ο Παναθηναϊκός βρίσκεται πιο χαμηλά στην βαθμολογία. Το παιχνίδι θα είναι δύσκολο και θα πρέπει να παλέψουμε πάρα πολύ για να το κερδίσουμε».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Για τον Ράφα Μπενίτεθ:

«Παρόλο που είμαστε συμπατριώτες δεν θυμάμαι να έχουμε αναμετρηθεί ποτέ γιατί όταν ο Ράφα προπονούσε στην πρώτη κατηγορία εγώ ήμουν σε μικρότερες κατηγορίες και μετά αυτός έφυγε για διεθνή καριέρα. Είναι ένας προπονητής με πολύ μεγάλη καριέρα.

Αυτός βρίσκεται πιο πολύ καιρό στο εξωτερικό, όμως εγώ βρίσκομαι πιο πολύ καιρό στην Ελλάδα. Έτσι την Κυριακή θα αναμετρηθούν ένας προπονητής πολύ πιο παλιός στην Ελλάδα με έναν προπονητή πολύ πιο παλιό στην Ευρώπη».

Για το αν επηρεάζει τα πλάνα του το γεγονός πως ο αντίπαλος αλλάζει συχνά προσέγγιση:

«Όχι, γιατί δεν μας αφορά καθόλου το πώς παίζει ο αντίπαλος. Σίγουρα θα κοιτάξουμε κάποιες μικρές λεπτομέρειες όταν βγει η ενδεκάδα του, ωστόσο με όλο τον σεβασμό αυτό που μας αφορά περισσότερο είναι το πώς παίζουμε εμείς και πως θα παρουσιαστούμε εμείς στο παιχνίδι».

Με τη σειρά του ο Ροντινέι τόνιζε πως οι ερυθρόλευκοι πρέπει να είναι συγκεντρωμένοι και οφείλουν να παίξουν καλά ώστε να κερδίσουν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Για την τραγωδία της Θύρας 7:

«Βρίσκομαι εδώ τέσσερα χρόνια και γνωρίσω πόσο δύσκολη είναι αυτή η μέρα για την οικογένεια του Ολυμπιακού. Είμαστε εδώ όμως για να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για τον Ολυμπιακό.

Είμαστε εδώ για να κερδίζουμε και ξέρουμε πολύ καλά πως τα θύματα αυτή της τραγωδίας, όπου και αν είναι, πανηγυρίζουν μαζί μας όταν τα καταφέρνουμε. Τους θυμόμαστε πάντα και αγωνιζόμαστε και για εκείνους». Για το ντέρμπι με τον Παναθηναϊκό:

«Παίζουμε με τον Παναθηναϊκό και πρέπει να κάνουμε αυτό που ξέρουμε. Είμαστε στο γήπεδο μας και πρέπει να βγούμε να παίξουμε καλά και να κερδίσουμε το παιχνίδι.

Γνωρίζουμε πως δεν θα είναι εύκολο και για αυτό πρέπει να δείξουμε τον καλύτερο μας εαυτό».

Για το που κρίνονται αυτά τα ματς:

«Στα παιχνίδια αυτά πρέπει να δείξεις πόσο το θέλεις. Ποτέ δεν ξέρεις φυσικά πως μπορεί να εξελιχθεί ένα τέτοιο παιχνίδι, αλλά πρέπει να είμαστε συγκεντρωμένοι και να ακολουθήσουμε τις οδηγίες του προπονητή.

Θα προσπαθήσουμε να παίξουμε καλά και ελπίζουμε πως θα κερδίσουμε».

Το νέο μεταγραφικό απόκτημα του Παναθηναϊκού, ο Αντριάνο Γιάγκουσιτς, έκανε τις πρώτες του δηλώσεις και αναφέρθηκε στη μετακίνηση του στο Τριφύλλι.

Αναλυτικά τα όσα ανέφερε:

Είναι μια μεταγραφή που έγινε την τελευταία ημέρα της προθεσμίας. Τι συναισθήματα σου προκαλεί;

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

«Πρώτα απ’ όλα είμαι πολύ χαρούμενος που βρίσκομαι εδώ. Θέλω να ευχαριστήσω τον μάνατζέρ μου και τον προηγούμενο σύλλογό μου που με βοήθησε να φτάσω σε αυτό το επίπεδο. Θα δίνω πάντοτε τον καλύτερο εαυτό μου για την φανέλα του Παναθηναϊκού, το 100% μου στον αγωνιστικό χώρο. Ανυπομονώ να ξεκινήσω προπονήσεις».

Πώς βίωσες τις τελευταίες ημέρες των μεταγραφών, έχοντας προτάσεις από Παναθηναϊκό και Ντιναμό Ζάγκρεμπ;

«Αρκετοί σύλλογοι με προσέγγισαν για να με αποκτήσουν. Η Ντιναμό ήταν πολύ επίμονη, αλλά ο Παναθηναϊκός με έπεισε. Μου έδειξαν πόσο με ήθελαν κι έτσι αποφάσισα χωρίς δισταγμό να έρθω στον Παναθηναϊκό».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Τι γνωρίζεις για τον Παναθηναϊκό;

«Ξέρω τα βασικά για τη νέα μου ομάδα. Είναι ένας μεγάλος σύλλογος που πρωταγωνιστεί στην Ελλάδα και τις ευρωπαϊκές διοργανώσεις. Τις επόμενες εβδομάδες, τους επόμενους μήνες και στα χρόνια που θα μείνω εδώ θα μάθω τα πάντα και θα βοηθήσω την ομάδα να πετύχει τους στόχους της».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Στα 20 σου χρόνια βγαίνεις για πρώτη φορά από την Κροατία για να παίξεις ποδόσφαιρο. Τι σημαίνει για σένα;

«Σημαίνει πολλά. Είναι μεγάλη τιμή που ένας τόσο μεγάλος σύλλογος με απέκτησε και θα κάνω τα πάντα για να αποδείξω την αξία μου. Ανυπομονώ να μπω στο γήπεδο».

Θεωρείς ότι μέσα από την παρουσία σου στον Παναθηναϊκό, μπορείς να καθιερωθείς στην Εθνική Κροατίας ενόψει και του Παγκοσμίου Κυπέλλου;

«Ναι, πιστεύω ότι μπορεί να με βοηθήσει, αλλά όλα εξαρτώνται από μένα. Εφόσον είμαι όπως πρέπει στους αγώνες, τότε η πρόσκληση θα έρθει. Είμαι στην προεπιλογή. Όλα έχουν να κάνουν με την απόδοσή μου».

Τι μπορεί να περιμένουν οι φίλαθλοι του Παναθηναϊκού από εσένα;

«Μπορούν να περιμένουν πολλές καλές ντρίμπλες, πολλά όμορφα γκολ και ικανότητες που θα βοηθήσουν την ομάδα. Πρωταρχικός μου στόχος είναι να κερδίζει η ομάδα. Είμαι σίγουρος ότι οι φίλαθλοι θα ικανοποιηθούν από όσα θα δείξω στο γήπεδο».

Υπέγραψες συμβόλαιο 4.5 ετών. Τι θέλεις να πετύχεις σε αυτό το διάστημα;

«Θέλω να φτάσω στο υψηλότερο επίπεδο απόδοσης. Στον Παναθηναϊκό μου προσφέρονται ιδανικές συνθήκες. Το επίπεδο του Πρωταθλήματος είναι πιο δυνατό συγκριτικά με αυτό της Κροατίας. Ευελπιστώ να βελτιώνομαι συνεχώς».

Ένα μήνυμα στον κόσμο του Παναθηναϊκού…

«Έχω δει ότι οι φίλαθλοι εδώ είναι πολύ ένθερμοι με τον σύλλογο. Μου αρέσει αυτό. Είναι 100% αφοσιωμένοι στην ομάδα κι ελπίζω αυτό να συνεχιστεί. Εγώ θα δίνω πάντα τον καλύτερο εαυτό μου ώστε να επιτύχουμε τους στόχους του συλλόγου».

Σε τεχνητή εκτόνωση των πιέσεων που δέχεται η περιοχή του Πυθίου από τον πολύ μεγάλο υδάτινο όγκο που εισέρχεται από τα υπερχειλισμένα φράγματα της Βουλγαρίας, θα προχωρήσει στο επόμενο διάστημα ο δήμος Διδυμοτείχου στον Έβρο.

Περιγράφοντας την κατάσταση, ο δήμαρχος Ρωμύλος Χατζηγιάννογλου δηλώνει στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων πως με τη στάθμη του νερού να ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία αγγίζοντας ήδη τα 5.82 μ. – όταν το όριο επιφυλακής είναι στα 4.80 και του συναγερμού στα 5.80 μ. – θα προχωρήσουν στο άνοιγμα των θυροφραγμάτων της περιοχής.

Ελεγχόμενη πλημμύρα στον κάμπο

«Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουμε, ο μεγάλος όγκος υδάτων από τα φράγματα της Βουλγαρίας δεν έχει φτάσει ακόμη. Παραμένουμε στο σημείο (σ.σ. στο Πύθιο) παρακολουθώντας την εξέλιξη του φαινομένου και στην επόμενη ώρα θα γίνει η τεχνητή εκτόνωση από την οποία σε πρώτη φάση εκτιμάμε πως θα πλημμυρίσουν περίπου 5.500 στρέμματα στον κάμπο Πυθίου-Ρηγίου-Σοφικού», ανέφερε.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Παράλληλα, σημείωσε πως έχουν ενημερωθεί εγκαίρως οι κάτοικοι και οι αγρότες της περιοχής για τη λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας, όπως να αποφεύγουν την προσέγγιση των προαναφερθέντων περιοχών στις οποίες υπάρχει αυξημένος κίνδυνος πλημμύρας, να απομακρύνουν ζώα και αγροτικά μηχανήματα σε ασφαλείς τοποθεσίες, αλλά και να επικοινωνούν με τις Αρχές για οποιοδήποτε επείγον περιστατικό.

Επείγουσες οδηγίες προς κατοίκους και αγρότες

Οι πολίτες καλούνται:

• Να αποφεύγουν κάθε μετακίνηση σε πλημμυρισμένες ή χαμηλές περιοχές
• Να μεταφέρουν άμεσα ζώα, μηχανήματα και οχήματα σε ασφαλή σημεία
• Να παρακολουθούν αποκλειστικά επίσημες ενημερώσεις από Δήμο, Περιφέρεια και Πολιτική Προστασία
• Να ειδοποιούν τις αρχές για κάθε επείγον περιστατικό
• Να μεριμνούν ιδιαίτερα για ηλικιωμένους και άτομα με κινητικές δυσκολίες

Η απαγόρευση διέλευσης από σημεία υψηλού κινδύνου παραμένει σε ισχύ, ενώ στον ευρύτερο Έβρος εξετάζονται επιπλέον μέτρα αν η στάθμη συνεχίσει να ανεβαίνει.

Η γενιά Ζ είναι η πρώτη που δεν «μπήκε» στο Διαδίκτυο· γεννήθηκε μέσα σε αυτό. Η σεξουαλικότητά της δεν διαμορφώνεται μόνο μέσα από το σώμα, τις σχέσεις και τις επιθυμίες, αλλά και μέσα από οθόνες, αλγόριθμους και ψηφιακές κοινότητες. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε τη σεξουαλική της πραγματικότητα, χρειάζεται να τη «διαβάσουμε» ψυχοθεραπευτικά, κοινωνικά και πολιτικά – διαθεματικά.

Ενα κρίσιμο σημείο είναι ότι δεν μιλάμε για ένα ομοιογενές «σώμα» νεαρών ατόμων. Το φύλο, η τάξη, η φυλή, η σεξουαλικότητα, η αναπηρία, το πολιτισμικό πλαίσιο, η πρόσβαση στην εκπαίδευση και την τεχνολογία, καθορίζουν διαφορετικές σεξουαλικές εμπειρίες. Η διαθεματικότητα δεν είναι θεωρητική πολυτέλεια· είναι ο μόνος συχνά τρόπος να μην ισοπεδώσουμε ή διαγράψουμε πραγματικότητες.

Ενα από τα συχνά ερευνητικά ευρήματα είναι ότι τα άτομα της γενιάς Ζ κάνουν λιγότερο σεξ σε σχέση με εκείνα που ανήκουν σε προηγούμενες γενιές. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα λιγότερη επιθυμία, αλλά διαφορετική διαχείριση της οικειότητας. «Η σεξουαλικότητα είναι παντού ορατή, αλλά το σώμα απουσιάζει». Η υπερδιέγερση μέσω εικόνων, η έκθεση στο ετεροκανονικό πορνό (συχνά ως μόνο εργαλείο «εκπαίδευσης»), η αγχώδης σύγκριση με «τέλεια» σώματα και επιδόσεις, αλλά και ο φόβος της έκθεσης και της απόρριψης, δημιουργούν ένα παράδοξο: η πληροφορία περισσεύει, αλλά η προσωπική «φαντασίωση» – ως εσωτερική, δημιουργική, ψυχική διεργασία – συρρικνώνεται. Η σεξουαλική αναπαράσταση, συχνά, έρχεται έτοιμη, «ξένη», αφήνοντας λιγότερο χώρο στο υποκείμενο να επιθυμήσει με δικούς του όρους.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Τα κοινωνικά Μέσα λειτουργούν ταυτόχρονα απελευθερωτικά και καταπιεστικά. Από τη μια, προσφέρουν κάποια ορατότητα σε ταυτότητες που παλαιότερα ήταν αόρατες. Η γενιά Ζ μιλά πιο ανοιχτά για το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, τη συναίνεση, τα όρια. Από την άλλη, η συνεχής αυτοπαρουσίαση μετατρέπει το σώμα σε «προϊόν» προς αξιολόγηση. «Δεν κοιτάζω μόνο το άλλο – το κοιτάζω να με κοιτάζει».

Παράλληλα η ίδια γενιά έχει μεγαλώσει μέσα σε κλίμα αβεβαιότητας: οικονομικές κρίσεις, πανδημία, κλιματικό άγχος, εμπόλεμες συνθήκες σε παγκόσμιο επίπεδο και την ορατή άνοδο αυταρχικών και φασιστικών ιδεολογιών. Το σεξ και οι σχέσεις δεν βιώνονται αποκομμένα από αυτή την υπαρξιακή επισφάλεια. Η αναζήτηση ασφάλειας, η δυσκολία δέσμευσης, αλλά και η ανάγκη για συναισθηματική νοηματοδότηση της επαφής, είναι κομμάτια της σεξουαλικής τους εμπειρίας.

Από κλινική σκοπιά παρατηρούμε αυξημένο άγχος επίδοσης, δυσκολίες διέγερσης, αποσύνδεση από την ενσώματη εμπειρία αλλά και πιο διαθέσιμη γλώσσα γύρω από τα όρια και τη συναίνεση. Η γενιά Ζ γνωρίζει «θεωρητικά» τι είναι υγιές, αλλά συχνά δυσκολεύεται να το βιώσει. Η γλώσσα δεν μεταφράζεται αυτόματα σε ενσώματη εμπειρία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η σεξουαλικότητα της γενιάς Ζ δεν είναι λιγότερο έντονη – είναι πιο διαμεσολαβημένη. Είναι ένα πεδίο όπου συναντιούνται η ελευθερία της έκφρασης και η επιτήρηση του βλέμματος, η πολιτική του σώματος και η μοναξιά της οθόνης. Για να «βοηθήσουμε» αυτή τη γενιά να συναντήσει την επιθυμία της, χρειάζεται πρώτα να αναγνωρίσουμε το πλαίσιο που τη διαμορφώνει, τη διαγράφει ή την καταπιέζει.

H Σοφία Αντωνιάδου είναι κλινική ψυχολόγος, σεξολόγος (MSc), εκπ. ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεύτρια @sex_positive_greece

Την ελληνική γλώσσα μην την κλαις

Του Χριστόφορου Χαραλαμπάκη

Οταν ο Μέγας Αλέξανδρος κατέλαβε το 328 π.Χ. τα Μαράκανδα της Σογδιανής, μια κομβικής σημασίας πόλη στο στρατηγικό «Δρόμο του μεταξιού», μεταφέροντας τον ελληνικό πολιτισμό στα βάθη της Ασίας, κανείς δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι 2.353 χρόνια αργότερα, στην ίδια πόλη του σημερινού Ουζμπεκιστάν, με την ονομασία Σαμαρκάνδη (Samarkand), η Unesco, οργανώνοντας πρώτη φορά εκτός έδρας την 43η Γενική Διάσκεψη (Νοέμβριος 2025), θα καθιέρωνε ομόφωνα την 9η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας.

Δεν συμμερίζομαι τον άκρατο ενθουσιασμό που εξέφρασαν πολλοί φυσικοί ομιλητές για τη διεθνή καταξίωση της γλώσσας μας για το λόγο ότι η αρχική πρόταση δεν ήταν ομόφωνη. Την προσυπέγραψαν μόνο 90 από τα 194 τακτικά μέλη του Οργανισμού αυτού των Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό. Δεν ξέρω πόσοι πρόσεξαν ότι το τελικό σκεπτικό της ανακήρυξης (https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000394859_eng), δεν είναι ακριβές: Greek, one of the oldest languages in the world, is considered the linguistic cradle of fundamental concepts which have marked the history of culture, science and philosophy. «Η ελληνική γλώσσα, μία από τις αρχαιότερες γλώσσες του κόσμου, θεωρείται η γλωσσική κοιτίδα θεμελιωδών εννοιών που έχουν σημαδέψει την ιστορία του πολιτισμού, της επιστήμης και της φιλοσοφίας». Η φιλοσοφία, δημιούργημα των Ελλήνων, είναι η μητέρα των επιστημών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Αν η ελληνική γλώσσα ήταν απλώς «μία από τις αρχαιότερες γλώσσες του κόσμου», η ελληνική Πολιτεία δεν θα προέβαινε σε καμιά ενέργεια που θα παρέπεμπε σε προνομιακή μεταχείριση. Η ελληνική γλώσσα, η αρχαιότερη της Ευρώπης, είναι μοναδική στον κόσμο γιατί γράφεται αδιάκοπα περίπου επί τρεις χιλιάδες πεντακόσια χρόνια. Αυτό το τόνισε εμφατικά η αρμόδια ελληνική αντιπροσωπεία. Έχει το μοναδικό προνόμιο να είναι η καλύτερα τεκμηριωμένη γλώσσα στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Ακολουθούν, διακόσια πενήντα χρόνια αργότερα (1200 π.Χ.), οι μαντικές επιγραφές σε όστρακα χελώνας και σε οστά ζώων της κινεζικής δυναστείας των Σανγκ.

Στην ίδια προτασιακή δομή η γλώσσα μας αδικείται: Η επιλογή της έκφρασης is considered (γαλλ. est considéré), «θεωρείται», παραπέμπει σε υποκειμενική εκτίμηση, ενώ πρόκειται για αντικειμενική διαπίστωση. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς κειμενογλωσσολόγος για να καταλάβει τις σκοπιμότητες που κρύβει συχνά η διπλωματική γλώσσα των διεθνών οργανισμών. Αφήνω ασχολίαστη την προσθήκη: «Η ανακήρυξη της παγκόσμιας ημέρας της ελληνικής γλώσσας δεν θα έχει οικονομικές επιπτώσεις για την Unesco. Οι δραστηριότητες που σχετίζονται με τον εορτασμό της θα αναληφθούν από την Ελλάδα».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Το επιμύθιο αυτής της ιστορίας είναι ότι η Ελληνική Πολιτεία επιβάλλεται να οργανώσει σε μακροπρόθεσμη βάση τη γλωσσική, την εκπαιδευτική και την πολιτιστική της πολιτική. Αισιόδοξα μηνύματα εκπέμπουν, σεμνά και αθόρυβα, δύο επίσημοι κρατικοί φορείς: Η Ακαδημία Αθηνών, η οποία εκπροσωπεί την Αριστεία, διαθέτει δύο σπουδαία ερευνητικά κέντρα για την ελληνική γλώσσα και τις γεωγραφικές ποικιλίες της. Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης εκατονταετίας από την ίδρυσή της (1926-2026), σχεδιάζει δράσεις με μακρόπνοη προοπτική. Το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας αποτελεί το δεύτερο μεγάλο πυλώνα για την έρευνα, διδασκαλία, πιστοποίηση, προβολή και διάδοση της ελληνικής γλώσσας. Η συνεργασία των δύο φορέων είναι άψογη, με πρωτεργάτες τον Γενικό Γραμματέα της Ακαδημίας Αθηνών Αντώνιο Ρεγκάκο και τον Πρόεδρο του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας, επίσης Ακαδημαϊκό, Θεόδωρο Παπαγγελή. Δεν περιμένουν την 9η Φεβρουαρίου για να εξυμνήσουν τη γλώσσα μας, με αχρείαστο ρητορικό στόμφο, όπως συνηθίζουν ορισμένοι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η γλωσσική κινδυνολογία, γνωστή από τα πανάρχαια χρόνια σε διάφορους λαούς και πολιτισμούς, αποτελεί προσφιλές κοινωνικό στερεότυπο. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα επιφέρει δραματικές αλλαγές στη νεοελληνική γλώσσα, με εξαίρεση την ομογενοποίηση του ύφους. Οι συνέπειες της περαιτέρω ισχυροποίησης της Αγγλοαμερικανικής είναι αναμενόμενη για όλες σχεδόν τις γλώσσες, οι οποίες θα υποστούν λειτουργική συρρίκνωση, ιδίως στα νέα ραγδαίως εξελισσόμενα ερευνητικά πεδία. Η δική μας απάντηση πρέπει να εδράζεται στη συστηματικότερη προώθηση της γλωσσικής τεχνολογίας.

«Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις», διακηρύσσει ο μοναδικός Γιάννης Ρίτσος, σε μια δραματοποιημένη εκδοχή, τη δύναμη της οποίας πολλαπλασιάζει η μουσική ιδιοφυΐα του Μίκη Θεοδωράκη. Το ίδιο ισχύει και για την ελληνική γλώσσα. Αν χρειαστεί, σίγουρα «θα καμακώσει το θεριό με το καμάκι του ήλιου».

Ο Χριστόφορος Χαραλαμπάκης είναι ακαδημαϊκός, ομότιμος καθηγητής Γλωσσολογίας του ΕΚΠΑ

«Δεν διευκρινίζεται ποτέ τι φοβόμαστε ότι θα πάθει η γλώσσα»

Του Γιώργου Παπαναστασίου

Εδώ και αρκετό καιρό προσπαθούμε όλοι μας να εισέλθουμε στον κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ειδικά μάλιστα από τη στιγμή που εφαρμογές οι οποίες βασίζονται σε αυτή κυκλοφορούν πλέον ευρέως, είναι συχνή η αναρώτηση πόσο θα επηρεάσει το γεγονός αυτό την καθημερινότητά μας. Αλλά και γενικότερα τον πολιτισμό μας: την επιστήμη, την πολιτική, την οικονομία, την εκπαίδευση, το δίκαιο, τις ανθρώπινες σχέσεις, τη γλώσσα…

Ως προς την επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε πολλά από τα πεδία αυτά είναι έκδηλη τουλάχιστον μια δυσπιστία, αν όχι ένας ακαθόριστος φόβος. Κινδυνεύει ο κόσμος όπως τον γνωρίζουμε από την Τεχνητή Νοημοσύνη; Και ποιοι μπορεί να είναι οι κίνδυνοι που συνεπάγεται η χρήση της, πέρα από τα προφανή οφέλη της;

Αφήνοντας τις απαντήσεις στα γενικότερα αυτά ερωτήματα στους πιο ειδικούς, ας επικεντρωθούμε στη γλώσσα. Η κινδυνολογία για την ελληνική γλώσα δεν είναι ούτε κάτι πρωτάκουστο ούτε κάτι σπάνιο. Υπενθυμίζω ότι κινδύνους για τη γλώσσα έχουν κατά καιρούς αποτελέσει: η δημοτική, το μονοτονικό, οι γραφές «αβγό», «αφτί» και «τρένο», η αγγλική, οι υπολογιστές, τα γκρίκλις, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και σίγουρα ξεχνάω πολλά. Σχεδόν ποτέ δεν διευκρινίζεται ΤΙ φοβόμαστε ότι θα πάθει η ελληνική (αλλά και γενικότερα η γλώσσα;) από καθέναν από αυτούς τους ύπουλους εχθρούς. Κάποτε τα πράγματα γίνονται πιο συγκεκριμένα: η ελληνική θα φθαρεί – φθείρεται ήδη –, καταστρέφεται, και μια τέτοια πορεία οδηγεί στην εξαφάνιση.

Μπορούμε, ωστόσο, να είμαστε βέβαιοι ότι μια γλώσσα που μιλιέται σήμερα από συμπαγείς πληθυσμούς σε δύο κράτη, στην Ελλάδα και στην Κύπρο, όπου είναι επίσημη γλώσσα, γλώσσα της εκπαίδευσης και της διοίκησης δεν κινδυνεύει να εξαφανιστεί – τουλάχιστον μέσα στο ορατό μέλλον! Γλώσσες και, κυρίως, διάλεκτοι που εξαφανίζονται χρόνο με τον χρόνο στον κόσμο δεν είναι επίσημες, συνεχώς καλλιεργούμενες και διδασκόμενες γλώσσες, όπως η ελληνική. Μήπως όμως ο κίνδυνος είναι ότι μπορεί να αλλάξει; Αυτό είναι το μόνο βέβαιο, αφού η αλλαγή είναι η μοίρα όλων των γλωσσών, αυτό που τις κάνει να παραμένουν ζωντανές, προσαρμοζόμενες σε νέες συνθήκες – αλλιώς θα είχαν προ πολλού πεθάνει. Μήπως όμως αλλάξει ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ υπό την επίδραση μιας γλώσσας που εμφανίζεται ως η κυρίαρχη στον κόσμο σήμερα – και εννοούμε βέβαια την αγγλική; Η υιοθέτηση αγγλικών στοιχείων σήμερα μήπως έχει φτάσει σε έναν βαθμό που γίνεται επικίνδυνη;

Η αλήθεια είναι ότι «μέτρο» αλλαγής δεν έχουμε. Ούτε «ποσότητα» αλλαγών που θα μπορούσαν να θεωρηθούν «επιτρεπτές», πάνω από τις οποίες θα βάζαμε τους εαυτούς μας σε επιφυλακή. Δύο σημεία μπορεί κανείς να επισημάνει εδώ: Το πρώτο που θα πρέπει να προσέξουμε είναι ο μιμητισμός. Είναι άλλο πράγμα ο δανεισμός ξένων στοιχείων σε μια γλώσσα – φαινόμενο παγκόσμιο και αναπόφευκτο –, και άλλο πράγμα η επιτηδευμένη μείξη στοιχείων της αγγλικής στη νέα ελληνική. Το δεύτερο είναι η εκχώρηση περιοχών χρήσης της γλώσσας σε άλλες γλώσσες. Πολλοί συνηθίζουμε σήμερα να γράφουμε τις επιστημονικές μας δημοσιεύσεις στα αγγλικά, για ευνόητους λόγους. Η καλλιέργεια όμως του επιστημονικού λόγου και στην ελληνική είναι και αυτή μια υποχρέωση των επιστημόνων κάθε πεδίου.

Ειδικότερα για την Τεχνητή Νοημοσύνη, μην ξεχνάμε ότι είναι (και) ένας μηχανισμός παραγωγής κειμένων. Για να δημιουργήσει ελληνικό λόγο, προφανώς αξιοποιεί τον υπάρχοντα. Αλλά ας δούμε τι απαντάει η ίδια η Τεχνητή Νοημοσύνη στο ερώτημα αν η ελληνική κινδυνεύει από τη χρήση της: «Η ελληνική δεν κινδυνεύει από την ΤΝ. Κινδυνεύει μόνο αν πάψουμε εμείς να τη φροντίζουμε».

Ο Γιώργος Παπαναστασίου είναι καθηγητής Ιστορικής Γλωσσολογίας στο ΑΠΘ, διευθυντής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκει απαντήσεις, τα ελληνικά θέτουν ερωτήσεις»

Της Αντρέα Μαρκολόνγκο

Κινδυνεύει η ελληνική γλώσσα την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης; Η σύντομη απάντηση είναι όχι. Η μεγαλύτερη είναι πιο ανησυχητική. Είμαι συγγραφέας και ελληνίστρια. Ζω καθημερινά με μια γλώσσα επισήμως «νεκρή», κι όμως πεισματικά ζωντανή: τα αρχαία ελληνικά. Τα μεταφράζω, τα διδάσκω, γράφω μέσα από αυτά και –ίσως το σημαντικότερο– τα αφουγκράζομαι. Τα τελευταία χρόνια με ρωτούν όντως συχνά αν η τεχνητή νοημοσύνη, με την εντυπωσιακή της ικανότητα να μεταφράζει γρήγορα και με ευχέρεια, απειλεί γλώσσες όπως η ελληνική, η επιβίωση των οποίων μοιάζει να εξαρτάται από τη βραδύτητα, τη συνθετότητα και την προσήλωση.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μεταφράζει τα ελληνικά με αξιοσημείωτη αποτελεσματικότητα. Παράγει άρτιες προτάσεις σε επίπεδο γραμματικής, αναγνωρίζει συντακτικές δομές, δίνει λύσεις σε κάποιες αμφισημίες με στατιστική κομψότητα. Για πολλούς αναγνώστες αυτό μοιάζει απελευθερωτικό: πρόσβαση χωρίς κόπο, νόημα χωρίς αναμονή. Εδώ όμως κρύβεται η πρώτη παρανόηση. Η ελληνική δεν υπήρξε ποτέ γλώσσα της πρόσβασης· είναι γλώσσα της αντίστασης.

Τα αρχαία ελληνικά δεν παραδίδουν εύκολα το νόημα, γιατί δεν αντιλαμβάνονται το νόημα ως κάτι άμεσο. Τα ρήματά τους εκφέρονται σε όψεις (σ.σ.: ποιον ενέργειας) και όχι σε χρόνους· οι πτώσεις τους δένουν τη σκέψη με την κίνηση και τη σχέση· το λεξιλόγιό τους αρνείται την απόλυτη αντιστοιχία. Μια ελληνική λέξη δεν «σημαίνει» απλώς κάτι· ανοίγει ένα πεδίο δυνατοτήτων. Η μετάφραση, λοιπόν, δεν είναι μεταφορά αλλά επιλογή – συχνά απώλεια, κάποιες φορές στοίχημα.

Η τεχνητή νοημοσύνη διαπρέπει στην αντιστοιχία. Η ελληνική ζει μέσα από την πληθώρα των ερμηνειών. Όταν μεταφράζω ελληνικά, δεν μετατρέπω απλώς μια πρόταση σε μια άλλη γλώσσα. Αποφασίζω ποια σιωπή θα διασώσω, ποια αμφισημία θα προδώσω, ποιον ρυθμό θα σώσω εις βάρος της ακρίβειας. Η μετάφραση δεν είναι ταχύτητα· είναι ευθύνη. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει μια απάντηση, αλλά δεν μπορεί να αναλάβει την ευθύνη της. Δεν διστάζει. Δεν αμφιβάλλει. Δεν αισθάνεται το βάρος όσων διακυβεύονται όταν επιλέγεις μια λέξη αντί μιας άλλης.

Κινδυνεύει η ελληνική από αυτή την ευκολία; Γλωσσικά, όχι. Πολιτισμικά, ίσως. Ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι να εξαφανιστεί η ελληνική, αλλά να καταναλωθεί ως περιεχόμενο αντί να την ανακαλύψουμε ως σκέψη. Αν η ελληνική γίνει κάτι που «καταλαβαίνει» κανείς αμέσως, χωρίς ένταση, χωρίς σφάλμα, χωρίς χρονοτριβή, τότε χάνουμε ακριβώς αυτό που την καθιστά ελληνική: την ικανότητά της να μας κόβει τη φόρα, να μας αποξενώνει από τις ίδιες μας τις βεβαιότητες, να μας θυμίζει ότι η γλώσσα δεν είναι εργαλείο αλλά τρόπος ζωής.

Ως συγγραφέας επιστρέφω συχνά στα ελληνικά όχι για να βρω απαντήσεις, αλλά για να ξαναμάθω πώς να θέτω ερωτήματα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εξαιρετική στο να απαντά. Η ελληνική, αντίθετα, μας διδάσκει πώς να παραμένουμε ανήσυχοι. Και αυτό δεν είναι αδυναμία που χρειάζεται διόρθωση από την τεχνολογία· είναι πειθαρχία που χρειάζεται προστασία. Η ελληνική δεν κινδυνεύει από την τεχνητή νοημοσύνη. Ίσως όμως κινδυνεύουμε εμείς να ξεχάσουμε γιατί τη χρειαζόμασταν εξαρχής.

Η Αντρέα Μαρκολόνγκο είναι ελληνίστρια, συγγραφέας του βιβλίου «Η υπέροχη γλώσσα: 9 λόγοι για να αγαπήσεις τα αρχαία ελληνικά» (εκδ. Πατάκη)

Οταν συμβαίνει κάτι οδυνηρό, όπως ο χαμός των φιλάθλων του ΠΑΟΚ στη Ρουμανία, ο τραγικός θάνατος των εργαζόμενων γυναικών στο εργοστάσιο, το προχθεσινό δυστύχημα με τους μετανάστες στη Χίο (για να μείνω στα πρόσφατα), ο θεατής ανυπομονεί. Θέλει κάτι εξίσου ισχυρό, μια αντι-οδύνη, την απόσβεση της είδησης, συνήθως την ακαριαία εύρεση και τιμωρία του ενόχου. Ωσάν η  τιμωρία να εξαφανίζει το δυστύχημα, να αποκαθιστά την ψυχική ισορροπία των τηλεθεατών. Αυτή η συμβολική συμμετρία, δυστυχήματος – τιμωρίας,  απαιτεί μια ακαριαία είδηση, αντίστοιχου επικοινωνιακού ύψους. «Ο δράστης είναι αυτός». Τελεία. Ενα συγκεκριμένο πρόσωπο, ένας υπερπροσδιορισμένος ρόλος. Ο ιδεολογικός μανδύας ποικίλλει. Ομως η δομή είναι πάντα η ίδια. Συνήθως οι πληροφορίες για το περιστατικό είναι εξαιρετικά  αργές σε σχέση με την ψυχική ανάγκη του τηλεθεατή.

Και πάντως, είναι πιο αργές από την επιθυμία για μεταβολισμό της είδησης. Ο θεατής θέλει τώρα αμέσως τη λύση του αινίγματος, την τιμωρία του «ενόχου» που θα ισορροπήσει τη λύπη για τους θανάτους. Τι συνέβη στη Χίο; Αν ανήκει κανείς στο δικαιωματικό ημισφαίριο του κόσμου, γνωρίζει: οι επαναπροωθήσεις φταίνε για τον θάνατο των μεταναστών. Αν ανήκει όμως στο συντηρητικό (διακομματικά) ημισφαίριο, τότε είναι απλό: μεθοδευμένο από την Τουρκία επεισόδιο, για να αμφισβητήσει το δικαίωμα έρευνας και διάσωσης της Ελλάδας. Αυτό όμως το χάσμα, οι απολύτως αποκλίνουσες ερμηνείες, αναπτύσσεται πάνω από το ίδιο γεγονός: το δυστύχημα με το φουσκωτό (και τα άπειρα προγενέστερα δυστυχήματα). Εχουμε δύο γεγονότα, γιατί έχουμε δύο ιδεολογικές αφηγήσεις. Πώς μπορεί σε δύο διαφορετικής σύστασης  επεισόδια (ακόμα κι αν ανήκουν σε ένα γεγονός), αυτό που πιστεύει ακράδαντα ο δικαιωματικός και αυτό που πιστεύει (διακομματικά, επιμένω) ο συντηρητικός να θεμελιώνουν δύο τόσο αποκλίνοντες κόσμους; Και πώς μπορεί να χαραχτεί μια εσωτερικά συνεπής πολιτική αντιμετώπισης της διακυμαινόμενης αλλά συνεχούς μεταναστευτικής κρίσης, που να έχει και στρατηγικό βάθος, όταν οι λήπτες, οι ψηφοφόροι, απέχουν τόσο πολύ μεταξύ τους;

Εάν κανείς πλησιάσει το πεδίο, θα δει κοινωνικές πιέσεις από τη βιομηχανία της ξενοφοβίας να ασκούνται πάνω σε όλους τους μηχανισμούς (υπουργεία, Λιμενικούς, κόμματα κ.λπ.). Θα δει εμπορικές ιδιοτέλειες από τη σκληρότατη βιομηχανία της συμπόνιας, που ανθίζει πάνω στο Προσφυγικό, και με το πέρασμα των χρόνων θα δει όλο και λιγότερους ανθρώπους της συγκίνησης, του ανυπόκριτου εθελοντισμού. Οι επαγγελματίες εθνικιστές προστάτες μιας ανεξιχνίαστης καθαρότητας, μαζί με τους επαγγελματίες του οίκτου (που διεκδικούν και το μονοπώλιο στον χειρισμό της αποταμιευμένης συμπόνιας), στο τέλος αποκρύπτουν ή παραποιούν το γεγονός, εξουδετερώνοντας την πολιτική του δραστικότητα. Στο τέλος ένας ξενυχτισμένος λιμενικός, ένας κουρασμένος συντρέχτης, θα πληρώσουν, θα κληθούν να ικανοποιήσουν τον βουλιμικό τηλεθεατή, τον πολίτη που θέλει να τακτοποιηθεί συνειδησιακά, με την αυτόματη ίαση της πληγής. Για να συνεχίσει ήσυχος την κατανάλωση των επόμενων ειδήσεων.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ

Μια πενταετία, από το 1980 έως το ’85 αγωνίστηκε στον Ολυμπιακό. Τίμησε την ερυθρόλευκη ο Κώστας Ορφανός, κατακτώντας τρεις τίτλους πρωταθλήματος και ένα Κύπελλο. Και στη συνέχεια, επιστροφή στον ΠΑΟΚ γιατί όλα κι όλα, ο Δικέφαλος είναι το μεγάλο κομμάτι της ζωής του, καθόσον έγινε ακόμη και πρόεδρος των παλαιμάχων.

Ανάμεσα σε δύο αγάπες, λοιπόν, ο άλλοτε διεθνής στράικερ; Ισως. Σίγουρα, όμως, βίωσε από κοντά δύο τραγωδίες. Τα 21 παιδιά που χάθηκαν εκείνο το απομεσήμερο της Κυριακής της 8ης Φεβρουαρίου 1981 και τώρα συμπληρώνονται 45 χρόνια από εκείνη τη μέρα. Τώρα, μόνιμος κάτοικος Θεσσαλονίκης, ένιωσε το σφίξιμο όλης της πόλης όταν «έφυγαν» στην άσφαλτο οι επτά οπαδοί του ΠΑΟΚ.

«Ξέρεις τι θέλω να πω όταν αναλογίζομαι τι συνέβη; Μου μένει η ενότητα που δείχνουν όλοι οι Ελληνες. Δεν θα έπρεπε να γίνεται μόνο τώρα ή μόνο όταν πενθούμε για κάτι. Ολος ο κόσμος είναι κοντά, μια γροθιά. Θυμάμαι τι συνέβη το ’81. Οι πάντες πόνεσαν για τα παιδιά του Ολυμπιακού. Πριν από λίγες ημέρες όταν πήγα να ανάψω ένα κεράκι στην Τούμπα, ήρθε αντιπροσωπεία του Αρη να τιμήσει τη μνήμη αυτών που χάθηκαν. Δεν υπάρχουν αντίπαλοι σε τέτοιες περιπτώσεις. Δείξαμε μια ωριμότητα σε πολύ δύσκολες συνθήκες και ξαναλέω, δεν χρειάζεται να τη βλέπουμε μόνο τότε». Τον ρωτάω πόσο έχει ξεθωριάσει στη μνήμη του το ’81. Από το «ποιος ποιος ποιος, ο Κώστας Ορφανός» που ακουγόταν στις εξέδρες, το δικό του γκολ απέναντι στην ΑΕΚ και το 6-0 του Ολυμπιακού στο ντέρμπι: «Από τη χαρά πήγαμε κατευθείαν στη λύπη. Απίστευτο. Δεν υπήρχε Internet, δεν έρχονταν πληροφορίες. Με πήραν τηλέφωνο και με ενημέρωσαν από την ΠΑΕ. Ολοι ετοιμαζόμασταν να βγούμε με τις οικογένειές μας ώστε να γιορτάσουμε τη νίκη. Και τελικά πήγαμε στο νοσοκομείο όπου νοσηλεύονταν  τραυματίες. Πώς να μη θυμάμαι κάθε χρόνο αλλά όχι μόνο κάθε χρόνο, εκείνη τη στιγμή; Βρίσκονταν και συγγενείς μου στο γήπεδο. Αγωνία. Αλλά και αγωνία για όλους. Ολα αφορούσαν την ευρύτερη οικογένεια του Ολυμπιακού».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Κώστας Ορφανός αναφέρθηκε και στο πρόσφατο ματς του ΠΑΟΚ με τον Πανσερραϊκό στην Τούμπα: «Ενα γήπεδο… κηδεία. Να σε πιάνει η ψυχή σου. Οι περισσότεροι έκλαιγαν. Τα φώτα και τα κεριά λες και άναψαν για να φωτίσουν τον εσωτερικό μας κόσμο».

Πριν από μερικές ημέρες, έγραφα στα «ΝΕΑ» ότι η ιστορία της εξαφάνισης της 16χρονης Λόρα από το Ρίο, ο τρόπος που αυτό το κορίτσι σχεδίασε και μεθόδευσε τη φυγή του, το πώς μάζευε τα χρήματα «νοικιάζοντας» βιβλία, πλέκοντας και μεταπουλώντας διάφορα είδη, η σχολαστικότητα με την οποία εξαφάνισε το ηλεκτρονικό της αποτύπωμα, θα μπορούσε να γίνει μια συναρπαστική ταινία. Μετά τις τελευταίες εξελίξεις, ωστόσο, δεν το πιστεύω πια. Για δύο αντικρουόμενους λόγους. Ο πρώτος είναι ότι πίσω από αυτήν την «απόδραση» που η προετοιμασία της είχε τα χαρακτηριστικά ενός θρίλερ, κρυβόταν ένα συναίσθημα που βασανίζει πάρα πολλούς ανθρώπους. Η ζωτική ανάγκη να αποδράσουν από μια πραγματικότητα που άλλοι τους έχουν επιβάλει, που τους κάνει να ασφυκτιούν, που δεν τους αφήνει το παραμικρό περιθώριο ανάσας. Πολλοί, έχω την εντύπωση οι περισσότεροι, συμβιβάζονται με την ασφάλεια που, συνήθως, τους παρέχουν τέτοιες συνθήκες. Συνηθίζουν σε αυτές τις «μη ζωές», βαλτώνουν και ίσως κάποια στιγμή αναρωτιούνται αν υπάρχει ζωή πριν απ’ τον θάνατο.

Η Λόρα ζούσε μια τέτοια «μη ζωή». Οι μαρτυρίες από τη Γερμανία λένε ότι ο πατέρας της ήταν ένας άνθρωπος κλειστός, «βαρύς», δεν είχε πολλά πολλά με τους γείτονες. Και ότι η γυναίκα του περπατούσε πάντα λίγα βήματα πίσω του. Πόσα και πόσα παιδιά δεν έχουν ζήσει τέτοιες καταστάσεις. Δεν έχουν μεγαλώσει σε περιβάλλοντα που η χαρά, η εγγύτητα, τα αστεία μοιάζουν απαγορευμένα. Προχθές μου έλεγε φίλος, 40άρης και απόλυτα πετυχημένος στη δουλειά του, πως, όταν ο πατέρας του επέστρεφε στο σπίτι τους, εκείνος και τα αδέλφια του έτρεχαν να κρυφτούν κάτω από τραπέζια και κρεβάτια. «Ηταν βίαιος; Σας κακοποιούσε;» τον ρώτησα. «Οχι, καθόλου. Αλλά υπήρχε μια ατμόσφαιρα όπου το γέλιο ήταν αμαρτία». Και μετά βλέπω τις φωτογραφίες της Λόρα. Μόνο σε μια έχει ένα ανεπαίσθητο χαμόγελο που κι αυτό φαίνεται βιασμένο. Σε όλες τις άλλες το ύφος της είναι συνοφρυωμένο, σαν να φοβάται όχι το μέλλον, αλλά το παρόν.

Ενα παρόν δυσβάσταχτο. Ο απόλυτος οικογενειακός απομονωτισμός. Η οικογένεια ήρθε στην Ελλάδα, χωρίς να υπάρχει κάποια σχέση με τη χώρα. Η Λόρα υποχρεώθηκε να πάει σε ένα ελληνικό σχολείο χωρίς να γνωρίζει γρι τη γλώσσα και όπου δεν υπήρχε κάποια πρόβλεψη για τους ξενόγλωσσους μαθητές. Φαντάζομαι το κορίτσι με τα ελληνικά βιβλία μπροστά του, ανήμπορο να επικοινωνήσει, να εκφραστεί, να μοιραστεί τις εφηβικές της ανησυχίες, ολομόναχή της σε αυτήν την ηλικία που έχουμε μεγαλύτερη ανάγκη από ποτέ το «στάσου πλάι μου». Ξέρω, υπάρχουν πολλά παιδιά που νιώθουν το ίδιο ακόμη και αν η γλώσσα του τόπου που μένουν είναι η μητρική τους. Από αυτή τη συνθήκη ήθελε να ξεφύγει η Λόρα. Και τα κατάφερε.  Πολύ συνηθισμένη ιστορία για να έχει κινηματογραφικό ενδιαφέρον εκτός αν τη βλέπαμε στην εντελώς τσεχωφική εκδοχή της. Υπάρχει όμως και μια άλλη παράμετρος που καταργεί τις αρχές της δραματουργίας. Η δήλωση του πατέρα της όταν επιβεβαιώθηκε ότι η Λόρα είχε φτάσει στη Γερμανία. Οτι εκείνος δεν πρόκειται να την ψάξει πια, ας την αναζητήσει όποιος θέλει. Αυτή την παντελή απουσία γονικού συναισθήματος ούτε ο Τσέχοφ μπορεί να περιγράψει.