Feed aggregator

Βασικό πυλώνα του ελληνικού τουρισμού αποτελεί ο ξενοδοχειακός κλάδος, παρουσιάζοντας σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια. Το συνολικό μέγεθος αγοράς (έσοδα) των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων πέντε, τεσσάρων και τριών αστέρων, παρουσίασε μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 21% την περίοδο 2021-2025, ως αποτέλεσμα και της συνεχούς αύξησης της τουριστικής κίνησης προς τη χώρα μας, σύμφωνα με κλαδική μελέτη της ICAP CRIF.

Ο ρόλος του ξενοδοχειακού κλάδου ως συνιστώσα του τουριστικού κυκλώματος κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντικός για την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΣΕΤΕ, η άμεση συνεισφορά του ελληνικού τουρισμού στη διαμόρφωση του ΑΕΠ της χώρας εκτιμάται ως ποσοστό επί του ΑΕΠ στο 13% το 2025 (32,4 δισ. ευρώ), ενώ συνυπολογίζοντας και τα πολλαπλασιαστικά οφέλη, η έμμεση συνεισφορά φθάνει στο 30% του ΑΕΠ το ίδιο έτος.

Η Σταματίνα Παντελαίου, διευθύντρια Οικονομικών – Κλαδικών Μελετών & Εκδόσεων της ICAP CRIF, αναφέρει ότι το 2025 οι αφίξεις ξένων τουριστών κατέγραψαν νέο ρεκόρ, καθώς άγγιξαν τον αριθμό των 38 εκατ., σημειώνοντας αύξηση 5,6% σε σχέση με το 2024. Ανοδικά όμως κινήθηκαν και τα τουριστικά έσοδα, τα οποία ανήλθαν στο ύψος των 23,6 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένα κατά 9,4% σε σχέση με το 2024. Η ανοδική πορεία της τουριστικής κίνησης προς την Ελλάδα τα τελευταία έτη, είναι συνδυασμός διαφόρων παραγόντων, όπως η θεώρησή της ως ασφαλής τουριστικός προορισμός, η βελτίωση των υποδομών και ειδικότερα η αναβάθμιση του ξενοδοχειακού δυναμικού της χώρας, καθώς και η συστηματική διαφήμιση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος στο εξωτερικό. Αναφορικά με το 2026, το πρώτο 4μηνο, η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση εμφανίζεται αυξημένη κατά 27%, οι δε ταξιδιωτικές εισπράξεις καταγράφουν άνοδο 37%, μέρος της οποίας προέρχεται και από την αύξηση της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι (+8,1%).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Βάσει των αποτελεσμάτων της κλαδικής μελέτης της ICAP CRIF, μετά την κάμψη που εμφάνισαν οι συνολικές διανυκτερεύσεις στα διάφορα ξενοδοχειακά καταλύματα της χώρας το 2020, ανάκαμψη εμφανίζουν από το 2021, ενώ το 2024 ανήλθαν σε σχεδόν 117 εκατ. (αύξηση 3,9%). Οι αλλοδαποί τουρίστες εξακολουθούν να αποτελούν τη βασικότερη κατηγορία πελατών των ξενοδοχείων της χώρας, καθώς αντιπροσωπεύουν το 85%, περίπου, των συνολικών διανυκτερεύσεων σε ετήσια βάση. Η μέση ετήσια πληρότητα των ξενοδοχειακών καταλυμάτων της χώρας διαμορφώθηκε το 2024 σε 51%, από 55% το 2023.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου, το 2025 λειτούργησαν σε ολόκληρη τη χώρα 10.118 ξενοδοχειακές μονάδες έναντι 9.732 μονάδων το 2010 (σωρευτική αύξηση 4%). Σχετικά με την κατανομή του ξενοδοχειακού δυναμικού κατά κατηγορία, τα περισσότερα είναι ξενοδοχεία δύο αστέρων (2*), ο αριθμός των οποίων ανήλθε σε 3.215 το 2025 (μερίδιο 32% επί του συνόλου), με το συνολικό αριθμό των ξενοδοχειακών κλινών να ξεπερνά τις 900.000.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, Senior Manager της Διεύθυνσης Οικονομικών – Κλαδικών Μελετών & Εκδόσεων της ICAP CRIF, o οποίος επιμελήθηκε την εν λόγω μελέτη, με οδηγό τη διαρκή άνοδο της τουριστικής κίνησης, η αγορά των ξενοδοχείων 3, 4 και 5 αστέρων παρουσιάζει ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική από το 2021. Τα συνολικά έσοδα του κλάδου αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό (CAGR) 21% κατά την περίοδο 2021-2025. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο ξενοδοχειακός κλάδος πέτυχε σε σύντομο χρονικό διάστημα το «rebound» (το 2022), καθώς το συνολικό μέγεθος αγοράς ξεπέρασε κατά πολύ το επίπεδο μεγέθους του 2019 (προ πανδημίας). Το 2025, τα ξενοδοχεία 4 αστέρων εκτιμάται ότι απέσπασαν το μεγαλύτερο μερίδιο στη συνολική αξία της ξενοδοχειακής αγοράς, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 45%. Ακολουθούν τα ξενοδοχεία 5 αστέρων με μερίδιο 38% και τα 3 αστέρων με 17%.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Οι μεγαλύτεροι ελληνικοί ξενοδοχειακοί όμιλοι (22 συνολικά) ελέγχουν συνολικά 175 ξενοδοχεία και πάνω από 60.000 κλίνες. Από την πλευρά των ξένων ξενοδοχειακών ομίλων – brands, εκτιμάται ότι περισσότερα από 230 ξενοδοχεία ανήκουν ή βρίσκονται υπό τη διαχείριση αυτών. Ηγετικές θέσεις στην αγορά καταλαμβάνουν η ξενοδοχειακή αλυσίδα GRECOTEL, ο όμιλος SANI / IKOS και ο όμιλος ΜΗΤΣΗ, οι οποίοι εκτιμάται ότι ελέγχουν από κοινού το 13% της ξενοδοχειακής αγοράς. Αξίζει δε να σημειωθεί, ότι οι 16 μεγαλύτεροι ξενοδοχειακοί όμιλοι έλεγχαν από κοινού το 17% περίπου της ξενοδοχειακής αγοράς σε αξία (πέντε, τεσσάρων και τριών αστέρων).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η Ελλάδα ως ένα διεθνές τουριστικό «προϊόν», εξακολουθεί να αποτελεί πόλο έλξης για νέες τουριστικές επενδύσεις, προσελκύοντας συνεχώς μεγάλα brands στο προσφερόμενο τουριστικό της χαρτοφυλάκιο, κάτι που φαίνεται από τα συνεχή deals κυρίως στο κομμάτι της φιλοξενίας. Οι συναλλαγές αυτές περιλαμβάνουν την αναβάθμιση εν λειτουργία ξενοδοχείων και resorts, την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων μονάδων ή παλαιών κτιρίων που μπορούν να μετατραπούν σε ξενοδοχεία, καθώς και ακίνητα μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) που διατίθενται μέσω πλειστηριασμών. Σημαντικό μέρος της αξίας των ξενοδοχειακών επενδύσεων αφορά την Αττική. Η συνεχής άνοδος του ελληνικού τουρισμού, επιτείνει τη διάθεση νέων διεθνών παικτών (μεγάλα brands και ιδιωτικά κεφάλαια) να εισέλθουν και στην αθηναϊκή ξενοδοχειακή αγορά. Μικρές all suite μονάδες και boutique hotels αναπτύσσονται συνεχώς πέριξ και εντός του κέντρου, ενώ καθιερώνεται πλέον και η τάση του aparthotel, το οποίο συνεχώς κερδίζει έδαφος.

Στο πλαίσιο της μελέτης πραγματοποιήθηκε χρηματοοικονομική ανάλυση των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων (5*, 4* και 3*) για ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα 81 εταιρειών για τη διετία 2023-2024. Από την ανάλυση του ομαδοποιημένου ισολογισμού προκύπτουν τα εξής: Οι συνολικές πωλήσεις των 81 επιχειρήσεων αυξήθηκαν μόλις κατά 2,0% το 2024 έναντι του 2023, ενώ τα μικτά κέρδη παρέμειναν στα ίδια επίπεδα την εξεταζόμενη περίοδο λόγω της συγκράτησης του κόστους πωλήσεων. Μειωμένα ήταν τα κέρδη EBITDA (-6,5%) τα οποία και διαμορφώθηκαν σε 877 εκατ. ευρώ το 2024.

Τη στρατηγική σημασία του τριπλού κόμβου Σκαραμαγκά υπογράμμισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την τελετή υπογραφής της σύμβασης για την κατασκευή του έργου, το οποίο χαρακτήρισε «εξαιρετικά σημαντικό για ολόκληρο το λεκανοπέδιο».

Ο πρωθυπουργός περιέγραψε τη σημερινή εικόνα της περιοχής ως «μιας περιοχής σταματημένης στο χρόνο, μιας Δυτικής Αττικής παρατημένης», επισημαίνοντας ότι η παρέμβαση θα αλλάξει ριζικά την κατάσταση.

Αναφερόμενος στα οφέλη του έργου, τόνισε πως «διορθώνουμε ασθένειες δεκαετιών», ενώ σημείωσε ότι η ολοκλήρωσή του θα προσφέρει σημαντική ανάσα στο κυκλοφοριακό και θα διευκολύνει τη λειτουργία του λιμανιού του Πειραιά, καθώς ο νέος δρόμος θα εξυπηρετεί βαρέα οχήματα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι το έργο θα ολοκληρωθεί σε 36 μήνες, προσθέτοντας πως «όταν ολοκληρωθεί, μόνο τότε θα αντιληφθούμε την τεράστια ανακούφιση που θα δημιουργήσει». Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι θα καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να περιοριστεί στο ελάχιστο η προσωρινή αναστάτωση κατά τη διάρκεια των εργασιών.

Η σύμβαση υπεγράφη μεταξύ του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και της αναδόχου κοινοπραξίας ΜΕΤΚΑ ΑΤΕ – ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ ΑΕ, παρουσία του πρωθυπουργού, στον Βοτανικό Κήπο Διομήδους στο Χαϊδάρι.

Έργο χωρίς διόδια με πολλαπλά οφέλη

Το έργο στοχεύει στην ουσιαστική αποσυμφόρηση της κυκλοφορίας στη Δυτική Αττική, καθώς η περιοχή του Σκαραμαγκά εξυπηρετεί καθημερινά περίπου 100.000 οχήματα, εκ των οποίων σχεδόν 20.000 είναι βαρέα φορτηγά. Η συμφόρηση αυτή επηρεάζει την εφοδιαστική αλυσίδα και την οικονομική δραστηριότητα της ευρύτερης περιοχής.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας στη Βουλή, η μέση ταχύτητα στην περιοχή αναμένεται να αυξηθεί από 28 σε 47 χλμ./ώρα, ενώ το εκτιμώμενο οικονομικό όφελος για τους χρήστες φτάνει τα 10 εκατ. ευρώ ετησίως.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι πρόκειται για έργο υψηλής κοινωνικής και οικονομικής αξίας, χωρίς διόδια, το οποίο θα μειώσει τον χρόνο μετακίνησης και το κόστος λειτουργίας των οχημάτων.

Τεχνικά χαρακτηριστικά και προϋπολογισμός

Η συνολική συμβατική δαπάνη ανέρχεται σε 40,8 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ), ενώ η διάρκεια κατασκευής ορίζεται σε 36 μήνες από την υπογραφή της σύμβασης. Το φυσικό αντικείμενο του έργου περιλαμβάνει την ολοκλήρωση της Δυτικής Περιφερειακής Αιγάλεω (Δ.Π.Λ.Α.), τη σύνδεσή της με την Εθνική Οδό Αθηνών – Κορίνθου μέσω του Ανισόπεδου Ημικόμβου Σκαραμαγκά, καθώς και την αναβάθμιση των κόμβων Σχιστού και Ναυπηγείων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η ολοκλήρωση τμήματος 1,515 χλμ. της Δυτικής Περιφερειακής Λεωφόρου Αιγάλεω, η αναβάθμιση της Ε.Ο. Αθηνών – Κορίνθου με αύξηση λωρίδων κυκλοφορίας και η διαμόρφωση της Λεωφόρου Σχιστού μεταξύ των κόμβων Σχιστού και Ναυπηγείων.

Επιπλέον, στο αντικείμενο του έργου περιλαμβάνονται τρεις προαιρέσεις: η κατασκευή πρόσθετων κλάδων στους ανισόπεδους κόμβους Σχιστού και Ναυπηγείων, η καθαίρεση και ανακατασκευή της υπάρχουσας γέφυρας στον κόμβο Σχιστού και η διαμόρφωση του Ανισόπεδου Ημικόμβου Ασπροπύργου, με αξιοποίηση της Κάτω Διάβασης της Δ.Π.Λ.Α. για σύνδεση με την Εθνική Οδό Αθηνών – Κορίνθου.

Τραγική κατάληξη είχε το περιστατικό στη θαλάσσια περιοχή των Κρητικών στη Ρόδο, όπου ένας 72χρονος άνδρας ανασύρθηκε χωρίς τις αισθήσεις του από τη θάλασσα, προκαλώντας θλίψη στους λουόμενους που βρίσκονταν στο σημείο.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ – ΜΠΕ, πολίτες που αντιλήφθηκαν τον ηλικιωμένο να βρίσκεται σε δυσχερή θέση έσπευσαν να τον ανασύρουν στην ακτή και ειδοποίησαν άμεσα το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου.

Στο σημείο πραγματοποιήθηκαν προσπάθειες καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ), ωστόσο, παρά τις επίμονες ενέργειες των διασωστών, ο 72χρονος δεν επανήλθε.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου έχει αναλάβει την προανάκριση και έχει παραγγείλει τη διενέργεια νεκροψίας – νεκροτομής, προκειμένου να διαπιστωθούν τα ακριβή αίτια του θανάτου του άτυχου άνδρα.

Λίγα παιχνίδια περιλαμβάνει η σημερινή μέρα (13/07). Το Athens Open κάνει πρεμιέρα σήμερα (13/7) στις εγκαταστάσεις τένις του ΟΑΚΑ και η Μαρία Σάκκαρη αποτελεί το μεγάλο όνομα της διοργάνωσης.

Η αναμέτρηση της Ελληνίδας τενίστριας έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα (13/7) στις 19:30.

Οι αθλητικές μεταδόσεις της ημέρας (13/7):

11:30 COSMOTE SPORT 6 HD ATP 250 2026 Γκστάαντ (Κυρίως Ταμπλό)

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

13:30 COSMOTE SPORT 6 HD ATP 250 2026 Γκστάαντ (Κυρίως Ταμπλό)

16:00 COSMOTE SPORT 6 HD ATP 250 2026 Γκστάαντ (Κυρίως Ταμπλό)

18:30 COSMOTE SPORT 6 HD ATP 250 2026 Γκστάαντ (Κυρίως Ταμπλό)

19:30 ΕΡΤ2 ΣΠΟΡ WTA 250 2026 Athens Open Σάκκαρη – Κουντερμέτοβα

21:00 COSMOTE SPORT 5 HD Grand Prix Show 2026 Μηχανοκίνητα

22:30 ΕΡΤ2 ΣΠΟΡ WTA 250 2026 Athens Open

Οι τιμές του πετρελαίου σημείωναν άνοδο τις πρώτες πρωινές ώρες, έπειτα από τα πλήγματα των ΗΠΑ στο Ιράν και την ανακοίνωση της Τεχεράνης πως κλείνει εκ νέου, μέχρι νεοτέρας, το στενό του Ορμούζ —καίριας σημασίας για το διεθνές εμπόριο υδρογονανθράκων— το Σαββατοκύριακο.

Η τιμή του βαρελιού της διεθνούς ποικιλίας αναφοράς Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, προς παράδοση τον Σεπτέμβριο, αυξανόταν κατά 3,75% στα 78,86 δολάρια περί τη 01:10, μετά το άνοιγμα των αγορών στην Ασία.

Η τιμή της αντίστοιχης αμερικανικής ποικιλίας αναφοράς, του West Texas Intermediate (WTI), προς παράδοση τον Αύγουστο, αυξανόταν κατά 3,65% στα 74,02 δολάρια.

Η Μπαρτσελόνα φαίνεται πως έχει καταλήξει στον διάδοχο του Τσάβι Πασκουάλ, με τον Αλεξάντερ Σέκουλιτς να αποτελεί πλέον το μεγάλο φαβορί για τον πάγκο των «μπλαουγκράνα».

Ο Σλοβένος τεχνικός προέκυψε ως βασική επιλογή μετά το «ναυάγιο» στην υπόθεση του Πάολο Γκαλμπιάτι και σύμφωνα με τη «Sport» βρίσκεται ήδη στη Βαρκελώνη για να ολοκληρώσει τις τελευταίες λεπτομέρειες της συμφωνίας.

Η ανακοίνωση αναμένεται μέσα στις επόμενες ημέρες, με την υπόθεση να θεωρείται ουσιαστικά τελειωμένη. Ο Σέκουλιτς προέρχεται από μια επιτυχημένη σεζόν στη Ντουμπάι BC, την οποία οδήγησε στην κατάκτηση της ABA League.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Παράλληλα, από το 2020 βρίσκεται στον πάγκο της εθνικής Σλοβενίας, έχοντας οδηγήσει την ομάδα στην τέταρτη θέση των Ολυμπιακών Αγώνων του Τόκιο, ενώ είχε συμμετοχή και στην κατάκτηση του EuroBasket 2017 ως μέλος του τεχνικού επιτελείου.

Avanza la llegada de Aleksander Sekulic al Barça.

Explicamos en @sport que el técnico esloveno ya se ve en el Palau a partir de la próxima temporada. Así lo ha compartido con su círculo más cercano.

Pendientes del anuncio del acuerdo.https://t.co/BlMTrCGMrg

— Marc Del Río (@marcdelrio92) July 12, 2026

Περισσότεροι από 180.000 είναι οι πολίτες και επιχειρήσεις που ωφελούνται από τα ενεργειακά προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης, σύμφωνα με στοιχεία που γνωστοποίησε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, τα διαθέσιμα κεφάλαια απορροφήθηκαν πλήρως, ύστερα και από ανακατανομές κονδυλίων και διαπραγματεύσεις με την ΕΕ που μεσολάβησαν, προκειμένου οι ενισχύσεις να προσανατολιστούν σε έργα που εμφάνισαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον και ποσοστά απορρόφησης.

Ειδικότερα, τα κονδύλια για ενεργειακές δράσεις του ΤΑΑ ήταν 3,3 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο ένα έκτο του προγράμματος, και διαρθρώνονται σε τρεις πυλώνες:

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

1.Εξοικονόμηση ενέργειας, προϋπολογισμού 1,5 δισ. ευρώ, για την οποία όπως σημείωσε ο υφυπουργός, έγινε η μεγαλύτερη επένδυση στην ιστορία της χώρας. Στον πυλώνα αυτόν περιλαμβάνονται:

-Τα προγράμματα Εξοικονομώ – Αυτονομώ, Εξοικονομώ 2021, Εξοικονομώ 2023, Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για νέους, Εξοικονομώ 2025. Στα προγράμματα αυτά εντάχθηκαν 90.000 δικαιούχοι.

-Τα προγράμματα για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, στα οποία εντάχθηκαν άλλοι 90.000 δικαιούχοι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

-Τα προγράμματα για τις επιχειρήσεις (αλλάζω συσκευή κ.α.), που ωφέλησαν 1000 επιχειρήσεις.

2.Τα προγράμματα για ανανεώσιμες πηγές, αποθήκευση ενέργειας, ανάπτυξη δικτύων, προϋπολογισμού 1,5 δισ. Σε αυτό εντάσσονται η ενίσχυση του λογαριασμού ανανεώσιμων πηγών, οι ενισχύσεις για φωτοβολταϊκά στη στέγη και σε χωράφια, για τη μονάδα αντλησιοταμίευσης στην Αμφιλοχία, η συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, οι ενισχύσεις για αναβάθμιση και ανάπτυξη δικτύων διανομής και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

3.Τα κονδύλια για καινοτομικά προγράμματα που αφορούν το υδρογόνο, την δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, την παραγωγή “πράσινων” προϊόντων, ύψους περί τα 400 εκατ.

Πέρα από τα έργα, στο Ταμείο Ανάκαμψης εντάχθηκαν ως ορόσημα και θεσμικές μεταρρυθμίσεις που αφορούν επίσης την προετοιμασία μεγάλης κλίμακας επενδύσεων όπως στην παραγωγή, απορρόφηση και διανομή βιομεθανίου μέσω των δικτύων φυσικού αερίου και στην ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων. Περιλαμβάνεται επίσης το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο μετά τη διαβούλευση αναμένεται να ολοκληρωθεί ως το τέλος του μήνα.

Ο ηθοποιός Σαμ Νιλ, ο πολυπράγμων Νεοζηλανδός που άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του σε ταινίες όπως The Piano και Jurassic Park, πέθανε σε ηλικία 78 ετών.

Η είδηση του θανάτου του ανακοινώθηκε τη Δευτέρα μέσω δήλωσης που αναρτήθηκε στον λογαριασμό του στο Instagram. Αν και δεν δόθηκε επίσημα αιτία θανάτου, ο Νιλ είχε πρόσφατα αποκαλύψει ότι είχε ξεπεράσει από καρκίνο, μετά τη μάχη του με λέμφωμα τύπου angioimmunoblastic T-cell, μια μορφή καρκίνου του αίματος, από το 2022.

Στη δήλωση της οικογένειάς του αναφέρεται: «Με βαθιά θλίψη, η whānau του Σαμ Νιλ μοιράζεται την είδηση του θανάτου του τη Δευτέρα 13 Ιουλίου, στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας. Ο Σαμ έφυγε περιτριγυρισμένος από την οικογένειά του, με την αξιοπρέπεια που χαρακτήριζε όλη του τη ζωή».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

«Η απώλεια ήταν ξαφνική και απροσδόκητη, αλλά ευλογημένη από το γεγονός ότι ο Σαμ παρέμεινε χωρίς καρκίνο. Η οικογένεια εκφράζει την ειλικρινή της ευγνωμοσύνη στο προσωπικό του St Vincent’s Private Hospital για τη φροντίδα τους».

«Περισσότερες λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν αργότερα, αλλά προς το παρόν, ζητούμε να σεβαστείτε την ιδιωτικότητα της οικογένειας καθώς αντιμετωπίζει αυτή την ανυπολόγιστη απώλεια».

Ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας, Anthony Albanese, απέτισε φόρο τιμής γράφοντας στο X: «Ο Σαμ Νιλ πρωταγωνίστησε σε τόσες αγαπημένες αυστραλιανές ιστορίες και κέρδισε μια ξεχωριστή θέση στις καρδιές των Αυστραλών. Με το χαρακτηριστικό του χιούμορ και τη νηφαλιότητα, πάλεψε την ασθένεια με την ίδια αξιοπρέπεια και πίστη που έδινε δύναμη σε κάθε του ερμηνεία. Θα μας λείψει βαθιά και θα τον θυμόμαστε για πάντα. Ας αναπαυθεί εν ειρήνη».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Από τη Νέα Ζηλανδία στο Χόλιγουντ

Ο Σαμ Νιλ, γεννημένος ως Nigel John Dermot Neill το 1947 στο Omagh της Βόρειας Ιρλανδίας, μετακόμισε με την οικογένειά του στη Νέα Ζηλανδία το 1954. Στα 12 του χρόνια υιοθέτησε το όνομα Σαμ, εξηγώντας αργότερα: «Κινούμουν πιο εύκολα στον κόσμο ως Sam. Το Nigel είναι δύσκολο όνομα για έναν κινηματογραφικό ηθοποιό.»

Σπούδασε στο Christchurch, όπου αρχικά επιχείρησε να ακολουθήσει νομικές σπουδές, αλλά στράφηκε στην υποκριτική μετά από μια «καταστροφική» χρονιά. Ξεκίνησε στο Downstage Theatre του Wellington, πληρωνόταν 35 δολάρια την εβδομάδα και απολάμβανε τα περισσεύματα από τα γεύματα του κοινού.

Η διεθνής αναγνώριση και οι εμβληματικοί ρόλοι

Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία ήρθε το 1977 με το Sleeping Dogs, την πρώτη νεοζηλανδική ταινία που προβλήθηκε στις ΗΠΑ. Ακολούθησαν οι ταινίες My Brilliant Career (1979), Omen III (1981), Possession (1981), Evil Angels (1988) και The Hunt for Red October (1990).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Το 1993, ο Νιλ κατέκτησε το διεθνές κοινό με δύο ρόλους: τον Alisdair Stewart στο οσκαρικό The Piano της Jane Campion και τον Dr Alan Grant στο Jurassic Park του Steven Spielberg. Επανέλαβε τον ρόλο του στις συνέχειες Jurassic Park III και Jurassic World Dominion.

Με περισσότερες από 150 συμμετοχές σε πέντε δεκαετίες, ο Νιλ ξεχώρισε για τους ρομαντικούς αλλά και σκοτεινούς χαρακτήρες του. Συμμετείχε σε ταινίες όπως Dead Calm, Event Horizon, Bicentennial Man και Peter Rabbit. Ήταν μάλιστα υποψήφιος για τον ρόλο του James Bond το 1986, αλλά τον έχασε από τον Timothy Dalton.

Τηλεόραση, βραβεία και προσωπική ζωή

Στην τηλεόραση, ξεχώρισε ως Maj Chester Campbell στη σειρά Peaky Blinders, ενώ συμμετείχε στις παραγωγές The Tudors, The Twelve και Reilly, Ace of Spies, για την οποία προτάθηκε για Χρυσή Σφαίρα.

Το 1991 τιμήθηκε ως Officer of the Order of the British Empire και το 2007 ως Distinguished Companion of the New Zealand Order of Merit. Το 2022 αποδέχθηκε ιπποτικό τίτλο, αποκτώντας το προσωνύμιο Sir Σαμ Νιλ.

Ζούσε στο αγρόκτημα και οινοποιείο του, Two Paddocks, στη Νέα Ζηλανδία, το οποίο περιέγραφε με χιούμορ ως «μια γελοία χρονοβόρα και δαπανηρή επιχείρηση, αλλά τόσο ικανοποιητική και διασκεδαστική». Συχνά έδινε στα ζώα του ονόματα διάσημων συναδέλφων του.

Η μάχη με τον καρκίνο και τα τελευταία χρόνια

Το 2023, στην αυτοβιογραφία του Did I Ever Tell You About This?, αποκάλυψε ότι υποβαλλόταν σε χημειοθεραπεία για περισσότερο από έναν χρόνο. Παρά την ύφεση του καρκίνου, συνέχισε θεραπείες μέχρι το τέλος της ζωής του.

Σε συνέντευξή του είχε δηλώσει: «Δεν φοβάμαι να πεθάνω, αλλά θα με ενοχλούσε. Θέλω να δω τα εγγόνια μου να μεγαλώνουν.»

Ο Σαμ Νιλ άφησε πίσω του τέσσερα παιδιά και έξι εγγόνια. Παρά την τεράστια καριέρα του, περιέγραφε τη ζωή του ως «κάπως χαοτική, αλλά γεμάτη αγάπη και περιπέτεια».

Ανάσες δροσιάς δίπλα στο κύμα αναζητούν καθημερινά ντόπιοι και τουρίστες, ωστόσο το μπάνιο στις οργανωμένες παραλίες της Αττικής φαίνεται πως μετατρέπεται σε πολυτέλεια για πολλούς.

Ακριβό το μπάνιο στις οργανωμένες ακτές

Οι λουόμενοι επισημαίνουν ότι οι τιμές σε αρκετές παραλίες ξεπερνούν τις οικονομικές δυνατότητες του μέσου νοικοκυριού, κάνοντας λόγο για υπερβολικό κόστος σε σχέση με τις παρεχόμενες υπηρεσίες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

«Είναι ακριβά, δεν είναι για τον μέσο Έλληνα», αναφέρουν χαρακτηριστικά επισκέπτες που βλέπουν το κόστος μιας ημέρας στη θάλασσα να αυξάνεται συνεχώς.

Η είσοδος σε μια οργανωμένη παραλία κυμαίνεται από 8 έως 12 ευρώ το άτομο, ενώ για ένα σετ με ξαπλώστρες και ομπρέλα το κόστος ξεκινά από τα 15 ευρώ και μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 40.

Αν προστεθεί και το φαγητό, μια οικογένεια ή μια παρέα ενδέχεται να χρειαστεί πάνω από 100 ευρώ για μία μόνο ημέρα αναψυχής δίπλα στη θάλασσα.

Με τα παραπάνω δεδομένα οι ελεύθερες παραλίες αποτελούν πλέον τη μόνη πραγματικά οικονομική επιλογή για όσους θέλουν να απολαύσουν το μπάνιο τους χωρίς να επιβαρυνθούν με υψηλά έξοδα.

Οι σύγχρονες  φιλολογικές έρευνες, εκτός από την κειμενική προσέγγιση των έργων του παρελθόντος που μελετούν, εμπεριέχουν ένα μεγάλο κομμάτι μελέτης γύρω από τη ζωή και το πλαίσιο των συγγραφέων που μπαίνουν στο ερευνητικό πρίσμα. Έτσι θα λέγαμε ότι δεν πρόκειται απλά για φιλολογικές προσεγγίσεις αλλά για ιστορικο-φιλολογικές έρευνες που απαιτούν σύνθεση και συνδυαστικές αναζητήσεις.

Σε αυτή την κατηγορία εντάσσεται και το τελευταίο βιβλίο του Βασίλη Μακρυδήμα, Σμιλεύοντας το κάλλος. Ο παράξενος μυθιστορηματικός κόσμος του Ερρίκου Τόμπρου, το οποίο μπορεί να διαβαστεί και ως μια έρευνα του συγγραφέα – γνωστού για τη βιογραφική και κειμενική του έρευνα γύρω από τον Παπατσώνη – για τον άγνωστο σήμερα συγγραφέα με το ψευδώνυμο Ερρίκος Τόμπρος, καθώς και ως μια συναρπαστική ιστορική μελέτη με κάποια στοιχεία ίσως νουάρ αφήγησης.

Πριν αποκαταστήσει το άγνωστο σήμερα φιλολογικό έργο του Ερρίκου Τόμπρου ο Μακρυδήμας αποκαθιστά την ίδια του τη ζωή, που παρά το γεγονός ότι κινείται στον 20ό αιώνα μοιάζει άγνωστη σήμερα. Αποκαλύπτει ποιος είναι στην πραγματικότητα ο Τόμπρος, δηλαδή ένας από τους διασημότερους αισθητικούς χειρουργούς της μεταπολεμικής Ελλάδας, πρωτοπόρος στον τομέα του, ένας άνθρωπος που το πρωί ζούσε τη ζωή του γιατρού Ερρίκου Γιαννήλου και το βράδυ τη λογοτεχνική ζωή του Ερρίκου Τόμπρου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μια ζωή όχι ακριβώς Τζέκιλ και Χάιντ, αλλά μια διπροσωπία που επέτρεπε την ελεύθερη και τολμηρή έκφραση που προφανώς η κοινωνική και επαγγελματική σύμβαση δεν επέτρεπαν.

Ίσως ακούσια αλλά σίγουρα μέσα από τη συστηματική του έρευνα και την αναζήτηση ακόμα και των μικρών τεκμηρίων ο Μακρυδήμας ανοίγει μια σειρά σημαντικών ζητημάτων στο πολύ ενδιαφέρον έτσι κι αλλιώς βιβλίο του, όπως την ουσιαστική άγνοια της κοινωνικής ζωής μιας αστικής τάξης που αναπτύσσεται μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, ακμάζει κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου και η επίδρασή της πολιτική και κοινωνική είναι ιδιαίτερα αισθητή τις δεκαετίες του ’40 και κυρίως του ’50 και αρχίζει να σβήνει από τη Μεταπολίτευση και μετά.

Είναι μια μεγαλοαστική τάξη; Είναι κοινωνικές ελίτ που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του ακόμα υπό διαμόρφωση ελληνικού κράτους λόγω της επαφής τους κυρίως με τη Δυτική Ευρώπη, αλλά και με τον κόσμο του εμπορίου της Ανατολικής Μεσογείου; Είναι μια μεγάλη συζήτηση που σίγουρα δεν έχει βρει ακόμα την ιστορική της θεραπεία παρά σποραδικά, φέρνοντας στην επιφάνεια όμως την άγνοιά μας για ανθρώπους και γεγονότα που σε ιστορικό χρόνο έζησαν και έλαβαν χώρα πολύ κοντά μας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η ευθύνη αυτής της άγνοιας βαρύνει κατά κάποιον τρόπο και τα ίδια όμως τα ιστορικά υποκείμενα αφού για δικούς τους λόγους, ίσως προστασίας αλλά και του φόβου της έκθεσης, δεν φρόντισαν ή δεν θέλησαν να αφήσουν πίσω τους αρχεία, ιστορικά τεκμήρια τα οποία θα βοηθούσαν στην αποκατάσταση και της κοινωνικής τους διαδρομής και της ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας και πάντα χρήσιμης ανθρωποδικτύωσής τους.

Με αυτόν τον τρόπο και με την εξονυχιστική δουλειά του πάνω σε μικρά ιστορικά τεκμήρια ο Μακρυδήμας αποκαθιστά το πλαίσιο του Ερρίκου Γιαννήλου, ο οποίος υιοθετεί το επίθετο του θείου του Μιχάλη Τόμπρου, γνωστού καθηγητή της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών και αρχίζει τη λογοτεχνική του πορεία.

Είναι αξιοπερίεργο και ενδεικτικό ακριβώς της μυστικοπάθειας της ζωής των μελών αυτής της τάξης η εντυπωσιακή ανακάλυψη την οποία δεν εξαντλεί ο Μακρυδήμας – εξάλλου δεν είναι αυτός ο στόχος του – ανακαλύπτοντας τον σύντομο πρώτο γάμο του Ερρίκου Γιαννήλου με την Ελίζα Καραδόντη, τη μετέπειτα Ελίζα Γουλανδρή, ένας γάμος ο οποίος τουλάχιστον στη δημόσια σφαίρα έχει υπάρξει άγνωστος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Επιπλέον ανακαλύπτει ότι ο Γιαννήλος με τον Βασίλη Γουλανδρή συνδέθηκαν φιλικά και μάλιστα ο πρώτος του αφιερώνει ένα από τα μυθιστορήματά του. Αξίζει να αναφερθεί ότι για αυτόν ακριβώς τον λόγο μας είναι χρήσιμη η ανίχνευση αυτής της ανθρωποδικτύωσης που συχνά στο παρελθόν οι ερευνητές την προσπερνούσαν θεωρώντας την μη επιστημονική, η οποία όμως ακριβώς βοηθά στη συνολική αποκατάσταση του πλαισίου έρευνας.

Το αξιοπερίεργο είναι ότι ενώ ο Τόμπρος ως λογοτέχνης σήμερα θεωρείται σχεδόν άγνωστος, στην εποχή του εξέδωσε με το ψευδώνυμό του τέσσερα μυθιστορήματα και μία ποιητική συλλογή, μια όχι αμελητέα παραγωγή η οποία μάλιστα κυκλοφόρησε και από γνωστούς εκδοτικούς οίκους και προφανώς θα μπορούσαμε να υποθέσουμε είχε μια σχετική απήχηση στους κύκλους στους οποίους κυρίως απευθυνόταν. Ο Μακρυδήμας αποκαθιστά τα τέσσερα μυθιστορήματα του Τόμπρου:

• μια Κυρία σε πρόλογο των εκδόσεων Τουφεξή, 1940
• στη Σκιά της πλατείας των νικών, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 1948
• Η επιστροφή, Δίφρος, 1970
• η Ελενίτσα και ο τυραννόσαυρος, Δίφρος, 1984

Και τα τέσσερα μυθιστορήματα του Τόμπρου, όπως επισημαίνει ο Μακρυδήμας ο οποίος προχωρά και σε συγκρίσεις με αντίστοιχα ξένα έργα που θεωρεί ότι επηρέασαν το έργο του Τόμπρου, έχουν ως κεντρικά ζητήματα τις γυναίκες, προφανώς μια έμπνευση από τη δουλειά στην ιατρική ως Γιαννήλος.

Ο Τόμπρος σμιλεύοντας, όπως είναι και ο τίτλος του βιβλίου, το κάλλος και αναδεικνύοντας την πλουραλιστική φύση της ομορφιάς όπως επισημαίνει ο Μακρυδήμας δίνει την αφορμή στον σημερινό μελετητή να στοχαστεί ζητήματα υπερρεαλιστικής γραφής αισθητισμού, ιστορίας, ιδεολογίας, καθώς και τη σχέση της λογοτεχνίας με την πλαστική και όχι μόνο θα λέγαμε ιατρική.

Ο Μακρυδήμας δεν σμιλεύει μόνο το κάλλος μέσα από το μυθιστορηματικό έργο του Τόμπρου, αλλά και έναν δρόμο έρευνας για την πορεία της ζωής μιας ολόκληρης κοινωνικής τάξης η οποία είτε δεν θέλησε είτε δεν βρέθηκε στο κέντρο της ιστορικής έρευνας.

Βασίλης Μακρυδήμας

Σμιλεύοντας

το κάλλος

Ο παράξενος μυθιστορηματικός κόσμος του Ερρίκου Τόμπρου

Εκδ. Στίλβη, 2026, σελ. 291

Τιμή 22 ευρώ

Ο Βαγγέλης Ντούμας έγραψε ξανά ιστορία στο ευρωπαϊκό στερέωμα της κολύμβησης, κατακτώντας την πρώτη θέση στα 100μ πρόσθιο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Εφήβων που διεξάγεται στο Μόναχο.

Ο Έλληνας πρωταθλητής πραγματοποίησε εξαιρετική κούρσα και κατάφερε να ανέβει για δεύτερη φορά στην καριέρα του στο ψηλότερο σκαλί του βάθρου στη συγκεκριμένη απόσταση, μετά τον τίτλο που είχε κατακτήσει το 2024.

Ο Ντούμας δεν ξεκίνησε ως επικεφαλής την κούρσα, καθώς στα πρώτα 50 μέτρα πέρασε στην τέταρτη θέση με χρόνο 28.38. Ωστόσο, στο δεύτερο κομμάτι της διαδρομής ανέβασε ρυθμό, πραγματοποίησε εντυπωσιακή αντεπίθεση και με ένα εξαιρετικό τελείωμα άγγιξε πρώτος τον τερματισμό με χρόνο 59.91.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Με αυτή την επίδοση ο Έλληνας κολυμβητής σημείωσε για δεύτερη φορά στην καριέρα του χρόνο κάτω από το ένα λεπτό στα 100μ πρόσθιο. Το κορυφαίο ρεκόρ του παραμένει το πανελλήνιο ρεκόρ με 59.77, το οποίο είχε πετύχει στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Εφήβων του 2025.

Στη δεύτερη θέση ολοκλήρωσε την προσπάθειά του ο Γερμανός Λουίς Χόφμαν με χρόνο 1:00.29, ενώ το χάλκινο μετάλλιο κατέκτησε ο περσινός πρωταθλητής Ευρώπης, Μαξ Μόργκαν από τη Μεγάλη Βρετανία, με 1:00.41.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η νέα επιτυχία του Ντούμα ολοκλήρωσε με τον καλύτερο τρόπο την παρουσία του στην κατηγορία των εφήβων. Ο Έλληνας πρωταθλητής αποχωρεί έχοντας κατακτήσει ένα πλήρες σετ μεταλλίων στα 100μ πρόσθιο, με χρυσό το 2024, ασημένιο το 2025 και νέο χρυσό το 2026.

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες, εξέφρασε τη βαθιά ανησυχία του για την αναζωπύρωση των στρατιωτικών αντιπαραθέσεων στον Κόλπο, ζητώντας τον άμεσο τερματισμό των επιθέσεων και την επείγουσα επανέναρξη της διπλωματίας μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σε δήλωση που εκδόθηκε από τον εκπρόσωπό του, ο Γενικός Γραμματέας έκανε λόγο για «σοβαρή κλιμάκωση» στην περιοχή, αναφερόμενος στις ιρανικές επιθέσεις εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, στις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν και στα ιρανικά πλήγματα σε στόχους γειτονικών χωρών.

«Όλες αυτές οι επιθέσεις πρέπει να σταματήσουν», υπογραμμίζεται στη δήλωση, η οποία καλεί σε αποκλιμάκωση της έντασης και σε επιστροφή στον διάλογο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Γενικός Γραμματέας κάλεσε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να επιδείξουν μέγιστη αυτοσυγκράτηση, να αποφύγουν περαιτέρω ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα κλιμάκωση και να λάβουν άμεσα μέτρα για την αποκλιμάκωση της κρίσης.

Προειδοποίησε ότι η επιστροφή σε εχθροπραξίες πλήρους κλίμακας θα είχε «καταστροφικές συνέπειες» για τους λαούς της περιοχής, τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία.

Παράλληλα, επανέλαβε την ανάγκη αποκατάστασης της πλήρους ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, τονίζοντας τη σημασία της για τη σταθερότητα και το διεθνές εμπόριο.

Τέλος,o κ. Γκουτέρες  κάλεσε το Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες να επαναλάβουν επειγόντως τις διαπραγματεύσεις και να διευθετήσουν τα εκκρεμή ζητήματα μέσω της διπλωματίας, προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην περιοχή.

Η συνάντηση της μουσικής με τον χορό δεν είναι ποτέ μια απλή συνύπαρξη όταν πίσω της βρίσκεται ο Γιώργος Κουμεντάκης. Στη νέα παραγωγή του μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, «Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι», που παρουσιάζεται στις 25 και 26 Ιουλίου στο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, ο καταξιωμένος συνθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής του οργανισμού, μεταμορφώνει τέσσερα ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη σε μουσική.

Σκοπός του είναι να συνομιλήσει με τις διαφορετικές χορογραφικές ματιές των Πατρίσιας Απέργη, Ηλία Χατζηγεωργίου και Εύας Γεωργιτσοπούλου και τη γλυπτική εγκατάσταση του εικαστικού Πέτρου Τουλούδη, συνθέτοντας μια παράσταση όπου η μνήμη, ο χρόνος και η επιθυμία γίνονται κοινός τόπος. Με αφορμή την πρεμιέρα του νέου έργου, ο Γιώργος Κουμεντάκης μίλησε στα «Πρόσωπα».

Πώς προέκυψε η ιδέα για τη μελοποίηση των ποιημάτων του Καβάφη ώστε να ντύσετε μουσικά την παράσταση του μπαλέτου;googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Από τα χρόνια της νεότητάς μου διάβαζα τον Καβάφη. Το έργο του δεν ήταν μόνο ένα κομμάτι της πνευματικής μου μόρφωσης, αλλά μια υψηλή μορφή ψυχαγωγίας για μένα. Στη συνέχεια, από τα πρώτα χρόνια των σπουδών μου στη μουσική με απασχόλησε σοβαρά ο τρόπος μελοποίησης των ποιημάτων του από τους σημαντικούς συνθέτες που καταπιάστηκαν με το έργο του.

Εδώ και πολλά χρόνια, καθώς μέσα μου δεν είχα βρει αυτό που ταιριάζει στη δική μου ανάγνωση, αναζητούσα έναν άλλο τρόπο να μελοποιηθεί ο ποιητικός του λόγος. Κάτι που να μετακινεί τη μουσική μου γλώσσα προς μια νέα κατεύθυνση, αλλά και να εκφράζει τον τρόπο που «διαβάζω» και αποκρυπτογραφώ πλέον την ποίησή του.

Έτσι προέκυψαν η επιθυμία μου και η ανάγκη μου να μελοποιήσω τα 4 ποιήματα του Καβάφη στο ιδίωμα του αμανέ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Επιλέξατε τέσσερα ποιήματα του Καβάφη και τα μελοποιήσατε στο ιδίωμα του αμανέ. Τι σας οδήγησε σε αυτή τη συνάντηση δύο τόσο διαφορετικών, εκ πρώτης όψεως, κόσμων;googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ο αμανές ξέρετε έχει έναν μηχανισμό που μοιάζει να εμπεριέχει την εσωτερική δομή ενός ποιήματος. Ειδικά στην ποίηση του Καβάφη, μιλάμε για ποιήματα που δεν έχουν ευκολίες στη μελοποίηση, υπάρχει όμως αυτή η υπαινικτική του γραφή που εμένα προσωπικά μου φέρνει στο μυαλό μια φωνή συγκρατημένη, αλλά την ίδια στιγμή παλλόμενη, έναν ρυθμό που διαθέτει μέτρο και ταυτόχρονα την επιθυμία να το ξεπεράσει.

Αυτά τα στοιχεία με οδήγησαν στον αμανέ, όπου ο λόγος έχει δομή, αλλά ταυτόχρονα και αποσπασματικότητα, οι λέξεις φέρουν εντός τους τη μνήμη, αλλά και την κραυγή, την πίκρα και την ήττα. Ολα αυτά τα στοιχεία με οδήγησαν στη δημιουργία ενός σύνθετου έργου που δεν είναι μόνο μουσικό θέατρο, ούτε μόνο χορός, αλλά κάτι που τα περιέχει όλα. Στην παράσταση, οι χορευτές μας ερμηνεύουν οι ίδιοι και τη μουσική, μαζί με τα μουσικά σύνολα και τους σολίστ – έτσι η μουσική γίνεται κραυγή, ο λόγος κυριαρχεί.

Στα έργα αυτά ο Καβάφης γίνεται περισσότερο λογοτεχνία ή μουσικό υλικό;googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Πιστεύω ότι στο έργο μας, ο λόγος του Καβάφη γίνεται μουσικό υλικό. Και ενώ γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η ποίησή του δεν έχει ανάγκη τη μουσική για να υπάρξει, εντούτοις θεωρώ ότι με τον τρόπο που έχει μελοποιηθεί, δίνει στην ποίηση τον πρώτο λόγο.

Η ποίηση καθορίζει όλη τη δραματουργία του έργου μας. Η μελοποίηση έχει γίνει με τρόπο που δημιουργεί μια κοινή πράξη στην παράστασή μας. Ολοι οι συμμετέχοντες επί σκηνής, συνυπάρχουν, συν-δημιουργούν και ερμηνεύουν από κοινού τη μουσική.

Ο τίτλος «Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι» παραπέμπει στην επιθυμία, στην απουσία αλλά και στην εγγύτητα. Τι σημαίνει προσωπικά για εσάς αυτή η φράση;

Ο στίχος αυτός είναι η ουσία του έργου. Είναι η φράση που αποκρυσταλλώνει την πρόθεση να δημιουργηθεί αυτό το έργο και λειτουργεί ως μια ισχυρή συγκολλητική ουσία για όλη την ομάδα μας.

Στον στίχο αυτό μπορεί κανείς να βρει τις απαντήσεις για την ποίηση, τον ρόλο της σήμερα, για την εποχή του Καβάφη σε σχέση με τη σημερινή εποχή, αλλά και να αναγνωρίσει τα διαχρονικά ζητήματα που απασχολούσαν και θα απασχολούν τον άνθρωπο.

Ο έρωτας, η απόσταση, ο χρόνος, η επιθυμία, η απόρριψη, το πάθος, η ερωτική έλξη, τα απωθημένα είναι οι έννοιες που έρχονται πάντα στο μυαλό μου διαβάζοντάς τον στίχο αυτό.

Σε αυτή την παραγωγή η μουσική δεν συνοδεύει απλώς τον χορό, αλλά μοιάζει να αποτελεί ισότιμο δραματουργικό πυρήνα. Η μουσική προηγήθηκε ή μεταβαλλόταν μέσα από τον διάλογο με τις χορογραφίες;

Το μουσικό μέρος δημιουργήθηκε πρώτο. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το οικοδόμημα του έργου είναι η μουσική. Φυσικά, στη συνέχεια η μουσική δόθηκε στους χορογράφους για να δημιουργήσουν τη χορογραφική/κινησιολογική της απόδοση. Και φυσικά η μουσική όρισε την σκηνογραφία και την ενδυματολογία.

Η διαδικασία αυτή ήταν ανοιχτή και η ομάδα όλων των δημιουργών καθόρισε το τελικό αποτέλεσμα. Είναι πολύ σημαντικό για μένα το γεγονός ότι λειτουργούμε ως ομάδα. Ο καθένας φέρει την προσωπικότητά του, την ταυτότητά του, αλλά ταυτόχρονα όλοι είμαστε ανοιχτοί να ακούσουμε, να αφουγκραστούμε τον άλλο και στο τέλος να μετακινηθούμε και να συνδημιουργήσουμε.

Πόσο διαφορετικά ακούτε τη μουσική σας όταν τη βλέπετε να γίνεται σώμα και κίνηση όπως τώρα;

Αυτό που πάντα με ενδιαφέρει είναι να γίνει η μουσική το όχημα για να αναπτυχθεί με ασφάλεια πάνω σε αυτό η σωματική έκφραση. Η μουσική είναι ανοιχτή σε ερμηνείες και αφήνει στην κίνηση την ελευθερία ακόμα και να την τσαλαπατήσει ή να τη φθάσει στα όρια της έκφρασης.

Αυτό που μπορεί να κάνει ένα σώμα, δεν μπορεί να το κάνει ένας μουσικός, γιατί ο χορευτής εκφράζεται μέσω της σωματικότητας. Όσο πιο ανοιχτοί είμαστε τόσο αυτά τα δύο σύμπαντα έρχονται κοντά, τόσο η κίνηση επεμβαίνει στην ερμηνεία του μουσικού έργου, με έναν απολύτως αναπάντεχο τρόπο, μπροστά στα μάτια του θεατή, πάνω στη σκηνή.

Στο έργο συνυπάρχουν η επιθυμία, η απουσία και η ανάμνηση. Θεωρείτε ότι αυτά τα τρία στοιχεία αποτελούν διαχρονικούς άξονες της ανθρώπινης εμπειρίας;

Οι τρεις αυτές τόσο συναισθηματικά φορτισμένες λέξεις, δεν είναι μόνο οι άξονες της ανθρώπινης εμπειρίας, είναι το σκληρό, αλλά τόσο ποιητικό σύμπαν του Καβάφη.

Στηριζόμενος πάνω σε αυτές και μέσα από επίπονες διαδρομές στο μυαλό και την ψυχή, αισθάνομαι ότι συνέθεσα έναν μουσικό κόσμο που φέρει εντός του τον Καβάφη, έναν κόσμο που δίνει ήχο στην απουσία και την απόγνωση, δίνει κίνηση στην επιθυμία.

Η παράσταση φέρνει σε διάλογο μουσική, ποίηση, χορό και εικαστική δημιουργία. Τι μπορεί να προκύψει όταν καμία τέχνη δεν κυριαρχεί πάνω στην άλλη;

Όταν οι δημιουργοί ενός παραστατικού θεάματος λειτουργούν ισότιμα και με ειλικρίνεια προκύπτει η τόσο σπάνια και πολυπόθητη ισορροπία. Αυτό είναι και το βασικό στοιχείο που μου λείπει όταν βλέπω παραστάσεις τα τελευταία χρόνια.

Αν καταφέρουμε να μεταδώσουμε στους θεατές την αίσθηση της ισορροπίας, πιστεύω θα έχουμε επιτύχει τον βασικό μας στόχο. Από τις πρόβες μας, αλλά και από τις δύο παραστάσεις που δώσαμε στο SNF Nostos Festival του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, αισθάνομαι ότι όλα έχουν πάρει τη θέση τους, η συνομιλία είναι οργανική και το σύνολό μας ενιαίο και αδιάσπαστο. Ανυπομονώ να δω πώς θα λειτουργήσει αυτή η σχέση στην Καλαμάτα, μπροστά σε ένα εξαιρετικά εκπαιδευμένο κοινό, στο σημαντικότερο ελληνικό φεστιβάλ για την τέχνη του χορού.

Ως καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, θεωρείτε ότι τέτοιες παραγωγές αποτυπώνουν το στίγμα που θέλετε να δώσει ο οργανισμός;

Η παράσταση «Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι» αποτυπώνει και εκφράζει κάτι ιδιαίτερο και αναπάντεχο. Κάτι που δεν θα μπορούσα να είχα κάνει πριν από 20 χρόνια. Αισθάνομαι ότι με αυτή την παράσταση αρχίζει να διαγράφεται ένα νέο είδος, όπου οι λέξεις των ποιημάτων, το μουσικό θέατρο, ο χορός και η νέα εικαστική σκηνογραφική γλώσσα συνομιλούν ισότιμα, ανοίγοντας ένα νέο δρόμο πέρα και πάνω από τα τετριμμένα των παραστατικών τεχνών.

Το έργο αυτό αντανακλά μια ιδιαίτερη προσωπική μου στιγμή και φέρει πράγματα που σκέφτομαι και μελετώ πολλά χρόνια. Είμαι ευτυχής γιατί βρήκα τους κατάλληλους συνεργάτες και τις κατάλληλες συνθήκες για να φτιάξουμε κάτι τέτοιο. Και πιστεύω ότι σε αυτή τη στιγμή, το κοινό θα το εκτιμήσει και θα το κατανοήσει όπως πρέπει.

Ο Μαριάνο Ραχόι βρέθηκε στο επίκεντρο της κριτικής μετά από σχόλιο που έκανε σε άρθρο του στην ισπανική εφημερίδα «El Debate», αναφερόμενος στην εθνική ομάδα της Γαλλίας ενόψει της μεγάλης αναμέτρησης για τα ημιτελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας υποστήριξε χαρακτηριστικά πως «η Γαλλία δεν έχει Γάλλους παίκτες», προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο στη Γαλλία όσο και στην πατρίδα του.

Η τοποθέτηση αυτή σχολιάστηκε ακόμη και από κυβερνητικό επίπεδο, με τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ να παίρνει θέση μέσω ανάρτησής του στο X, γράφοντας: «Γαλλία, θα τα πούμε στον ημιτελικό. Είθε να νικήσει η καλύτερη ομάδα και να χάσει ο ρατσισμός».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Hay quien todavía mide la pertenencia por el apellido, el lugar de nacimiento o el color de piel.

Otros la medimos por el arraigo a un país y la voluntad de contribuir a él. Jugando al fútbol. Cuidando a nuestros mayores. O abriendo negocios.

España es de quien la ama y la…

— Pedro Sánchez (@sanchezcastejon) July 12, 2026

Τραγωδία σημειώθηκε στην Πάφο συγκλονίζει την τοπική κοινωνία, καθώς ένα τρίχρονο παιδί έχασε τη ζωή του μετά από πτώση από μπαλκόνι ξενοδοχείου. Το περιστατικό σημειώθηκε σε ξενοδοχειακή μονάδα της περιοχής, κάτω από συνθήκες που διερευνώνται.

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, το παιδάκι βρισκόταν με την οικογένειά του στον χώρο του ξενοδοχείου, όταν – για λόγους που παραμένουν αδιευκρίνιστοι – έπεσε από τον δεύτερο όροφο. Ο θάνατός του ήταν ακαριαίος, προκαλώντας σοκ τόσο στους παρευρισκόμενους όσο και στο προσωπικό.

Οι αρμόδιες αρχές έχουν ήδη ξεκινήσει έρευνα για να διαπιστωθούν οι ακριβείς συνθήκες της πτώσης. Παράλληλα, αναμένονται τα αποτελέσματα των ιατροδικαστικών εξετάσεων, τα οποία θα ρίξουν φως στην αιτία του θανάτου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η υπόθεση έχει προκαλέσει βαθιά θλίψη, καθώς πρόκειται για παιδί μόλις τριών ετών. Η οικογένεια βιώνει μια ανείπωτη απώλεια, με την τοπική κοινωνία να εκφράζει τη συμπαράστασή της στο δράμα τους.

Πιθανές αλληλεπιδράσεις μεταξύ σκοτεινής ύλης και νετρίνων ενδέχεται να ρίξουν φως σε μια επίμονη αναντιστοιχία που αφορά τον τρόπο εξέλιξης της κοσμικής δομής, σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ.

Οτιδήποτε ορατό – αστέρια, πλανήτες, αέρια και γαλαξίες – αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος του σύμπαντος. Το μεγαλύτερο ποσοστό του κυριαρχείται από τη σκοτεινή ύλη και άλλα αόρατα συστατικά, τα οποία οι επιστήμονες εξακολουθούν να προσπαθούν να κατανοήσουν.

Οι ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ εντόπισαν ενδείξεις ότι δύο από αυτά τα «κρυφά» συστατικά, η σκοτεινή ύλη και τα νετρίνα, ίσως αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Η ανακάλυψη αυτή υποδεικνύει την ύπαρξη νέας φυσικής πέρα από το καθιερωμένο κοσμολογικό μοντέλο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Η φύση της σκοτεινής ύλης και των νετρίνων

Η σκοτεινή ύλη εκτιμάται ότι αποτελεί περίπου το 85% της ύλης στο σύμπαν, χωρίς ωστόσο να έχει ανιχνευθεί άμεσα. Η ύπαρξή της προκύπτει από τη βαρυτική επίδραση που ασκεί στους γαλαξίες και στα γαλαξιακά σμήνη.

Αντίστοιχα, τα νετρίνα είναι εξαιρετικά ελαφρά σωματίδια που σπάνια αλληλεπιδρούν με την ύλη, επιτρέποντας σε δισεκατομμύρια από αυτά να διαπερνούν απαρατήρητα τη Γη κάθε δευτερόλεπτο.

Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Astronomy, η πιθανή αλληλεπίδραση αυτών των δύο στοιχείων μπορεί να εξηγήσει αποκλίσεις στις κοσμικές παρατηρήσεις και να προσφέρει νέους τρόπους κατανόησης της εξέλιξης του σύμπαντος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Δεδομένα από το πρώιμο και το μεταγενέστερο σύμπαν

Τα δεδομένα της έρευνας καλύπτουν ολόκληρη την ιστορία του σύμπαντος. Οι παρατηρήσεις του πρώιμου σύμπαντος προήλθαν από το Κοσμολογικό Τηλεσκόπιο Ατακάμα (ACT) και το διαστημικό τηλεσκόπιο Planck του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Για το μεταγενέστερο σύμπαν, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν παρατηρήσεις από την Κάμερα Σκοτεινής Ενέργειας στο Τηλεσκόπιο Victor M. Blanco στη Χιλή, καθώς και δεδομένα από την Ψηφιακή Επισκόπηση Ουρανού Sloan (Sloan Digital Sky Survey).

Η «κοσμική συσσώρευση» και το μυστήριο της αναντιστοιχίας

Η συνδιοργανώτρια της μελέτης, Δρ. Ελεονόρα Ντι Βαλεντίνο, Ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ, τόνισε: «Όσο καλύτερα κατανοούμε τη σκοτεινή ύλη, τόσο περισσότερες γνώσεις αποκτούμε για το πώς εξελίσσεται το Σύμπαν και πώς συνδέονται τα διάφορα συστατικά του».

Η ίδια εξήγησε ότι οι μετρήσεις του πρώιμου Σύμπαντος προβλέπουν πιο έντονη ανάπτυξη των κοσμικών δομών σε σχέση με όσα παρατηρούνται σήμερα. Οι σύγχρονες παρατηρήσεις δείχνουν ότι η ύλη είναι ελαφρώς λιγότερο συσσωρευμένη, δημιουργώντας μια ήπια αναντιστοιχία μεταξύ θεωρίας και παρατήρησης.

«Η μελέτη μας δείχνει ότι οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ σκοτεινής ύλης και νετρίνων θα μπορούσαν να εξηγήσουν αυτή τη διαφορά, προσφέροντας νέα γνώση για τον σχηματισμό της δομής του Σύμπαντος», πρόσθεσε η ίδια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Το μέλλον της έρευνας και οι επόμενες δοκιμές

Η επαλήθευση της θεωρίας αναμένεται να προέλθει από πιο ακριβείς παρατηρήσεις στο μέλλον. Νέα τηλεσκόπια, πειράματα Κοσμικής Μικροκυματικής Ακτινοβολίας Υποβάθρου (CMB) και επισκοπήσεις ασθενούς βαρυτικού εστιασμού θα συμβάλουν στον προσδιορισμό του αν η αλληλεπίδραση αυτή είναι πραγματική.

Ο ασθενής βαρυτικός εστιασμός βασίζεται σε ανεπαίσθητες παραμορφώσεις του φωτός από μακρινούς γαλαξίες, επιτρέποντας τη χαρτογράφηση της μάζας του σύμπαντος – ακόμη και εκείνης που δεν είναι ορατή.

Ο Δρ. Ουίλιαμ Τζιαρέ, συν-συγγραφέας της μελέτης και πρώην μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ, δήλωσε: «Εάν αυτή η αλληλεπίδραση επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για μια θεμελιώδη ανακάλυψη».

«Θα έριχνε νέο φως σε μια επίμονη αναντιστοιχία μεταξύ διαφορετικών κοσμολογικών δεδομένων και θα παρείχε στους φυσικούς σωματιδίων καθοδήγηση για τις ιδιότητες που πρέπει να αναζητηθούν σε εργαστηριακά πειράματα», πρόσθεσε.

Η έρευνα υποστηρίχθηκε από το Εθνικό Πρόγραμμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ζωτικής Σημασίας της Κίνας, το Επανδρωμένο Διαστημικό Πρόγραμμα της Κίνας και το Πρόγραμμα Νέων Επιστημόνων στη Βασική Έρευνα της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών.

Dilexit veritatem

Αγάπησε την αλήθεια

(Η επιτύμβια επιγραφή που επέλεξε)

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ένα επί μακρόν ανεξόφλητο χρέος της Γαλλίας έκλεισε στις 23 Ιουνίου 2026, χάρη στην απόφαση του προέδρου Μακρόν να τιμήσει τον διαπρεπή ιστορικό Marc Bloch με την ύψιστη μετά θάνατον τιμή, τη συμβολική είσοδό του στο Πάνθεον.

Σ’ αυτόν τον ναό της Δημοκρατίας, με την επιγραφή στο αέτωμα της εισόδου «Στους μεγάλους άνδρες η πατρίς ευγνωμονούσα», τα τελευταία χρόνια τιμώνται και γυναίκες (ήδη επί προεδρίας Μακρόν εισήλθαν η Σιμόν Βέιλ και η Ζοζεφίν Μπέικερ).

Ο Μαρκ Μπλοκ, πρώτος ιστορικός που εισήλθε στο Πάνθεον, δεν επελέγη για την «panthéonisation» μόνο ως διεθνώς αναγνωρισμένος ιστορικός.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Συγκεντρώνει στο πρόσωπό του πολλές άλλες ιδιότητες με κυρίαρχες αυτές του πολεμιστή στον Α’ και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, του βραβευμένου με πολλά παράσημα (8 ακολουθούσαν στο μαξιλαράκι πίσω από το φέρετρο) και του αγωνιστή της Αντίστασης που έδωσε τη ζωή του για την πατρίδα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ο Ε. Μακρόν τόνισε στην εξαιρετική ομιλία του τις ιδιότητες του ανήσυχου διανοούμενου, του ακέραιου ανθρώπου, του ανιδιοτελούς αγωνιστή και πατριώτη, του τολμηρού ανθρώπου που έλεγε αλήθειες που πονούσαν.

Ο ΜΑΧΗΤΗΣ

Ο Μπλοκ ήταν 28 χρονών όταν ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Στρατεύτηκε υποχρεωτικά και πήρε μέρος στον πόλεμο τέσσερα χρόνια. Αφού επιστρέψει ζωντανός, με τον βαθμό του λοχαγού, από τον φοβερό «μεγάλο πόλεμο» ή «πόλεμο των χαρακωμάτων», θα λάβει εύφημες μνείες για ανδραγαθίες.

Το 1920 ξαναπιάνει το νήμα της ζωής: θα υποστηρίξει τη διδακτορική του διατριβή, θα προσληφθεί στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου, που είναι τότε φυτώριο ιδεών, όπου θα γνωρίσει τον Λισιέν Φεβρ. Για πολλά χρόνια το Πανεπιστήμιο αυτό έφερε τιμητικά το όνομά του. Τέλος, θα παντρευτεί τη Σιμόν Βιντάλ.

Η Σιμόν ήταν ο μεγάλος έρωτας της ζωής του, η μητέρα των έξι παιδιών τους, και η πολύτιμη συνεργάτις του στο επιστημονικό του έργο. Στη συγκινητική τελετή, ακούστηκε μελοποιημένο ποίημα του Μαρκ Μπλοκ που το τραγούδησαν ο Vincent Delerm και η Anne Sila.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

H Ballade triste είναι ένα σπαραχτικό αποχαιρετιστήριο ποίημα που έγραψε ο Μπλοκ για τη γυναίκα του, σαν να ήξερε ότι δεν θα ξαναϊδωθούν. Η Σιμόν, σοβαρά ασθενής, πέθανε δύο εβδομάδες έπειτα από εκείνον. Το φέρετρό της εισήλθε στο Πάνθεον δίπλα σ’ αυτό του συζύγου της. (Επρόκειτο για «κενοτάφια», δίχως οστά ή τέφρα, πλήρη συμβολικών αντικειμένων.)

Από το 1920 ως το 1940 έζησε τα καλύτερα χρόνια της ζωής του, επαγγελματικής και προσωπικής. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στρατεύτηκε εθελοντικά, ενώ ήταν πλέον 54 ετών. Η κατάρρευση του μετώπου θα τον συγκλονίσει.

Από το φθινόπωρο του 1940 ο Μπλοκ θα υποστεί την επίθεση του αντισημιτισμού της κυβέρνησης του Βισύ, που με τους νέους αντιεβραϊκούς νόμους θα τον στερήσει από την έδρα του στη Σορβόννη, που κατέχει από το 1936, από το διαμέρισμά του, την περιουσία του και τέλος από τη βιβλιοθήκη του των 5.000 τόμων, τρομερό πλήγμα για εκείνον.

Θα μεταβεί λοιπόν στη γενέτειρά του Λυών και θα είναι από τους ιδρυτές της αντιστασιακής οργάνωσης των Francs Tireurs. Δρα στην παρανομία με το ψευδώνυμο Ναρμπόν και γίνεται ηγετικό στέλεχος.

Θα συλληφθεί για τη δράση του στις 8 Μαρτίου του 1944, θα μεταφερθεί στη φοβερή φυλακή του Montluc, όπου θα υποστεί άγρια βασανιστήρια, και τέλος θα εκτελεστεί στις 16 Ιουνίου 1944 μαζί με μία ομάδα άλλων 29 ανθρώπων, δέκα ημέρες αφού έχει γίνει η απόβαση των Συμμάχων στη Νορμανδία.

Η τελευταία του φράση θα είναι «Ζήτω η Γαλλία». Δεν θα γιορτάσει την απελευθέρωση του Παρισιού στα τέλη Αυγούστου του ’44… Ομως είχε έναν θάνατο που κατά κάποιον τρόπο τον επέλεξε. Στη διαθήκη του είχε γράψει: «Δεν μου δόθηκε η χάρις να πεθάνω για τη Γαλλία».

Τώρα το όνομά του χαράχτηκε στη μαρμάρινη στήλη στο Πάνθεον με όσους πέθαναν για την πατρίδα (Morts pour la France).

Η ΕΒΡΑΪΚΟΤΗΤΑ

Ο Μαρκ Μπλοκ καταγόταν από εβραϊκή οικογένεια της Αλσατίας, εντελώς αφομοιωμένη, με μακρά παράδοση στην αγάπη της Δημοκρατίας, που αυτοπροσδιορίζονταν ως «Ισραηλίτες». Οι πρόγονοί του έγιναν γάλλοι πολίτες μετά την Επανάσταση.

Όταν το 1870 η Αλσατία προσαρτήθηκε στη Γερμανία οι Μπλοκ θα την εγκαταλείψουν για να μη γίνουν Γερμανοί. «Είμαι πρώτα Γάλλος» έλεγε πάντοτε, και ταυτόχρονα, όπως έγραψε στη διαθήκη του που συνέταξε τον Μάρτιο του 1941, δεν απαρνήθηκε ποτέ την εβραϊκή καταγωγή του, ενώ ήταν αγνωστικιστής.

«Διαβεβαιώνω ότι γεννήθηκα Εβραίος, ακόμη και απέναντι στον θάνατο αν χρειαστεί. Ποτέ δεν σκέφτηκα να το απαρνηθώ ούτε βρήκα ποτέ κανένα κίνητρο που να με δελεάσει να το κάνω». Οι πολλαπλές ταυτότητες δεν συνιστούν πρόβλημα παρά μόνον για τους στενόμυαλους εθνικιστές.

Μόνο οι Ναζί αποστερούν τους Εβραίους από την εθνική τους ταυτότητα. Ο Μπλοκ ενσαρκώνει την αρμονική συνύπαρξη πολλαπλών ταυτοτήτων.

Ο ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ

Η Απροσδόκητη ήFττα (L’ étrange défaite, με αρχικό τίτλο «Témoignage», Μαρτυρία), γράφεται εν θερμώ το διάστημα Ιούλιο με Σεπτέμβριο του 1940. Ο Μπλοκ εμπιστεύεται το χειρόγραφο σε κάποιον φίλο, κι αυτός το θάβει. Μετά τον πόλεμο, το χειρόγραφο ξεθάβεται και το 1946 εκδίδεται.

Παραμένει ακόμη σήμερα η οξυδερκέστερη ανάλυση της γαλλικής ήττας, ως πνευματική κυρίως ήττα. Ο συγγραφέας αναλύει πώς οι ηγέτες αντιμετώπισαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τους όρους του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και πόσο μοιραίο στάθηκε αυτό το σφάλμα.

Έτσι, η Σχολή των Annales, που όντως δεν ασχολήθηκε για πολύ καιρό με τη δεκαετία του ’40, έδωσε χάρις στον Μπλοκ το πρώτο θεμελιώδες έργο.

Υπήρξε συνιδρυτής μαζί με τον Lucien Febvre το 1929 της επιθεώρησης Annales, που έδωσε το όνομά της στην περίφημη ομώνυμη ιστορική σχολή, η οποία τάραξε τα νερά της ιστοριογραφίας διεθνώς εισάγοντας την οικονομική και την κοινωνική ιστορία, και αργότερα την ιστορία των ιδεών και των νοοτροπιών, πάντοτε με ανθρωποκεντρική ματιά.

Θυμίζει πως «πέρα από τους θεσμούς υπάρχουν οι  άνθρωποι και αυτούς επιχειρεί να συλλάβει η ιστορία». Έθετε επίσης την έννοια της «ιστορίας-πρόβλημα», σε αντίθεση με την απλή αποκατάσταση των γεγονότων, την αντίληψη δηλαδή του θετικισμού.

Τα μεγάλα του έργα ως μεσαιωνολόγου είναι Οι θαυματουργοί βασιλείς, όπου εξετάζει τις νοοτροπίες του Μεσαίωνα, όταν ο κόσμος πίστευε ότι οι βασιλείς κάνουν θαύματα, και Η φεουδαλική κοινωνία. Αλλά η παρακαταθήκη του που αφορά ευρύτερα την ιστοριογραφία παραμένει η Απολογία για την ιστορία.

Το επάγγελμα του ιστορικού (μτφρ. Κ. Γαγανάκης, Εναλλακτικές εκδόσεις, 1994). Σ’ αυτό το απαράμιλλο έργο ο ιστορικός εισάγει τον αναγνώστη στο εργαστήριό του. Γι’ αυτό και θα προτιμούσα η μετάφραση του «métier d’historien» να ήταν η «τέχνη» ή έστω η «δουλειά» και όχι το «επάγγελμα».

Τέχνη, σαν τον παλιό μάστορα, γιατί με τον παλιό τεχνίτη, τον χειρώνακτα παρομοιάζει τον εαυτό του στην εισαγωγή. Κορυφαίο έργο του συγγραφέα, αρχίζει να γράφεται ενώ υπηρετεί μέσα στην απραξία της «drôle de guerre» (αλλόκοτου πολέμου), σ’ ένα σχολικό τετράδιο, και συνεχίζει μες στις αντιξοότητες της Κατοχής.

Το χειρόγραφο θα μείνει ημιτελές και θα εκδοθεί μεταπολεμικά από τον στενό του συνεργάτη Λισιέν Φεβρ, στον οποίο και το αφιερώνει.  Στο έργο αυτό ο Μπλοκ υποστηρίζει την αντίληψη ότι ο ιστορικός μοιράζεται με τον δικαστή την «έντιμη υποταγή στην αλήθεια», αλλά διαφοροποιείται από αυτόν διότι ο δικός του ρόλος δεν είναι να κρίνει και να τιμωρεί, είναι να κατανοεί.

«Μια λέξη κυριαρχεί και φωτίζει τις μελέτες μας: κατανόηση». Τελικά, τα δύο ανέκδοτα χειρόγραφά του, τα γραμμένα σε κατάσταση επείγοντος, δίχως τη βιβλιοθήκη του, όχι μόνο θα επιζήσουν αλλά θα αποτελούν σημείο αναφοράς μέχρι σήμερα στην ιστοριογραφία.

Η Οντέτ Βαρών-Βασάρ είναι ιστορικός και συγγραφέας, μεταξύ άλλων της «Ανάδυσης μιας δύσκολης μνήμης» (Εστία 2013). Το βιβλίο της «Η αποτύπωση του άφατου. Στρατοπεδική λογοτεχνία και πολιτισμική μνήμη» είναι υπό έκδοσιν για το 2027

Τα φιλικά και ειδικά τα παιχνίδια που γίνονται τόσο νωρίς στο βασικό στάδιο της προετοιμασίας, είναι για να ξεμουδιάσουν οι παίκτες και για να δοθεί η ευκαιρία στον προπονητή να κάνει δοκιμές σε πρόσωπα και καταστάσεις.

Η ΑΕΚ στο πρώτο της ματς ενόψει της νέας σεζόν επικράτησε με 2-1 της Ντε Γκράαφτσαπ και ξεκίνησε με το… δεξί.

Ο Μάρκο Νίκολιτς είχε τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει δύο διαφορετικές ενδεκάδες σε κάθε ημίχρονο, είχε αρκετές απουσίες, ακόμα και της τελευταίας στιγμής, όπως για παράδειγμα αυτή του Ζίνι στην προθέρμανση, αλλά είδε κάποια πράγματα τα οποία αξίζει να συγκρατήσει κανείς ως θετικά.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Ζούμπκοφ για παράδειγμα έδειξε καλά στοιχεία. Δεν είναι ότι σκόραρε στην ευκαιρία που του παρουσιάστηκε. Έδειξε ότι μπορεί να δημιουργήσει καταστάσεις από τη δεξιά πλευρά.

Ο Κάιρινεν από την άλλη, μπορεί να μην είχε τεράστια συμμετοχή στο παιχνίδι με τη μπάλα στα πόδια του, αλλά είχε μεγάλη ακρίβεια στις μεταβιβάσεις του και προσπάθησε να παίξει με ψηλά το κεφάλι.

Στα θετικά και το γεγονός ότι για ένα ακόμα παιχνίδι οι «κιτρινόμαυροι» εκμεταλλεύτηκαν τις στατικές μπάλες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Σε δύο περιπτώσεις από εκτελέσεις φάουλ του Μάνταλου, απείλησαν τους αντιπάλους τους. Στην πρώτη αστόχησε ο Γκεοργκίεφ και στη δεύτερη ο Βάργκα δεν… συγχώρησε τους Ολλανδούς.

Το δεύτερο γκολ, το οποίο σημείωσε στο ανεπίσημο ντεμπούτο του ο Ουκρανός Ζούμπκοφ, ήταν «προϊόν» μίας υποδειγματικής αντεπίθεσης και ενός απλού τελειώματος. Γκατσίνοβιτς (ο οποίος έχασε μία απίστευτη ευκαιρία) Κοϊτά και Ζούμπκοφ συνδυάστηκαν άψογα με τον τελευταίο να σκοράρει.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Στο β’ μέρος ο Νίκολιτς άλλαξε όλη την ομάδα του και το… αρνητικό είναι ότι οι παίκτες που μπήκαν έδειξαν επιπολαιότητα (αλλά είχαν και ατυχία όπως στο δοκάρι του Καλοσκάμη) στα τελειώματα.

Η ΑΕΚ θα μπορούσε να είχε πετύχει μία πολύ ευρεία νίκη, αλλά αυτό έχει μικρή σημασία. Άλλωστε τα φιλικά γίνονται για να διορθώσεις τις αδυναμίες και τις ατέλειες που μπορείς να διαπιστώσει ο προπονητής.

Το γκολ που δέχθηκε η ΑΕΚ ήταν ένα λάθος όλης της αμυντικής γραμμής που έχασε τον επιθετικό, αλλά και του νεαρού Μπαλαμιώτη που έκανε κακή έξοδο. Μικρό το κακό… Άλλωστε αυτά τα λάθη, «πρέπει» να γίνουν, για να διορθωθούν με επιπλέον δουλειά στην προπόνηση.

Για τους υπόλοιπους νεαρούς (Χριστακόπουλο, Ψυρόπουλο), καλό θα είναι όλοι να κρατήσουν μικρό καλάθι.