Feed aggregator

Οι καταρρακτώδεις βροχές που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια του Σαββάτου προς Κυριακή κοντά στη Μάλαγα προκάλεσαν πλημμύρες σε αυτήν την περιοχή της νότιας Ισπανίας, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν αναφερθεί θύματα, σύμφωνα με τις αρχές.

Η Ισπανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής στην Ευρώπη, με μεγαλύτερα κύματα καύσωνα το καλοκαίρι και καταρρακτώδεις βροχές τα τελευταία χρόνια, που τροφοδοτούνται από την αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου που προκαλούνται από την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Πλημμύρισαν δρόμοιgoogletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Βίντεο που δημοσιεύτηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν τους δρόμους αρκετών χωριών να πλημμυρίζουν κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης εργάζονταν σήμερα το πρωί για τον καθαρισμό τους.

Οι έντονες βροχοπτώσεις «έχουν ήδη προκαλέσει 339 περιστατικά, κανένα σοβαρό, στην Ανδαλουσία, κυρίως στην επαρχία της Μάλαγα», δήλωσε σήμερα στο X, ο Αντόνιο Σανς Καμπέλο, επικεφαλής των επιχειρήσεων διαχείρισης εκτάκτων αναγκών της περιφερειακής κυβέρνησης της Ανδαλουσίας. Ο αξιωματούχος διευκρίνισε ότι οι περιφερειακές αρχές διατηρούν το «επίπεδο έκτακτης ανάγκης» σε αυτό το στάδιο, ενώ η ισπανική εθνική μετεωρολογική υπηρεσία (Aemet) μείωσε το επίπεδο συναγερμού από κόκκινο σε πορτοκαλί αργά το πρωί.

Κόκκινος συναγερμόςgoogletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ανατολικά της Ανδαλουσίας, η περιοχή της Μούρθια, στις ακτές της Μεσογείου, τέθηκε σε κόκκινο συναγερμό σήμερα το πρωί με τον Aemet να κάνει έκκληση για «εξαιρετική προσοχή τις επόμενες ώρες» στη γειτονική περιοχή της Βαλένθια, λόγω του κινδύνου «σοβαρών ζημιών».

Η Ισπανία παραμένει έντονα πληγείσα από τις μεγάλες πλημμύρες του Οκτωβρίου 2024, οι οποίες προκάλεσαν περισσότερους από 230 θανάτους, κυρίως στην περιοχή της Βαλένθια.

Στην Ισπανία, μια χώρα με μεγάλη αποκέντρωση, η διαχείριση καταστροφών -ιδιαίτερα των καταστροφών που σχετίζονται με το κλίμα- εμπίπτει στην ευθύνη των περιφερειακών αρχών.

Οι αγρότες του Βορείου Έβρου αποφάσισαν την ενίσχυση του μπλόκου στον κόμβο του Ορμενίου, προχωρώντας σε διακοπή της κυκλοφορίας για τα φορτηγά και τα εμπορικά οχήματα «επ’ αόριστον για τις εισαγωγές και με πολύωρο κλείσιμο για τις εξαγωγές». Παράλληλα, προγραμματίζουν τη διοργάνωση συλλαλητηρίου το πρωί της Τρίτης στο Διδυμότειχο, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση των αγροτικών συλλόγων της περιοχής.

Στο νότιο τμήμα του νομού, ο Αγροτικός και Κτηνοτροφικός Σύλλογος Αλεξανδρούπολης καλεί τους αγρότες να συγκεντρώσουν τα τρακτέρ τους στο ΚΤΕΛ Φερών το απόγευμα της Δευτέρας. Στη συνέχεια, θα κινηθούν συντονισμένα προς το Τελωνείο των Κήπων, με στόχο την ενίσχυση του υπάρχοντος μπλόκου.

Η Μπριζίτ Μπαρντό, η θρυλική Γαλλίδα ηθοποιός και σύμβολο του παγκόσμιου κινηματογράφου, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 91 ετών, σύμφωνα με ανακοίνωση του Ιδρύματος Μπριζίτ Μπαρντό.

Όπως αναφέρει το Ίδρυμα: «Με βαθιά θλίψη ανακοινώνουμε τον θάνατο της ιδρύτριας και προέδρου μας, κυρίας Μπριζίτ Μπαρντό, παγκοσμίως γνωστής ηθοποιού και τραγουδίστριας, που εγκατέλειψε τη λαμπρή καριέρα της για να αφιερωθεί στην προστασία των ζώων και στο έργο του Ιδρύματος».

Η Μπριζίτ Αν-Μαρί Μπαρντό γεννήθηκε στο Παρίσι στις 28 Σεπτεμβρίου 1934 και έγινε διεθνώς γνωστή με την ταινία του 1956 «Και ο Θεός… έπλασε τη γυναίκα», που την καθιέρωσε ως πρόσωπο-σύμβολο μιας νέας εποχής στον κινηματογράφο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Γνωστή στη Γαλλία ως «BB», υπήρξε εμβληματική φιγούρα της σεξουαλικής απελευθέρωσης της δεκαετίας του ’50, πρωταγωνιστώντας σε σχεδόν 50 ταινίες. Παρά τη φήμη της, επιδίωκε να αναγνωριστεί ως σοβαρή ηθοποιός και όχι μόνο ως πρότυπο ομορφιάς.

Τη δεκαετία του 1970 αποσύρθηκε από τον κινηματογράφο για να αφιερωθεί στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ζώων. Η επιλογή αυτή της χάρισε ευρεία αναγνώριση, αν και αργότερα προκάλεσε αντιδράσεις για ορισμένες δηλώσεις της.

Αποχαιρετισμοί από πολιτικούς και οργανισμούς

Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι η χώρα θρηνεί μια «θρυλική μορφή του αιώνα». Η Μαρίν Λεπέν σημείωσε ότι η Μπαρντό θα λείψει πολύ, ενώ ο Ζορντάν Μπαρντελά τη χαρακτήρισε «γυναίκα με καρδιά, πεποίθηση και χαρακτήρα».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Το Ίδρυμα Μπριζίτ Μπαρντό δεσμεύθηκε να «διατηρήσει ζωντανή την κληρονομιά της», συνεχίζοντας τις δράσεις του για την προστασία των ζώων. Η Ινγκριντ Νιούκιρκ της PETA απέτισε φόρο τιμής, ενώ η BAFTA την περιέγραψε ως «σύμβολο της σεξουαλικής απελευθέρωσης στον κινηματογράφο».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ο δήμος του Σεν Τροπέ, όπου διέμενε τα τελευταία χρόνια, ανέφερε ότι έκανε την περιοχή να «λάμπει διεθνώς». Στη Γαλλική Ριβιέρα, μέσα ενημέρωσης τροποποίησαν το πρόγραμμά τους για να τιμήσουν τη μνήμη της.

Διαβάστε ακόμη:

• Μπριζίτ Μπαρντό: Όταν η «μπεμπέ» του κινηματογράφου ερμήνευσε Σπανό
• Ο Μακρόν αποχαιρετά τη Μπριζίτ Μπαρντό – «θρηνούμε έναν θρύλο του αιώνα»
• Μπριζίτ Μπαρντό: Η επίσκεψη στην Ελλάδα και τα μπάνια στην Ύδρα – Γιατί περπάτησε ξυπόλητη στην Πλάκα

Μπριζίτ Μπαρντό: Από τη μεγάλη οθόνη στην ακτιβιστική δράση

Η Μπαρντό ξεκίνησε την καριέρα της στα 18 της χρόνια με το «Και ο Θεός… έπλασε τη γυναίκα» του Ροζέ Βαντίμ, που την καθιέρωσε παγκοσμίως. Στη συνέχεια πρωταγωνίστησε σε ταινίες όπως Η Αλήθεια, Η Περιφρόνηση του Ζαν-Λικ Γκοντάρ και Viva Maria! με τη Ζαν Μορό.

Το 1973, μετά από σχεδόν 50 ταινίες, ανακοίνωσε την αποχώρησή της από τον κινηματογράφο σε ηλικία μόλις 39 ετών. Όπως είχε δηλώσει: «Έδωσα τη νιότη και την ομορφιά μου στους άνδρες, δίνω τη σοφία και την εμπειρία μου στα ζώα».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Το 1986 ίδρυσε το Ίδρυμα Μπριζίτ Μπαρντό, που δραστηριοποιείται στην προστασία άγριων και οικόσιτων ζώων. Σύμφωνα με το Ίδρυμα, έχει διασώσει πάνω από 12.000 ζώα μέσω του προγράμματος Arche de BB και διαθέτει περισσότερους από 70.000 δωρητές παγκοσμίως.

Η ίδια ήταν χορτοφάγος και είχε προκαλέσει αντιδράσεις όταν το 2013 απείλησε να ζητήσει ρωσική υπηκοότητα, διαμαρτυρόμενη για τη θανάτωση δύο ελεφάντων σε γαλλικό ζωολογικό κήπο. Το 2001 είχε πετύχει συμφωνία με τον δήμαρχο του Βουκουρεστίου για τη διάσωση περίπου 100.000 αδέσποτων σκύλων.

Η παρακαταθήκη μιας ελεύθερης ψυχής

Σε μήνυμά του, ο Εμανουέλ Μακρόν έγραψε: «Οι ταινίες της, η φωνή της, η λάμψη της, τα αρχικά της, τα πάθη και η γενναιοδωρία της για τα ζώα, το πρόσωπό της που έγινε η Μαριάν – η Μπριζίτ Μπαρντό ενσάρκωσε μια ζωή ελευθερίας. Η Γαλλία θρηνεί έναν θρύλο του αιώνα».

Η Μπριζίτ Μπαρντό αφήνει πίσω της μια σύνθετη αλλά αδιαμφισβήτητα εμβληματική κληρονομιά – εκείνη μιας γυναίκας που καθόρισε τον κινηματογράφο και αφιέρωσε τη ζωή της στην υπεράσπιση των ζώων.

Όταν η «μπεμπέ» του κινηματογράφου ερμήνευσε Σπανό

Ο Γιάννης Σπανός υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες της ελληνικής μουσικής, συνεργαζόμενος με κορυφαίους ερμηνευτές και αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στο ελληνικό τραγούδι.

Η επιρροή του ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα, καθώς τραγούδια του ερμήνευσε και η διάσημη Γαλλίδα σταρ, δίνοντας διεθνή διάσταση στο έργο του.

Οι μουσικές αναζητήσεις της Μπαρντό απέκτησαν νέο ενδιαφέρον όταν ήρθε σε επαφή με τη δημιουργία του Σπανού. Στη συνέχεια, ερμήνευσε τρία από τα τραγούδια του, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική γοητεία της μουσικής του.

Ο Σπανός είχε ιδιαίτερη αγάπη για τη γαλλική ποίηση, μελοποιώντας έργα των Σαρλ Κρο, Ρομπέρ Ντεσνό και Πιερ Σεγκέρ. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το τραγούδι «Sidonie», το πρώτο που ηχογράφησε η Μπαρντό το 1962.

Η Γαλλίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια ερμήνευσε το «Sidonie» στην ταινία «Vie Privée» πλάι στον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι. Το τραγούδι γνώρισε μεγάλη επιτυχία, οδηγώντας τη Μπαρντό να ερμηνεύσει ακόμη τρία έργα του Σπανού και να ενισχύσει περαιτέρω τη διεθνή αναγνώριση του Έλληνα δημιουργού.

Μπριζίτ Μπαρντό: Η επίσκεψη στην Ελλάδα και οι αξέχαστες στιγμές

Η Μπριζίτ Μπαρντό, μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς σταρ που σημάδεψαν τον 20ό αιώνα, επισκέφθηκε την Ελλάδα τον Αύγουστο του 1969, προκαλώντας φρενίτιδα θαυμασμού.

Στις 11 Αυγούστου 1969 έφτασε στην Αθήνα με πτήση της Air France, συνοδευόμενη από τον σύντροφό της και δύο Γαλλίδες φίλες. Προορισμός τους ήταν ο «Αστέρας» Βουλιαγμένης, όπου πέρασαν ολιγοήμερες διακοπές.

Τα περιοδικά της εποχής αφιέρωσαν εκτενή ρεπορτάζ στην άφιξή της και στην εντυπωσιακή εμφάνισή της με ροζ καρό μπικίνι και τεράστιο καπέλο, που προκάλεσε κυριολεκτικά «σεισμό» στην παραλία.

Λίγες ημέρες αργότερα αναχώρησε για σύντομη κρουαζιέρα στα ελληνικά νησιά με πολυτελές ιστιοφόρο, ενώ οι δημοσιογράφοι προσπαθούσαν να την απαθανατίσουν ακόμη και από τα κατάρτια των καϊκιών.

Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές φωτογραφίες της εποχής, η Μπαρντό διασκεδάζει στη θρυλική Λαγουδέρα της Ύδρας, παρέα με φίλους και γνωστό έλληνα δημοσιογράφο.

«Είμαστε δεμένοι ο ένας με τον άλλον με μια κοινή μοίρα. Αν χαθούμε, θα χαθούμε μαζί. Αν φτάσουμε στα ύψη, δεν θα το καταφέρουμε μέσω της σύγκρουσης, αλλά μέσω μιας κοινής προσπάθειας».

Αυτά τα λόγια ειπώθηκαν έναν αιώνα πριν από έναν γερμανό υπουργό Εξωτερικών, στην έδρα του βρετανικού υπουργείου Εξωτερικών, αμέσως μετά την υπογραφή ενός συμφώνου που επιδίωκε να εγγυηθεί την ειρήνη μεταξύ των ευρωπαϊκών εθνών και να αποτρέψει την κατρακύλα προς έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο. Για τον Γκούσταβ Στρέζεμαν και τους υπόλοιπους υπουργούς Εξωτερικών που υπέγραψαν τις Συνθήκες του Λοκάρνο, εκείνη η στιγμή ελπίδας κράτησε λίγο. Μιάμιση δεκαετία αργότερα, μια νέα παγκόσμια σύγκρουση ξεσπούσε.

Ωστόσο, το όραμα που διατύπωσαν τότε ο Στρέζεμαν και οι άλλοι άντεξε στον χρόνο ως ένα θαρραλέο πείραμα προτεραιοποίησης της συνεργασίας έναντι της διαίρεσης. Στην τελετή απονομής του Νομπέλ Ειρήνης το 1926, ο νορβηγός ανθρωπιστής Φρίντγιοφ Νάνσεν περιέγραψε το «πνεύμα του Λοκάρνο» ως «τη σχεδόν πρωτοφανή προσπάθεια να στηριχθεί η πολιτική στην αρχή της αμοιβαίας φιλίας και εμπιστοσύνης».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Γι’ αυτόν τον λόγο η βρετανική κυβέρνηση επέλεξε πρόσφατα να τιμήσει τα εκατό χρόνια του συμφώνου στο υπουργείο Εξωτερικών, με εκπροσώπους πολλών χωρών που συμμετείχαν στις αρχικές διαπραγματεύσεις να συγκεντρώνονται στους ίδιους ιστορικούς χώρους όπου υπογράφηκαν οι συνθήκες. Αλλά καθώς τιμούσαμε τα γεγονότα ενός αιώνα πριν, ήταν αδύνατο να αγνοήσουμε τις οξείες συγκρούσεις που στοιχειώνουν τον κόσμο μας σήμερα, τις ανθρωπιστικές κρίσεις που προκαλούν και τους ευρύτερους περιφερειακούς και παγκόσμιους κινδύνους που δημιουργούν για την ασφάλεια και τη σταθερότητα.

Και σε τόσο πολλές από αυτές τις περιπτώσεις, από τη Μέση Ανατολή και το Σουδάν μέχρι την Ουκρανία, γνωρίζουμε ότι θα χρειαστεί αυτό το ίδιο πνεύμα του Λοκάρνο – το πνεύμα των χωρών που συνεργάζονται ως εταίροι – για να ξεπεράσουμε τις κοινές μας προκλήσεις, αντί να επιτρέψουμε να μας διχάσουν και να μας νικήσουν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Πρώτη στο μυαλό μας έρχεται η πρόκληση της δημιουργίας διαρκούς ειρήνης και ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Το ειρηνευτικό σχέδιο υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, που παρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο, ήρθε ύστερα από δύο χρόνια αδιανόητων δεινών για τον άμαχο πληθυσμό στη Γάζα και δύο χρόνια βασάνων για τους ισραηλινούς ομήρους και τις οικογένειές τους, μετά τις φρικτές τρομοκρατικές επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών τον Νοέμβριο, που εξέφρασε υποστήριξη προς το σχέδιο, έτυχε ευρείας στήριξης, συμπεριλαμβανομένων των αραβικών και μουσουλμανικών κρατών της περιοχής. Παρείχε την απαραίτητη εντολή των Ηνωμένων Εθνών ώστε να μπορέσει η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης να συμβάλει στην εφαρμογή του σχεδίου, να στηρίξει την κατάπαυση του πυρός και να αποτρέψει τη δημιουργία κενού που θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί η Χαμάς.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Το ψήφισμα τόνισε επίσης τη σημασία για αυξημένη ανθρωπιστική βοήθεια, η οποία εξακολουθεί να είναι απεγνωσμένα απαραίτητη στη Γάζα. Οσο τα παιδιά πεινούν και οι νέες μητέρες δεν έχουν πρόσβαση σε στοιχειώδη φροντίδα, η πιο επείγουσα προτεραιότητα πρέπει να είναι το άνοιγμα όλων των διελεύσεων, η άρση των περιορισμών και η διοχέτευση άφθονης βοήθειας στη Γάζα.

Η εφαρμογή του πρέπει να σέβεται την παλαιστινιακή κυριαρχία και αυτοδιάθεση, να ενισχύει την ενότητα της Γάζας και της Δυτικής Οχθης και να ενδυναμώνει τους παλαιστινιακούς θεσμούς, ώστε μια αναμορφωμένη Παλαιστινιακή Αρχή να μπορέσει να ανακτήσει τη διακυβέρνηση της Γάζας. Αυτό είναι απαραίτητο για να διατηρηθεί η πορεία προς μια λύση δύο κρατών, που παραμένει ο μοναδικός δρόμος για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη, με Ισραηλινούς και Παλαιστινίους να ζουν με ασφάλεια πλάι πλάι.

Οι προκλήσεις του επόμενου σταδίου θα είναι ακόμη πιο δύσκολες από την επίτευξη της κατάπαυσης του πυρός. Γι’ αυτό είναι πιο σημαντικό από ποτέ να διατηρήσουμε τη διεθνή μας συνεργασία, να ανανεώσουμε τη συλλογική μας δέσμευση στην ειρήνη και να επιτρέψουμε στην εύθραυστη ελπίδα των τελευταίων μηνών να αναπτυχθεί.

Οι προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας

Οπως ακριβώς η διεθνής συνεργασία και στήριξη εξασφάλισαν την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, χρειαζόμαστε την ίδια αποφασιστικότητα και δέσμευση για να τερματίσουμε τον βίαιο πόλεμο στο Σουδάν και να ανακουφίσουμε από τα τρομερά δεινά τον σουδανικό λαό. Πάνω από 30 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται βοήθεια για να σωθούν. Δώδεκα εκατομμύρια έχουν εκτοπιστεί. Ο λιμός εξαπλώνεται. Η χολέρα και άλλες ασθένειες μαίνονται.

Πρέπει επίσης να καταβάλουμε την ίδια συλλογική προσπάθεια για τον τερματισμό της ρωσικής επιθετικότητας κατά της Ουκρανίας. Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ευρείας κλίμακας ρωσικής εισβολής, είναι σαφές ότι οι πολεμικοί στόχοι του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν έχουν αποτύχει. Αλλά ακόμη και έπειτα από ένα εκατομμύριο ρωσικές απώλειες, μια παραλυμένη οικονομία και το 40% των κρατικών δαπανών να διοχετεύεται στον πόλεμο, ο Πούτιν εξακολουθεί να αρνείται να επιδιώξει την ειρήνη.

Καθώς εργαζόμαστε για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, το Σουδάν και την Ουκρανία το 2026, δεν πρέπει να ξεχνούμε άλλες συγκρούσεις που διαρκούν υπερβολικά πολύ, από τη Μιανμάρ μέχρι το Σαχέλ, καθώς και τις φρικτές ανθρωπιστικές κρίσεις που έχουν προκαλέσει. Είναι πολύ εύκολο να αποστρέψουμε το βλέμμα από συγκρούσεις χωρίς απλή λύση ή κρίσεις χωρίς άμεση αποκατάσταση, αλλά το πνεύμα της διεθνούς συνεργασίας απαιτεί από εμάς να εργαστούμε μαζί για να βρούμε απαντήσεις και να προσφέρουμε ελπίδα.

Ενα πράγμα είναι βέβαιο: η επιστροφή στον απομονωτισμό δεν θα βοηθήσει καμία χώρα, πόσω μάλλον τον κόσμο συνολικά, να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις. Μόνο μέσω της διεθνούς συνεργασίας και της δύναμης της κοινής δράσης θα μπορέσουμε να επιτύχουμε.

Το γνωρίζατε ότι έχει δοθεί παράταση ισχύος των παλαιών δελτίων αστυνομικής ταυτότητας με υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 5441/30.09.2024; Η απόφαση αφορά τη χρήση των παλαιών ταυτοτήτων για διαδικασίες εξ αποστάσεως ταυτοποίησης φυσικών προσώπων.

Η ρύθμιση τροποποιεί την υπουργική απόφαση 27499 ΕΞ 2021 «Πρότυπα και απαιτήσεις για τη μέθοδο εξ αποστάσεως ταυτοποίησης φυσικών προσώπων, με σκοπό την έκδοση πιστοποιητικού υπηρεσίας εμπιστοσύνης». Όπως αναφέρεται, η παράταση κρίθηκε αναγκαία λόγω των καθυστερήσεων που έχουν σημειωθεί στην έκδοση των νέων δελτίων ταυτότητας.

Παράταση έως το 2027

Με βάση την απόφαση, οι παλαιές αστυνομικές ταυτότητες, στις οποίες το ονοματεπώνυμο αναγράφεται και με λατινικούς χαρακτήρες, παραμένουν κατάλληλες για εξ αποστάσεως ταυτοποίηση έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2027. Η ισχύς αυτή αφορά τη διαδικασία ταυτοποίησης που απαιτείται για την έκδοση πιστοποιητικών υπηρεσιών εμπιστοσύνης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στην ίδια κατηγορία εγγράφων που θεωρούνται αποδεκτά περιλαμβάνονται και τα δελτία ταυτότητας στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, καθώς και οι άδειες διαμονής πολιτών τρίτων χωρών που έχουν εκδοθεί και παραμένουν σε ισχύ σύμφωνα με τον ν. 4251/2014 και το π.δ. 106/2007.

Νομικό πλαίσιο και αιτιολόγηση

Η απόφαση στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στον Κανονισμό (ΕΕ) 910/2014 για την ηλεκτρονική ταυτοποίηση και στις διατάξεις του ν. 4727/2020 περί Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Όπως σημειώνεται, η τροποποίηση δεν επιφέρει καμία δαπάνη στον κρατικό προϋπολογισμό.

Η ανάγκη για την παράταση προέκυψε, σύμφωνα με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, λόγω των σημαντικών καθυστερήσεων στην υλοποίηση της διαδικασίας έκδοσης των νέων ταυτοτήτων με προηγμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας.

Η απόφαση τίθεται σε ισχύ από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Καθώς οι υποψήφιοι διεκδικούν την προεδρία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, θα πρέπει να ακολουθήσουν τη συμβουλή του θρύλου του χόκεϊ Γουέιν Γκρέτσκι να «κάνουν πατινάζ προς το σημείο που πηγαίνει το πουκ (σ.σ.: ο δίσκος με τον οποίο παίζεται το χόκεϊ), όχι προς το σημείο που (αυτό) βρισκόταν». Με πολλά οικονομικά πουκ να είναι στο παιχνίδι – από τον άκαμπτο πληθωρισμό, τα αυξανόμενα ελλείμματα και μια άνθηση των επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη έως την πιθανή οικονομική ευθραυστότητα και τις ανησυχίες για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία του δολαρίου – ένα μεγάλο ερώτημα για την παγκόσμια οικονομία είναι εάν θα επιτραπεί στη Fed να κάνει αυτό που χρειάζεται. Θα διατηρήσει αρκετή αυτονομία και αξιοπιστία για να προωθήσει σταθερές τιμές, μέγιστη απασχόληση και χρηματοπιστωτική σταθερότητα όταν η πολιτική, το αυξανόμενο χρέος και η ευφορία της αγοράς θα μπορούσαν να οδεύουν προς την αντίθετη κατεύθυνση;

Το Κογκρέσο σχεδίασε τη Fed για να λαμβάνει εξειδικευμένες αποφάσεις προς το δημόσιο συμφέρον, απαλλαγμένη από πολιτικές επιρροές και πιέσεις. Αλλά η δεύτερη κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει κάτι άλλο κατά νου. Κάποιοι μπορεί να πουν ότι «δεν χρειάζεται να ανησυχείτε», ότι το Ανώτατο Δικαστήριο θα προστατεύσει την ανεξαρτησία της Fed βρίσκοντας έναν τρόπο να τη διαχωρίσει από άλλες υπηρεσίες για τις οποίες ο πρόεδρος έχει διεκδικήσει το δικαίωμα να απομακρύνει βασικούς αξιωματούχους κατά βούληση. Ανεξάρτητα από την έκβαση της δικαστικής διαμάχης σχετικά με την προσπάθεια απομάκρυνσης του μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed, Λίζα Κουκ, η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας έχει ήδη επηρεαστεί σημαντικά.

Για παράδειγμα, ο Τραμπ έχει ισχυριστεί ότι όλες οι ερμηνείες του νόμου και η αναθεώρηση των δαπανών των υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της Fed, εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Λευκού Οίκου και του υπουργείου Δικαιοσύνης. Η κυβέρνηση έχει επίσης αναλάβει τον έλεγχο όλης της εποπτικής πολιτικής της Fed, συμπεριλαμβανομένης της εποπτείας του τραπεζικού κεφαλαίου και της μόχλευσης. Ο Λευκός Οίκος μπορεί να ισχυριστεί ότι ο έλεγχός του δεν ισχύει για την άσκηση της νομισματικής πολιτικής του ιδρύματος, αλλά αυτή είναι μια διάκριση χωρίς μεγάλη διαφορά.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Επιπλέον, σε μια ασυνήθιστη τροπή, ο πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Ειδικών του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίραν, τοποθετήθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Fed όσο βρισκόταν απλώς σε άδεια από την ομάδα του προέδρου. Ο Τραμπ και τα ανώτερα στελέχη του ήδη ζητούν δημοσίως και σε τακτικά χρονικά διαστήματα χαμηλότερα επιτόκια. Οταν ο επόμενος πρόεδρος της Fed αναλάβει καθήκοντα τον Μάιο, η πλειοψηφία του Διοικητικού Συμβουλίου θα έχει διοριστεί από τον Τραμπ. Ταυτόχρονα, το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει λάβει τη θέση ότι οι πρόεδροι των περιφερειακών αποθεματικών τραπεζών, οι οποίοι συμμετέχουν μαζί με τους επτά διοικητές της Fed στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς (που αποφασίζει για τα επιτόκια), υπηρετούν κατά την κρίση του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed και επομένως μπορούν να απομακρυνθούν ανά πάσα στιγμή.

Αυτή η διάβρωση της αυτονομίας της Fed συγκρούεται με ασταθή πληθωρισμό, υψηλότερους δασμούς εισαγωγών και επιδεινούμενες δημοσιονομικές προοπτικές. Ο ετήσιος πληθωρισμός, όπως μετράται από τις βασικές προσωπικές καταναλωτικές δαπάνες (εξαιρουμένων των τροφίμων και της ενέργειας), παρέμεινε στο 2,9% έως τον Αύγουστο του 2025, και οι δασμοί του Τραμπ σε αγαθά – οι οποίοι αύξησαν τον συνολικό πραγματικό δασμολογικό συντελεστή φέτος από έναν μέσο όρο 2,4% σε 18% – έχουν ασκήσει πρόσθετη ανοδική πίεση στις τιμές.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ταυτόχρονα υπάρχουν πολλά γεωπολιτικά παζλ. Οι ΗΠΑ κάνουν ένα βήμα πίσω έπειτα από οκτώ δεκαετίες παροχής βασικών παγκόσμιων δημόσιων αγαθών μέσω της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης. Αν και η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ δεν προκάλεσε τα ρήγματα σε αυτό το σύστημα, επιταχύνει τη διαδικασία αποσύνθεσης αμφισβητώντας τις παραδοσιακές οικονομικές συμμαχίες και σχέσεις.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η Αμερική παραμένει ο μεγαλύτερος παίκτης στον οικονομικό στίβο, αλλά ο ρόλος της στο παγκόσμιο σύστημα αλλάζει γρήγορα. Σε αυτό το πλαίσιο, ο συνδυασμός δασμολογικών πολέμων, μη βιώσιμων δημοσιονομικών ελλειμμάτων των ΗΠΑ, προκλήσεων για τις διεθνείς συμμαχίες και μειωμένης ανεξαρτησίας της Fed θέτει μακροπρόθεσμους κινδύνους για το δολάριο και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου εξαρτάται από την εμπιστοσύνη, τις βαθιές και ρευστές κεφαλαιαγορές και ένα ασφαλές περιουσιακό στοιχείο (τους τίτλους δημοσίου χρέους των ΗΠΑ), όχι από διάφορες συνθήκες. Αυτή η εμπιστοσύνη πηγάζει από τους θεσμούς των ΗΠΑ, το κράτος δικαίου και τις καλά εποπτευόμενες κεφαλαιαγορές, καθώς και από την αξιοπιστία της Fed στην προώθηση της σταθερότητας των τιμών και της αγοράς. Η σταθερότητα, με τη σειρά της, εξαρτάται από την εμπιστοσύνη μιας ευρείας ποικιλίας συμμετεχόντων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η εμπιστοσύνη στο παγκόσμιο σύστημα δολαρίου βασίζεται επίσης στην προθυμία της Fed να παρέχει ρευστότητα με τεχνοκρατικούς, μη πολιτικούς όρους. Οι διεθνείς γραμμές ανταλλαγής δολαρίων και οι σχετικές διευκολύνσεις, που δημιουργήθηκαν για πρώτη φορά το 1962, ήταν απαραίτητες για τον μετριασμό της αστάθειας σε περιόδους παγκόσμιας πίεσης. Η προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ στις παγκόσμιες συμμαχίες και τους δασμούς, ωστόσο, έχει δημιουργήσει αβεβαιότητα σχετικά με την προθυμία της να στηρίξει την παγκόσμια ρευστότητα σε δολάρια, όταν αυτό χρειάζεται.

Οι συμμετέχοντες στην αγορά και οι κεντρικοί τραπεζίτες εκτός των ΗΠΑ έχουν αρχίσει να αναρωτιούνται εάν οι γραμμές ανταλλαγής (swap) θα είναι τόσο αξιόπιστες ή απολιτικές όσο στο παρελθόν. Οταν ο Λευκός Οίκος εξέδωσε ανακοινώσεις που συνέδεαν την υποστήριξη σε δολάρια από το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ προς στην Αργεντινή με το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών της χώρας, οι επενδυτές και οι κεντρικοί τραπεζίτες το πρόσεξαν. Οσο περισσότερο οι αγορές αντιλαμβάνονται ότι η διαθεσιμότητα ή το εύρος των υποστηρικτικών μέτρων σε δολάρια εξαρτάται από την πολιτική ευθυγράμμιση και όχι από τις μακροοικονομικές ανάγκες, τόσο περισσότερο θα τιμολογούν ένα ασφάλιστρο κινδύνου στο ίδιο το δολάριο.

Η ανεξαρτησία της Fed δεν είναι μια δυαδική μεταβλητή. Το Ανώτατο Δικαστήριο (στο οποίο έχει φτάσει η προσπάθεια εκδίωξης της Κουκ) μπορεί ακόμη να διαμορφώσει μια λογική για να διαχωρίσει τη Fed από άλλες υπηρεσίες, διατηρώντας έτσι έναν νομικό ορισμό της ανεξαρτησίας της νομισματικής πολιτικής. Ουσιαστικά, όμως, η ανεξαρτησία της Fed έχει ήδη διαβρωθεί από την εποπτεία του Λευκού Οίκου και την πολιτικοποίηση από τον Τραμπ των αποφάσεων για τα επιτόκια. Θυμηθείτε τη δεκαετία του 1970, όταν ο Ρίτσαρντ Νίξον πίεσε τον πρόεδρο της Fed να διατηρήσει τα επιτόκια χαμηλά. Οι συνέπειες για τον πληθωρισμό και την οικονομία δεν ήταν ακριβώς ιδανικές.

Τον επόμενο χρόνο, με την ικανότητα της Fed να κινείται ανεξάρτητα να έχει ήδη μειωθεί, το ερώτημα είναι αν θα επιτραπεί στη Fed να ελιχθεί όταν το απαιτεί το παιχνίδι. Για χάρη της παγκόσμιας οικονομίας, θα πρέπει όλοι να ελπίζουμε ότι ο επόμενος πρόεδρός της θα έχει ακόμα αρκετό χώρο κινήσεων – και αποφασιστικότητα – για να κατευθυνθεί προς τα εκεί που πάει το πουκ.

Η γοητεία των κρυπτονομισμάτων δεν δείχνει σημάδια εξασθένησης. Με την ψήφιση του νόμου για τα επονομαζόμενα σταθερά κρυπτονομίσματα (stablecoins) – του Guiding and Establishing National Innovation for US Stablecoins (GENIUS) – τον Ιούλιο του 2025, οι νομοθέτες των ΗΠΑ έδειξαν ότι τα κρυπτονομίσματα ήρθαν για να μείνουν. Αλλά ένα άβολο ζήτημα παραμένει άλυτο: είναι τα κρυπτονομίσματα μια γνήσια καινοτομία ικανή να υπηρετήσει το κοινό καλό ή μια κερδοσκοπική απειλή για την οικονομική και κοινωνική σταθερότητα;

Φυσικά, δεν είναι όλα τα κρυπτονομίσματα ίδια. Τα μη υποστηριζόμενα, όπως το bitcoin ή το ethereum, δεν έχουν υποκείμενα περιουσιακά στοιχεία και αντλούν την αξία τους αποκλειστικά από την πεποίθηση των ανθρώπων ότι έχουν. Αλλά τα υποστηριζόμενα κρυπτονομίσματα, συμπεριλαμβανομένων των stablecoins, προσπαθούν να σταθεροποιήσουν την αξία τους μέσω της κατοχής πραγματικών περιουσιακών στοιχείων, όπως δολάρια ή κρατικά ομόλογα.

Παρ’ όλα αυτά, τα ίδια δύο ερωτήματα ισχύουν και για τις δύο κατηγορίες: είναι βιώσιμα; Και, αν ναι, ωφελούν την κοινωνία; Αν είναι νωρίς για να είμαστε βέβαιοι σχετικά με την απάντηση στο πρώτο ερώτημα, το δεύτερο ερώτημα πρέπει να απαντηθεί με ένα ηχηρό «όχι». Η καινοτομία στα κρυπτονομίσματα αναμφίβολα έχει ορισμένα πολύτιμα χαρακτηριστικά – συμπεριλαμβανομένων εφαρμογών που βασίζονται σε blockchain, έξυπνων συμβολαίων και αποκεντρωμένης χρηματοδότησης –, αλλά ο πολλαπλασιασμός των ιδιωτικών ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων έχει επίσης διευρύνει το χάσμα μεταξύ ιδιωτικών και κοινωνικών συμφερόντων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Μια καθαρή φούσκα

Το bitcoin είναι το αρχέτυπο ενός μη υποστηριζόμενου κρυπτονομίσματος χωρίς εγγενή αξία. Η αποτίμησή του αντιπροσωπεύει αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν καθαρή φούσκα: θα καταρρεύσει αν εξατμιστεί η εμπιστοσύνη. Αλλά δεν σκάνε όλες οι φούσκες αμέσως. Ο χρυσός τυγχάνει διαπραγμάτευσης εδώ και χιλιετίες σε τιμές πολύ πάνω από τη «θεμελιώδη» αξία του. Ωστόσο, η Ιστορία προσφέρει πολλά παραδείγματα φούσκας που κατέληξαν σε καταστροφή.

Θα μπορούσε το bitcoin να γίνει ο νέος χρυσός; Πιθανώς. Αλλά η αξία του θα μπορούσε επίσης να μειωθεί στο μηδέν. Πολύ λίγα από τα εκατοντάδες χιλιάδες κρυπτονομίσματα που έχουν αναδυθεί θα επιβιώσουν. Θα ήταν τρέλα για τις εποπτευόμενες τράπεζες ή τις ασφαλιστικές εταιρείες (των οποίων οι ζημιές συχνά βαρύνουν τους φορολογουμένους) να κερδοσκοπούν σε μεγάλο βαθμό σε τέτοια περιουσιακά στοιχεία χωρίς αυστηρές κεφαλαιακές απαιτήσεις.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Οι κοινωνικές ζημιές που προκύπτουν από τα μη υποστηριζόμενα κρυπτονομίσματα είναι πιο ξεκάθαρες. Σε αντίθεση με την παραγωγική ανάληψη κινδύνων – όπως η έρευνα για εμβόλια ή νέες τεχνολογίες –, η κερδοσκοπία σε ψηφιακά tokens δημιουργεί μικρό δημόσιο όφελος και προκαλεί ποικιλία ζημιών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ενα άλλο πρόβλημα είναι το έγκλημα. Το bitcoin και παρόμοια περιουσιακά στοιχεία είναι διαβόητα για τη διευκόλυνση της φοροδιαφυγής, του ξεπλύματος χρήματος και της παράνομης χρηματοδότησης.

Τα σταθερά κρυπτονομίσματα (stablecoins) σχεδιάστηκαν ως απάντηση στην αστάθεια των άλλων κρυπτονομισμάτων. Συνδέοντας την αξία τους με το δολάριο ή άλλα ασφαλή περιουσιακά στοιχεία, υπόσχονται τα καλύτερα και των δύο κόσμων: την αποτελεσματικότητα των ψηφιακών tokens και τη σταθερότητα του παραδοσιακού χρήματος. Με την πρώτη ματιά, αυτό φαίνεται σαν πρόοδος. Αλλά η οικονομική ιστορία είναι γεμάτη από υποτιθέμενες ασφαλείς καινοτομίες – αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς, δομημένους τίτλους, παράγωγα στεγαστικών δανείων – που φύτεψαν τους σπόρους των μεταγενέστερων κρίσεων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Τα σταθερά κρυπτονομίσματα μπορεί να κάνουν το ίδιο. Οι υποστηρικτές αντιτείνουν ότι τα σταθερά κρυπτονομίσματα υποστηρίζονται πλήρως από μετρητά, τραπεζικές καταθέσεις, έντοκα γραμμάτια ή αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς και ότι αυτά τα αποθεματικά ελέγχονται τακτικά. Ωστόσο, πρόσφατα επεισόδια θέτουν υπό αμφισβήτηση τέτοιες διαβεβαιώσεις. Το tether, το μεγαλύτερο σταθερό κρυπτονόμισμα, τιμωρήθηκε με πρόστιμο για ψευδή παρουσίαση των αποθεματικών του και δεν έχει υποβληθεί ποτέ σε πλήρη ανεξάρτητο έλεγχο.

Τέλος, το μοντέλο «στενού τραπεζικού συστήματος» των stablecoins – που κατέχει μόνο ασφαλή περιουσιακά στοιχεία όπως τα ομόλογα του Δημοσίου – έχει συστημικές επιπτώσεις. Εάν οι καταθέσεις μεταναστεύσουν από τις τράπεζες στα stablecoins, ποιος θα παρέχει δάνεια σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά;

Τούτων λεχθέντων, τα σταθερά κρυπτονομίσματα αποκαλύπτουν μια θεμιτή ζήτηση για πληρωμές που είναι ταχύτερες, φθηνότερες και προγραμματιζόμενες (που σημαίνει ότι μπορούν να εκτελούνται αυτόματα όταν πληρούνται οι συμβατικοί όροι). Ο ανταγωνισμός για την κάλυψη αυτής της ζήτησης φέρνει αντιμέτωπες τρεις μορφές ψηφιακού χρήματος: αποκεντρωμένα κρυπτονομίσματα, ιδιωτικά χρηματοδοτούμενα νομίσματα που εκδίδονται από εταιρείες, όπως το libra του Facebook, και κρατικά υποστηριζόμενες ψηφιακές εκδόσεις εθνικού χρήματος, οι οποίες μπορεί να λάβουν τη μορφή συμπράξεων δημόσιου – ιδιωτικού τομέα (Pix της Βραζιλίας, Unified Payments Interface της Ινδίας) ή ψηφιακού νομίσματος κεντρικής τράπεζας.

Δυστυχώς, εάν ψηφιστεί ο Νόμος για τη Σαφήνεια της Αγοράς Ψηφιακών Περιουσιακών Στοιχείων των ΗΠΑ, οι ΗΠΑ θα έχουν βάλει χειροπέδες στην κεντρική τράπεζα και θα την εμποδίσουν να ανταγωνιστεί το ιδιωτικά παρεχόμενο χρήμα. Αυτό είναι ατυχές επειδή οι κεντρικές τράπεζες έχουν ορισμένα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Ορίζουν το νόμιμο χρήμα, μπορούν να επιβάλουν τη συμμετοχή τραπεζών και φορέων fintech (όπως στη Βραζιλία ή την Κίνα) και διασφαλίζουν την καθολική πρόσβαση. Πάνω απ’ όλα, ενσαρκώνουν την εμπιστοσύνη που χρειάζονται απεγνωσμένα τα χρηματοπιστωτικά μας ιδρύματα.

Ενώ ο σχεδιασμός κρατικά υποστηριζόμενων ψηφιακών εκδόσεων εθνικού χρήματος εγείρει πολλά σύνθετα ερωτήματα, μερικές βασικές αρχές είναι εύκολα αναγνωρίσιμες.

Πρώτον, πρέπει να προσφέρουν συμπεριληπτικές, φιλικές προς τον χρήστη και πολύ χαμηλού κόστους συναλλαγές για νοικοκυριά, εταιρείες και κυβερνητικές οντότητες.

Δεύτερον, πρέπει να ενθαρρύνουν την καινοτομία στον ιδιωτικό τομέα ανοίγοντας διεπαφές προγραμματισμού εφαρμογών (API), στις οποίες μπορούν να βασιστούν τρίτοι προγραμματιστές.

Τρίτον, πρέπει να διασφαλίσουν συνέχεια στους ισχύοντες νόμους σχετικά με το απόρρητο των τραπεζικών λογαριασμών.

Τέταρτον, πρέπει να αποφύγουν την αποδιαμεσολάβηση, επειδή το κράτος έχει πολύ περιορισμένη αρμοδιότητα να δανείζει σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ή να παρέχει σειρά χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Τέλος, μια προσεκτική προσέγγιση θα περιόριζε τις ατομικές συμμετοχές και θα τις αντιμετώπιζε ως ασφαλισμένες τραπεζικές καταθέσεις.

Η δημόσια εποπτεία, η προληπτική ρύθμιση και η σαφής λογοδοσία είναι απαραίτητες. Η καινοτομία θα πρέπει να ενισχύει τα οικονομικά θεμελιώδη μεγέθη, όχι να τα διαβρώνει. Τα κερδοσκοπικά μη υποστηριζόμενα tokens και τα stablecoins πρέπει να ελεγχθούν πριν απειλήσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και γίνουν μέρος του σκιώδους τραπεζικού τομέα.

Το μέλλον του χρήματος πρέπει να διαμορφωθεί από τον ανταγωνισμό μεταξύ ιδιωτικής εφευρετικότητας και δημόσιου σκοπού, όχι από την αναζήτηση προσόδων και τις επικίνδυνες κερδοσκοπικές φούσκες. Αν θυμόμαστε ότι τα χρηματοοικονομικά πρέπει να υπηρετούν την κοινωνία και όχι το αντίστροφο, η ψηφιακή εποχή του χρήματος μπορεί ακόμη να αποτελέσει πηγή προόδου και όχι κίνδυνο.

Ολοκληρώθηκε το βράδυ του Σαββάτου η δύσκολη επιχείρηση ανάσυρσης των τεσσάρων ορειβατών που έχασαν τη ζωή τους στα Βαρδούσια Όρη. Οι σοροί μεταφέρθηκαν στο Γενικό Νοσοκομείο Άμφισσας, ενώ σήμερα αναμένεται η διακομιδή τους στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία Αθηνών.

Η νεκροψία – νεκροτομή αναμένεται να διενεργηθεί τη Δευτέρα, προκειμένου να διαπιστωθούν τα ακριβή αίτια του θανάτου. Όπως έγινε γνωστό, ο θάνατός τους προήλθε από ασφυξία και όχι από τραυματισμούς, γεγονός που δείχνει ότι οι ορειβάτες —ο Γιώργος Δ., ο Κωνσταντίνος Π., ο Θανάσης Κ. και η Δώρα Κ.— θάφτηκαν στο χιόνι και δεν έπεσαν από ύψωμα στο δύσβατο μονοπάτι των Βαρδουσίων στη Φωκίδα.

Η τραγωδία στα Βαρδούσια θεωρείται μία από τις σοβαρότερες ορειβατικές των τελευταίων δεκαετιών. Το βουνό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο τον χειμώνα, όχι τόσο λόγω υψομέτρου, αλλά εξαιτίας της μορφολογίας του εδάφους, των κάθετων πλαγιών και του ασταθούς χιονιού, που δεν αφήνουν περιθώρια λάθους ακόμη και σε έμπειρους αναρριχητές.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Τα σενάρια που εξετάζουν οι Αρχές

Το υψόμετρο, το έντονο ανάγλυφο και οι αντίξοες καιρικές συνθήκες φαίνεται να συνέβαλαν καθοριστικά στην τραγωδία.

Οι Αρχές διερευνούν τρία σενάρια. Πρώτον, οι τέσσερις φίλοι ίσως αποπροσανατολίστηκαν και κινήθηκαν εκτός πορείας προς την κορυφή. Δεύτερον, ενδέχεται να μην έλαβαν τις απαραίτητες προφυλάξεις πριν την ανάβαση. Τρίτον, οι καιρικές συνθήκες μπορεί να άλλαξαν αιφνίδια, προκαλώντας αποκόλληση φρέσκου χιονιού που δημιούργησε τη φονική χιονοστιβάδα.

«Αυτή λοιπόν όταν πατήσεις πάνω ξεκολλάει από το προηγούμενο γιατί δεν έχει αποκτήσει συνοχή. Δεν ήταν και πολύ το χιόνι, ήταν όμως πακτωμένο, έφυγε όλο αυτό και αυτοί όπως γλιστρήσανε και καταλήξαν κάπου, όλη αυτή η πλάκα έπεσε πάνω τους», εξήγησε ο ορειβάτης Παύλος Τσιάντος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

«Το σημείο που εντοπίσαμε τις σορούς ήταν πολύ δύσβατο και οι καιρικές συνθήκες εξαιρετικά δύσκολες. Πρέπει να ξεκόλλησε μεγάλο κομμάτι χιόνι από τα πόδια τους και τους πήρε η χιονοστιβάδα, γιατί βρέθηκαν πολύ κοντά ο ένας με τον άλλον, παρασύρθηκαν για αρκετά μέτρα, πιθανότατα ζωντανοί, εγκλωβίστηκαν και ήταν χωμένοι στο χιόνι. Δεν αποκλείεται ο θάνατός τους να ήτανε ασφυκτικός», δήλωσε διασώστης της ΕΜΑΚ που συμμετείχε στην επιχείρηση.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ο φίλος που δεν πήγε και ειδοποίησε τις Αρχές

Σύμφωνα με πληροφορίες, στην ομάδα θα συμμετείχε και ένα πέμπτο άτομο, το οποίο τελικά δεν ακολούθησε τη διαδρομή. Ήταν εκείνος που ειδοποίησε τις Αρχές για την εξαφάνιση και αναζητούσε για ώρες τα ίχνη των φίλων του στο βουνό.

«Δεν φαντάστηκα ότι θα πάνε για Κόρακα, γιατί είχα δει ότι είναι φουλ χιονισμένο. Πήγαν σε λάθος σημείο, αρχικά δεν πήγαν από το μονοπάτι… μπορεί να χαθήκανε γιατί ήταν όλα άσπρα και να χάσανε το μονοπάτι», είπε φίλος των ορειβατών.

Στην επιχείρηση συμμετείχαν 30 πυροσβέστες και τέσσερις ορειβατικές ομάδες της ΕΜΑΚ, ενώ drone σάρωνε από αέρος την περιοχή. Το απόγευμα της Παρασκευής επιβεβαιώθηκαν τα δυσάρεστα νέα για τις οικογένειες των αγνοουμένων.

Το 2026 σε λίγο θα είναι εδώ! Ο νέος χρόνος προχωράει, έρχεται, πλησιάζει… επικίνδυνα. Είμαστε πανέτοιμοι να τον υποδεχθούμε με χιλιάδες πυροτεχνήματα, αστραφτερά χαμόγελα, αισιοδοξία, πίστη για κάτι καλύτερο και 2026 ολόχρυσες ευχές. Παραδοσιακά με την είσοδο του καινούργιου χρόνου οι άνθρωποι συνήθιζαν να ανοίγουν σαμπάνιες όταν εκείνος… χτυπούσε δυνατά το κουδούνι της πόρτας, στολισμένης με αστραφτερές γιρλάντες και κόκκινους βελούδινους φιόγκους. Τον καμπανίτη συνήθως «αναλαμβάνουν» να τον ανοίξουν οι άνδρες του σπιτιού. Σαμπάνιες ακριβές ή οικονομικές ανάλογα με το πορτοφόλι ή τη διάθεση του καθενός. Σαμπάνιες γαλλικές (κυρίως), κάποιες από τις οποίες είναι συνδεδεμένες με εμβληματικούς οίκους, το σινεμά, τους ανθρώπους της μόδας.

Η σαμπάνια που «υπέγραψε» ο μυθικός Καρλ Λάγκερφελντ αλλά και η σαμπάνια που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον πράκτορα 007. Champagne Bollinger λοιπόν. The Champagne of James Bond. Χρυσός ο «τίτλος», μαύρο το μπουκάλι όπως το μαύρο, υπέρκομψο tuxedo του λαοφιλούς πράκτορα με την υπογραφή Brioni ή Tom Ford. Πόσα, αλήθεια, μπουκάλια σαμπάνιας είχαν ανοιχτεί στη διάρκεια των γυρισμάτων του αγαπημένου πράκτορα της Αυτού Μεγαλειότητος; Πάμπολλα, είναι η αλήθεια, ο υπερπράκτωρ άνοιγε (ή του άνοιγαν) σαμπάνιες στο casino, στα parties, στο χειροποίητο deck ενός υπερπολυτελούς yacht, σε ένα σαλέ στις Ελβετικές Αλπεις ή στους πανέμορφους Δολομίτες. Ο πράκτωρ 007 παρήγγελλε οπωσδήποτε σαμπάνια πριν ή και μετά τις… καυτές ερωτικές περιπτύξεις με θεαματικά ωραίες γυναίκες, όπως η Ούρσουλα Αντρες, η Τζέιν Σέιμουρ, η Μπάρμπαρα Μπαχ, η Σοφί Μαρσό, η Χάλε Μπέρι, η ταλαντούχα γαλλικής καταγωγής Λεά Σεϊντού και η κούκλα Ανα ντε Αρμας. Ο πράκτωρ 007 άφησε εποχή στις επίσημες εμφανίσεις του, φορώντας τα πλέον καλοραμμένα tuxedos όλων των εποχών. Μαύρα, κλασικά, sur mesure ή λευκά σακάκια με μαύρο παντελόνι και μαύρο παπιγιόν. Ο τελευταίος και πλέον επιτυχημένος (ερμηνευτικά) μετά τον Σον Κόνερι ηθοποιός στον ρόλο του James Bond, Ντάνιελ Κρεγκ, ήταν αυτός ο οποίος επέλεξε να φορέσει το πιο «τολμηρό» σακάκι σε επίσημη εκδήλωση. Ενα σακάκι από βελούδο σε φούξια χρώμα. Ιδιαίτερα τη φετινή σεζόν τα βελούδινα υφάσματα δημιουργούν πολλά σμόκιν, άκρως εντυπωσιακά. Το βελούδινο ύφασμα είναι δημοφιλές για άντρες και γυναίκες. Κανένας όμως δεν φόρεσε ωραιότερα το tuxedo από τον Πιρς Μπρόσναν (ο ηθοποιός που έπαιξε τον James Bond πριν από τον Κρεγκ). Παίρνοντας έμπνευση από τις ταινίες James Bond. Επίσημα κοστούμια αλλά και φορέματα μακριά και κοντά. Ενα ύφασμα πολυτελές, κομψό, χωρίς να «φωνάζει». Το στυλ baroque επανήλθε θριαμβευτικά. Βελούδο, ακριβά ρολόγια και μυθικά κοσμήματα. Κυρίως ρουμπίνια. Happy New Year!

Η επιλογή της Μικρής Βενετίας στην πλατεία Ολυμπίου στο Κουκάκι για αυτή τη συνάντηση με τον σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή δεν έγινε τυχαία. Οταν πριν από μερικά χρόνια είχαμε πάει εκεί για πρώτη φορά μαζί, η υπεύθυνη του εστιατορίου και φίλη μου Βενετία Αυγερινού μάς πλησίασε και μας είπε ότι ο επιστήθιος φίλος και σε δύο ταινίες συνεργάτης του σκηνοθέτη («Καβάφης», «El Greco»), ο μουσικοσυνθέτης Βαγγέλης Παπαθανασίου, πήγαινε συχνά σε αυτό το εστιατόριο τα μεσημέρια και έτρωγε – συνήθως μόνος του. Ο Σμαραγδής, που όχι απλώς αγαπάει αλλά λατρεύει τον Βαγγέλη Παπαθανασίου, είχε συγκινηθεί πολύ, γι’ αυτό και εκείνος μου ζήτησε να ξαναπάμε σε αυτό το εστιατόριο (του είχε αρέσει επίσης και η κουζίνα της Φλωρεντίας, γιατί, όσο παράξενο και αν φανεί, έτσι λέγεται η σεφ της Βενετίας στη Μικρή Βενετία).

Ο Παπαθανασίου λοιπόν ήταν η αφετηρία και αυτής της κουβέντας. «Ξέρεις, από τον Βαγγέλη Παπαθανασίου έμαθα κάτι πάρα πολύ σημαντικό», είπε ο Σμαραγδής. «Εμαθα ότι ο ελληνικός πολιτισμός, ο οποίος στους καιρούς μας έχει δυστυχώς απαξιωθεί σε αποτρόπαιο σημείο από τους διοικούντες, δεν είναι χρήσιμος μόνο για τους Ελληνες αλλά για τον πλανήτη ολόκληρο. Ο Μίκης Θεοδωράκης, που βεβαίως ήταν Κρητικός, είχε τη Θεωρία των Σφαιρών, έλεγε δηλαδή ότι το Σύμπαν είναι μουσική. Και το έλεγε ως ένας γήινος καλλιτέχνης που τα βλέπει αυτά. Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου έλεγε ακριβώς το ίδιο, αλλά ήταν σαν να βρίσκεται ήδη μέσα στο κέντρο του Σύμπαντος και τα έβλεπε. Ο Παπαθανασίου έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αναβάθμιση της ύπαρξής μου, μου πρόσφερε κάτι σαν μια εσωτερική παιδεία».

Κουβεντιάζοντας με τον Σμαραγδή για τη γνωριμία του με τον Παπαθανασίου, στη συζήτηση μπήκε το πρόσωπο που είχε στηρίξει τον σκηνοθέτη περισσότερο από κάθε άλλο στη ζωή του. Και παρότι το πρόσωπο αυτό έχει πεθάνει, το πνεύμα του εξακολουθεί να τον στηρίζει: η σύζυγός του, Ελένη Σμαραγδή, που υπήρξε και παραγωγός του. «Η Ελένη ήταν που επέμενε ότι ο Βαγγέλης Παπαθανασίου έπρεπε να συνθέσει τη μουσική του “Καβάφη”, ενώ εγώ ήθελα τον Διονύση Σαββόπουλο. Η Ελένη ήταν που κατάφερε να τον φέρει σε επαφή μαζί μου όταν η προσπάθειά μου με τον Σαββόπουλο δεν απέφερε καρπούς. Η Ελένη ήταν ο άγγελός μου. Και παραμένει. Λίγο πριν φύγει από τη ζωή το 2022, μου έδωσε το τελευταίο από τα περίπου 60 drafts σεναρίου του “Καποδίστρια”, πάνω στο οποίο με ένα μαύρο μολυβάκι είχε κρατήσει κάποιες σημειώσεις. “Τώρα μπορεί να γίνει η ταινία μας”, μου είπε. Η ίδια δεν την είδε ποτέ, αλλά είμαι σίγουρος ότι θα τη δει από εκεί όπου βρίσκεται τώρα. Και θα μείνει ικανοποιημένη» (ας σημειωθεί εδώ ότι ο μόνος άνθρωπος εκτός παραγωγής που είχε δει το σενάριο του «Καποδίστρια» ήταν ο Στέλιος Ράμφος, που το ενέκρινε κάνοντας κάποιες παρατηρήσεις, τις οποίες ο Σμαραγδής ακολούθησε).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Εχοντας την ανάγκη να σταθώ λίγο παραπάνω στην Ελένη Σμαραγδή, τον ρώτησα για τη γνωριμία τους. «Στα 16 μου, στο Ηράκλειο, έχασα τον πατέρα μου», είπε ο σκηνοθέτης. «Οπότε έφυγα από την Κρήτη. Ηρθα εσωτερικός μετανάστης στην Αθήνα μαζί με τη μητέρα μου και τους τρεις αδελφούς μου. Για να ζήσουμε έπρεπε να δουλέψουμε». Η πρώτη εργασία του Σμαραγδή ήταν υπάλληλος σε ένα φαρμακείο στο Χαλάνδρι. «Ηταν το φαρμακείο ενός άγιου ανθρώπου, του Νίκου Πέρκιζα, ο οποίος μάλιστα έγινε δήμαρχος στο Χαλάνδρι πολλά χρόνια αργότερα. Και πρέπει να πω ότι όταν ο Νίκος έφυγε από τη ζωή η οικογένειά του μου ζήτησε να μιλήσω εκ μέρους της στην ταφή. Οταν δούλευα εκεί, είδα για πρώτη φορά την Ελένη. Μπήκε κάποια στιγμή στο φαρμακείο γιατί είχε τραυματιστεί στο χέρι. Πήγαινε ακόμα στο Λύκειο και έκανε πρόβα για μια παράσταση. Βλέποντάς την κατάλαβα ότι αυτή η γυναίκα ήταν για μένα».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ενδεχομένως να το είχε καταλάβει και εκείνη, αλλά δεν το έδειξε. Οπότε για να την εντυπωσιάσει, ο Σμαραγδής πήγε στην Κρήτη και αγόρασε «κάτι ομοιώματα μινωικών παραστάσεων από πηλό για να της τα δωρίσω». Χαμογελώντας με τρυφερότητα, ο Σμαραγδής θυμάται τη σκηνή που της έδωσε το δώρο του. «Εκείνη κατάλαβε ότι ήταν από ευτελή υλικά, αλλά τα πήρε. Και τότε με ρώτησε: “Εσύ τι θα κάνεις στη ζωή σου; Θα μείνεις στο φαρμακείο;”. Και της είπα: “Θέλω να γίνω σκηνοθέτης”. Το έλεγα για πρώτη φορά έτσι ανοιχτά. “Σου πάει”, μου απάντησε. Ετσι έγινα σκηνοθέτης. Θέλω να πω ότι αυτή η γυναίκα έβγαλε από μέσα μου αυτό που ήθελα να κάνω και με βοήθησε να το κάνω. Για μένα αποδείχθηκε άγγελος. Γι’ αυτό και μέχρι το τέλος ήμασταν ο ένας δίπλα στον άλλο. Πενήντα τέσσερα χρόνια» (σε αυτό το σημείο ο Σμαραγδής δεν μπορεί να συγκρατήσει τους λυγμούς του).

Λίγο ροζέ κρασί τον συνέφερε. Η Ελένη Σμαραγδή είναι πραγματικά η αχίλλειος πτέρνα του. Αλλάζοντας θέμα, εισχωρήσαμε στο πεδίο Ιωάννης Καποδίστριας και την ταινία που κατάφερε να γυρίσει για τη σπουδαία αυτή προσωπικότητα. Λέω «κατάφερε» γιατί μέχρι να τελειώσει αυτή η ταινία πέρασε από μια θύελλα με αποκορύφωση τη διακοπή των γυρισμάτων της τον Νοέμβριο του 2024. Ο Σμαραγδής έχει αναφερθεί πολλάκις στον πόλεμο που δέχτηκε από τη στιγμή που αποφάσισε να γυρίσει τον «Καποδίστρια», αλλά τώρα δεν θέλει να πει κάτι παραπάνω πέρα από το ότι χρειάστηκε πείσμα και κουράγιο για να αντιμετωπίσει την άρνηση και τα εμπόδια για την υλοποίηση της ταινίας. «Ακόμα κι εγώ δεν ξέρω πού βρήκα τις δυνάμεις που με βοήθησαν να ξεπεράσω όλες αυτές τις άθλιες συμπεριφορές, και μάλιστα από το επίσημο κράτος», είπε. «Αθλιες και καταδικαστέες γιατί έχουν δόλο πίσω τους. Γιατί κάποιοι δεν αγαπούν τον ελληνικό πολιτισμό, όπως κάποιοι δεν αγαπούσαν τον Καποδίστρια, όπως δόλος υπήρξε και στη δολοφονία του Καποδίστρια που υποκινήθηκε από ξένες δυνάμεις, τους Αγγλους και τους Γάλλους, με εκτελεστικά όργανα τους Ελληνες. Αλλά για τον πόλεμο που δέχτηκα εγώ δεν θα ήθελα να μιλήσω τώρα. Θα μνημονεύσω εν καιρώ τις ψυχές που στάθηκαν δίπλα μου».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Συζητώντας γενικότερα για τον κινηματογράφο του Σμαραγδή, αντιλαμβάνεσαι ότι για τον ίδιο ουσιαστική αφετηρία του είναι η ταινία «Καλή σου νύχτα, κυρ Αλέξανδρε», μια μεσαίου μήκους για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, γυρισμένη για την τηλεόραση στα μέσα της δεκαετίας του 1980 (πολλά χρόνια αργότερα κατάφερε να παιχτεί και στις αίθουσες). Νιώθεις ότι ο Σμαραγδής έχει αποκηρύξει τις προηγούμενες του «Καλή σου νύχτα, κυρ Αλέξανδρε» ταινίες του, «Το κελί μηδέν» (1975), που είναι η πρώτη του, όπως και «Το τραγούδι της επιστροφής» (1983). Ο ίδιος δεν χρησιμοποίησε το ρήμα «αποκηρύσσω», είπε όμως ότι το σινεμά που έκανε στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης ήταν «ανώριμο, ακολουθούσε τη μόδα της εποχής και τελικά δεν είχε καμία σχέση με την ψυχή μου. Με τον Παπαδιαμάντη άρχισα να καταλαβαίνω γιατί είμαι εδώ, ποιος είναι ο ρόλος, ποιο είναι το καθήκον μου ως σκηνοθέτη».

Η θλίψη που κυριαρχεί

Ανέφερα στον Σμαραγδή ότι από τον «Καβάφη» και μετά υπάρχει ένα στοιχείο που συνδέει όλους τους κεντρικούς ήρωες των ταινιών του, τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο στον «El Greco», τον Ιωάννη Βαρβάκη στο «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι», τον Νίκο Καζαντζάκη στον «Καζαντζάκη» και, ιδίως τώρα, τον Ιωάννη Καποδίστρια στον «Καποδίστρια»: είναι όλοι τους πρόσωπα που δεν γνώρισαν ποτέ στη ζωή τους τη χαρά. «Αλήθεια είναι αυτό», είπε χαμηλόφωνα ο Σμαραγδής. «Σε όλες τις ταινίες μου κυριαρχεί μια θλίψη. Ξέρεις, αυτόν τον άρχοντα, τον Καποδίστρια, τον είχα πάντα στο μυαλό μου λίγο σαν τον Μέγα Αλέξανδρο. Σε όλες τις απεικονίσεις του Αλέξανδρου βλέπουμε το κεφάλι του να έχει μια ελαφρά κλίση προς τα δεξιά – σαν να ξέρει τη μοίρα του. Και έχει μια θλίψη ο Μέγας Αλέξανδρος. Την ίδια θλίψη έχουν οι ήρωές μου, και πολύ περισσότερο ο Καποδίστριας».

Ο Σμαραγδής είπε ότι η θλίψη ήταν κοινό στοιχείο όλων των μεγάλων προσωπικοτήτων που γνώρισε στη ζωή του – ανέφερε ξανά τον Βαγγέλη Παπαθανασίου, όπως και τον Οδυσσέα Ελύτη. Σταθήκαμε λίγο παραπάνω στον Ελύτη. «Ο Ελύτης, με τον οποίο είχαμε πολύ στενές σχέσεις, είχε ερωτευτεί την Ελένη και, όταν μια φορά τρώγαμε μαζί, της είχε κάνει πρόταση να γίνει γραμματέας του. Για να καταλάβεις, εκείνη την εποχή ο Ελύτης είχε κάνει την πρώτη δημόσια εμφάνισή του μετά το Νομπέλ σε μια εκδήλωση του Μορφωτικού Ιδρύματος της Ελλάδας, το οποίο η Ελένη τότε διηύθυνε. Για την Ελένη πήγε. Οταν λοιπόν η Ελένη μού είπε ότι σκεφτόταν να δεχτεί την πρόταση του Ελύτη να γίνει γραμματέας του, της απάντησα “ευχαρίστως να πας αφού πρώτα χωρίσουμε”».

Η Ελένη Σμαραγδή μπορεί να μην έχει φυσική παρουσία δίπλα στον Σμαραγδή, έχει όμως ο γιος του, ο Αλέξανδρος, ο οποίος στηρίζει τον πατέρα του σε όλες τις ταινίες του. Πηγές λένε ότι στα γυρίσματα του «Καποδίστρια» έκανε όλη τη «λάντζα», σε τέτοιο σημείο, που μέλη του συνεργείου δεν πίστευαν ότι είναι ο γιος του σκηνοθέτη. «Στο τέλος το συνεργείο τον έβγαλε το πιο δημοφιλές πρόσωπο στην ταινία». Ο Αλέξανδρος όμως είναι τόσο ταπεινός, που δεν θέλει να φαίνεται καθόλου, γι’ αυτό και ο Σμαραγδής δεν είπε τίποτα περισσότερο για «το πολυτιμότερο πράγμα στη ζωή της Ελένης», όπως είχε γράψει η θανούσα για τον γιο της σε ένα σημείωμά της πριν πεθάνει, το οποίο ο Γιάννης Σμαραγδής κρατάει σαν φυλαχτό.

Κλείνοντας, αναφέρω κάτι που είχα μάθει σχετικά με τους τίτλους του «Καποδίστρια». Αρχικώς ο Σμαραγδής δεν ήθελε να βάλει το όνομά του, αλλά του άλλαξε γνώμη η μοντέζ του, Σοφία Φιλιπποπούλου, λέγοντάς του ότι θα ήταν «προκλητικό». Τον ρώτησα γιατί δεν ήθελε να το βάλει, μαθαίνοντας μάλιστα ότι και στον «Καβάφη» το ίδιο ήθελε να κάνει και τότε του άλλαξε γνώμη ο Β. Παπαθανασίου.

Ο Σμαραγδής είπε: «Τα σπουδαία δημοτικά τραγούδια, οι ψαλμοί, οι κρητικές μαντινάδες, τα ριζίτικα, η σοφία δηλαδή που κληρονομήσαμε από τους προηγούμενους και έγινε λαϊκή τέχνη, έχουν όνομα δημιουργού; Τι νόημα λοιπόν έχει; Δεν είναι θέμα εγωισμού ούτε έχει σχέση με την υστεροφημία. Αν συνέβαλες θετικά με τον τρόπο σου σε αυτό το παλίμψηστο του πολιτισμού που σε γέννησε, τι να το κάνεις το όνομα; Νομίζεις ότι ύστερα από 200 χρόνια θα θυμάται κανείς το όνομα του σκηνοθέτη μιας ταινίας αν η ταινία έχει σημασία; Πίστεψέ με, δεν θα ενδιαφέρει κανέναν. Οπως σημασία δεν έχει που όλες μου οι ταινίες, ακόμα και ο “El Greco”, υπήρξαν παθητικές – δεν κέρδισα ποτέ χρήματα από καμία ταινία μου. Αντιθέτως, έχασα. Και τώρα, στον “Καποδίστρια”, χρωστάω 800.000 ευρώ. Αλλά δεν με νοιάζουν τα λεφτά. Και να πάρω λεφτά, τι να τα κάνω;».

Τραγικό δυστύχημα σημειώθηκε στα Χανιά, όπου ένας 67χρονος άνδρας έχασε τη ζωή του όταν το αυτοκίνητο που οδηγούσε εξετράπη της πορείας του και κατέληξε σε γκρεμό δεκάδων μέτρων.

Το συμβάν έγινε αργά το βράδυ της Τετάρτης σε επαρχιακό δρόμο που οδηγεί στο Οροπέδιο Ομαλού. Σύμφωνα με ενημέρωση του ΑΠΕ-ΜΠΕ από το Συντονιστικό Κέντρο, ο άνδρας, κάτοικος της περιοχής, εντοπίστηκε από συγγενείς του οι οποίοι τον αναζήτησαν όταν δεν επέστρεψε στο σπίτι του.

Αμέσως ειδοποιήθηκαν οι αρχές και στο σημείο έσπευσαν διασώστες από το Πυροσβεστικό Κλιμάκιο Καμπανού, άνδρες της ΕΜΟΔΕ και της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Χανίων. Η επιχείρηση ανάσυρσης του οδηγού ξεκίνησε γύρω στις 12 το μεσημέρι της Πέμπτης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο 67χρονος παραδόθηκε χωρίς τις αισθήσεις του στο πλήρωμα του ΕΚΑΒ περίπου 45 λεπτά αργότερα. Οι αρμόδιες αρχές διερευνούν τα αίτια της εκτροπής του οχήματος, προκειμένου να διαπιστωθούν οι ακριβείς συνθήκες του δυστυχήματος.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε σήμερα ότι το Κίεβο καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως η επίτευξη και διασφάλιση της ειρήνης εξαρτάται τελικά από τη στάση και τη στήριξη των εταίρων της χώρας.

«Αυτές είναι μερικές από τις πιο έντονες διπλωματικά ημέρες του χρόνου και πολλά μπορούν να επιλυθούν πριν από το νέο έτος και κάνουμε τα πάντα προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά αν θα προκύψουν αποφάσεις εξαρτάται από τους εταίρους μας», έγραψε ο Ζελένσκι στα sicial media, ενόψει των προγραμματισμένων συνομιλιών του με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στη Φλόριντα.

Ειδικότερα, ο Ζελένσκι αναφέρει στην ανάρτησή του, την οποία συνοδεύει με ένα βίντεο από τις συνέπειες των σφοδρών ρωσικών επιθέσεων:

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Αυτές είναι μερικές από τις πιο έντονες διπλωματικές ημέρες του έτους και πολλά μπορούν να επιλυθούν πριν από την Πρωτοχρονιά. Κάνουμε ό,τι μπορούμε προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά το αν θα προκύψουν αποφάσεις εξαρτάται από τους εταίρους μας – εκείνους που βοηθούν την Ουκρανία και εκείνους που ασκούν πίεση στη Ρωσία, ώστε οι Ρώσοι να αισθανθούν τις επιπτώσεις από την ίδια την επιθετικότητά τους. Μόνο αυτή την εβδομάδα, εξαπέλυσαν πάνω από 2.100 drones, περίπου 800 βόμβες και 94 πυραύλους διαφόρων τύπων. Όλα αυτά στράφηκαν εναντίον του λαού μας, εναντίον της ίδιας της ζωής και όλων όσων τη συντηρούν – και πάνω απ’ όλα, εναντίον των ενεργειακών μας υποδομών.

Τα συνεργεία επισκευών, οι εργαζόμενοι στον τομέα της ενέργειας και οι ανταποκριτές της Κρατικής Υπηρεσίας Έκτακτης Ανάγκης της Ουκρανίας εργάζονται κυριολεκτικά 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, για να προστατεύσουν ζωές και να αποκαταστήσουν την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος. Ωστόσο, είναι εξίσου σημαντικό να λειτουργήσουν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, να ασκηθεί κάθε μορφή πολιτικής πίεσης για την επιθετική της συμπεριφορά, να λάβει η Ουκρανία πυραύλους αεράμυνας και να οριστικοποιήσουμε όλοι τα μέτρα που θα τερματίσουν αυτόν τον πόλεμο και θα εγγυηθούν την ασφάλεια. Αυτά είναι ακριβώς τα μέτρα που θα συζητήσουμε σήμερα με τους εταίρους μας. Ευχαριστώ όλους όσους βοηθούν.

These are some of the most active diplomatic days of the year right now, and a lot can be decided before the New Year. We are doing everything toward this, but whether decisions will be made depends on our partners – those who help Ukraine, and those who put pressure on Russia so… pic.twitter.com/GuKwkBM0Nr

— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) December 28, 2025

Το να φανταστεί κανείς το σύνολο των χωρών της Λατινικής Αμερικής να κυβερνώνται στο πλαίσιο μιας δημοκρατικής τάξης, στην οποία θα γίνονται σεβαστές η ελευθερία και η ανεξαρτησία, μοιάζει να είναι ουτοπικό. Δεν θα έπρεπε. Εξάλλου, οι Λατινοαμερικανοί εγκαθίδρυσαν ακριβώς ένα τέτοιο πλαίσιο πριν από 200 χρόνια, αφού κέρδισαν την ανεξαρτησία τους από την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Οι «πατέρες» της ηπείρου – όπως ο Αντρές Μπέλο, ο Σιμόν Μπολίβαρ, ο Χουάν Μπαουτίστα Αλμπέρντι, ο Ντομίνγκο Φαουστίνο Σαρμιέντο και ο Χοσέ Μαρία Λουίς Μόρα – εμπνεύστηκαν από τους αντίστοιχους των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Τζον Ανταμς και ο Τόμας Τζέφερσον ήταν ακόμη εν ζωή όταν οι Λατινοαμερικανοί ανεξαρτητοποιήθηκαν από την Ισπανία, ενώ τα πρώτα συντάγματα στην περιοχή αναγνώριζαν δεόντως τα θεμελιώδη συστατικά στοιχεία κάθε δημοκρατίας: τον διαχωρισμό των εξουσιών, το κράτος δικαίου, τις δημοκρατικές ελευθερίες, την ελευθεροτυπία και την τακτική διενέργεια εκλογών.

Παρά το γεγονός όμως ότι ορισμένες από αυτές τις δημοκρατίες αποδείχθηκαν πιο βιώσιμες και επιτυχημένες σε σύγκριση με άλλες (όπως εκείνες της Χιλής, της Ουρουγουάης, της Κολομβίας, της Κόστα Ρίκα και, για μεγάλα χρονικά διαστήματα, της Αργεντινής), όλες τελικά αποδείχθηκαν ασταθείς και εύθραυστες. Εμφανίστηκαν πολλές ρωγμές, όχι τόσο επειδή τα ιδρυτικά ιδανικά εγκαταλείφθηκαν, αλλά εξαιτίας τριών άλλων κακόβουλων επιρροών που επικράτησαν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η πρώτη ήταν η δίψα των πολιτικών ηγετών για προσωπική ισχύ. Οι πόλεμοι της ανεξαρτησίας άφησαν στη Λατινική Αμερική πολλούς «καουντίγιο» (αρχηγικές φυσιογνωμίες) που ήλεγχαν τόσο την πολιτική όσο και τη στρατιωτική εξουσία. Στη συνέχεια εμφανίστηκαν μια σειρά δικτάτορες, τους οποίους διαδέχθηκαν «καίσαρες» στα τέλη του 19ου αιώνα και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού. Ενώ μόνο λίγοι εξ αυτών ήταν πεφωτισμένοι, οι περισσότεροι αποδείχθηκαν τύραννοι. Τέλος, κατά τον 20ό αιώνα, ο μιλιταρισμός εδραιώθηκε σε όλη την περιοχή, με το καθεστώς του Χουάν Περόν στην Αργεντινή να εφαρμόζει φασιστικές μεθόδους.

Ο δεύτερος παράγοντας αφορά την κοινωνική και πολιτική βία. Παρότι δεν εκδηλώθηκαν πολλοί πόλεμοι ανάμεσα στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, πραξικοπήματα, ανταρσίες, εξεγέρσεις και επαναστάσεις υπήρξαν πολύ συνήθη φαινόμενα. Ωστόσο, οι νικητές, αντί να αποκηρύξουν τη συνταγματική τάξη, συνήθως επεδίωκαν να συνεχίσουν τη δημοκρατική παράδοση, τουλάχιστον επισήμως – όπως στην περίπτωση της Μεξικανικής Επανάστασης το 1910. Τα πράγματα όμως άλλαξαν με την Κουβανική Επανάσταση του 1959. Το καθεστώς του Φιντέλ Κάστρο εξελίχθηκε στην πρώτη καθαρή και απροκάλυπτη δικτατορία, εμπνέοντας μια σειρά κομμουνιστικών και αριστερών αντάρτικων κινημάτων σε ολόκληρη την ήπειρο. Οποιες δε κι αν ήταν οι διαφορές τους, όλα ήταν αντίθετα στη δημοκρατία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Παρ’ όλα αυτά, ίσως η ζημιά στην πολιτική σκηνή της περιοχής δεν θα ήταν τόσο εκτεταμένη εάν δεν υπήρχε ένας ακόμα, εξωτερικός αυτή τη φορά, παράγοντας: ο ιμπεριαλισμός των ΗΠΑ. Οι ιστορικοί λόγοι που έχει η Λατινική Αμερική για να διαμαρτύρεται κατά των ΗΠΑ είναι σχεδόν ατελείωτοι. Για παράδειγμα, στον Πόλεμο του Μεξικού το 1846-1848, οι περιοχές που γνωρίζουμε σήμερα ως Καλιφόρνια, Νεβάδα, Γιούτα, Νέο Μεξικό, το μεγαλύτερο μέρος της Αριζόνας και του Κολοράντο και τμήματα της Οκλαχόμα, του Κάνσας και του Γουαϊόμινγκ, κατακτήθηκαν από τις ΗΠΑ και τελικώς προσαρτήθηκαν σε αυτές. Το δε 1973 ο πρόεδρος της Χιλής, Σαλβαδόρ Αλιέντε, ανατράπηκε και αντικαταστάθηκε από την υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ στρατιωτική δικτατορία του Αουγκούστο Πινοσέτ. Ενας ολοκληρωμένος κατάλογος των αμερικανικών παρεμβάσεων θα περιλάμβανε σχεδόν κάθε χώρα στην περιοχή.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Αρχής γενομένης τη δεκαετία του ’80, όμως ειδικά μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, ένα θαύμα έδειξε να συντελείται στη Λατινική Αμερική: σχεδόν όλες οι χώρες πραγματοποίησαν μια ειρηνική μετάβαση πίσω στις δημοκρατικές τους ρίζες, καθώς ο στρατός επέστρεψε στα στρατόπεδα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Αυτό το δημοκρατικό κύμα φάνταζε σαν μια νέα αυγή, όμως ήταν ένας αντικατοπτρισμός. Σχετικά σύντομα, οι πρώτοι δύο παράγοντες που προαναφέραμε – η μεγαλομανία και οι κοινωνικές συγκρούσεις – αποτυπώθηκαν στο πρόσωπο ενός λαϊκιστή ηγέτη, που είχε στη διάθεσή του άφθονο πετρέλαιο. Ο λαός της Βενεζουέλας έδωσε την εξουσία σε έναν «Καουντίγιο», τον Ούγκο Τσάβες. Εναν συνταγματάρχη ο οποίος αρχικά εμπνεύστηκε από τον Τσε Γκεβάρα, αλλά τελικά επέλεξε να ακολουθήσει τον πνευματικό πατέρα του Τσε, τον Κάστρο, στην προσπάθεια οικοδόμησης ενός «Σοσιαλισμού του 21ου Αιώνα». Οσο για τον διορισμένο διάδοχο του Τσάβες, τον Νικολάς Μαδούρο, είναι ένας βίαιος δεσποτικός ηγέτης, ο οποίος βρέθηκε επικεφαλής της μεγαλύτερης οικονομικής κατάρρευσης στην ιστορία της Λατινικής Αμερικής.

Προκειμένου η ελευθερία να γίνει πραγματικότητα στη Λατινική Αμερική, πρέπει να αποκατασταθεί η δημοκρατία στη Βενεζουέλα, με την ορκωμοσία του Εντμούντο Γκονζάλες ως νόμιμου προέδρου της. Αυτό θα αναδείκνυε την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, ως την αρχιτέκτονα ενός ασυνήθιστου εγχειρήματος απελευθέρωσης. Ευτυχώς, το εγκληματικό καθεστώς που κυβερνά σήμερα τη Βενεζουέλα, όπου την εξουσία έχουν καταλάβει οι διακινητές ναρκωτικών, ενδέχεται σύντομα να αναγκαστεί να εγκαταλείψει την εξουσία, εξαιτίας της ασυνήθιστα μεγάλης πίεσης που δέχεται και από το εσωτερικό και από το εξωτερικό.

Βεβαίως, τα πολλά κατηγορώ της Λατινικής Αμερικής σε βάρος των ΗΠΑ περιπλέκουν τις προσπάθειες αποκατάστασης της δημοκρατίας. Είναι, επίσης, δύσκολο να φανταστούμε τους Αμερικανούς, υπό τον Τραμπ, να βρίσκουν κοινό έδαφος για να γιορτάσουν ενωμένοι την 250ή επέτειο από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, του χρόνου. Ωστόσο, η επιστροφή της δημοκρατίας στη Λατινική Αμερική θα μπορούσε να αποτελέσει την έμπνευση για όλους μας για να υπερασπιστούμε τα κοινά ιδανικά των «ιδρυτικών πατέρων». σε ολόκληρη την Αμερική.

 

Παρά τις κάποιες διακυμάνσεις, το δολάριο αποτελεί το αδιαμφισβήτητο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτό επέτρεψε στην κυβέρνηση των ΗΠΑ να δανείζεται με χαμηλότερα επιτόκια από ό,τι θα ήταν δυνατό εάν οι κεντρικές τράπεζες και οι ιδιώτες επενδυτές δεν θεωρούσαν τα αμερικανικά ομόλογα ως το κατεξοχήν «ασφαλές περιουσιακό στοιχείο».

Τη δεκαετία του 1960, ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, τότε υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, περιέγραψε αυτή τη συνέπεια του μονοπωλίου της Αμερικής στο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα ως «υπερβολικό προνόμιο». Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, αυτό το προνόμιο – υποστηριζόμενο από τη διαρκή ζήτηση για αμερικανικά ομόλογα – έχει αναθρέψει γενιές αμερικανών πολιτικών και υπευθύνων χάραξης πολιτικής που δεν δίνουν καμία σημασία στους κινδύνους που δημιουργούν τα αυξανόμενα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών και δημοσιονομικά των ΗΠΑ.

Ακόμα χειρότερα, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ τροφοδότησε αυτόν τον κύκλο διατηρώντας το επιτόκιο πολιτικής της μακροπρόθεσμα χαμηλό μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Για πάρα πολλούς, το «μακροπρόθεσμο» ερμηνεύτηκε ως «για πάντα». Απλώς θεώρησαν δεδομένο ότι η ανάπτυξη των ΗΠΑ θα ήταν σταθερά υψηλότερη από το πραγματικό επιτόκιο του δημόσιου χρέους, το οποίο από μόνο του θα παρέμενε εξαιρετικά χαμηλό με βάση τα ιστορικά δεδομένα. Αλλωστε, παρά το αυξανόμενο χρέος, το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) διαπίστωσε ότι οι καθαρές δαπάνες της κυβέρνησης για τόκους ως ποσοστό του ΑΕΠ ήταν χαμηλότερες το 2021 από ό,τι δύο δεκαετίες νωρίτερα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Αλλά θα συνεχίσει ο υπόλοιπος κόσμος να επιτρέπει τον εθισμό των αμερικανών πολιτικών στο (αποκαλούμενο) υπερβολικό προνόμιο; Οι ξένες συμμετοχές σε χρέος του αμερικανικού Δημοσίου αντιπροσώπευαν περίπου το 13% του ανεξόφλητου αποθέματος στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και αυτό το μερίδιο αυξήθηκε σε περίπου 37% στις αρχές του 2013, λόγω της θεαματικής συσσώρευσης συναλλαγματικών αποθεμάτων της Κίνας κατά την εποχή της διψήφιας ανάπτυξης. Αλλά αυτή ήταν η κορύφωση και το μερίδιο μειώνεται έκτοτε σε περίπου 22% στο τέλος του 2024.

Το δολάριο ΗΠΑ ανατιμήθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου, επομένως η αντιστροφή της τάσης δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από τις επιπτώσεις της αποτίμησης. Αντίθετα, η αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων των ΗΠΑ και η απότομη αύξηση της έκδοσης νέου χρέους ξεπέρασαν σημαντικά την όρεξη των ξένων για τίτλους του αμερικανικού Δημοσίου (και η ενίσχυση των αγορών στο εξωτερικό ήταν κάθε άλλο παρά σταθερή τα τελευταία χρόνια).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Βεβαίως, η διαφοροποίηση των ξένων χαρτοφυλακίων μακριά από το δολάριo δεν έχει ακόμη οδηγήσει στο συχνά αναφερόμενο σενάριο της καταστροφής: μια μαζική πώληση ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου που θα παραλύσει τις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές και θα πυροδοτήσει έναν ακόμη γύρο πτωχεύσεων και χρηματοπιστωτικών κρίσεων. Παρ’ όλα αυτά, η διαφοροποίηση μακριά από το δολάριο προχωρεί.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η χαλάρωση των αγορών ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου στο εξωτερικό αντισταθμίστηκε από το επιθετικό πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Fed, το οποίο οδήγησε σε σημαντική μείωση των επιτοκίων σε όλο το φάσμα λήξεων, όπως είχε προβλεφθεί. Καθώς η πανδημία υποχωρούσε, ωστόσο, ο πληθωρισμός εκτοξεύτηκε σε υψηλό 40 ετών, ωθώντας τη Fed και τις κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο να αυξήσουν απότομα και γρήγορα τα επιτόκια. Αυτή η στροφή πολιτικής σηματοδότησε το τέλος της εποχής των χαμηλών επιτοκίων για μεγάλο χρονικό διάστημα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Ενώ στις αρχές του 2022 το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξανόταν για τις αναδυόμενες αγορές ήδη για αρκετά χρόνια (αντανακλώντας τόσο τα υψηλότερα επίπεδα χρέους όσο και τα αυξανόμενα ασφάλιστρα κινδύνου), η πραγματικότητα ήταν πολύ διαφορετική για τις ΗΠΑ και άλλες προηγμένες οικονομίες. Αλλά όχι πια. Σύμφωνα με το CBO, οι καθαρές ομοσπονδιακές δαπάνες για τόκους το 2024, στο 3,1% του ΑΕΠ, ήταν υπερδιπλάσιες από το επίπεδο του 2021.

Η ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τιμωρητικούς δασμούς στις 2 Απριλίου 2025 («Ημέρα Απελευθέρωσης») και το επακόλουθο τρενάκι του λούνα παρκ (οι συνεχείς εναλλαγές) που δημιούργησε, έχουν διαταράξει περαιτέρω τους παγκόσμιους δεσμούς που είχαν ήδη αρχίσει να διαλύονται με το Brexit και την εντεινόμενη ρήξη ΗΠΑ – Κίνας. Δεδομένων των αβεβαιοτήτων σχετικά με τις μελλοντικές εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, πολλές χώρες αποφεύγουν να δεσμευτούν και κλιμακώνουν τις προσπάθειές τους να διαφοροποιήσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία μακριά από το δολάριο.

Επιπλέον, οι ιδιώτες επενδυτές, ενώ εξακολουθούν να δελεάζονται από την άνοδο των αμερικανικών μετοχών και επενδύσεων στην τεχνολογία, έχουν επίσης διακρίνει αυξανόμενες ανησυχίες για το μέλλον του δολαρίου ΗΠΑ, αντισταθμίζοντας όλο και περισσότερο τα ανοίγματά τους. Και επειδή η αντιστάθμιση κινδύνου είναι δαπανηρή, ορισμένοι μπορεί να αποθαρρυνθούν από το να διακρατούν περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια.

Είναι αλήθεια ότι δεν υπάρχει προφανής ενιαία εναλλακτική λύση στην αγορά ομολόγων των ΗΠΑ όσον αφορά τη ρευστότητα, η οποία είναι ίσως ο βασικός παράγοντας που στηρίζει τον εφησυχασμό των υπευθύνων χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ. Οι κεντρικές τράπεζες και οι ιδιώτες επενδυτές δεν αγοράζουν νόμισμα. Αγοράζουν περιουσιακά στοιχεία που εκφράζονται σε αυτό το νόμισμα. Το ευρώ είναι ένα ενιαίο νόμισμα, αλλά καθώς πλησιάζει η 30ή επέτειός του παραμένει χωρίς υποστήριξη από μια ενοποιημένη, βαθιά και με μεγάλη ρευστότητα αγορά χρέους.

Ομοίως, παρά το μεγάλο αποτύπωμα της Κίνας στην παγκόσμια οικονομία, το γουάν δεν διαθέτει διεθνή μετατρεψιμότητα, η οποία είναι απαραίτητη για ένα παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα με ρευστότητα. Το νόμισμα της Κίνας φαινόταν έτοιμο για διεθνοποίηση έως το 2015. Αλλά η διαδικασία απελευθέρωσης του χρηματοπιστωτικού της συστήματος σταμάτησε ξαφνικά, καθώς η κυβέρνηση διπλασίασε τους ελέγχους κεφαλαίου για να περιορίσει τις απώλειες αποθεματικών και τις εκροές κεφαλαίων.

Ενώ δεν υπάρχει άμεσος υποψήφιος για να αντικαταστήσει το δολάριο, ο υψηλότερος πληθωρισμός των ΗΠΑ παραμένει απειλή και το παγκόσμιο εμπόριο με τις ΗΠΑ γίνεται ολοένα και πιο κατακερματισμένο. Σε αυτό το περιβάλλον, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ δεν μπορούν να εφησυχάζουν σχετικά με τη διατήρηση του υπερβολικού προνομίου της Αμερικής. Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να στοιχηματίζει ότι η ανάπτυξη θα λύσει την προβληματική πορεία του χρέους της χώρας. Αλλά η διάβρωση του καθεστώτος ασφαλούς καταφυγίου των ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου καθιστά αυτόν τον υπολογισμό ακόμη πιο αμφίβολο. Υπάρχουν ελάχιστα ιστορικά στοιχεία που υποστηρίζουν την πιθανότητα αυτή εξαρχής και οι τρέχουσες τάσεις την υπονομεύουν περαιτέρω. Ακόμη και η στρατηγική της αναβλητικότητας μπορεί τελικά να αποτύχει, όπως ενδέχεται να διαπιστώσουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ.

Ένα τραγικό περιστατικό σημειώθηκε στην περιοχή του Γκύζη, όπου ένας άνδρας επιτέθηκε με μαχαίρι στη σύζυγό του και στη συνέχεια έβαλε τέλος στη ζωή του.

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, το συμβάν έλαβε χώρα σε διαμέρισμα στην οδό Λοκρίδος 35. Ο δράστης φέρεται να τραυμάτισε σοβαρά τη γυναίκα του στον λαιμό μετά από καβγά.

Αμέσως μετά την επίθεση, ο άνδρας ανέβηκε στην ταράτσα, πήδηξε στο απέναντι δώμα και έπεσε στο κενό. Η γυναίκα μεταφέρθηκε σοβαρά τραυματισμένη στο νοσοκομείο Γεννηματάς, όπου οι γιατροί καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για να σταθεροποιήσουν την κατάσταση της υγείας της.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Οι πρώτες πληροφορίες αναφέρουν ότι η γυναίκα είναι 67 ετών και 74 ο σύζυγός της. Οι αστυνομικές αρχές, οι οποίες ενημερώθηκαν στις 14:05, διερευνούν τα αίτια που οδήγησαν στο τραγικό αυτό περιστατικό.

Στο σπίτι του ζευγαριού βρέθηκε ιδιόχειρο σημείωμα του αυτόχειρα και δράστη που έγραφε: «Δεν μπορώ να αντέξω άλλο αυτήν την κατάσταση».

Ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο επιστρέφει σχεδόν είκοσι χρόνια μετά την εμβληματική του ερμηνεία στην ταινία «Διαμάντια από αίμα», αυτή τη φορά όχι ως ηθοποιός αλλά ως επενδυτής. Ο διάσημος σταρ βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας ιστορίας γύρω από τα διαμάντια, υποστηρίζοντας μια βιομηχανική επανάσταση που στοχεύει να βάλει τέλος στη βία, την εκμετάλλευση και την περιβαλλοντική καταστροφή που συνόδευαν για δεκαετίες την εξόρυξή τους. Το επίκεντρο αυτής της αλλαγής εντοπίζεται απροσδόκητα στην ισπανική επαρχία, στην Τρουχίγιο της Εξτρεμαδούρα.

Η μικρή πόλη της επαρχίας Κάθερες, που για χρόνια αντιμετώπιζε τη δημογραφική συρρίκνωση και την έλλειψη επαγγελματικών προοπτικών, έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο φιλόδοξους κόμβους υψηλής τεχνολογίας στην Ευρώπη. Από τις αρχές του 2025 λειτουργεί εκεί το εργοστάσιο συνθετικών διαμαντιών της Diamond Foundry, εταιρείας αιχμής που παράγει εργαστηριακά διαμάντια εξαιρετικής καθαρότητας, προορισμένα κυρίως για βιομηχανικές και τεχνολογικές εφαρμογές όπως οι ημιαγωγοί και τα ηλεκτρικά οχήματα.

Η νέα εποχή των συνθετικών διαμαντιών

Το έργο ξεκίνησε επίσημα τον Μάρτιο του 2023, με την τοποθέτηση του θεμέλιου λίθου στο βιομηχανικό πάρκο Arroyo Caballo. Δύο χρόνια αργότερα, η μονάδα —σε έκταση 84.000 τετραγωνικών μέτρων— αποτέλεσε ορόσημο για την τοπική οικονομία. Η παραγωγή βασίζεται σε τεχνολογία που αναπαράγει σε επιταχυνόμενο χρόνο τις φυσικές συνθήκες δημιουργίας διαμαντιών στη Γη, με σημαντικά μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μεγάλο μέρος της απαιτούμενης ενέργειας καλύπτεται από ηλιακά πάρκα, ενισχύοντας τον «πράσινο» χαρακτήρα του εγχειρήματος και καθιστώντας το υπόδειγμα βιώσιμης βιομηχανικής ανάπτυξης.

Ανάσα για την τοπική κοινωνία

Η λειτουργία του εργοστασίου δημιούργησε εκατοντάδες άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας, προσφέροντας νέα προοπτική σε μια περιοχή που επί δεκαετίες έβλεπε τους νέους της να μεταναστεύουν. Τοπικές αρχές και περιφερειακή κυβέρνηση κάνουν λόγο για παράδειγμα βιομηχανικής αναγέννησης της ισπανικής υπαίθρου, βασισμένο στην καινοτομία και όχι στη χαμηλή προστιθέμενη αξία.

Δεν έλειψαν ωστόσο και οι αντιδράσεις. Κατά τη φάση κατασκευής, κάτοικοι εξέφρασαν ανησυχίες για πιθανή αλλοίωση του τοπίου λόγω των νέων υποδομών ηλεκτροδότησης. Οι αντιρρήσεις αυτές παρέμειναν περιορισμένες και δεν εμπόδισαν την πρόοδο του έργου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Επέκταση και νέες επενδύσεις

Μόλις λίγους μήνες μετά την έναρξη λειτουργίας, η Diamond Foundry ανακοίνωσε εντυπωσιακή επέκταση: την κατασκευή νέας μονάδας για την παραγωγή υποστρωμάτων διαμαντιού για μικροτσίπ υψηλής απόδοσης. Πρόκειται για τεχνολογία-κλειδί στη μάχη για πιο αποδοτικούς και ενεργειακά οικονομικούς ημιαγωγούς.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Οι συνολικές επενδύσεις αναμένεται να φτάσουν τα 2,35 δισ. ευρώ έως το 2029, με την Ισπανία να φιλοδοξεί να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο παγκόσμιο κέντρο παραγωγής τέτοιων υποστρωμάτων.

Ο ρόλος του Λεονάρντο Ντι Κάπριο

Στο παρασκήνιο αυτής της εξέλιξης βρίσκεται ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο, ο οποίος είναι μειοψηφικός μέτοχος της Diamond Foundry από το 2015 και έχει επενδύσει πάνω από έξι εκατομμύρια δολάρια. Η συμμετοχή του ενισχύει το προφίλ ενός έργου που συνδυάζει τεχνολογία, βιωσιμότητα και ηθική επιχειρηματικότητα.

Δίπλα του βρίσκονται ισχυρά επενδυτικά κεφάλαια και γνωστά ονόματα της τεχνολογικής επιχειρηματικότητας, γεγονός που αναδεικνύει τη διεθνή σημασία του εγχειρήματος.

Για τον Ντι Κάπριο, γνωστό για τη μακρόχρονη περιβαλλοντική του δράση, το πρότζεκτ της Εξτρεμαδούρας αποτελεί κάτι περισσότερο από μια οικονομική επένδυση. Είναι μια προσπάθεια να μεταμορφώσει εκ των έσω μια βιομηχανία που συνδέθηκε με πολέμους, παιδική εργασία και οικολογική καταστροφή.

Αν το πείραμα της Τρουχίγιο πετύχει, ίσως αποδειχθεί ότι η μετάβαση σε μια πιο δίκαιη και πράσινη οικονομία μπορεί να ξεκινήσει όχι από τις μητροπόλεις, αλλά από την καρδιά της ευρωπαϊκής περιφέρειας.

Τον Νοέμβριο του 2024 οι πρόεδροι των ΗΠΑ και της Κίνας, Τζο Μπάιντεν και Σι Τζινπίνγκ, έκαναν την πρώτη τους ουσιαστική κοινή δήλωση αναφορικά με τους κινδύνους που αντιπροσωπεύει η ΑΙ για την εθνική ασφάλεια. Σημείωσαν, ειδικότερα, ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Κίνα πιστεύουν στην «ανάγκη να διατηρηθεί ο ανθρώπινος έλεγχος στην απόφαση για χρήση πυρηνικών όπλων».

Αυτό, με την πρώτη ματιά, θα μπορούσε να θεωρηθεί μια διπλωματική παρέμβαση με χαμηλό ειδικό βάρος, καθώς θα ήταν δύσκολο να βρει κανείς οποιονδήποτε λογικό άνθρωπο που να πιστεύει πως θα έπρεπε να εκχωρήσουμε τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων στην ΑΙ. Οσον αφορά την κινεζική κυβέρνηση όμως, τέτοια κατηγορία παρεμβάσεων δεν υπάρχει, ειδικά σε σημαντικά ζητήματα ασφαλείας. Οι Κινέζοι, άλλωστε, έχουν υπάρξει εγγενώς σκεπτικιστές απέναντι στις προτάσεις των ΗΠΑ για περιορισμό των κινδύνων, ενώ η Ρωσία έχει αντιταχθεί σε παρόμοιες διατυπώσεις σε πολυμερείς οργανισμούς και θεσμούς.

Σε τελική ανάλυση, χρειάστηκε πάνω από ένα έτος διαπραγματεύσεων προκειμένου να γίνει αυτή η απλή κοινή δήλωση. Οσο απλή δε κι αν μοιάζει, το αποτέλεσμα ήταν σημαντικό, επειδή έδειξε ότι οι δύο υπερδυνάμεις της ΑΙ μπορούν να εμπλακούν σε μια εποικοδομητική διαχείριση κινδύνου, παρά το γεγονός ότι ανταγωνίζονται σκληρά για την ηγεμονία σε αυτόν τον κλάδο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Τώρα, καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης και επέκτασης της ΑΙ, τόσο για ειρηνικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς, επιταχύνεται, ΗΠΑ και Κίνα είναι ανάγκη να κτίσουν πάνω σε αυτή τη βάση, με διπλωματικές πρωτοβουλίες σε υψηλό επίπεδο για τους κινδύνους που αυτή αντιπροσωπεύει. Οφείλουν να το πράξουν καθώς οι απειλές είναι πραγματικές και εντείνονται διαρκώς.

Η εμπλοκή σε μια τέτοια διαδικασία δεν συνεπάγεται ότι Κίνα και ΗΠΑ θα σταματήσουν να ανταγωνίζονται σκληρά. Ακριβώς όμως επειδή υφίσταται αυτός ο επίμονος ανταγωνισμός, η διπλωματία είναι ζωτικής σημασίας, ακόμη και σε αυτή την περίοδο των αυξημένων εντάσεων. Θα ήταν βαθύτατα ανεύθυνο για αμφότερες να συνεχίσουν αυτόν τον ανταγωνισμό χωρίς να συνεργαστούν αναφορικά με τις απειλές ή χωρίς να εκμεταλλευτούν τις τεράστιες ευκαιρίες που προσφέρει η ΑΙ για την αντιμετώπιση των διεθνικών προκλήσεων – από την κλιματική κρίση μέχρι τη δημόσια υγεία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Πρακτικά, δεν υπάρχει υποκατάστατο για τις απευθείας συνομιλίες μεταξύ κυβερνήσεων, έστω και αν σε πρώτη φάση είναι σχετικά περιορισμένες. Η εμπλοκή σε αυτές δεν μπορεί, επίσης, να καθυστερήσει, δεδομένων της τρομακτικής ταχύτητας που έχει αποκτήσει η τεχνολογική πρόοδος και των αναμενόμενων δυσκολιών στην επίτευξη διπλωματικών συμφωνιών που θα ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της στιγμής. Η διαχείριση των κινδύνων που συνεπάγεται η ΑΙ είναι μια περιοχή αχαρτογράφητων υδάτων, κατά συνέπεια η πρόοδος δεν θα είναι ούτε ταχεία ούτε εύκολη. ΗΠΑ και Κίνα οφείλουν να κάνουν την αρχή.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Αρκετοί σχολιαστές παραλληλίζουν την κατάσταση αυτή με τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων στην πορεία των δεκαετιών, και όντως η συγκεκριμένη αναλογία έχει μια κάποια βάση. Οι υπερδυνάμεις, εξάλλου, επωμίζονται την ευθύνη για τη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με τις ισχυρές τεχνολογίες, ενώ έχουν ανταποκριθεί με επιτυχία στο παρελθόν, μέσω των συμφωνιών για τον έλεγχο της διάδοσης των όπλων – ακόμη και στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου. Η ΑΙ, ωστόσο, αντιπροσωπεύει διαφορετικές προκλήσεις και απαιτεί πιο καινοτόμες προσεγγίσεις από ό,τι ο έλεγχος των όπλων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Υπάρχουν πολλές αιτίες για αυτό. Πρώτον, η επιβεβαίωση είναι πιο ασαφής – η καταμέτρηση των πυραύλων και των πυρηνικών κεφαλών, με τις διακριτές τους ταυτότητες, είναι κάτι διαφορετικό από την καταμέτρηση αλγορίθμων.

Δεύτερον, η πρόκληση της διττής χρήσης αποτυπώνεται διαφορετικά στην περίπτωση της ΑΙ. Πράγματι, η σχάση του ατόμου έχει τόσο ειρηνική όσο και στρατιωτική χρήση, όμως υπάρχει μια διακριτή ευθεία γραμμή που συνδέει την ειρηνική χρήση της ατομικής ενέργειας και τα πυρηνικά όπλα, με την ΙΑΕΑ να διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην παρακολούθηση αυτής της διαδικασίας. Αντιθέτως, το ίδιο μοντέλο ΑΙ που μπορεί να συμβάλει στην πρόοδο της επιστημονικής έρευνας και να φέρει οικονομική ανάπτυξη είναι σε θέση να προκαλέσει τρομακτικά θανατηφόρα αποτελέσματα.

Τρίτον, οι συζητήσεις για τον έλεγχο των όπλων επικεντρώθηκαν κυρίως σε κράτη που απειλούσαν άλλα κράτη, ενώ ο κίνδυνος που αντιπροσωπεύει η ΑΙ περιλαμβάνει τόσο διακρατικές όσο και μη προερχόμενες από κράτη απειλές, καθώς και εκείνες που σχετίζονται με την κακή της χρήση.

Τέταρτον, τουλάχιστον στις ΗΠΑ, η ανάπτυξη της ΑΙ δεν προέρχεται κυρίως από την κυβέρνηση αλλά από τον ιδιωτικό τομέα – και μάλιστα όχι από μία εταιρεία, αλλά από πολλές που ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Κάτι το οποίο σημαίνει πως στις συνομιλίες για τον περιορισμό των απειλών που συνεπάγεται η τεχνολογία πρέπει να εμπλακεί μια πολύ ευρύτερη γκάμα πρωταγωνιστών.

Τέλος, υπάρχει μια ιδιαιτέρως ευρεία γκάμα απόψεων αναφορικά με το πόσο γρήγορα θα αναπτυχθούν οι ικανότητες της ΑΙ και πόσο μακριά είναι σε θέση να φτάσουν. Στην περίπτωση των πυρηνικών όπλων, μπορούσαμε να έχουμε μια περισσότερο ή λιγότερο ισχυρή έκρηξη, έναν ταχύτερο ή πιο ευέλικτο φορέα της κεφαλής, αλλά κατά βάση γνωρίζαμε με τι έχουμε να κάνουμε. Η εξέλιξη και οι επιπτώσεις της ΑΙ διέπονται από πολύ μικρότερη σαφήνεια.

Σε κάθε περίπτωση, το πλαίσιο για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων δεν προέκυψε εν μια νυκτί. Χρειάστηκαν χρόνια για να φτάσουμε στον αναγκαίο έλεγχο των εξαγωγών, των δοκιμών, των πρωτοκόλλων επιβεβαίωσης και της αναγκαίας εποπτείας – και δεκαετίες διπλωματικών προσπαθειών για τη διατήρηση όλων των παραπάνω. Με την ΑΙ, βρισκόμαστε στα αρχικά στάδια μιας διαδικασίας που είναι παρόμοια σε επίπεδο φιλοδοξίας, διαφορετική όμως όσον αφορά την ουσία και την περιπλοκότητα. Ετσι καθίσταται επιτακτικά σημαντικό να προχωρήσουμε άμεσα με τις προσπάθειες περιορισμού του κινδύνου.

 

 

«Χοροί πάνω στα κόκαλα» – είναι μια ρωσική έκφραση που μεταφορικά σημαίνει την άντληση οφέλους ή χαράς από τη δυστυχία των άλλων. Μόνο που σήμερα αυτή η πρόταση παίρνει κυριολεκτικά υπόσταση. Αυτό θα γινόταν με την προγραμματισμενη για τα Χριστούγεννα «επαναλειτουργία» του Θεάτρου Δράματος της Μαριούπολης, του εμβληματικού κτιρίου που βομβάρδισαν στοχευμένα οι Ρώσοι στις 16 Μαρτίου 2022.

Την ώρα της αεροπορικής επίθεσης μέσα στο κτίριο βρίσκονταν εκατοντάδες άτομα, μεγάλο μέρος των οποίων γυναικόπαιδα, ενώ έξω από το κτίριο υπήρχε μεγάλη επιγραφή –που φαινόταν από αέρος –, η οποία έγραφε «Παιδιά» στα ρωσικά. Εκτιμάται ότι 300-600 άτομα βρήκαν εκεί τραγικό θάνατο κατά τη διάρκεια του ρωσικού βομβαρδισμού. Οι Ρώσοι υποστήριξαν ότι οι νεκροί ήταν 14 άτομα, αλλά από υποκλοπές συνομιλιών μελών συνεργείων «καθαρισμού», που συζητούσαν για την ανάγκη χρήσης ειδικού εξοπλισμού, όπως τρακτέρ, για την απομάκρυνση των σορών, φαίνεται ότι η τραγωδία είναι πολλαπλάσια από εκείνη που υποστηρίζουν οι κατοχικές δυνάμεις.

Τα Χριστούγεννα οι Ρώσοι είχαν καλέσει τους ανθρώπους να πάνε στο Θέατρο Δράματος για να δουν χαρούμενες παραστάσεις, χορούς και τραγούδια. Ποιοι να πάνε όμως; Σε μεγάλο βαθμό, η πόλη έχει αδειάσει από τους κατοίκους της, οι οποίοι αντικαταστάθηκαν με εισαγόμενους εργάτες από διάφορες περιοχές της Ρωσίας και από την Κεντρική Ασία. Μεγάλο μέρος από τους γηγενείς κατοίκους έχουν φύγει από τη Μαριούπολη, έχουν πάει σε άλλες πόλεις της Ουκρανίας ή έχουν σκορπίσει σε όλες τις γωνιές του πλανήτη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Βρήκαμε μία από εκείνους τους ανθρώπους που έζησαν τη φρίκη της ρωσικής πολιορκίας της Μαριούπολης – την άνοιξη του 2022 – και της ζητήσαμε να μας θυμίσει τι έγινε τότε. Η Ελένη Σαπουρμά είναι 73 ετών, έζησε όλη τη ζωή της στην Αζοφική – πρώτα στην κωμόπολη Στάρι Κριμ, έξω από τη Μαριούπολη, και στη συνέχεια στην ίδια τη Μαριούπολη. Τη συναντήσαμε στη Λευκωσία, όπου ζει μαζί με την κόρη της και τον εγγονό της αφότου διέφυγε από τη μαρτυρική πόλη της Αζοφικής. «Ο γιος μου πέθανε, γιατί δεν άντεξε όλα αυτά που είχε δει και είχε ζήσει. Η πρώην γυναίκα του, η μητέρα του παιδιού του, δολοφονήθηκε από ελεύθερο σκοπευτή. Πέθανε στα χέρια του ανήλικου παιδιού της, το παιδί απλώς καθόταν στον δρόμο και κρατούσε τη μητέρα του γεμάτη αίματα. Δεν υπήρχε καμία δικαιολογία, ήταν απλοί πολίτες, δεν είχαν όπλα, δεν απειλούσαν κανέναν» περιγράφει στα «ΝΕΑ».

«Εγώ τους έβλεπα να περπατάνε στους δρόμους και να κάθονται στις ταράτσες, οι ελεύθεροι σκοπευτές. Περπατούσαν με τα όπλα και πυροβολούσαν. Δεν τους ένοιαζε ποιος περνάει. Γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένοι. Στο Στάρι Κριμ σκότωσαν γονείς μπροστά στα μάτια του παιδιού τους, έξι χρονών παιδί» περιγράφει.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Μας λέει για τους διαρκείς βομβαρδισμούς, και από αέρα και από πυροβολικό και από τανκς. «Φοβόσουν να βγεις να πάρεις ξύλα για τη φωτιά. Ελεγες “τώρα θα πεθάνω”. Η καρδιά μου χτυπούσε έτσι που νόμιζα ότι θα σταματήσει. Αυτό δεν αντέχεται από άνθρωπο. Είχαμε μαζευτεί δώδεκα άνθρωποι σε ένα σπίτι. Δεν υπήρχε νερό, δεν υπήρχε ρεύμα, δεν υπήρχε επικοινωνία. Βγαίναμε στην αυλή, ανάβαμε φωτιά και μαγειρεύαμε ό,τι βρίσκαμε. Κρυώναμε και πεινούσαμε. Περιμέναμε να λιώσει ο πάγος από τις στέγες για να πιούμε νερό. Αυτό ήταν η ζωή μας εκείνες τις μέρες».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Εκείνες τις μέρες νεκροί άνθρωποι κείτονταν στους δρόμους της Μαριούπολης. Οι επιζήσαντες έθαβαν τους συγγενείς και τους γείτονες στις αυλές των πολυκατοικιών. Τα καταστήματα είχαν κλείσει, λεηλατηθεί και καταστραφεί. Μέσα στην πόλη υπήρξε τεράστια έλλειψη τροφής. Οι Ρώσοι έτρεχαν από σπίτι σε σπίτι και έψαχναν «το Αζόφ». Αργότερα, όπως μας λέει η κυρία Σαπουρμά, άρχισαν να σπάνε τα τζάμια από σπίτια και διαμερίσματα και να πετάνε μέσα βόμβες μολότοφ. Κάψανε και το δικό της διαμέρισμα. Υστερα από μερικές εβδομάδες – μαζί με άλλους – η γυναίκα κατάφερε να διαφύγει προς το ελεύθερο τμήμα της Ουκρανίας και μετέπειτα στην Κύπρο, για να βρει την κόρη της.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Εκτοτε παρακολουθεί τα νέα από την πατρίδα της από τα ΜΜΕ και μιλώντας στο τηλέφωνο με γνωστούς που έχουν νέα από τη Μαριούπολη: «Οι Ρώσοι λένε ότι ξανάχτισαν τη Μαριούπολη αλλά αυτό είναι ψέμα. Ορισμένα σπίτια έφτιαξαν για να τα δείχνουν στις τηλεοράσεις. Ολα τα άλλα είναι μαύρη γη. Καμένα. Δεν υπάρχει πόλη. Δεν θα γίνει ποτέ ξανά αυτό που ήταν αυτή η πόλη. Τόσοι άνθρωποι χάθηκαν, τόσες ζωές διαλύθηκαν. Τίποτα δεν μπορεί να το διορθώσει αυτό».

Αυτές τις γιορτινές μέρες οι Ρώσοι ετοίμαζαν βέβηλη φιέστα πάνω στα κόκαλα των νεκρών του Θεάτρου Δράματος, ελπίζοντας ότι τα πολύχρωμα λαμπάκια και οι χοροί θα επισκιάσουν το έγκλημά τους, ότι ο κόσμος θα ξεχάσει την κατεστραμμένη Μαριούπολη με τους 100.000 δολοφονημένους κατοίκους της – άντρες, γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένοι. Ανθρωποι που ζούσαν απλώς τη ζωή τους μέχρι να έρθουν οι εισβολείς, σκοτώσουν τους ανθρώπους τους και αρπάξουν τις περιουσίες τους.

Καθήμενη στην κουζίνα της κόρης της, στη Λευκωσία, η 73χρονη Ελένη Σαπουρμά θυμάται αυτά που είδε και έζησε. Και θυμίζει και σε εμάς πως «η Μαριούπολη ήταν όμορφη, γεμάτη λουλούδια. Ζούσαμε ήσυχα. Δεν ήμασταν πλούσιοι, αλλά είχαμε τα πάντα. Σπίτι, δουλειά, κήπο, φρούτα. Τα παιδιά μεγάλωναν, βοηθούσε ο ένας τον άλλον. Είχα μικρή σύνταξη, αλλά τα παιδιά μου βοηθούσαν. Πουλούσα φρούτα από τον κήπο για να έχω επιπλέον εισόδημα. Ετσι ζούσαμε. Ποτέ δεν μπορούσαμε να φανταστούμε ότι θα έρθει τέτοιος πόλεμος. Ούτε ότι θα χαθούν άνθρωποι έτσι, χωρίς λόγο».

Πολλοί άνθρωποι σκέφτονται να υιοθετήσουν έναν σκύλο τις ημέρες των γιορτών, επειδή οι διακοπές φαίνονται ως η ιδανική ευκαιρία. Περισσότερος χρόνος στο σπίτι, περισσότερες ώρες μαζί, καλύτερη «πρώτη αρχή». Η πρόθεση είναι συνήθως καλή. Ομως, αν το δούμε ρεαλιστικά, οι γιορτές είναι συχνά μια περίοδος έντασης. Ετοιμασίες, αγορές, μετακινήσεις, κίνηση στους δρόμους, επισκέψεις, τραπέζια και συνεχείς αλλαγές στο πρόγραμμα.

Για έναν σκύλο που μόλις έφτασε σε ένα νέο περιβάλλον, αυτό δεν είναι ιδανικό. Η αλλαγή από μόνη της μπορεί να είναι στρεσογόνα.

Οταν προστίθενται πολλοί θόρυβοι, άνθρωποι και απρόβλεπτες καταστάσεις, αυξάνεται το φορτίο που καλείται να διαχειριστεί. Αν, λοιπόν, επιλέξουμε να κάνουμε αυτή την κίνηση μέσα στις γιορτές, χρειάζεται να οργανώσουμε τις πρώτες ημέρες με προτεραιότητα την ηρεμία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Πριν φτάσει ο σκύλος, ετοιμάζουμε έναν ήσυχο και ασφαλή χώρο ξεκούρασης, μακριά από τη φασαρία με  νερό, κρεβατάκι, παιχνίδια μάσησης. Απομακρύνουμε ή ασφαλίζουμε αντικείμενα που μπορεί να εγκυμονούν κινδύνους (καλώδια, γυάλινα στολίδια κ.λπ.) και κρατάμε το περιβάλλον όσο γίνεται πιο σταθερό.

Δεν τον πιέζουμε για επαφή, όσο χαριτωμένος κι αν είναι. Του δίνουμε χρόνο και χώρο να μας πλησιάσει όταν νιώσει έτοιμος.

Τις πρώτες μέρες, οι βόλτες καλό είναι να γίνονται σε πιο ήρεμα σημεία, κυρίως για τις ανάγκες του, και αποφεύγουμε τις συγκεντρώσεις στο σπίτι. Αν υπάρξουν επισκέψεις, φροντίζουμε ο σκύλος να έχει πρόσβαση στο ήσυχο «καταφύγιό» του, με χαλαρωτική μουσική και μασητικά.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Με λίγη οργάνωση, οι γιορτές μπορούν να γίνουν μια ομαλή, ασφαλής αρχή. Η υιοθεσία δεν κρίνεται από την ημερομηνία, αλλά από την προετοιμασία.

Με ασφάλεια στο σπίτι, ήρεμες βόλτες και περιορισμό της έντασης τις πρώτες ημέρες, οι γιορτές μπορούν να μετατραπούν σε μια ομαλή αρχή. Και αυτό είναι το καλύτερο δώρο και για τον σκύλο και για εμάς.

Ο Αλέξανδρος Παράσχης είναι CBCC-KA CCPDT-KA SDC, υπεύθυνος της σχολής εκπαιδευτών Dog Friendly Academ

Το 2005 μια ολιγάριθμη ομάδα ανεξάρτητων δημιουργών που συνεργάζονται με τη γιαπωνέζα σχεδιάστρια Ρέι Καβακούμπο – δημιουργό των συλλογών Comme des Garçons – επισκέφθηκε την Αθήνα, με σκοπό τη δημιουργία ενός εφήμερου καταστήματος Guerilla Store που θα πρότεινε στην τοπική κοινότητα ενδιαφέροντα εμπορεύματα παρουσιασμένα με νέο τρόπο. Η ομάδα εστίαζε, όσον αφορά την επιλογή της περιοχής, στην ενέργεια που μεταδίδει, παρά στην εμφάνιση προσεκτικά σχεδιασμένων εσωτερικών χώρων. «Η ομορφιά του συνηθισμένου είναι το θέμα μας», έλεγε στα «ΝΕΑ» το 2006 ο Δημήτρης Παπαδόπουλος συμμετέχοντας στο ερευνητικό πείραμα της Ρέι Καβακούμπο και των συνεργατών της Comme des Garçons που εκείνη την εποχή εστίαζε στη δημιουργία εφήμερων καταστημάτων σε ένα δίκτυο πόλεων φορτωμένων με ιστορικές μνήμες και ανθρώπινες δραστηριότητες.

Από το 2004 έως το 2009, κάθε Guerilla Store περιελάμβανε έναν ακατέργαστο, μινιμαλιστικό χώρο που προηγουμένως χρησιμοποιούνταν για πρακτικούς σκοπούς. Παντοπωλεία, αποθήκες και μανάβικα στο Ελσίνκι, το Βερολίνο και το Ρέικιαβικ ανακαινίστηκαν ελαφρά για να λειτουργήσουν ως εκθεσιακοί χώροι και αρχεία για τις συλλογές της CdG. Το δομημένο χάος κάθε εφήμερου καταστήματος καθόρισε το αβανγκάρντ εγχείρημα της CdG στην πρώτη δεκαετία του 2000. Η καταγραφή τους αρχειοθετήθηκε σε μια ειδική καλλιτεχνική έκδοση, το «Guerillazine».

Στην Αθήνα του 2006, στον πρώτο όροφο του εναλλακτικού, αντι-γκλάμορ χώρου του Bios ο Δημήτρης Παπαδόπουλος θα ξεκινούσε το αθηναϊκό πείραμα του Comme des Garçons – Guerilla Store. Στη συνέχεια μετακόμισε στο υπόγειο μιας πολυκατοικίας στο Κολωνάκι, όπου παλαιότερα λειτουργούσε ένα χημικό εργαστήριο. Μετά τη λήξη και της δεύτερης προσωρινής χρήσης, βρήκε νέο κανάλι συνεννόησης με το ιαπωνικό σχήμα ως Number 3. Παρά τα χρόνια της κρίσης, της πανδημίας Covid-19, της «συμβίωσης» με τα φαινόμενα του υπερτουρισμού, της αλλαγής της μόδας προς κλασικά πρότυπα, η ιαπωνική πρωτοπορία δείχνει ανθεκτικότητα εντός του αθηναϊκού κέντρου. Σε αυτό το συλλογικό έργο που ενορχηστρώνει η Ρέι Καβακούμπο, το πιο σημαντικό είναι ότι διατηρεί τον ρυθμό τού «ένα βήμα μπροστά». Η έρευνά της μοιάζει με τον χτύπο ενός ρολογιού που ελαφρώς προτρέχει, προκαλώντας τις παραδοσιακές αντιλήψεις και τους τρόπους που χειριζόμαστε τη μόδα.  «Η ανικανότητα να κατονομάσω αυτό που βλέπω είναι ένα καλό σύμπτωμα της ταραχής», θα παρατηρήσει ο Ρολάν Μπαρτ στο δοκίμιό του για τη φωτογραφία «Φωτεινός θάλαμος». Αυτή την ταραχή θα προσφέρει στους θεατές των συλλογών η Comme des Garçons: ένα πτερύγιο που κρέμεται στο πίσω μέρος, ένα φουσκωμένο στρίφωμα, ρίγες που διακόπτονται απότομα, κουμπιά που δεν είναι ευθυγραμμισμένα. Τα υλικά της συνδυάζουν κλασικούς κώδικες σε μοντέρνες ερμηνείες. Ανάλογα την απασχολεί η υφή στην αδρή επιφάνεια του υφάσματος, συχνά από τσόχα, ταλαιπωρημένου, πλυμένου, κομμένου και τρύπιου, σε τόσο μεγάλη αντίστιξη με μια καλοφροντισμένη γκαρνταρόμπα που υπονοεί καλλιέργεια τρόπων και συμβατική συμπεριφορά. Η ίδια μπαρτική δυσκολία προσδιορισμού και όταν χρησιμοποιεί νάιλον αντί για μετάξι, επειδή επιδιώκει να αξιοποιήσει ένα συνθετικό ύφασμα που διπλώνει, μένει ατσαλάκωτο και πτυχώνει, κυριεύοντας το σώμα με τον δικό του διακριτό όγκο, ήχο, αίσθηση και όψη. Η έρευνα συνεχίζεται. Πάντα με ένα «τικ» του ρολογιού μπροστά.