Ο Ολυμπιακός κατέκτησε το πρωτάθλημα της Stoiximan GBL, επικρατώντας του Παναθηναϊκού στον πέμπτο και τελευταίο τελικό της σειράς και φτάνοντας στην 16η κατάκτηση της ιστορίας του στη διοργάνωση.
Μετά το τέλος της αναμέτρησης, ο προπονητής των «πρασίνων», Εργκίν Αταμάν, συνεχάρη τους «ερυθρόλευκους» για την επιτυχία τους, ενώ παράλληλα εξέφρασε την εκτίμησή του και προς τους παίκτες του Παναθηναϊκού για την προσπάθεια που κατέβαλαν καθ’ όλη τη διάρκεια της σειράς των τελικών.
Αναλυτικά όσα ανέφερε«Ήταν μία απίθανη σειρά, συγχαρητήρια στον Ολυμπιακό. . Συγχαρητήρια στους παίκτες μου, τα έβαλαν με όλους. Το παιχνίδι σήμερα ήταν αλλιώτικο από τα άλλα δύο στο ΣΕΦ.
Ευχαριστώ τους φίλους της ομάδας. Μας υποστήριξαν σε όλο τον κόσμο. Δυστυχώς, χάσαμε τον τίτλο».
Ο Ολυμπιακός στέφθηκε πρωταθλητής Ελλάδας για τη σεζόν 2025-26. Επικράτησε το Σάββατο (13/6) του Παναθηναϊκός AKTOR στον πέμπτο τελικό της Stoiximan GBL με 89-85.
Οι ερυθρόλευκοι, μετά την τεράστια διάκρισή τους και την κατάκτηση της EuroLeague στο T-Center, προσέθεσαν άλλο έναν τίτλο στην πλούσια τροπαιοθήκη τους, έπειτα από μία πειστική εμφάνιση στο Game5.
Πιο συγκεκριμένα, οι Πειραιώτες στο μπασκετικό τους τμήμα με το φετινό τους νταμπλ φτάνουν αισίως τους 37, ενώ συνολικά πρόσθεσε τίτλο υπ’ αριθμόν 348 για όλα τα τμήματα του Ολυμπιακού.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Η λίστα με τους 348 τίτλους του Ολυμπιακού:Ποδόσφαιρο: 84
Μπάσκετ Ανδρών: 37
Πόλο Ανδρών: 75
Βόλεϊ Ανδρών: 66
Πόλο Γυναικών: 34
Βόλεϊ Γυναικών: 22
Μπάσκετ Γυναικών: 16
Χάντμπολ Ανδρών: 14
Ο Ολυμπιακός είναι και με τη… βούλα πρωταθλητής Ελλάδας. Οι «ερυθρόλευκοι», μετά από μία αμφίρροπη σειρά πέντε αγώνων, τελικώς, έκαμψαν την σθεναρή αντίσταση του μαχητικού Παναθηναϊκού, νικώντας τους «πράσινους» με 89-85. Έπειτα από τη κατάκτηση της Euroleague η ομάδα του Γιώργου Μπαρτζώκα κατέκτησε και τον εγχώριο τίτλο, κάνοντας το νταμπλ.
Oι «ερυθρόλευκοι» του Γιώργου Μπαρτζώκα πανηγύρισαν μπροστά στον κόσμο τους τον 16ο τίτλο της ιστορίας τους και φυσικά έκλεισαν ιδανικά μια… θρυλική χρονιά, έχοντας ήδη κατακτήσει την Ευρωλίγκα και το ελληνικό Σούπερ Καπ.
Κορυφαίος του αγώνα για τους back-to-back πρωταθλητές Ελλάδας -ποιος άλλος- ο συγκλονιστικός Εβάν Φουρνιέ με 22 πόντους, 7 ασίστ και 3 ριμπάουντ, με τους Μιλουτίνοφ (14 π. / 7 ριμπ.) και Βεζένκοφ (19 π.) άξιους συμπαραστάτες του. Για τον δε Παναθηναϊκό, Σορτς, Τολιόπουλος και Λεσόρ ήταν αυτοί που διακρίθηκαν.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Οι Πειραιώτες πήραν προβάδισμα στο σκορ νωρίς, είχαν διψήφιες διαφορές στη μεγαλύτερη διάρκεια του αγώνα και παρότι στο φινάλε αγχώθηκαν, με τον Παναθηναϊκό να βάζει και κάποια μεγάλα σουτ, τελικά διατήρησαν την διαφορά σε σχετικά ασφαλή επίπεδα και έκλεισαν πανηγυρικά το ματς, με τον Φουρνιέ και πάλι να παίρνει σωστά τις κρίσιμες αποφάσεις.
Η εξέλιξη του αγώναΟ Φουρνιέ ξεκίνησε… ζεστός με κάρφωμα και τρίποντο (7-2) και ο Βεζένκοφ έγραψε νωρίς το 9-2. Παπανικολάου, Φουρνιέ, Μιλουτίνοφ έφεραν τον Ολυμπιακό στο +9, κάνοντας το 17-8.
Ο Ολυμπιακός με πρωταγωνιστή τον Σάσα Βέζενκοφ -κυρίως- κράτησε μία καλή διαφορά σταθερά στο πρώτο κομμάτι του αγώνα και οι Πειραιώτες έκλεισαν το α’ δεκάλεπτο όντας μπροστά στο σκορ με 26-17.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Διψήφια διαφορά στη 2η περίοδοΤο δεύτερο δεκάλεπτο είχε πολύ περισσότερη ένταση και νεύρα, κυρίως από πλευράς φιλοξενούμενων και ειδικότερα από τον Κέντρικ Ναν, που πετούσε μπάλες πάνω στον Βεζένκοφ και είχε αρκετούς έντονους διαλόγους με παίκτες του Ολυμπιακού. Οι «ερυθρόλευκοι», ωστόσο, δεν έχασαν το μυαλό τους και με μεγάλα σουτ των Παπανικολάου, Πίτερς, Βεζένκοφ έφτασαν τη διαφορά σε διψήφια επίπεδα και στο +12 (38-26).
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Φουρνιέ και Πίτερς συνέχισαν τον… χαβά τους και ανέβασαν ακόμη περισσότερο τη διαφορά για τον Ολυμπιακό, με τους Πειραιώτες να κλείνουν το πρώτο ημίχρονο στο +12 και το σκορ να είναι στο 47-35.
Γύρω στους 10 πόντους η 3η περίοδοςΣτην τρίτη περίοδο η ένταση χτύπησε… κόκκινο, με συνέπεια οι Τζόουνς και Ναν να έρθουν στα χέρια, να πιαστούν από τον λαιμό, να ακουμπήσουν κεφάλι με κεφάλι και να αποβληθούν και οι δύο από το παιχνίδι. Το τρίτο δεκάλεπτο είχε και… λίγο μπάσκετ πάντως, με τον Ολυμπιακό να διατηρεί το προβάδισμά του στα επίπεδα του ημιχρόνου.
Φουρνιέ και Παπανικολάου με δικό τους σερί έφτασαν τη διαφορά στο +20 για τους γηπεδούχους, κάνοντας το 59-39. Ωστόσο, ο Παναθηναϊκός επέστρεψε και με τους Γκραντ, Χέιζ-Ντέιβις έριξε τη διαφορά κάτω από τους 10 (63-54), με ένα μεγάλο «πράσινο» σερί και η τρίτη περίοδος ολοκληρώθηκε με το σκορ στο 69-59 υπέρ των Πειραιωτών.
Έβαζε ο Τολιόπουλος, απαντούσε ο ΦουρνιέΣτην τελευταία περίοδο, οι επιθετικές λύσεις από τον Τολιόπουλο και η πιο αποτελεσματική άμυνα του Παναθηναϊκού έφεραν το ματς κοντά, μειώνοντας αρχικά στο 71-62. Φουρνιέ και Πίτερς ωστόσο διατηρούσαν τον Ολυμπιακό μπροστά, πριν από ένα νέο 2-8 από τους πράσινους με τρίποντα του Οσμάν.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Τζόζεφ και Τολιόπουλος σκόραραν εκατέρωθεν, με τον Έλληνα γκαρντ να μειώνει στους 4 πόντους (83-79) ένα λεπτό πριν το φινάλε.
Ο Φουρνιέ κέρδισε τα φάουλ και σκόραρε με 4 βολές, με τον Παναθηναϊκό να μην μπορεί να σκοράρει από μακριά στο φινάλε για να μειώσει και τον Ολυμπιακό να κλείνει το ματς πανηγυρίζοντας τον τίτλο.
Τα στατιστικά του αγώναΤα δεκάλεπτα: 26-17, 47-35, 69-59, 89-85
ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ (Μπαρτζώκας): Γουόκαπ 2 (1/3 δίποντα, 0/5 τρίποντα, 5 ριμπάουντ, 4 ασίστ, 3 λάθη), Βεζένκοβ 19 (7/10 δίποντα, 0/5 τρίποντα, 5/6 βολές, 2 ριμπάουντ, 2 ασίστ), Παπανικολάου 4, Μιλουτίνοβ 14 (4/4 δίποντα, 6/6 βολές, 7 ριμπάουντ, 3 ασίστ), Φουρνιέ 22 (4/6 δίποντα, 3/3 τρίποντα, 5/9 βολές, 3 ριμπάουντ, 7 ασίστ), Γουορντ 8 (2/4 δίποντα, 0/2 τρίποντα, 4/6 βολές, 7 ριμπάουντ), Πίτερς 9 (3/3 δίποντα, 1/3 τρίποντα), Τζόσεφ 7 (0/3 δίποντα, 1/3 τρίποντα, 4/6 βολές, 4 ριμπάουντ, 3 ασίστ), Τζόουνς 4
ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΚΟΣ (Αταμάν): Όσμαν 12 (1/1 δίποντο, 3/7 τρίποντα, 1/2 βολές, 7 ριμπάουντ, 2 ασίστ), Χέιζ-Ντέιβις 6 (1/4 δίποντα, 0/5 τρίποντα, 4/4 βολές, 2 ριμπάουντ, 3 ασίστ), Γκραντ 3 (1), Ναν 10 (3/6 δίποντα, 0/3 τρίποντα, 4/4 βολές), Λεσόρ 10 (5/7 δίποντα, 7 ριμπάουντ), Σορτς 14 (7/11 δίποντα, 3 ριμπάουντ, 6 ασίστ), Καλαϊτζάκης, Τολιόπουλος 21 (3/3 δίποντα, 3/6 τρίποντα, 6/6 βολές), Μήτογλου 9 (3/4 δίποντα, 1/1 τρίποντο, 3 ριμπάουντ)
Τα ομαδικά στατιστικά του Ολυμπιακού: 24/36 δίποντα, 5/25 τρίποντα, 26/35 βολές, 36 ριμπάουντ (22 αμυντικά – 14 επιθετικά), 23 ασίστ, 5 κλεψίματα, 3 μπλοκ, 11 λάθη, 25 φάουλ
Τα ομαδικά στατιστικά του Παναθηναϊκού: 23/36 δίποντα, 8/27 τρίποντα, 15/16 βολές, 30 ριμπάουντ (21 αμυντικά – 9 επιθετικά), 16 ασίστ, 4 κλεψίματα, 2 μπλοκ, 12 λάθη, 32 φάουλ
Με αρνητικό τρόπο έγινε… πρωτοσέλιδο ο αστέρας του ΝΒΑ, Τζέιμς Χάρντεν. Ο άσος των Κλίβελαντ Καβαλίερς έμπλεξε για τα καλά με τις αστυνομικές αρχές στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των ΗΠΑ, ο 36χρονος γκαρντ των Κλίβελαντ Καβαλίερς συνελήφθη το πρωί του Σαββάτου στην περιοχή του Τέξας για παράνομη οπλοκατοχή, καθώς, μετά από έλεγχο που έγινε στο αυτοκίνητό του βρέθηκε στην κατοχή του ένα πιστόλι.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})NBA All-Star James Harden arrested with gun in Houston https://t.co/sJb5nDxmsB pic.twitter.com/lljnGryJ5w
— New York Post (@nypost) June 13, 2026
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Μάλιστα, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά το «TMZ» ο σούπερ σταρ των Καβς οδηγήθηκε στο τμήμα και λίγο αργότερα αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση, με την εκδίκαση της υπόθεσης να ορίζεται για τις 22 του μήνα.
NBA Star James Harden Arrested, Charged with Carrying Unlawful Weapons https://t.co/OAgx1xUkjx
— TMZ (@TMZ) June 13, 2026
Τουλάχιστον τα χρυσόψαρα έχουν μια δικαιολογία.
Εμείς τι δικαιολογία έχουμε;
Πώς μπορούμε να ξεχνάμε ζητήματα ζωής και θανάτου;
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Οχι της δικής μας, αλλά των απογόνων μας, αυτών για τους οποίους δουλεύουμε νυχθημερόν, για τους οποίους δίνουμε και τη ζωή μας… αλλά δεν βάζουμε ούτε μία υπενθύμιση στο κινητό μας…
Να μια τρελή ιδέα: να φτιάξουμε ένα app που… Βρε για μαζευτείτε και σοβαρευτείτε λιγάκι…
Εχουμε και λέμε:
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Η κλιματική κρίση είναι εδώ για να μείνει.
Δεν υπάρχει εμβόλιο για να λήξει σε μερικά χρόνια.
Θα μείνει μαζί μας για πολλές δεκαετίες, ίσως και κάποιους αιώνες.
Και δεν μαζεύεται πια. Ολη η προσπάθεια είναι μήπως και περιορίσουμε την καταστροφή και τη διάρκειά της.
Η θερμοκρασία θα ανέβει ακόμη περισσότερο και οι σημερινές επιστημονικές εκτιμήσεις λένε θα φτάσει κοντά στους τρεις βαθμούς στα τέλη του αιώνα.
Αιώνα;
Και κάπου εδώ φυσικά το χάνουμε: άμα πεις αιώνα, έχασες το ενδιαφέρον του κοινού. «Σώπα, ρε φίλε, μου μιλάς για τα τέλη του αιώνα… εγώ δεν ξέρω αν θα ξυπνήσω αύριο».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Είναι ένα επιχείρημα. Ισως όχι απόλυτα επιστημονικό, αλλά είναι ένα επιχείρημα. Που σημαίνει πως πρέπει να το πιάσουμε κάπως αλλιώς.
Η ουσία είναι, όμως, ότι υπάρχουν χιλιάδες παραπλανητικά θέματα τα οποία αποσπούν την προσοχή μας, η οποία δεν θέλει και πολύ για να αποσπαστεί φυσικά.
Θέματα που μας έρχονται από αυτά τα μηχανήματα του διαβόλου που κρατάμε όλοι στα χέρια μας και τα εμπιστευόμαστε γιατί δεν βλέπουμε ποιος είναι από την άλλη μεριά για να ψυλλιαστούμε και λίγο…
Και πού να αναλάβει πλήρως τα ηνία η ΑΙ.
Ούτε ψύλλος στον κόρφο μας.
Είναι ένας άνισος αγώνας.
Από τη μια επιστήμονες των κοινών πανεπιστημίων και από την άλλη η επιστήμη του ενός και μοναδικού πλανητάρχη που λέει και κάνει ό,τι θέλει χωρίς αιτιολόγηση, τεκμηρίωση, στοιχεία και (άραγε γιατί;) όλοι σιωπούν, στην καλύτερη, γιατί πολλοί χειροκροτούν.
Αντί να κλαίμε (λέμε τώρα) στο μνημόσυνο των ορυκτών καυσίμων, λόγω των επιταγών της κλιματικής επιστήμης, ζούμε το πάρτι της μεγαλύτερης επιστροφής τους που δεν έχει σταματημό, όπως άλλωστε και τα κέρδη τους (ψάξτε στο σάιτ του ΔΝΤ για τα τρισεκατομμύρια επιδοτήσεων του λόμπι των ορυκτών καυσίμων…).
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Και έτσι ο βασιλιάς συνεχίζει ασταμάτητος, αφού δεν βρέθηκε ούτε ένα παιδάκι να αναφωνήσει «Ο βασιλιάς είναι γυμνός!».
Με αυτά και με τα άλλα, πού να μείνει μνήμη για κλιματική κρίση.
Δεν βοηθάει και κανείς, βρε παιδί μου. Τόσες συζητήσεις στα δημόσια πάνελ και ούτε ένας να πει μια λέξη για την επερχόμενη μεγαλύτερη καταστροφή στην ιστορία του ανθρώπου. Αναγνωρίζω πόσο σοβαρά είναι τα θέματα που συζητιούνται. Κι εγώ με δυσκολία κρατιέμαι να μη γράψω για τα ονόματα των νέων κομματικών σχηματισμών…
Τι θυμήθηκα τώρα:
Θυμήθηκα, πέρυσι τον Σεπτέμβρη που ξυπνήσαμε όλοι μια μέρα με τη λειψυδρία καρφωμένη στο μυαλό και στην ξεραμένη γλώσσα.
Τι θα απογίνουμε; Θα πούμε το νερό νεράκι! Θα διψάσουμε! Θα ξεραθούν τα πάντα! Θα μεταναστέψουμε!
Συζητήσεις επί συζητήσεων, ρεπορτάζ επί ρεπορτάζ, αγωνία, άγχος, έγνοια…
Και μετά ήρθε ο χειμώνας κι έβρεξε, και μάλιστα έβρεξε καταρρακτωδώς, και πλημμύρισαν οι δρόμοι, ξηλώθηκε η άσφαλτος, παρασύρθηκαν σπίτια, δεν άφησαν τίποτα όρθιο οι πλημμύρες. Τα πήραν όλα και μαζί και τη μνήμη μας.
Σήμερα, παρατηρώ στη γειτονιά μου κάθε πρωί μια συμπαθητική κυρία έξω από κάποιο μαγαζί, με ένα λάστιχο στο χέρι, να κυνηγάει τα φύλλα που έχουν πέσει κάτω και λίγο παρακάτω το ίδιο κάποιος κύριος… Ούτε σκέψη για το νερό που σπαταλιέται χωρίς κανένα λόγο.
Και γιατί να κάνει τη σκέψη που πρέπει; Του το ‘πε κανείς;
Στα δεκάδες πολιτικά πάνελ έμεινε χρόνος για τέτοια θέματα;
Το καλοκαίρι μάς περιμένει στη στροφή, θα χτυπήσουν και πάλι τα σαρανταπεντάρια.
Λέτε να θυμηθούμε την κλιματική αλλαγή;
Για πόσο;
Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα παρευρεθούν την Τρίτη στην ίδια συνάντηση εργασίας της συνόδου κορυφής της G7 στην Γαλλία, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα δειπνήσει την Τετάρτη στις Βερσαλλίες με τον Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε το Σάββατο υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος.
Αυτό το δείπνο, μετά την ολοκλήρωση της συνόδου κορυφής της Ομάδας των Επτά που θα διεξαχθεί από Δευτέρα έως Τετάρτη στο Εβιάν, είναι ένας τρόπος για να γιορταστεί η 250ή επέτειος της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ σε μια «συμβολική τοποθεσία για τη γαλλοαμερικανική φιλία, όπου υπεγράφη το 1783 η συνθήκη που την κατοχυρώνει», σύμφωνα με τη γαλλική προεδρία.
Ο Τραμπ θα έχει διμερή συνάντηση με τον Γάλλο πρόεδρο κατά την άφιξή του στη λουτρόπολη την Δευτέρα. Θα έχει επίσης κατ’ ιδίαν συναντήσεις την Τρίτη και την Τετάρτη με τους ηγέτες του Κατάρ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Αιγύπτου και της Ινδίας.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Τραμπ και Ζελένσκι «θα μπορούσαν να συναντηθούν στο περιθώριο» της συνόδου της G7Ο πρόεδρος των ΗΠΑ και ο Ζελένσκι «θα μπορούσαν κάλλιστα να συναντηθούν στο περιθώριο» της συνάντησης εργασίας της Τρίτης, ανέφερε ο υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί, ενώ τόνισε ότι μια επίσημη διμερής συνάντηση δεν βρίσκεται στην ατζέντα του Αμερικανού προέδρου. Ο αξιωματούχος είπε ότι ο Τραμπ είναι ο «μόνος» διεθνής ηγέτης ικανός να τερματίσει τον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αλλά αρνήθηκε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Η επιτάχυνση των συζητήσεων για μια συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της συνόδου της G7.
Ένα θέμα που θα μπορούσε να συζητηθεί είναι η συμμετοχή της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου σε επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο.
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος σκοπεύει να έχει συζητήσεις με τους εταίρους του για την τεχνητή νοημοσύνη, τη μετανάστευση, την καινοτομία και την ενέργεια.
Η επανεκλογή του Βίκτορ Όρμπαν στην ηγεσία του κόμματος Fidesz πραγματοποιήθηκε το Σάββατο, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, παρά την απώλεια της εξουσίας στις εκλογές της 12ης Απριλίου, όπου επικράτησε το κεντροδεξιό κόμμα Tisza. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, 62 ετών, παραμένει επικεφαλής του κόμματός του για ακόμη έναν χρόνο.
Ο εθνικιστής Όρμπαν υπήρξε πηγή έμπνευσης για συντηρητικούς κύκλους σε ολόκληρη την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ως αρχιτέκτονας ενός πολιτικού μοντέλου που ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει «ανελεύθερη δημοκρατία».
Μετά την ήττα του Fidesz, το πολιτικό μέλλον του Όρμπαν τέθηκε υπό αμφισβήτηση, ενώ δέχθηκε πιέσεις από πρώην υποστηρικτές του να αποσυρθεί από την πολιτική. Ήταν η πρώτη φορά από το 2010 που ακούστηκαν τέτοιες δημόσιες επικρίσεις εις βάρος του.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Σύμφωνα με το ουγγρικό πρακτορείο ειδήσεων MTI, 729 από τους 737 συνέδρους του Fidesz ψήφισαν υπέρ της επανεκλογής του, χωρίς να υπάρξει αντίπαλος υποψήφιος. «Δεν τα παρατάω, ποτέ, ποτέ, ποτέ, ποτέ, ποτέ δεν τα παρατάω», δήλωσε ο Όρμπαν στη διάρκεια της ομιλίας του πριν από την ψηφοφορία, αναλαμβάνοντας πλήρως την ευθύνη για την εκλογική ήττα του κόμματος.
Ο ίδιος τόνισε ότι το Fidesz υπήρξε ένα «φανταστικό κυβερνητικό κόμμα» για 16 χρόνια, αλλά θα πρέπει να προσαρμοστεί ώστε να μετατραπεί σε μια αποτελεσματική αντιπολίτευση, έτοιμη να επιστρέψει στην εξουσία στο μέλλον.
Η άνοδος του Tisza και η πτώση της δημοτικότητας του FideszΣτις εκλογές του Απριλίου, το κόμμα του πρωθυπουργού Πέτερ Μάγιαρ, Tisza, εξασφάλισε κοινοβουλευτική πλειοψηφία δύο τρίτων, επαρκή για να ανατρέψει τις συνταγματικές αλλαγές που είχε επιβάλει ο Όρμπαν.
Μετά την εκλογική αναμέτρηση, η στήριξη προς το Fidesz υποχώρησε σημαντικά, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Έρευνα του Ινστιτούτου Publicus τον Μάιο κατέγραψε ποσοστό 55% για το Tisza, αυξημένο από το 53% των εκλογών, ενώ το Fidesz έπεσε στο 17%, από 39% προηγουμένως.
Η οικογένεια Γεωργαλή είναι Ροδίτες και Μικρασιάτες, αν και έχουν όλοι γεννηθεί στην Αιθιοπία. Οι πρώτοι πρόγονοι της Ελεάννας Γεωργαλή, που διοικεί έναν όμιλο – ναυαρχίδα του καφέ, έφτασαν στην Αιθιοπία στα τέλη του 19ου αιώνα.
Η σχέση της οικογένειας με τον καφέ ξεκινάει με την άφιξή της στη Χίρνα, μια μικρή πόλη 10.000-20.000 κατοίκων στο οροπέδιο Τσετσέρ, ένα πέρασμα για βοσκούς και παραγωγούς καφέ που μπήκε στον χάρτη με την τηλεφωνική του σύνδεση τη δεκαετία του 1950. Εκεί, η ενασχόληση της οικογένειας με τον καφέ περιγράφεται ως «αναπόφευκτη», μια προσαρμογή από ανάγκη αλλά με πολύ επακόλουθο μεράκι.
Η Moplaco Trading (ή Mοcca Plantation Company, MPC) επανιδρύθηκε από τον Γιάννη Γεωργαλή το 1971, μετά την εξαγορά της εταιρείας του Μυριαλλή Παπαφιλίππου, επίσης Ελληνα. Η έδρα της ήταν στην Ανατολική Αιθιοπία, στην πόλη Ντίρε Ντάβα, κοντά στη Σομαλία, με έντονο γαλλικό αποικιακό παρελθόν και ισλαμική παράδοση. Είναι η πόλη που ενώνει σιδηροδρομικά την αιθιοπική ενδοχώρα με το λιμάνι της Αντίς Αμπέμπα και ένα φυσικό εμπορικό πέρασμα με βιομηχανία ενδυμάτων. Η επιχείρηση έχει ως έμβλημα έναν τριάκτινο αστέρα, που μοιάζει με της Mercedes, αλλά είναι το παλαιό αυτοκρατορικό έμβλημα της Σολομωνικής Δυναστείας (1270 έως 1974) και συμβολίζει την Αγία Τριάδα. Περισσότερο πρακτικός ο κύριος Γιάννης Γεωργαλής ανέλυε το έμβλημα με αναφορά στα μέσα μεταφοράς του καφέ που εμπορευόταν: αέρας, ξηρά, θάλασσα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Η οικογενειακή επιχείρηση δεν ακολούθησε ευθύγραμμη πορεία. Η σοβιετική στροφή της Αιθιοπίας το 1976 σήμανε και ότι μόλις το 10% της παραγωγής παρέμεινε στον ιδιωτικό τομέα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος μετατράπηκε σε μονοπώλιο. Ο πατέρας Γεωργαλής έμεινε άνεργος. Ξεκίνησε πάλι από το μηδέν μετά την πτώση του Τείχους, αν και η αναδόμηση του κράτους δεν ήταν τόσο ριζική.
Η Ελεάννα Γεωργαλή γεννήθηκε το 1972, λίγο πριν από τη δραματική πολιτική στροφή της χώρας, και μεγάλωσε αρχικά στην Ντίρε Ντάβα. Οι γονείς της έστειλαν την ίδια και την αδελφή της στην Ελλάδα για να μορφωθούν εκεί. Μεγάλωσε στην Ελλάδα και σπούδασε νομικά και διοίκηση επιχειρήσεων στο Λονδίνο, τη Γαλλία και την Ισπανία. Αρχικά εργάστηκε στην ισπανική φαρμακοβιομηχανία, αλλά επέστρεψε σε ηλικία 35 ετών στην Αιθιοπία για ν’ αναλάβει την οικογενειακή επιχείρηση, μετά τον αιφνίδιο θάνατο του πατέρα της το 2008. Οι επιλογές, όπως λέει, ήταν περιορισμένες για την τρίτη κατά σειρά γενιά που συνέχιζε την παράδοση του καφέ. Αλλά η Αιθιοπία ήταν ήδη μια άλλη χώρα και ο καφές ένα διαφορετικό προϊόν.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Εκτοτε η επιχείρηση προχώρησε σε καθετοποίηση της παραγωγής, καλλιεργώντας, αποξηραίνοντας, αλέθοντας και εμπορευόμενη καφέ με έμφαση στην ποιότητα, συνεισφέροντας στη φήμη ενός παγκόσμιου αιθιοπικού προϊόντος.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Οι Ελληνες της Αιθιοπίας βρίσκονται στη χώρα για περισσότερο από εκατό χρόνια. Ενώ γνωρίζουμε πολλά για τους Ελληνες της Αλεξάνδρειας, γνωρίζουμε λιγότερα για τους Ελληνες της Αντίς Αμπέμπα. Μπορείτε να μας βοηθήσετε να κατανοήσουμε πώς ενσωματώνονται οι Ελληνες μέσα στον αιθιοπικό πολιτισμό;
Ξεκινάμε από το Βασίλειο της Αξώμης, το οποίο διατηρούσε σχέσεις με εμπόρους ήδη από τους ελληνιστικούς χρόνους. Οι Ελληνες μνημονεύονται από τον Ηρόδοτο τον 5ο αιώνα π.Χ.
Προχωρούμε στους θεούς του Ολύμπου που – σύμφωνα με την παράδοση – συνήθιζαν να επισκέπτονται τα Αβησσυνιακά Ορη για τις «διακοπές» τους, ενώ θεότητες όπως ο Δίας, ο Ποσειδώνας και ο Αρης λατρεύονταν και εδώ. Στην «Οδύσσεια» ο Ποσειδώνας καθυστέρησε να επιστρέψει από την Αιθιοπία επειδή απολάμβανε τη φιλοξενία, και έτσι η Αθηνά έπεισε τον Δία να του επιτρέψει να γυρίσει στον Ολυμπο.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Στη συνέχεια περνάμε στους Ελληνες της Καρπάθου, που μετανάστευσαν για να εργαστούν στη διάνοιξη της Διώρυγας του Σουέζ. Οταν συνειδητοποίησαν ότι το Βασίλειο της Αβησσυνίας ήταν επίσης ορθόδοξο, άρχισαν να εγκαθίστανται και εδώ. Στη δεκαετία του 1850, Ελληνες συμμετείχαν ήδη στη διοίκηση του κράτους, ενώ συνέβαλαν σε πολλά αναπτυξιακά έργα που ξεκίνησε ο αυτοκράτορας Μενελίκ.
Επειτα έχουμε τους Ελληνες που υπηρετούσαν ως στρατιώτες στον βρετανικό στρατό, αλλά αυτομόλησαν και ανέβηκαν στα βουνά, φτάνοντας μέχρι τη Γουελέγκα (ορεινή περιοχή στη Δυτική Αιθιοπία, δυτικά της Αντίς Αμπέμπα). Εκεί εγκαταστάθηκαν, δημιούργησαν οικογένειες και άρχισαν να εμπορεύονται ελεφαντόδοντο, χρυσό και καφέ. Ετσι, η ελληνική παρουσία στην περιοχή χρονολογείται ήδη από τη δεκαετία του 1820.
Ανήκετε δηλαδή στους expatriates της Αιθιοπίας;
Δεν μου άρεσε ποτέ ο όρος «expatriate». Δεν σκέφτηκα ποτέ ότι ήμασταν expats. Ημασταν μετανάστες. Το «expat» ακούγεται κομψό, σχεδόν αριστοκρατικό – κάποιος λευκός με υψηλό μισθό. Εμείς ήμασταν μια φτωχή οικογένεια που έφυγε από την Ελλάδα από ανάγκη, όχι από επιλογή.
Εμένα η οικογένειά μου ήλθε στην Αιθιοπία στα τέλη του 19ου αιώνα. Από την πλευρά της μητέρας μου, οι παππούδες μου γεννήθηκαν στην Αιθιοπία. Πρόκειται για Μικρασιάτες, το γένος Μανταλίδη: Πόντιοι, Κωνσταντινουπολίτες και Σμυρνιοί. Ηλθαν πολύ πριν από την Καταστροφή. Από την πλευρά του πατέρα μου κρατάμε από τα Δωδεκάνησα. Γεωργαλής είναι το γρήγορο άτι, αλλά η μητέρα μου πείραζε τον πατέρα μου και τον φώναζε «ο Γιώργος ο Αλής».
Ο καφές είναι ένα από τα προϊόντα που επέτρεψαν στην Αιθιοπία να αναπτυχθεί κοινωνικά και οικονομικά. Ποια είναι η σημασία αυτού του προϊόντος στην αιθιοπική κουλτούρα;
Στην Αιθιοπία ο καφές έχει μια εξαιρετικά βαθιά, σχεδόν μυστικιστική σημασία· στις παλιές εποχές χρησιμοποιούνταν σε παγανιστικές τελετές, πριν από τον Χριστιανισμό και το Ισλάμ. Σήμερα όμως αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής ζωής: πίνεται καθημερινά με φίλους και οικογένεια, μέσα από τελετουργίες και μακριές συζητήσεις. Ο καφές είναι πανεθνικός και διαγενεακός – δεν έχει φύλο ούτε θρησκεία. Τον 19ο αιώνα η Ορθόδοξη Εκκλησία τον είχε απαγορεύσει, επειδή συνδεόταν με το Ισλάμ και τον «πειρασμό», αλλά πλέον είναι κοινό έδαφος για όλους.
Συνεισέφεραν πολλοί ευρωπαίοι μετανάστες στην πορεία του αιθιοπικού καφέ;Οι Ιταλοί σίγουρα συνέβαλαν: το πρώτο καφεκοπτείο ήταν ιταλικό, το πιο φημισμένο ζαχαροπλαστείο, το ERICO, ήταν επίσης ιταλικό, και το «μακιάτο» – σε μια πολύ αιθιοπική εκδοχή – το εισήγαγαν επίσης οι Ιταλοί.
Είστε Q Arabica Grader, κάτι αντίστοιχο με έναν Certified Sommelier στο κρασί. Αποκτά κανείς αυτή την ιδιότητα με εκπαίδευση ή με εμπειρία; Τι ακριβώς απαιτείται για να φτάσει κάποιος σε αυτό το επίπεδο;Και τα δύο είναι απολύτως απαραίτητα. Μπορείς να εκπαιδευτείς, να μάθεις τις τεχνικές και τις διαδικασίες. Αλλά χωρίς μακρά εμπειρία, το cupping και η αξιολόγηση δεν κατακτώνται εύκολα – όσο κι αν τα πιστοποιητικά κάνουν μερικούς να αισθάνονται πιο σπουδαίοι απ’ όσο είναι.
Πώς ο καφές έχει διαμορφώσει τη σχέση της οικογένειάς σας με το ίδιο το προϊόν; Θα μπορούσαμε κάποτε να δούμε έναν «ελληνοαιθιοπικό» καφέ με κοινή ταυτότητα;Δεν είμαι σίγουρη ότι έχω κάποια «ειδική σχέση» με τον καφέ. Είναι αλήθεια όμως ότι η οικογένειά μου συνδέθηκε βαθιά μαζί του, κυρίως χάρη στο πάθος του πατέρα μου. Τον αποκαλούσαν «βασιλιά του καφέ» τις δεκαετίες του ’80 και του ’90. Εκείνος διαμόρφωσε τη σχέση του αιθιοπικού καφέ με την Ιαπωνία, υποστήριξε ότι ο καφές πρέπει να λέγεται Caféa Abyssinica και όχι Arabica, και ήταν ένας άνθρωπος σεβαστός, γνωστός, με πραγματικό κύρος.
Και τώρα αναρωτιέμαι: μπορώ εγώ να δώσω στον αιθιοπικό καφέ μια ελληνική ταυτότητα; Ειλικρινά, δεν το πιστεύω. Τι είναι «ελληνικό» στον καφέ; Η μέθοδος του ιμπρίκι ίσως – αλλά αυτή δεν είναι γνωστή στην Αιθιοπία. Η Ελλάδα έχει μια δυνατή κουλτούρα κατανάλωσης καφέ, αλλά δεν συνδέεται με την προέλευσή του.
Κι όμως, η Ελλάδα έχει αναδείξει, αναλογικά με τον πληθυσμό της, τους περισσότερους πρωταθλητές σε διαγωνισμούς καφέ. Αυτό δείχνει τεχνογνωσία, όχι ταυτότητα προϊόντος.
Αυτό που θέλω πραγματικά να πετύχω είναι να αναγνωριστεί αυτός ο καφές για αυτό που είναι: για την ποιότητά του, τα χαρακτηριστικά του, την αλήθεια του. Θέλω να αφήσω ένα καλό όνομα. Οταν πέθανε ο πατέρας μου, πολλοί είπαν: «Ηταν καλός Αιθίοπας». Και η γιαγιά μου έλεγε πάντα ότι πρέπει να τιμούμε τον τόπο όπου ζούμε. Αυτό θέλω κι εγώ: να τιμήσω τον τόπο που έδωσε στην οικογένειά μου τόσες ευκαιρίες. Οχι να του φορέσω μια ελληνική ταυτότητα, αλλά να αφήσω πίσω μου κάτι καθαρό, τίμιο και σεβαστό. Δεν σκέφτηκα ποτέ να «ελληνοποιήσω» το προϊόν – θέλω απλώς να το υπηρετήσω όπως του αξίζει.
Τι είναι μοναδικό στον καφέ σας σήμερα;Ο καφές μας είναι καλά προετοιμασμένος· έχουμε μια εμμονή με την ποιότητα. Αυτό δεν είναι μοναδικό, μόνο σε εμάς – πολλοί προσπαθούν να διατηρήσουν και να παραγάγουν ποιότητα. Αλλά η Moplaco έχει μια μακρά ιστορία σε αυτό, καθώς και μια προσήλωση στο «χειροποίητο προϊόν», μια παραγωγική διαδικασία όπου τα ανθρώπινα χέρια παίζουν καθοριστικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα.
Ως οικογένεια που μοιράζεται τη μοίρα των συμπολιτών της, ζήσατε και εσείς δύσκολες στιγμές, όπως όταν σας πήραν τη γη σας με την άνοδο του κομμουνιστικού καθεστώτος. Το φαντάζομαι περίπου όπως την περίοδο του Νάσερ στην Αίγυπτο.
Για εμάς τα πράγματα ήταν χειρότερα απ’ ό,τι στην Αίγυπτο. Εδώ είχαμε μαρξιστική δικτατορία, κολεκτιβοποίηση, και πήραν ό,τι περιουσίες είχαν χτίσει εδώ και γενιές. Ελληνες ήταν αυτοί που έφεραν καπνά και ανανά (!) στην Αιθιοπία. Είχαν επίσης βυρσοδεψία, κατεργασία ζάχαρης και έκαναν εξαγωγή καφέ. Ολοι αυτοί οι άνθρωποι είχαν κύρος και ήταν συχνά συνδεδεμένοι με την αυτοκρατορική αυλή. Χαθήκανε όλα και οι περισσότεροι φύγανε.
Υπήρξαν βέβαια ξηρασία, και φτώχεια, και πείνα. Και φωτογραφίες του αυτοκράτορα να κάνει μεγάλες γιορτές με αστακούς και χαβιάρι εξόργισαν τα πλήθη. Αλλά ήταν οι ελίτ και όχι ο φιλοβασιλικός λαός που ξεσηκώθηκαν.
Ο πατέρας μου τότε, έχοντας χάσει τα πάντα, μοιραζόταν ένα πιάτο φαΐ μαζί με την κυρία που ακόμα και σήμερα είναι στο σπίτι μας και μας προσέχει. Δεν έφυγε ποτέ. Δεν μπορούσε άλλωστε, είχε μόνο αιθιοπικό διαβατήριο.
Εδώ είχαμε την περίοδο της Ερυθράς Τρομοκρατίας (Red Terror, 1976-1978) με πάνω από δύο εκατομμύρια θύματα. Ηταν η απόλυτη σφαγή. Παίρνανε ποιμενικούς πληθυσμούς και τους μετέφεραν σε άλλα μέρη της χώρας για να διασπάσουν παραδοσιακούς δεσμούς και να μειώσουν τον κίνδυνο της «αντεπανάστασης». Και αρκούσε να πεις μια λάθος λέξη για να σκοτωθείς στο κατώφλι του σπιτιού σου. Ηταν σαν τα μαύρα χρόνια της Ρωσίας.
Στείλανε μόνο εμένα στην Ελλάδα να μορφωθώ. Φοίτησα στο Αμερικανικό Κολέγιο, με αρκετούς συμμαθητές από τις κοινότητες της Ανατολικής Αφρικής: Μπουρούντι, Ρουάντα, Κονγκό, Ουγκάντα. Ολοι είχαν χάσει περιουσίες.
Με την πτώση του Τείχους, ο πατέρας μου, σε μεγάλη ηλικία, ξεκίνησε από την αρχή. Είναι δύσκολο αυτό.
Στην οικογενειακή επιχείρηση τι άλλαξε από γενιά σε γενιά; Συνεχίζετε τις εξαγωγές στην Ιαπωνία που καθιέρωσαν τον πατέρα σας;Συνεχίζουμε και στην Ιαπωνία και σε όλο τον κόσμο. Μόνο στη Μογγολία δεν εξάγουμε ακόμα. Εχουμε περίπου 200 μόνιμους υπαλλήλους και 1.000 εποχικούς. Αυτή τη στιγμή βέβαια εγώ δεν ασχολούμαι με ποσότητες. Εξάγω ποιοτικό καφέ σε διαλεκτούς πελάτες που γνωρίζουν τι θέλουν και το βρίσκουν σ’ εμάς.
Ο παππούς μου ήταν προμηθευτής καφέ· αγόραζε καφέ από τους παραγωγούς και τον πουλούσε στους εξαγωγείς. Ο πατέρας μου ξεκίνησε να δουλεύει σε μια εταιρεία που λεγόταν Μυριαλλή Παπαφιλίππου. Οταν αποφάσισαν να σταματήσουν τη δραστηριότητά τους, τους ζήτησε – και διαπραγματεύτηκε – να αγοράσει την εταιρεία. Ηταν το 1971. Δέχτηκαν, και έτσι γεννήθηκε η Moplaco: η Myriallis Papafilippou έγινε Mocca Plantation Company.
Ο πατέρας μου ξεκίνησε τις εξαγωγές από το Χαράρ και μετά επεκτάθηκε στην Αντίς Αμπέμπα, ώστε να εμπορεύεται όλους τους καφέδες της χώρας. Οταν μπήκα εγώ στην εταιρεία, ακολουθώντας τις ανάγκες και τις εξελίξεις, επεκτάθηκα στη γεωργική παραγωγή, στους σταθμούς επεξεργασίας και στα καφεκοπτεία. Ετσι η εταιρεία έγινε πλήρως καθετοποιημένη.
Ο καφές ήταν και είναι κεντρικό προϊόν για την εθνική οικονομία. Μέχρι και σήμερα, το κάθε σπυρί καφέ ελέγχεται από το κράτος. Οταν πρωτοήλθα στην Αιθιοπία, οι εξαγωγές καφέ αποτελούσαν το 60% του ΑΕΠ. Τώρα είναι στο 30%. Πρόκειται για ένα προϊόν κεντρικό για την οικονομία.
Αναλαμβάνετε τα ηνία της επιχείρησης με τον αιφνίδιο θάνατο του πατέρα σας το 2008. Πώς μπαίνει μια νέα γυναίκα στον ρόλο που κράτησαν δύο γενιές, παππούς και πατέρας; Πώς γυρίζει κάποιος σε μια χώρα που άφησε έξι χρονών, έχοντας ζήσει στην Ελλάδα, την Αγγλία, τη Γαλλία και την Ισπανία;Το να καλύψω το κενό δεν ήταν εύκολο, και τα παπούτσια του πατέρα μου ήταν πολύ μεγάλα. Η θεία μου, που μας μεγάλωσε σχεδόν όλους, έλεγε πάντα: «Το κεφάλι κάτω και δουλειά». Αυτός ήταν ο μόνος τρόπος για να κάνω τον ρόλο δικό μου.
Η Αιθιοπία ήταν οικεία, σαν σπίτι. Εχει πολλές προκλήσεις, γιατί τελικά μεγάλωσα στην Ελλάδα. Αλλά μπορώ να σου πω ότι το να επιστρέψω στην Ελλάδα ως εξάχρονη ήταν πιο τραυματικό από το να επιστρέψω εδώ ως τριανταπεντάχρονη.
Με δεδομένη την κλιματική αλλαγή, τις ελλείψεις νερού και τις μεταβολές του κλίματος, πόσο ανθεκτικό είναι το μέλλον του αιθιοπικού καφέ; Και ποιο βλέπετε να είναι το μέλλον της δικής σας οικογένειας στον αιθιοπικό καφέ;Πολύ καλή ερώτηση, αλλά η απάντηση είναι μεγάλη και σύνθετη. Η Αιθιοπία είναι από τις λίγες χώρες που ακόμη δεν έχουν πληγεί δραματικά από την κλιματική αλλαγή. Ομως η αλλαγή έρχεται γρήγορα. Η καλλιέργεια καφέ έχει ήδη μετακινηθεί ψηλότερα στα βουνά, στα 2.500 μέτρα, και η Αιθιοπία είναι από τις ελάχιστες χώρες όπου η καλλιέργεια έχει ακόμη περιθώριο να ανέβει υψομετρικά. Τα υψίπεδα έχουν καλό έδαφος και ακόμη διαθέτουν δάση.
Παρ’ όλα αυτά, το καφεόδεντρο είναι εξαιρετικά ευαίσθητο. Αν αρχίσουν να εμφανίζονται παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας – και ήδη εμφανίζονται – και χαθούν τα δάση, όπως δυστυχώς συμβαίνει, τότε το μέλλον του καφέ όπως τον ξέρουμε σήμερα γίνεται αβέβαιο.
Οσο για το μέλλον… ειλικρινά, δεν έχω καταλήξει. Καθώς ο καφές αλλάζει, πρέπει και εμείς να προσαρμοζόμαστε.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η συμφωνία με το Ιράν πρόκειται να υπογραφεί την Κυριακή.
Στην ίδια ανάρτηση, ο Τραμπ ανέφερε πως αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, τα Στενά του Ορμούζ θα είναι “ανοικτά για όλους”.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ακόμη: “Σε κατάλληλη στιγμή, όταν όλα θα είναι ήρεμα, θα προχωρήσουμε και θα εξαλείψουμε την πυρηνική σκόνη”, υπογραμμίζοντας την πρόθεσή του για πλήρη σταθεροποίηση της περιοχής.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν είχε δηλώσει ότι μια συμφωνία «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά», επιβεβαιώνοντας την αυξανόμενη αισιοδοξία. Ωστόσο, όπως σημειώνει το CNN, ακόμη κι αν υπάρχει λόγος για συγκρατημένη ελπίδα, η συμφωνία δεν αποτελεί ειρηνευτική συνθήκη, αλλά το πρώτο βήμα σε μια μακρά και δύσκολη διαδικασία.
Το περιεχόμενο της ενδιάμεσης συμφωνίαςΗ υπό διαπραγμάτευση ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει κοινές δεσμεύσεις σε ορισμένα από τα ευκολότερα ζητήματα, όπως ο τερματισμός του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και η άρση του αποκλεισμού από τις ΗΠΑ. Παράλληλα, θα καθοριστεί χρονοδιάγραμμα 60 ημερών και συγκεκριμένη ατζέντα για τα πιο σύνθετα θέματα.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη έχει προχωρήσει σε σημαντικές παραχωρήσεις, ενώ τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν διαφορετική εκδοχή της προσωρινής συμφωνίας. Την Παρασκευή (12/6), η ένταση αναζωπυρώθηκε όταν, μετά από δημοσιεύματα που περιέγραφαν μια συμφωνία ευνοϊκή για το Ιράν, ο Τραμπ εξαπέλυσε επίθεση στους ηγέτες της Τεχεράνης, χαρακτηρίζοντάς τους «πολύ άτιμους ανθρώπους» με τους οποίους «δεν υπάρχει τίποτα όπως καλή πίστη».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Τα σημεία τριβήςΈνα από τα βασικά ζητήματα είναι η αναστολή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Η Ουάσιγκτον ζητά από την Τεχεράνη να εγκαταλείψει οριστικά κάθε πυρηνική δραστηριότητα και να δεσμευτεί «επ’ αόριστον» να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής και επιθεώρησης της δέσμευσης αυτής παραμένουν κρίσιμες και ασαφείς.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος έκανε λόγο για νέο καθεστώς επιθεώρησης, χωρίς όμως να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν το Ιράν θα εγκαταλείψει πλήρως το πρόγραμμά του ή θα περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε χαμηλά επίπεδα, επιτρέποντας τη χρήση του για ειρηνικούς σκοπούς.
Το κρίσιμο σημείο είναι η δυνατότητα επιβεβαίωσης της συμμόρφωσης. Ο Τραμπ, που έχει χαρακτηρίσει τη συμφωνία Ομπάμα «αδύναμη», καλείται τώρα να παρουσιάσει μια νέα συμφωνία ως πιο ισχυρή, παρότι η προηγούμενη προέβλεπε ήδη διεθνή επιθεώρηση από την πυρηνική υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); }); Το εμπλουτισμένο ουράνιο και τα παγωμένα κεφάλαιαΤο ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει το Ιράν παραμένει σημείο αντιπαράθεσης. Η Ουάσιγκτον ζητά την παράδοσή του, ωστόσο μεγάλο μέρος του βρίσκεται θαμμένο μετά από αμερικανικές επιδρομές. Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μη μεταφερθεί στις ΗΠΑ, αλλά να παραμείνει υπό επιτήρηση ή να «αραιωθεί» ώστε να μην είναι κατάλληλο για όπλα.
Παράλληλα, το ζήτημα των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν προκαλεί πολιτική πίεση στον Τραμπ. Η Τεχεράνη ζητά την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος έχει διαβεβαιώσει ότι «κανένα χρήμα δεν θα ανταλλάξει χέρια». Ωστόσο, δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής αποδέσμευσης κεφαλαίων.
Η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ αποτελεί επίσης κρίσιμο παράγοντα για την περιφερειακή ασφάλεια. Ο πόλεμος ανέδειξε την ικανότητα του Ιράν να χρησιμοποιεί το στρατηγικό πέρασμα ως μοχλό πίεσης, επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομία. Το ζητούμενο είναι πώς η νέα συμφωνία θα αποτρέψει παρόμοιες κινήσεις στο μέλλον.
Οι φιλοϊρανικές οργανώσειςΑρχικά, στόχος της κυβέρνησης Τραμπ ήταν να εμποδίσει τη χρηματοδότηση οργανώσεων όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ. Ωστόσο, το ζήτημα έχει πλέον υποχωρήσει στη δημόσια ατζέντα. Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, το Ιράν φέρεται να έχει δεσμευτεί να μην χρηματοδοτεί τρομοκρατικές ομάδες, αν και η επαλήθευση αυτής της δέσμευσης παραμένει ασαφής.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αν ο Τραμπ δεν εξασφαλίσει απτά αποτελέσματα και σε αυτό το πεδίο, θα είναι δύσκολο να παρουσιάσει τη συμφωνία ως πλήρη επιτυχία, δεδομένου ότι η αντιμετώπιση των φιλοϊρανικών οργανώσεων αποτελούσε έναν από τους τέσσερις βασικούς στόχους του από την αρχή του πολέμου.
Το νομοσχέδιο προς ψήφιση από την τουρκική Εθνοσυνέλευση που θα αποτελέσει – όπως όλα δείχνουν – το νέο πλαίσιο θαλάσσιων διεκδικήσεων της Τουρκίας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, ακόμα κι αν είναι ένας «εσωτερικός νόμος», επιβάλλει μια πιο στοχαστική θεώρηση των επιδιώξεων της χώρας αυτής στη θάλασσα, των (ανα-)προσανατολισμών της στην εξωτερική πολιτική.
Είναι η στιγμή που πρέπει να εξεταστεί σε σχέση: πρώτον, με τη ναυτική στρατηγική της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο – πώς ξεδιπλώνεται χρονικά αυτή και πώς εντάσσεται στο τουρκικό «εθνικό αφήγημα». Δεύτερον, με τις προοπτικές αλλαγής παραδείγματος: μπορεί αυτή η πολύπαθη, πολυπολιτισμική λεκάνη να μετατραπεί από γεωπολιτική λεία σε γεωπολιτική ευκαιρία για τους λαούς της περιοχής; Μπορεί από λεκάνη φόβου, ανασφάλειας, κρατών – φόβητρων να μετατραπεί σε μια λεκάνη ασφάλειας και ελπίδας;
Οι εσωτερικές και εξωτερικές όψεις της πολιτικής της Τουρκίας του ΕρντογάνΘα είναι ελλιπής η προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας και του «γαλάζιου δόγματος», αν δεν αναλύεται – σε έναν βαθμό τουλάχιστον – και «από μέσα». Στην πολύ καλή μελέτη του ο Νίκος Μούδουρος1 συζητά συνολικά την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπό το πρίσμα της μετάβασης από το «ηγεμονικό πρότζεκτ του ενός έθνους» στο «ηγεμονικό πρότζεκτ των δύο εθνών». Το «ηγεμονικό πρότζεκτ του ενός έθνους», που εκτείνεται από το 2001 μέχρι τουλάχιστον το 2007 ή 2009, θα μπορούσε να συνοψισθεί στη μετατόπιση του άξονα της πολιτικής αντιπαράθεσης από το δίπολο ισλαμισμός εναντίον κεμαλισμού των προηγούμενων χρόνων στο δίπολο «δημοκρατία (συντηρητικός φιλελευθερισμός) εναντίον αυταρχικού κεμαλισμού». Η άμβλυνση των εσωτερικών διαφοροποιήσεων της επιχειρηματικής ελίτ («κεμαλικό κεφάλαιο» εναντίον μουσουλμανικού), η κινητοποίηση μεγάλων κοινωνικών ομάδων – περιθωριοποιημένων οικονομικά αλλά και αποκλεισμένων ή πιεσμένων εθνοτικά, θρησκευτικά, ιδεολογικά και πολιτικά, – διαμόρφωσαν μια ιστορική δυναμική που μετασχημάτιζε τις πολλαπλές ταυτότητες (κοσμική, ισλαμική, κουρδική, δυτική, αντιδυτική) σε μια ταυτότητα – ομπρέλα (δημοκρατική). Το «ένα έθνος» ή το διάβημα προς τον εκδημοκρατισμό.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Αυτή η κινητικότητα στο εσωτερικό προς το «ένα έθνος» συντόνιζε τον βηματισμό της με την κινητικότητα στο εξωτερικό προς τον «εξευρωπαϊσμό». Με άλλα λόγια, με γεωπολιτικό άξονα τη Δύση και συγκεκριμένα την ΕΕ, η εποχή από το 2001 μέχρι το 2007 με 2009 αποδείχτηκε «η χρυσή περίοδος του εξευρωπαϊσμού» με πληθώρα μεταρρυθμίσεων που κινητοποίησε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας και «άνοιγε» τη διπλωματία της Τουρκίας. Μέχρι λοιπόν το 2009 ο «ισλαμικός φιλελευθερισμός και η δυτικότροπη γεωπολιτική» φαίνεται να ήταν ο δυνατός άξονας της πολιτικής – εσωτερικής και εξωτερικής – της Τουρκίας.
Ο «ισλαμικός φιλελευθερισμός» αποτέλεσε την ατμομηχανή της «τουρκικής – ισλαμικής παγκοσμιοποίησης»: εμπορικός, πολιτισμικός εθνικισμός2 και δόγμα της «ήπιας ισχύος» στην εξωτερική πολιτική (Νταβούτογλου). Το «ειρήνη στον κόσμο, ειρήνη στην Τουρκία» του Μουσταφά Κεμάλ μετατοπίστηκε: η Τουρκία δύναμη ειρήνης στον πρώην οθωμανικό κόσμο. Η παγκόσμια οικονομική κρίση σε συνδυασμό με τις εσωτερικές κρίσεις της Τουρκίας αλλά και τη σταδιακή, ευρωπαϊκή πολιτική «αναστολής» του δρόμου προς την ΕΕ, διαφοροποιούν αισθητά τους γεωπολιτικούς προσανατολισμούς της Τουρκίας αλλά και τη νομιμοποίησή τους. Από το 2008 περίπου ξεκινά η μετάβαση στη στρατηγική ηγεμονία των «δύο εθνών», που σηματοδοτεί το πέρασμα σε έναν ξεκάθαρο ισλαμικό, νεοφιλελεύθερο πλέον αυταρχισμό και σε αλλαγή των κοινωνικών συμμαχιών3 του ΑΚΡ και του Ερντογάν.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Η περίοδος 2001 – 2009 σφραγίζεται και από δύο «χαμένες ευκαιρίες», που λειτούργησαν «αναθεωρητικά» στο επίπεδο των γεωπολιτικών αναζητήσεων της Τουρκίας. Η πρώτη, το κακό τέλος της ενταξιακής πορείας στην ΕΕ4. Η δεύτερη, η απόρριψη του Σχεδίου Ανάν. Ο «διάλογος» της Τουρκίας με τη «Δύση» και την ΕΕ έχει πολλές διακυμάνσεις αλλά και «ιστορικό βάρος». Θα συνόψιζα αυτό τον διάλογο σε δύο κατευθύνσεις: η μία, διάλογος ισχύος. Η άλλη, διάλογος δημοκρατίας. Συνήθως ο «διάλογος» της «Δύσης» με την Τουρκία είναι κατεξοχήν διάλογος ισχύος, γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής, ενδοδυτικής, ενδοευρωπαϊκής εξισορρόπησης ανταγωνισμών.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Η Τουρκία συνιστά μια «γεωγραφία σε αποστολή», «εντός και εκτός», μια «γεωγραφία σε εκκρεμότητα ή του εκκρεμούς». Και αυτό το εντός και εκτός καθορίζεται από το πώς η «Δύση» επινοεί και επαν-επινοεί τον εαυτό της, στις εσωτερικές και εξωτερικές της σχέσεις. Πολύ λιγότερες φορές άνοιξε ένας δημοκρατικός διάλογος που έδωσε χώρο και στο εσωτερικό της Τουρκίας για ενίσχυση των δημοκρατικών κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων: η ενταξιακή διαδικασία ήταν ένας διάδρομος εσωτερικού εκδημοκρατισμού και εκδημοκρατισμού της εξωτερικής πολιτικής. Πολύ λίγες φορές επίσης η ΕΕ τόλμησε να ανασυγκροτήσει τη δική της γεωπολιτική ταυτότητα, αλλά και να συμβάλει αποφασιστικά στη λήξη της επικίνδυνης εκκρεμότητας, που ευνοεί τον αυταρχισμό στην Τουρκία (και όχι μόνο, η Ρωσία είναι ένα άλλο παράδειγμα), αλλά και τις γεωπολιτικές της ακροβασίες.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Η απόρριψη του Σχεδίου Ανάν είναι μια άλλη «χαμένη ευκαιρία» προς την ίδια κατεύθυνση. Η εθνική στρατηγική βάθους του Κώστα Σημίτη με το Ελσίνκι, καθώς και η «διπλωματία των σεισμών», έφεραν – πέρα από όλα τα άλλα – στο προσκήνιο της ιστορίας των δύο χωρών – και κυρίως της Τουρκίας – τους δυνατούς παίκτες μιας ανοικτής, δημοκρατικής, «λαϊκής διπλωματίας»: Πανεπιστήμια, κοινωνία των πολιτών, τοπικούς συλλόγους, πολιτιστική ζύμωση. Ο πατριωτισμός, και στις δύο πλευρές, άρχισε να ξαναμετράει ιστορικές και σύγχρονες μεσοτοιχίες ανάμεσα στους δύο λαούς, και όχι μόνο τις μεγάλες εθνικές ματαιώσεις και καταστροφές. Οι διερευνητικές συνομιλίες Ελλάδας – Τουρκίας εγγράφονταν σε μια σοβαρή προοπτική επίλυσης των προβλημάτων όχι με κριτήριο τον «φόβο της ισχύος» αλλά την επίμονη διπλωματία με βάση το διεθνές δίκαιο.
Σε αυτή την ώσμωση και την απελευθέρωση δυνάμεων λόγω της ευρωπαϊκής προοπτικής εγγράφεται και το Σχέδιο Ανάν. Θα υπογραμμίσω μόνο μία, διπλή, πτυχή από τις πολλές που είχε αυτό το «καταραμένο», για τους ένθεν κακείθεν εθνικισμούς, Σχέδιο. Πρώτον, το «Κυπριακό» για πρώτη φορά στην Τουρκία έγινε ζήτημα δημόσιας συζήτησης. Ανοικτές συζητήσεις έσπαγαν τις κλειστές στρατιωτικές πόρτες πίσω από τις οποίες το Κυπριακό επιβαλλόταν ως το ιερό δισκοπότηρο του τουρκικού εθνικισμού. Για τον Ερντογάν ήταν η μεγάλη ευκαιρία κατατρόπωσης του στρατού στο ισχυρότερο συμβολικά σημείο του: αυτό του «εθνικού σωτήρα», για τους Τουρκοκύπριους να διεκδικήσουν τη σωτηρία τους από τον «σωτήρα» (τον τουρκικό στρατό). Δεύτερον, με το Σχέδιο Ανάν σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή ένταξη της Κύπρου, η Ανατολική Μεσόγειος μπορούσε να μην οδηγηθεί «μοιραία» στον ρόλο της γεωπολιτικής λείας, περιφερειακών και μεγάλων δυνάμεων. Η Κύπρος μπορούσε να εξελιχθεί σε «ευρωπαϊκή πύλη» – όχι εύκολα ούτε γραμμικά – σύγκλισης, ενός οιονεί «μικρού, ευρωπαϊκού ΟΗΕ» στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η ευκαιρία χάθηκε, όπως και η άλλη, ακόμα μεγαλύτερη, του Κραν Μοντανά σε μια ακόμα πιο οριακά κρίσιμη στιγμή (2017), όταν δεν εκτιμήθηκε η ορατή πια ανακατάταξη των συσχετισμών δύναμης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η επινόηση της «Γαλάζιας Πατρίδας»Το 2010 δύο εν αποστρατεία ναύαρχοι, οι Cihat Yayci και Cem Gurdeniz, λάνσαραν μια νέα «μεγάλη ιδέα», τη mavi vatan. Παρά το γεγονός ότι αυτή έμεινε εν υπνώσει μέχρι το 2020 περίπου, εισήγαγε κάτι σημαντικό: την «εδαφικοποίηση» της ναυτικής ηγεμονίας της Τουρκίας5. Η κρίσιμη χρονολογία αφύπνισης της «Γαλάζιας Πατρίδας» και της σταδιακής μετατροπής της σε «εθνικό δόγμα» ήταν το 2020, με την υπογραφή του τουρκολιβυκού συμφώνου. Παρά τον παράνομο για το διεθνές δίκαιο χαρακτήρα του, το τουρκολιβυκό σύμφωνο, ως mirror effect στον άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ και Αιγύπτου, σφράγισε την αντίληψη του διαχωρισμού της Ανατολικής Μεσογείου σε ανταγωνιστικούς – εχθρικούς άξονες. Ο τουρκολιβυκός άξονας αποτέλεσε την εμβληματική δήλωση της Τουρκίας ότι η ίδια και οι Τουρκοκύπριοι δεν είναι δυνατόν να αγνοηθούν στην περιοχή.
Πέρα όμως από αυτό, η Τουρκία δήλωσε σαφώς την πρόθεσή της να επιβληθεί ως Περιφερειακή Ναυτική Δύναμη στην περιοχή. Παλιά και σύγχρονα σύνδρομα (το σύνδρομο των Σεβρών και ο φόβος της περικύκλωσης) τροφοδοτούνται με ιστορικές ακροβασίες και αναθεωρητισμό (Συνθήκη της Λωζάννης) και προσφέρουν ιστορικό βάθος και συνέχεια σε ένα νέο δόγμα. Το δίπτυχο της προστασίας των ζωτικών συμφερόντων της και της αντίστασης σε απόπειρες αποκλεισμού της συνιστά τους πυλώνες του αφηγήματος6 της ναυτικής περιφερειακής δύναμης που η Τουρκία επιδιώκει να εγκαθιδρύσει. Η σύμπραξη με το ακραία εθνικιστικό κόμμα του Νετζμετίν Ερμπακάν εμπλούτισε το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και ανανέωσε σε άλλο πλαίσιο τον κεμαλικό εκσυγχρονισμό και εθνικισμό. Ωστόσο, αυτός ο «ναυτικός εκσυγχρονισμός»7 της Τουρκίας θεμελιώθηκε σε υλικές, εμπορικές καταρχάς βάσεις, ενώ παράγει νέα κοινωνική, στρατιωτική και οικονομική υλικότητα8.
Στο στρατηγικό όραμα του Ερντογάν η ναυτική στρατηγική λειτουργεί ως υποσύνολο της μεγάλης στρατηγικής του έθνους. Και σε αυτό το επίπεδο ο κεμαλισμός παίζει κρίσιμο ρόλο. Το όραμα του Μουσταφά Κεμάλ για την οικονομική αξία της θάλασσας, αλλά και την «εθνικοποίηση» των θαλασσών με σημαντικές μεταρρυθμίσεις, καθοδηγεί με έναν διαστροφικό τρόπο το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Το επικείμενο νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες θα μπορούσε να ενταχθεί σε αυτή την παράδοση. Ετσι, η «Γαλάζια Πατρίδα» αποτελεί την υπόσχεση για την εγκαθίδρυση ενός συνεκτικού πλαισίου θεμελιωμένου σε τρεις ανθεκτικές αξίες: εθνικοποίηση, εκσυγχρονισμός, ασφαλειοποίηση. Η «Γαλάζια Πατρίδα» συγχρόνως μετατρέπεται στο κύριο όχημα προβολής ισχύος της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή αλλά και ισχυροποίησης της θέσης της στο ΝΑΤΟ: μέσα στο ΝΑΤΟ, όχι ως «εξάρτημα» αλλά ως περιφερειακή παγκόσμια δύναμη9. Η αλλαγή σχεδιασμού των καραβιών της, τόσο για το Αιγαίο όσο και για ανοικτή θάλασσα, καθιστά σαφή τον προσανατολισμό της10.
Με τη «Γαλάζια Πατρίδα λοιπόν ξαναχτίζεται το στρατηγικό αφήγημα της Περιφερειακής Ναυτικής Δύναμης, της ηγεμονίας στην περιοχή. Μιας ηγεμονίας με πολλούς ακροβατισμούς και μετεωρισμούς, με κέντρο την Ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτήν η Τουρκία «εθνικοποιεί, εκσυγχρονίζει, ασφαλειοποιεί» τον τουρκο-ισλαμικό» χώρο της. Στην τελευταία έννοια – «ασφαλειοποίηση» –, κυρίαρχη στην περιοχή όχι μόνο από την Τουρκία, ενυπάρχει η αμυντική προσέγγιση λόγω φόβου, αλλά και η επιθετική πάλι στο όνομα του φόβου.
Μια άλλη στρατηγική βάθους στη Μεσόγειο είναι εφικτή;Από αυτή τη σχηματική και ελλειπτική περιγραφή λείπουν πολλοί κρίσιμοι παράγοντες: ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΕ, Ρωσία, Κίνα. Αλλά και οι χώρες της Μέσης Ανατολής, οι πόλεμοι και η γενοκτονία της Γάζας. Εχοντας ωστόσο ως υπόβαθρο όλα τα παραπάνω, μας ενδιέφερε μια πιο αναστοχαστική ματιά στην ίδια την Τουρκία. Οχι ως ιδιαιτερότητα της περιοχής, αλλά ως μια χώρα της περιοχής «που δεν την επισκιάζουν πλέον οι γείτονές της»11, και που με διανοητικό χάρτη ένα ισχυρά εθνικοποιημένο Ισλάμ διεκδικεί την επιβολή της δικής της «τάξης» απέναντι στην «τάξη» των ανταγωνιστών, σε ένα πλαίσιο «αταξίας», όπου η κάθε χώρα οραματίζεται τον δικό της χώρο «ασφαλειοποίησης». Υπάρχει άραγε δυνατότητα μιας άλλης στρατηγικής βάθους στην περιοχή; Μπορεί η Ανατολική Μεσόγειος από γεωπολιτική λεκάνη – λεία να μετατραπεί σε γεωπολιτική λεκάνη ειρήνης και σταθερότητας;
Πρώτον, ειρηνική ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, με βάση το διεθνές δίκαιο, το δίκαιο της θάλασσας και τον χάρτη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ασφάλεια στο όνομα του κοινού οράματος, και όχι «ασφαλειοποίησης» του φόβου. Στο όνομα του «κοινού χώρου» και των κοινών προκλήσεων (κλιματική κρίση, φτώχεια, ενέργεια, κ.λπ.), και όχι των ανταγωνιστικών, ηγεμονικών, μεγαλοϊδεατίστικων αξόνων που τρέφουν τις συγκρούσεις και τον ανταγωνιστικό κατακερματισμό.
Η ευρωπαϊκή πρόσληψη της Μεσογείου ως χώρου διάσπαρτων κάστρων για την αντιμετώπιση της μετανάστευσης, ως χώρου – φυλακίων – κάστρων της «ευρωπαϊκής καθαρότητας», ενισχύει τη λογική της κατακερματισμένης και απάνθρωπης λεκάνης χωρίς αρχές. Από την άλλη, η απροσχημάτιστη πλέον καταπάτηση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου και δικαίου των θαλασσών εγκαθιδρύει την «αταξία» ως εργαλείο «ασφαλειοποίησης»: οι «πειρατικές επιθέσεις» του Ισραήλ στα διεθνή ύδατα σε ειρηνικούς στόλους νομιμοποιούν το αδίστακτο της «ασφαλειοποίησης». Η αντίσταση στη γενοκτονία των Παλαιστινίων δεν είναι απλώς ηθική υποχρέωση της εποχής μας. Είναι υπεράσπιση ενός «κοινού πολιτισμού» αρχών και αξιών, που στην περιοχή μας δοκιμάζεται και δοκιμάζει το μέλλον.
Το όραμα ενός μικρού, «περιφερειακού ΟΗΕ», ενός «ευρωπαϊκού – μεσογειακού ΟΗΕ» δεν είναι ουτοπία, είναι ρεαλισμός. Γιατί ένα τέτοιο όραμα προϋποθέτει καταρχάς ανοικτή διπλωματία, και όχι διπλωματία ηγετών πίσω από κλειστές πόρτες. Ανοικτή διπλωματία με φορείς της κοινωνίας στο προσκήνιο: Πανεπιστήμια, εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, πολιτικά κόμματα. Προϋποθέτει και συνεπάγεται εκδημοκρατισμό της εξωτερικής πολιτικής. Διαφορετικά ο Ερντογάν ή ο Νετανιάχου θα «ψιθυρίζουν» στο αφτί του Τραμπ και ο κάθε ευρωπαίος ηγέτης στο αφτί των ηγετών της περιοχής μας για να αυξήσουν εξοπλιστική πελατεία και ισχύ έναντι των άλλων Ευρωπαίων. Προϋποθέτει λοιπό ισχυρή δέσμευση από την ΕΕ. Η αυτονομία της «παίζεται» και στην Ανατολική Μεσόγειο, κατεξοχήν σε αυτή.
Δεύτερον, ισχυρός, δεσμευτικός οδικός άξονας επίλυσης των προβλημάτων των θαλάσσιων ζωνών των χωρών της περιοχής. Η Ελλάδα βλέπει ως απειλή την Τουρκία, και δικαίως. Στην Τουρκία επίσης, ο φόβος της περικύκλωσης όσο εργαλειακός κι αν είναι λειτουργεί ως ισχυρός λαϊκός μύθος. Η επίλυση του κρίσιμου ζητήματος της οριοθέτησης ΑΟΖ στη βάση του διεθνούς δικαίου δεν είναι ευχολόγιο.
Είναι πράξη χειραφέτησης της ελληνικής, εξωτερικής πολιτικής και αποδέσμευσης τεράστιων οικονομικών πόρων για την εσωτερική πολιτική. Οι συμβιβασμοί στη διπλωματία, πάντα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και με κριτήριο την ασφάλεια, δεν είναι υποχωρήσεις, είναι κινήσεις απελευθερωτικές από εξαρτήσεις. Διαφορετικά, θα αποδεχτούμε ότι είμαστε καταδικασμένοι στο κυνήγι των υπερεξοπλισμών.
Η στρατηγική συμμαχία της Ελλάδας με το Ισραήλ, εκτός από ηθικά ανεπίτρεπτη, αυξάνει την ανασφάλεια, την εξάρτηση και την αμοιβαία κούρσα υπερεξοπλισμών. Τροφοδοτεί τις ηγεμονικές επιδιώξεις της Τουρκίας, λειτουργεί ως mirror effect και τροφοδοτεί την ανασφάλεια για μια διαρκή «ασφαλειοποίηση». Το κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να τεθεί σε εθνικό επίπεδο είναι: ποια ασφάλεια είναι κρίσιμη για τα δικά μας εθνικά συμφέροντα και πώς οικοδομείται;
Μπορεί η ασφάλεια της χώρας να εντάσσεται στην «ασφαλειοποίηση» του Μπενιαμίν Νετανιάχου απέναντι στην «ασφαλειοποίηση» του Ερντογάν, αφήνοντας άλυτα προβλήματα με τους γείτονες στο όνομα της προβολής ισχύος και των διαρκών εξοπλισμών; Ας θέσουμε με τόλμη ως κοινωνία το ερώτημα: πόσο αντέχουμε να κατασπαταλάμε πόρους για μια «ασφαλειοποίηση» των ανταγωνιστικών εξοπλισμών, χωρίς ασφάλεια για το μέλλον; Ας θέσουμε επίσης με τόλμη το ερώτημα: ο ρόλος της χώρας ως εξαρτήματος των ΗΠΑ (και στους ενεργειακούς διαδρόμους) ενισχύει την ευημερία της χώρας ή σε μια περιοχή κλιματικής κρίσης την υπονομεύει; Δεν είναι εύκολες οι απαντήσεις, αλλά τα ερωτήματα είναι κατεπείγοντα.
Τέλος, κατεπείγουσα είναι πλέον η λύση του Κυπριακού, με δικοινοτική, διζωνική Ομοσπονδία. Είναι ανυπέρβλητη προϋπόθεση για την ασφάλεια της Κύπρου. Ο εναγκαλισμός της Κύπρου ανάμεσα σε σκληρά ανταγωνιστικά σχέδια έχει ξανασυμβεί στο παρελθόν. Οι συνέπειες είναι γνωστές. Πάλι σε αντίστοιχα σχέδια φαίνεται «εγκλωβισμένη»12. Η Κύπρος μπορεί και πρέπει να γίνει η πύλη της ΕΕ για τη δημιουργία αυτού του «μεσογειακού ΟΗΕ».
Η «Γαλάζια Πατρίδα» της Τουρκίας αντιμετωπίζεται μόνο με δραστική αλλαγή της «γλώσσας συνομιλίας»: όχι με τη «γλώσσα των αυταρχικών ηγετών». Με τη «γλώσσα της δημοκρατίας» και του διεθνούς δικαίου. Η ΕΕ και εδώ οφείλει να αναλάβει δεσμευτικό ρόλο.
ΥποσημειώσειςΗ έντονη αντιπαλότητα μεταξύ των κολοσσών της τεχνητής νοημοσύνης, Anthropic και OpenAI, φαίνεται πως αποτέλεσε τον καταλύτη για την εκρηκτική ανάπτυξη της παραγωγικής ΑΙ τα τελευταία χρόνια.
Στα τέλη του 2022, η OpenAI πληροφορήθηκε ότι η Anthropic ανέπτυσσε ένα νέο chatbot βασισμένο στην τεχνητή νοημοσύνη. Ο Διευθύνων Σύμβουλος της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, έδωσε άμεσα εντολή για επιτάχυνση της ανάπτυξης ενός ανταγωνιστικού προϊόντος. Δύο εβδομάδες αργότερα, η εταιρεία παρουσίασε το ChatGPT, προκαλώντας μια τεχνολογική επανάσταση που υπόσχεται να αλλάξει ριζικά την παγκόσμια οικονομία και τον τρόπο αλληλεπίδρασης των ανθρώπων με την τεχνολογία.
Την ίδια ένταση χαρακτηρίζουν και οι κινήσεις των δύο εταιρειών για την εισαγωγή τους στο χρηματιστήριο. Κάθε μία επιδιώκει να προηγηθεί, θεωρώντας ότι η πρώτη δημόσια εγγραφή θα καθορίσει τον τρόπο αποτίμησης του κλάδου και θα αναδείξει τον Διευθύνοντα Σύμβουλό της ως την κορυφαία φωνή της ΑΙ.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Μέχρι τον Μάιο, αναλυτές ανέμεναν ότι η OpenAI θα ήταν η πρώτη που θα προχωρούσε σε αρχική δημόσια προσφορά. Σύμφωνα με πηγές του Reuters, η εταιρεία είχε ήδη ενημερώσει επενδυτές πως στοχεύει σε IPO τον Σεπτέμβριο.
Ωστόσο, η Anthropic κινήθηκε ταχύτερα, ανακοινώνοντας την 1η Ιουνίου ότι υπέβαλε εμπιστευτικά την έκθεσή της στις ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ. Η OpenAI ακολούθησε μία εβδομάδα αργότερα, μεταφέροντας έτσι τον ανταγωνισμό στη Γουόλ Στριτ.
Η μάχη των κολοσσών μεταφέρεται στο χρηματιστήριοΣπάνια δύο τόσο μεγάλοι αντίπαλοι επιχειρούν να αντλήσουν κεφάλαια ταυτόχρονα. Οι δημόσιες εγγραφές τους αναμένεται να είναι τεράστιες, ενώ και οι δύο εταιρείες θα χρειαστούν τη στήριξη των ίδιων τραπεζών. Το Reuters είχε αποκαλύψει ήδη από πέρυσι ότι η OpenAI στοχεύει σε αποτίμηση περίπου 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Τραπεζικά ιδρύματα που συνεργάζονται με αμφότερες τις εταιρείες έχουν θέσει εσωτερικά εμπόδια ανάμεσα στις ομάδες τους, προκειμένου να αποτρέψουν διαρροές πληροφοριών.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); }); «Ολοκληρωτικός πόλεμος» στην τεχνολογίαΗ αντιπαλότητα δεν είναι μοναδικό φαινόμενο. Ο Ίλον Μασκ και ο Τζεφ Μπέζος έχουν συγκρουστεί δημόσια για τη διαστημική κούρσα, όπως και ο Μπιλ Γκέιτς με τον Στιβ Τζομπς για την εξέλιξη των προσωπικών υπολογιστών.
Η ένταση μεταξύ των διευθυνόντων συμβούλων Σαμ Άλτμαν (OpenAI) και Ντάριο Αμοντέι (Anthropic) αποτελεί την κινητήρια δύναμη πίσω από τη σημερινή τεχνολογική επανάσταση. Επηρεάζει την ταχύτητα ανάπτυξης των εργαλείων ΑΙ, τις λειτουργίες τους και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αξιοποιούν την τεχνολογία στην καθημερινότητά τους.
«Είναι ένας ολοκληρωτικός πόλεμος μεταξύ αυτών των ανθρώπων», δηλώνει ο Αναστάσιος Αγγελόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος της Arena, εταιρείας συγκριτικής αξιολόγησης ΑΙ. «Κάθε φορά που υπάρχει μια νέα κυκλοφορία από την Anthropic, το στοίχημα είναι ότι σύντομα θα ακολουθήσει και η OpenAI και αντίστροφα», προσθέτει.
Η απαρχή της διαμάχηςΗ αντιπαράθεση ξεκίνησε στα τέλη του 2020, όταν ο Αμοντέι αποχώρησε από τη θέση του αντιπροέδρου έρευνας της OpenAI μαζί με άλλα στελέχη, ιδρύοντας την Anthropic με στόχο να δώσει προτεραιότητα στην ασφάλεια.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Το 2022, η Anthropic εκπαίδευσε την πρώτη έκδοση του chatbot Claude, αλλά την κράτησε εκτός δημόσιας κυκλοφορίας για δοκιμές ασφαλείας. Την ίδια περίοδο, η OpenAI ανέπτυσσε το ChatGPT, το οποίο κυκλοφόρησε στις 30 Νοεμβρίου 2022 και έγινε η ταχύτερα αναπτυσσόμενη εφαρμογή στην ιστορία, προσελκύοντας εκατομμύρια χρήστες.
Η Anthropic παρουσίασε το Claude λίγους μήνες αργότερα, προσπαθώντας να καλύψει τη διαφορά. Στα τέλη του 2024, ο Αμοντέι κατεύθυνε τους ερευνητές του προς τα λεγόμενα μοντέλα συλλογισμού, βλέποντας την επιτυχία της OpenAI σε αυτόν τον τομέα.
Από την έρευνα στη δημόσια αντιπαράθεσηΗ ισορροπία άλλαξε στα τέλη του 2025, όταν η Anthropic, επικεντρωμένη κυρίως σε εταιρικούς πελάτες, κυκλοφόρησε μεγάλη αναβάθμιση του εργαλείου Claude Code. Η OpenAI, που αντλεί σημαντικά έσοδα από συνδρομητές του ChatGPT, ενίσχυσε την εστίασή της στο εταιρικό λογισμικό και στο προϊόν κωδικοποίησης Codex.
Οι σχέσεις των δύο εταιρειών επιδεινώθηκαν μετά την αιφνιδιαστική απομάκρυνση του Άλτμαν από το διοικητικό συμβούλιο της OpenAI στα τέλη του 2023. Κατά τη διάρκεια των διεργασιών, το συμβούλιο συζήτησε –έστω και για λίγο– το ενδεχόμενο συγχώνευσης με την Anthropic υπό την ηγεσία του Αμοντέι, σύμφωνα με πρώην στέλεχος της OpenAI. Η ιδέα εγκαταλείφθηκε γρήγορα, αλλά η είδηση προκάλεσε οργή στον Άλτμαν, ο οποίος επανήλθε σύντομα στη θέση του.
Η αντιπαράθεση πήρε δημόσιο χαρακτήρα τον Φεβρουάριο, όταν σε σύνοδο κορυφής για την ΑΙ στην Ινδία, ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι κάλεσε τα στελέχη της τεχνολογίας να ενώσουν τα χέρια σε ένδειξη ενότητας. Η στιγμή αποτυπώθηκε σε viral βίντεο με τον Άλτμαν και τον Αμοντέι , οι οποίοι στέκονταν ο ένας δίπλα στον άλλον, να αρνούνται να συμμετάσχουν.
Η επιλογή του Πέδρο Σάντσεθ να υπερασπιστεί χωρίς υπεκφυγές τη μεταναστευτική του πολιτική ενδεχομένως να καταγραφεί στην ιστορία της ευρωπαϊκής πολιτικής ως ένα σημείο καμπής για τον «συμβιβασμό» που έχει διαμορφώσει την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή από τη δεκαετία του 1990 μέχρι σήμερα. Ο συμβιβασμός αυτός στον λεγόμενο «τρίτο δρόμο» κατά τον Αντονι Γκίντενς, στη θεωρία του οποίου βασίστηκε εν πολλοίς ο Τόνι Μπλερ στη Βρετανία, ουσιαστικά περιελάμβανε μια «ανταλλαγή» μεταξύ της παραδοσιακής (κεντρο)δεξιάς και (κεντρο)αριστεράς στα πεδία της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής: η Αριστερά αποδέχθηκε την κυριαρχία της οικονομίας της αγοράς και η Δεξιά αποδέχθηκε τις προοδευτικές θέσεις στα ζητήματα κοινωνικών δικαιωμάτων.
Ο «νεοφιλελεύθερος συμβιβασμός», σύμφωνα με τους επικριτές του, οδήγησε τα κραταιά κόμματα, και ειδικά αυτά της Αριστεράς, στην απώλεια της ταυτότητάς τους. Παράλληλα, οδήγησε και στη σταδιακή εξαφάνιση της ιδεολογικής αντιπαράθεσης, αφήνοντας χώρο σε νέα κόμματα που προέρχονταν από τα άκρα του πολιτικού φάσματος να ορίσουν αυτά την ιδεολογική ατζέντα. Αυτό έχει παρατηρηθεί σε αρκετές χώρες της Δύσης την τελευταία δεκαετία, με την Ακροδεξιά να είναι ο πιο ωφελημένος πολιτικός χώρος από αυτή τη διαδικασία, με αιχμή του δόρατος το μεταναστευτικό ζήτημα.
Πρώτο έρχεται στον νου το παράδειγμα των ΗΠΑ με τον Ντόναλντ Τραμπ, όμως χαρακτηριστικό είναι και αυτό της Γαλλίας, όπου η Εθνική Συσπείρωση (πρώην Εθνικό Μέτωπο) της Μαρίν Λεπέν και του Ζορντάν Μπαρντελά έχει σταδιακά κυριαρχήσει στον πολιτικό διάλογο και είναι το απόλυτο φαβορί για την ανάληψη της εξουσίας στις εκλογές του 2027. Απέναντί του ο Μπαρντελά – που θα είναι εκτός απροόπτου ο υποψήφιος της Ακροδεξιάς για την προεδρία – θα βρει πιθανότατα τον Ζαν Λικ Μελανσόν (Ανυπότακτη Γαλλία), σταθερό εκπρόσωπο της ριζοσπαστικής Αριστεράς στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας από το 2012 μέχρι και σήμερα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Ο Μελανσόν επιθυμεί να γίνει ένα νέο παράδειγμα αριστερού «ιδεολόγου» στην εξουσία. «Φάροι» του, σήμερα, είναι ο Πέδρο Σάντσεθ στην Ισπανία και ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζοχράν Μαμντάνι. Αμφότεροι έχουν αποτελέσει σημεία αναφοράς για την Αριστερά παγκοσμίως εν έτει 2026, καθώς ασκούν εξουσία με σαφές ιδεολογικό πρόσημο και με αιχμηρό λόγο. «Η λογική αυτή σπάει τον συμβιβασμό της προηγούμενης περιόδου, που θέλει να μην ανοίγουν ιδεολογικά ζητήματα, αλλά να γίνεται τεχνοκρατική διαχείριση. Ο Σάντσεθ υποστηρίζει ότι πρέπει να ανοίξουν ιδεολογικά ζητήματα που προκαλούν πολώσεις στην κοινωνία, όπως είναι η μετανάστευση ή η φορολόγηση των πλουσίων, χωρίς απολογητική διάθεση. Ο Σάντσεθ και ο Μαμντάνι επανακτούν τον ιδεολογικό τους χώρο και το κάνουν με ένταση και καθαρότητα, ενώ τα κόμματά τους είχαν γίνει κόμματα του Κέντρου» επισημαίνει μιλώντας στο Int. ο Αντώνης Γαλανόπουλος, συντονιστής έργου του Eteron και διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Από την άλλη, υπάρχει το αντιπαράδειγμα του Κιρ Στάρμερ στο Ηνωμένο Βασίλειο και της Μέτε Φρεντέρικσεν στη Δανία – πολιτικών του χώρου της Κεντροαριστεράς που κυβερνούν στη λογική του «τρίτου δρόμου». Ο Αντώνης Γαλανόπουλος εξηγεί: «Ο Στάρμερ έχει υποχωρήσει από προοδευτικές θέσεις στην προσπάθεια περιορισμού των απωλειών προς την Ακροδεξιά του Φάρατζ, με αποτέλεσμα να νομιμοποιεί τις συντηρητικές θέσεις και να παραχωρεί την ατζέντα. Αντίστοιχο είναι και το παράδειγμα του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Δανίας, που παραμένει μεν στην κυβέρνηση, όμως κατέγραψε πρόσφατα το χαμηλότερο του ποσοστό τα τελευταία 130 χρόνια». Ο πολιτικός επιστήμονας διερωτάται, δε, αν μία πρωθυπουργός (Φρεντέρικσεν) που συνυπογράφει με την ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι επιστολή για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική στην ΕΕ μπορεί να ισχυριστεί ότι κυβερνά στη βάση των προοδευτικών ιδεών.
ΔίλημμαΤον Φεβρουάριο, ο Πέδρο Σάντσεθ έγραφε στους «New York Times»: «Εχει έρθει η ώρα για τους ηγέτες να μιλήσουν καθαρά στους πολίτες για το δίλημμα που αντιμετωπίζουμε. Εμείς, ως δυτικά έθνη, πρέπει να επιλέξουμε μεταξύ της μετατροπής μας σε κλειστές και πτωχευμένες κοινωνίες ή σε ανοιχτές και ευημερούσες. Ανάπτυξη ή υποχώρηση: Αυτές είναι οι δύο επιλογές ενώπιόν μας. Και ως ανάπτυξη, δεν εννοώ μόνο τα υλικά ωφέλη, αλλά και την πνευματική μας εξέλιξη. Οι κυβερνήσεις μπορεί να «αγοράσουν» τη λογική μηδενικού αθροίσματος της Ακροδεξιάς και να καταφύγουν στον απομονωτισμό, τη στέρηση, τον εγωισμό και την παρακμή. Ή μπορούν να αξιοποιήσουν τις ίδιες ακριβώς δυνάμεις που, όχι χωρίς δυσκολίες, επέτρεψαν στις κοινωνίες μας να ευημερούν για αιώνες. Για εμένα, η επιλογή είναι ξεκάθαρη. Και για χάρη της ευημερίας μας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ελπίζω ότι πολλοί άλλοι θα ακολουθήσουν το παράδειγμά μου».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Ωστόσο, ο Αντώνης Γαλανόπουλος υπογραμμίζει ότι το παράδειγμα του Σάντσεθ ή του Μαμντάνι δεν είναι ένα άμεσα εξαγώγιμο προϊόν, αλλά «τρόπος αντίληψης και άσκησης της πολιτικής». «Προϋποθέτει να έχεις έναν ιδεολογικό πυρήνα, να τον υπερασπίζεσαι και να τον εφαρμόζεις στην πολιτική σου, με τρόπο που πείθει ότι είναι αυθεντικός» προσθέτει. Το παράδειγμα του δημάρχου της Νέας Υόρκης δείχνει την πρακτική εφαρμογή της πολιτικής ιδεολογίας. «Αυτοπροσδιορίζεται ως δημοκρατικός σοσιαλιστής και εξηγεί γιατί οι πολιτικές που εφαρμόζει ακολουθούν την ιδεολογία του», αναφέρει ο συντονιστής έργου του Eteron. Φέρνει μάλιστα τη σύγκριση και στο ελληνικό επίπεδο. «Ο Σάντσεθ πάντα – και πριν εκλεγεί πρωθυπουργός – έλεγε πως αντίπαλός του είναι η Δεξιά. Το ίδιο λένε σήμερα στελέχη του ΠΑΣΟΚ και άλλων κομμάτων της Κεντροαριστεράς, δεν φαίνεται να είναι πειστικό για μεγάλη μερίδα πολιτών. Δεν είναι μόνο ζήτημα δήλωσης, αλλά κυρίως αξιοπιστίας. Το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ εμπεριέχει πολλές προοδευτικές πολιτικές, όπως η τετραήμερη εργασία και οι προτάσεις του για το στεγαστικό. Ομως, τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα έχουν θέμα αξιοπιστίας».
Το οξύμωρο είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας αποτέλεσε πριν από κάποια χρόνια έναν αντίστοιχο Μαμντάνι – είχε δημιουργηθεί ακόμα και κόμμα με το όνομά του στην Ιταλία – όμως το άστρο του γρήγορα έσβησε. Μάλιστα, ο επίδοξος «νέος» Σάντσεθ, Ζαν Λικ Μελανσόν, είχε χαρακτηρίσει τον πρωθυπουργό «έναν από τους αθλιότερους πολιτικούς της Ευρώπης». Το παρελθόν του Τσίπρα αποτελεί για εκείνον το ύψιστο εμπόδιο. Μολονότι πολλοί Ελληνες και Ευρωπαίοι είδαν κάποτε σε εκείνον την επαναφορά των προοδευτικών πολιτικών ιδεών στην πρώτη γραμμή, η συνεργασία με τη λαϊκιστική Δεξιά και η αποτυχία του να ασκήσει την πολιτική εξουσία με τόλμη – με εξαίρεση τη Συμφωνία των Πρεσπών – έφερε γρήγορα την απογοήτευση, με την κυριολεκτική της έννοια: την απώλεια της γοητείας. Σήμερα, ως αρχηγός της ΕΛΑΣ, ο Τσίπρας θέλει να επανασυστηθεί στον κόσμο ως κάτι νέο και γοητευτικό. Ομως, το να εντοπίσει κανείς το «νέο» σε αυτήν τη συγκυρία, δεν είναι εύκολο. Θέλει η Ελλάδα έναν Πέδρο Σάντσεθ; Και ακόμα και αν η απάντηση είναι θετική, μπορεί αυτός να είναι ο Τσίπρας;
Σοκ και θλίψη έχει προκαλέσει στην τοπική κοινωνία της Γαστούνης η είδηση του θανάτου ενός 57χρονου άνδρα, ο οποίος εντοπίστηκε νεκρός το απόγευμα του Σαββάτου σε χώρο ποιμνιοστασίου.
Ο άνδρας, που δραστηριοποιούνταν επαγγελματικά ως γεωργός και κτηνοτρόφος, βρέθηκε να φέρει σοβαρό τραύμα στο κεφάλι από κυνηγετικό όπλο. Σύμφωνα με πληροφορίες, συγγενικά του πρόσωπα τον αναζητούσαν επί ώρες, καθώς δεν είχαν καταφέρει να επικοινωνήσουν μαζί του.
Όταν μετέβησαν στο σημείο όπου συνήθιζε να βρίσκεται, τον εντόπισαν χωρίς τις αισθήσεις του και ειδοποίησαν άμεσα τις Αρχές.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Σύμφωνα με το patrisnews, στον τόπο έσπευσαν αστυνομικοί, οι οποίοι απέκλεισαν την περιοχή και ξεκίνησαν τις προβλεπόμενες διαδικασίες για τη διερεύνηση των συνθηκών του περιστατικού. Η υπόθεση εξετάζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενώ τα ακριβή αίτια και οι συνθήκες του θανάτου αναμένεται να διευκρινιστούν μετά την ολοκλήρωση της έρευνας.
Ο 57χρονος διέμενε μαζί με τα αδέλφια του και, σύμφωνα με κατοίκους της περιοχής, διατηρούσε χαμηλό κοινωνικό προφίλ.
Η είδηση του θανάτου του έχει βυθίσει στο πένθος συγγενείς, φίλους και κατοίκους της Γαστούνης. Παράλληλα, κάτοικοι της περιοχής αναφέρουν ότι πριν από αρκετά χρόνια είχε σημειωθεί αντίστοιχη οικογενειακή τραγωδία, γεγονός που εντείνει τη συγκίνηση και τη θλίψη στην τοπική κοινωνία.
Άναψαν τα αίματα στο ΣΕΦ λίγο πριν το τέλος της τρίτης περιόδου, όταν οι Κέντρικ Ναν και Ταϊρίκ Τζόουνς πήγαν να πιαστούν στα χέρια.
Λίγο έλειψε να ξεφύγουν τα πράγματα στο ΣΕΦ. Τρία λεπτά πριν το φινάλε της τρίτης περιόδου και με τον Ολυμπιακό μπροστά στο σκορ με 61-50, ο Κέντρικ Ναν έσπρωξε τον Σάσα Βεζένκοφ εκτός φάσης.
Αμέσως υπήρξε σύρραξη των παικτών, με τον Ταϊρίκ Τζόουνς να μπαίνει στη φάση και να πιάνει από τον λαιμό τον Ναν, προτού επέμβει ο Γκραντ και οι υπόλοιποι παίκτες για να τον απομακρύνουν από το σημείο.
Χιλιάδες θεατές κατέκλυσαν το Σάββατο (13/06) το κέντρο του Λονδίνου για το «Trooping the Colour», τη θεαματική στρατιωτική παρέλαση που σηματοδοτεί κάθε χρόνο τα επίσημα γενέθλια του βασιλιά Καρόλου.
Φέτος, τα βλέμματα ήταν στραμμένα στον Βασιλιά Κάρολο Γ΄, τη Βασίλισσα Καμίλα και τα υπόλοιπα μέλη της βασιλικής οικογένειας, που συγκεντρώθηκαν στο μπαλκόνι του Παλατιού του Μπάκιγχαμ.
Στο πλευρό του Βασιλιά και της Βασίλισσας βρέθηκαν ο Πρίγκιπας και η Πριγκίπισσα της Ουαλίας με τα τρία παιδιά τους. Ο Πρίγκιπας Λούις, γνωστός για τις αυθόρμητες στιγμές του σε δημόσιες εμφανίσεις, αυτή τη φορά ήταν πιο συγκρατημένος, συνομιλώντας με τους γονείς του καθώς τα αεροσκάφη πετούσαν πάνω από το παλάτι.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Η παρουσία της βασιλικής οικογένειας στο μπαλκόνι είχε έντονο συμβολισμό, καθώς ο Βασιλιάς Κάρολος στάθηκε δίπλα στον Πρίγκιπα Ουίλιαμ και τον Πρίγκιπα Τζορτζ, τους δύο επόμενους στη γραμμή διαδοχής του βρετανικού θρόνου.
Με άμαξα στο Horse Guards ParadeΚάτω από λαμπερό ήλιο, ο Βασιλιάς Κάρολος και η Βασίλισσα Καμίλα έφτασαν με ανοιχτή άμαξα στο Horse Guards Parade, περνώντας μπροστά από το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί κατά μήκος της διαδρομής από το Παλάτι του Μπάκιγχαμ και το The Mall.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Το Trooping the Colour αντλεί το όνομά του από τα Colours, δηλαδή τις σημαίες που αντιπροσωπεύουν τα διαφορετικά συντάγματα του βρετανικού στρατού. Στη φετινή τελετή συμμετείχαν περισσότεροι από 1.400 στρατιωτικοί, 200 άλογα και 400 μουσικοί, σε ένα από τα μεγαλύτερα βασιλικά και στρατιωτικά θεάματα της χρονιάς στη Βρετανία.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Reuters/Chris J. Ratcliffe
Κάθε χρόνο παρελαύνει η σημαία διαφορετικού συντάγματος. Φέτος, η τιμή ανήκε στους Grenadier Guards, με τον Βασιλιά Κάρολο να εμφανίζεται με τη στολή του συντάγματος, η οποία φέρει το μονόγραμμα της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄. Ο ίδιος έφερε δέκα μετάλλια, ανάμεσά τους το μετάλλιο της στέψης της Ελισάβετ Β΄ (1953) και το μετάλλιο του Πλατινένιου Ιωβηλαίου (2022).
Η Βασίλισσα Καμίλα, Συνταγματάρχης των Grenadier Guards, επέλεξε εμφάνιση εμπνευσμένη από το σύνταγμα. Φόρεσε κόκκινο φόρεμα-στολή σχεδιασμένο από τη Fiona Clare, ενώ το σύνολο συμπλήρωναν μαύρος μπερές με λευκό φτερό και το έμβλημα των Grenadier Guards, δημιουργία του Phillip Treacy.
Ξεχωριστή παρουσία στην τελετή είχε ο ανθυπολοχαγός Alec Goschen, ο οποίος μετέφερε τη σημαία των Grenadier Guards στο Horse Guards Parade. Με ύψος 2,01 μέτρα και φορώντας το παραδοσιακό bearskin, ξεχώριζε ανάμεσα στους στρατιώτες, φτάνοντας περίπου τα 2,59 μέτρα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Reuters/Chris J. Ratcliffe
Μετά την ολοκλήρωση της παρέλασης, αποδόθηκαν τιμές στον βασιλιά, ενώ ακολούθησε κανονιοβολισμός 41 βολών από το The King’s Troop Royal Horse Artillery. Στη συνέχεια, ο Κάρολος επιθεώρησε τα στρατεύματα, προτού η σημαία του συντάγματος περάσει μέσα από τις γραμμές των φρουρών, όπως προβλέπει το τελετουργικό.
Αεροσκάφη της Βασιλικής Αεροπορίας πραγματοποίησαν εντυπωσιακή αεροπορική επίδειξη πάνω από το Παλάτι του Μπάκιγχαμ, υπό το βλέμμα των μελών της βασιλικής οικογένειας.
Ο Βασιλιάς οδήγησε κατόπιν τους φρουρούς πίσω στο Παλάτι του Μπάκιγχαμ, όπου πραγματοποιήθηκε ακόμη ένας επίσημος χαιρετισμός.
Η συγκινητική απουσία της Ciara SullivanΠίσω από τη λαμπρότητα της τελετής υπήρχε και μια συγκινητική απουσία για τις βρετανικές ένοπλες δυνάμεις. Η Lance Bombardier Ciara Sullivan επρόκειτο να συμμετάσχει στο φετινό Trooping the Colour, όμως έχασε τη ζωή της τον Μάιο, έπειτα από πτώση από το άλογό της κατά τη διάρκεια του Royal Windsor Horse Show.
Τις εβδομάδες που προηγήθηκαν της τελετής, στρατιώτες του The King’s Troop Royal Horse Artillery απέτισαν φόρο τιμής στη μνήμη της μέσα από εκδηλώσεις και προετοιμασίες για την παρέλαση του Σαββάτου.
Υπάρχουν φωνές που, με έναν παράξενο τρόπο, γίνονται κομμάτι της συλλογικής μνήμης. Φωνές που δεν χρειάζεται να συστηθούν. Τις ακούς και αμέσως ανασύρονται εικόνες: ένα κοπάδι ελεφάντων που διασχίζει σκονισμένες εκτάσεις στην Αφρική, μια φάλαινα που αναδύεται μέσα σε ατμούς από τα βάθη της παγωμένης θάλασσας, ένας λεμούριος που πηδά μέσα από τη βροχή της Μαδαγασκάρης, ένα ιγκουάνα που τρέχει πανικόβλητο να σωθεί από δεκάδες φίδια. Για περισσότερες από επτά δεκαετίες, η φωνή του Ντέιβιντ Ατένμπορο συνόδευσε τις εικόνες του φυσικού κόσμου όσο καμία άλλη στην ιστορία της τηλεόρασης. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της διαδρομής του: ότι κατάφερε να γίνει ο πιο αναγνωρίσιμος αφηγητής της φύσης σε έναν πλανήτη που, όσο περνούσαν τα χρόνια, απομακρυνόταν ολοένα περισσότερο από αυτήν.
Πριν από λίγες ημέρες έκλεισε τα εκατό του χρόνια. Πλέον, ο σερ Ντέιβιντ Ατένμπορο δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένας εμβληματικός παρουσιαστής ντοκιμαντέρ. Θεωρείται μία από τις σημαντικότερες δημόσιες μορφές στην ιστορία της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης. Ενας άνθρωπος που δεν περιορίστηκε στο να κινηματογραφεί τη ζωή πάνω στη Γη, αλλά συνέβαλε καθοριστικά στο να αλλάξει η σχέση εκατομμυρίων ανθρώπων με τον ίδιο τον πλανήτη.
Και ίσως να μην υπήρχε καταλληλότερη στιγμή για να αποτιμηθεί το έργο του από αυτή τη συμβολική επέτειο των εκατό χρόνων. Επειδή η ιστορία του Ατένμπορο δεν είναι απλώς η ιστορία μιας μακράς τηλεοπτικής καριέρας. Είναι η ιστορία της μεταμόρφωσης της ανθρώπινης ματιάς απέναντι στη φύση. Από την εποχή της κατάκτησης και της αφέλειας στην εποχή της αγωνίας και της ευθύνης.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Ο Ντέιβιντ Φρέντερικ Ατένμπορο γεννήθηκε στις 8 Μαΐου 1926 στο Δυτικό Λονδίνο. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η γνώση και η επιστήμη θεωρούνταν αυτονόητο κομμάτι της καθημερινότητας. Ο πατέρας του ήταν διευθυντής πανεπιστημίου και το σπίτι τους έμοιαζε συχνά περισσότερο με μικρό μουσείο φυσικής ιστορίας. Ο μικρός Ντέιβιντ περνούσε ώρες συλλέγοντας απολιθώματα, πέτρες, έντομα και οστά ζώων. Υπήρχε ήδη μέσα του εκείνη η σχεδόν παιδική λαχτάρα να κατανοήσει τον κόσμο μέσα από την παρατήρηση.
Δεν ήταν παιδί θορυβώδες, ούτε εξωστρεφές. Οσοι τον γνώρισαν αργότερα μιλούσαν συχνά για έναν άνθρωπο συγκρατημένο, σχεδόν ντροπαλό. Και ίσως ακριβώς αυτή η εσωτερικότητα να του επέτρεψε να καλλιεργήσει μια βαθιά σχέση με τη λεπτομέρεια. Ο Ατένμπορο δεν εντυπωσιαζόταν από τη φύση μόνο στα μεγάλα της θεάματα. Τον συγκινούσε εξίσου η κίνηση ενός εντόμου πάνω σε ένα φύλλο, η δομή ενός λουλουδιού, ο τρόπος με τον οποίο ένα πουλί χτίζει τη φωλιά του.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Σπούδασε φυσικές επιστήμες στο Κέιμπριτζ, σε μια Ευρώπη που έβγαινε τραυματισμένη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά τη στρατιωτική του θητεία στο Βασιλικό Ναυτικό, βρέθηκε σχεδόν τυχαία στο BBC. Η τηλεόραση εκείνη την εποχή ήταν ακόμη φρέσκο μέσο ενημέρωσης. Τα ντοκιμαντέρ φυσικής ιστορίας ήταν περιορισμένα, στατικά, σχεδόν εκπαιδευτικά φιλμάκια χωρίς αφηγηματική φιλοδοξία. Ο Ατένμπορο κατάλαβε πολύ νωρίς ότι υπήρχε ένας εντελώς διαφορετικός δρόμος.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Δεν ήθελε απλώς να δείχνει ζώα. Ηθελε να αφηγείται ιστορίες ζωής. Το «Zoo Quest», που ξεκίνησε το 1954, αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη τομή. Σε μια εποχή που τα μεγάλα ταξίδια ήταν ακόμη σπάνια, ο Ατένμπορο ταξίδευε στην Αφρική, στην Ασία, στη Γουιάνα, στην Ινδονησία και στη Μαδαγασκάρη μεταφέροντας στους τηλεθεατές εικόνες από κόσμους σχεδόν άγνωστους. Σήμερα ορισμένα στοιχεία εκείνης της περιόδου μοιάζουν παρωχημένα – τότε ήταν ακόμη συνηθισμένο να αιχμαλωτίζονται ζώα για ζωολογικούς κήπους –, όμως ο ίδιος ο Ατένμπορο αργότερα αναγνώρισε δημόσια ότι η σχέση του ανθρώπου με την άγρια φύση έπρεπε να αλλάξει ριζικά. Και άλλαξε και ο ίδιος μαζί της.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Η πραγματική του κληρονομιά άρχισε να χτίζεται τη δεκαετία του ’70. «Η ζωή στη Γη» (Life on Earth), που προβλήθηκε το 1979, θεωρείται ακόμη και σήμερα ένα από τα σημαντικότερα τηλεοπτικά έργα όλων των εποχών. Δεν ήταν απλώς ένα ντοκιμαντέρ για τη φύση. Ηταν μια κολοσσιαία αφήγηση για την εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη. Γυρισμένο σε δεκάδες χώρες, με πρωτοφανή κινηματογραφική φιλοδοξία, έδειξε ότι η επιστήμη μπορούσε να γίνει συναρπαστική χωρίς να χάνει τη σοβαρότητά της.
Η περίφημη σκηνή με τους γορίλλες της Ρουάντας παραμένει εμβληματική. Ο Ατένμπορο ξαπλώνει στο έδαφος και ένα γοριλλάκι αρχίζει να παίζει μαζί του τραβώντας τα ρούχα και τα μαλλιά του. Η εικόνα δεν ήταν εντυπωσιακή επειδή ένας άνθρωπος βρέθηκε κοντά σε άγρια ζώα. Ηταν εντυπωσιακή επειδή κατέρριπτε ένα ψυχολογικό σύνορο. Εκατομμύρια τηλεθεατές ένιωσαν ότι αυτά τα πλάσματα δεν είναι τέρατα της ζούγκλας, αλλά όντα με προσωπικότητα, περιέργεια και συναίσθημα.
Από εκείνη τη στιγμή, ο Ατένμπορο άρχισε να διαμορφώνει μια εντελώς νέα τηλεοπτική γλώσσα. «Ο ζωντανός πλανήτης» (The Living Planet), «Η ζωή στην κατάψυξη» (Life in the Freezer), «Η ζωή των πουλιών» (The Life of Birds), «Ο γαλάζιος πλανήτης» (The Blue Planet), ο «Παγωμένος πλανήτης» (Frozen Planet) και οι «Δυναστείες» (Dynasties) δεν ήταν απλώς επιτυχημένες σειρές. Ηταν σταθμοί στην ιστορία της οπτικοακουστικής αφήγησης.
Αντιμετώπιζε πάντοτε την τεχνολογία σαν μέσο προσέγγισης της φύσης. Ηταν από τους πρώτους που αξιοποίησαν συστηματικά κινηματογράφηση υψηλής ανάλυσης, ειδικές υποβρύχιες κάμερες, drones, θερμική απεικόνιση και εξαιρετικά αργή κίνηση για να αποκαλύψει συμπεριφορές ζώων που μέχρι τότε κανείς δεν είχε δει. Οχι για εντυπωσιασμό, αλλά επειδή πίστευε ότι όσο πιο κοντά έρχεται ο άνθρωπος στη φύση, τόσο περισσότερο τη σέβεται. Και σε αυτό ακριβώς στηρίχθηκε ολόκληρη η φιλοσοφία του.
«Κανείς δεν θα προστατεύσει αυτό που δεν αγαπά. Και κανείς δεν θα αγαπήσει κάτι που δεν γνωρίζει». Η φράση αυτή επανέρχεται συχνά στις δημόσιες παρεμβάσεις του και συνοψίζει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν το έργο του. Δεν πιστεύει ότι η περιβαλλοντική συνείδηση χτίζεται με ηθικολογίες. Πιστεύει ότι γεννιέται μέσα από τη συγκίνηση.
Γι’ αυτό και τα ντοκιμαντέρ του δεν έμοιαζαν ποτέ ψυχρά ή ακαδημαϊκά. Είχαν δραματουργία, ρυθμό, χιούμορ, αγωνία. Η φύση παρουσιαζόταν ως κόσμος γεμάτος ιστορίες. Μια πολική αρκούδα που παλεύει να επιβιώσει. Ενας πιγκουίνος που διασχίζει χιλιόμετρα πάγου για να φτάσει στο μικρό του. Ενα πουλί που χορεύει για να βρει ταίρι. Ο Ατένμπορο έβλεπε τη ζωή σαν αφήγηση και αυτό ακριβώς έκανε εκατομμύρια ανθρώπους να συνδεθούν με πλάσματα που δεν θα συναντούσαν ποτέ από κοντά.
Ομως, όσο περνούσαν τα χρόνια, ο τόνος των έργων του άλλαζε. Ο νεαρός φυσιοδίφης που ταξίδευε σε έναν πλανήτη ο οποίος φαινόταν ανεξάντλητος, μετατράπηκε σταδιακά σε έναν ηλικιωμένο αφηγητή που παρακολουθεί τη φθορά αυτού του κόσμου. Είχε δει με τα μάτια του την αποψίλωση τροπικών δασών, την εξολόθρευση πληθυσμών άγριων ζώων, την κατάρρευση οικοσυστημάτων, την καταστροφή των κοραλλιογενών υφάλων, το λιώσιμο των πάγων. Και τότε η φωνή του άρχισε να αποκτά έναν διαφορετικό τόνο. Οχι μόνο θαυμασμού, αλλά και ανησυχίας.
«Αν καταστρέψουμε τη φύση, καταστρέφουμε τους εαυτούς μας», είπε σε μία από τις πιο γνωστές ομιλίες του. Και σε άλλη παρέμβασή του προειδοποίησε: «Αυτό που κάνουμε τώρα και μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια θα επηρεάσει το μέλλον της ζωής στη Γη περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στην ανθρώπινη ιστορία».
Η επίδρασή του στην παγκόσμια περιβαλλοντική συνείδηση υπήρξε τεράστια. Ειδικά μετά το ντοκιμαντέρ «Γαλάζιος πλανήτης II», οι εικόνες πλαστικής ρύπανσης στους ωκεανούς προκάλεσαν σοκ στη διεθνή κοινή γνώμη. Στη Βρετανία, μάλιστα, αναλυτές μίλησαν για το λεγόμενο «Attenborough effect»: μια θεαματική αλλαγή στη στάση της κοινωνίας απέναντι στα πλαστικά μιας χρήσης. Η πολιτική συζήτηση μετατοπίστηκε, οι επιχειρήσεις πιέστηκαν να αλλάξουν πρακτικές και η περιβαλλοντική ατζέντα απέκτησε νέο επείγοντα χαρακτήρα.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι ο Ατένμπορο δεν μίλησε ποτέ σαν επαγγελματίας ακτιβιστής. Η δύναμή του προερχόταν από κάτι βαθύτερο: από τη μαρτυρία. Είχε δει τον κόσμο να αλλάζει επί εβδομήντα χρόνια. Και μιλούσε ως αυτόπτης μάρτυρας μιας απώλειας.
Στο «A Life on Our Planet», ίσως το πιο προσωπικό έργο της ζωής του, αντιμετώπισε σχεδόν τη δική του βιογραφία σαν χρονικό της περιβαλλοντικής καταστροφής. Η ταινία λειτουργεί σαν απολογισμός ενός ανθρώπου που αφιέρωσε τη ζωή του στην καταγραφή της φύσης και τώρα βλέπει μεγάλο μέρος αυτής της ομορφιάς να απειλείται.
Κι όμως, ακόμη και τότε, δεν εγκατέλειψε ποτέ την ελπίδα. «Η φύση μπορεί να ανακάμψει. Αν της δώσουμε την ευκαιρία». Αυτή η πεποίθηση διατρέχει ολόκληρο το ύστερο έργο του. Ο Ατένμπορο δεν πίστεψε ποτέ ότι ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να καταστρέφει. Πίστευε ότι διαθέτει και τη δυνατότητα της φροντίδας. Δεν μας έμαθε μόνο να θαυμάζουμε τον πλανήτη. Μας έμαθε να αισθανόμαστε υπεύθυνοι γι’ αυτόν.
Σε έναν κόσμο υπερβολής, θορύβου και διαρκούς αυτοπροβολής, ο σερ Ντέιβιντ Ατένμπορο παρέμεινε πάντα ένας ήρεμος άνθρωπος που στεκόταν στην άκρη της εικόνας αφήνοντας πρωταγωνιστή τον φυσικό κόσμο. Κι ίσως γι’ αυτό έγινε τόσο σημαντικός. Επειδή ποτέ δεν προσπάθησε να είναι ο ήρωας της ιστορίας. Προσπάθησε μόνο να μας πείσει ότι η ιστορία της ζωής πάνω στη Γη είναι πολύ πιο συναρπαστική από οποιοδήποτε ανθρώπινο δράμα. Και τώρα, στα εκατό του χρόνια, μοιάζει σχεδόν με τον τελευταίο μεγάλο αφηγητή μιας εποχής όπου η γνώση συνδυαζόταν ακόμη με τη σοβαρότητα, την ταπεινότητα και το πραγματικό δέος απέναντι στον κόσμο. Εναν κόσμο που εκείνος πέρασε έναν ολόκληρο αιώνα προσπαθώντας να μας μάθει να τον κοιτάζουμε καλύτερα.
Το τηλεσκόπιο James Webb προσφέρει νέα, αποκαλυπτικά δεδομένα που ενδέχεται να λύσουν το μυστήριο των λεγόμενων «μικρών κόκκινων κουκκίδων» – φωτεινών σημείων που προέρχονται από την αυγή του σύμπαντος.
Οι παρατηρήσεις, υπό την καθοδήγηση του Βασίλι Κοκόρεφ, ενισχύουν την υπόθεση ότι πρόκειται για υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες περιβαλλόμενες από πυκνό νέφος μερικώς ιονισμένου αερίου, αλλάζοντας τα δεδομένα για τη γέννηση των πρώτων γαλαξιών.
Οι μυστηριώδεις αυτές «κουκκίδες», που εντοπίστηκαν για πρώτη φορά το 2022, έχουν προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα. Χάρη στις δυνατότητες του Διαστημικού Τηλεσκοπίου James Webb (JWST), οι ερευνητές διαθέτουν πλέον φάσματα και εικόνες που φωτίζουν την προέλευσή τους και ανοίγουν νέους δρόμους στην κατανόηση της πρώιμης κοσμικής ιστορίας.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Astrophysical Journal, ομάδα αστρονόμων από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, με επικεφαλής τον Κοκόρεφ, παρουσίασε τα ευρήματά της για τη μικρή κόκκινη κουκκίδα GLIMPSE-17775. Τα δεδομένα του JWST ενισχύουν το σενάριο BH*, σύμφωνα με το οποίο οι κουκκίδες είναι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες «τυλιγμένες» σε πυκνό νέφος μερικώς ιονισμένου αερίου.
Το JWST και η ανακάλυψη του GLIMPSE-17775Η παρατήρηση του GLIMPSE-17775 από το JWST αποτελεί τη βαθύτερη φασματική απεικόνιση μικρής κόκκινης κουκκίδας μέχρι σήμερα. Το αντικείμενο, ηλικίας περίπου 12 δισεκατομμυρίων ετών, γεννήθηκε μόλις 1,8 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.
Η ανακάλυψη έγινε τυχαία, καθώς το τηλεσκόπιο παρατηρούσε το γαλαξιακό σμήνος Abell S1063. Το φαινόμενο του βαρυτικού φακού επέτρεψε στο JWST να καταγράψει εξαιρετικά λεπτομερή φάσματα, αποκαλύπτοντας 40 φασματικές γραμμές – ένα επίτευγμα που αντιστοιχεί σε ώρες παρατηρήσεων.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });«Όταν είδαμε το φάσμα για πρώτη φορά, ήταν σαν να είχαμε όλα τα κομμάτια ενός παζλ σκορπισμένα στο πάτωμα», δήλωσε ο Κοκόρεφ, περιγράφοντας τη διαδικασία ανάλυσης των δεδομένων. «Μαζέψαμε κάθε κομμάτι και αρχίσαμε να συνθέτουμε την εικόνα· κάποια στιγμή όλα άρχισαν να ταιριάζουν».
Ερμηνεύοντας τις Μικρές Κόκκινες ΚουκκίδεςΟι μικρές κόκκινες κουκκίδες εμφανίστηκαν περίπου 600 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη και αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους γρίφους της σύγχρονης αστροφυσικής. Ανάμεσα στις θεωρίες που έχουν προταθεί, το σενάριο της μαύρης τρύπας κερδίζει ολοένα και περισσότερη υποστήριξη.
«Η επιστημονική κοινότητα φαίνεται να συγκλίνει στην άποψη ότι οι μικρές κόκκινες κουκκίδες μπορούν να εξηγηθούν μέσω μοντέλων άστρων-μαύρων τρυπών», σημείωσε ο Κοκόρεφ. «Με το GLIMPSE-17775 μπορούμε πλέον να ελέγξουμε αυτά τα μοντέλα χάρη στο εξαιρετικά λεπτομερές φάσμα που διαθέτουμε».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Τα δεδομένα δείχνουν μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη μαύρη τρύπα, καλυμμένη από πυκνό κουκούλι αερίου που επανεπεξεργάζεται το φως της. Οι γραμμές ηλίου, οξυγόνου και υδρογόνου που εντοπίστηκαν, δεν ταιριάζουν με μοντέλα απλού περιστρεφόμενου νέφους, αλλά συνδέονται με φαινόμενα σκέδασης ηλεκτρονίων, χαρακτηριστικά ενός πυκνού στρωματοποιημένου περιβάλλοντος.
Επιπλέον, οι 16 γραμμές σιδήρου υποδηλώνουν ισχυρή πηγή ενέργειας — πιθανότατα μια μαύρη τρύπα σε φάση ταχείας προσαύξησης. Στο φάσμα παρατηρήθηκαν επίσης απορρόφηση ηλίου και φθορισμός, ενδείξεις μιας πανίσχυρης πηγής ενέργειας εγκλωβισμένης μέσα στο νέφος.
Τα επόμενα βήματαΑν και το JWST δεν εντόπισε εκπομπές ακτίνων Χ, κάτι που δικαιολογείται από την απορρόφησή τους στο σενάριο BH*, οι παρατηρήσεις συνεχίζονται. Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble βοήθησε να εξηγηθεί η απουσία του χαρακτηριστικού «άλματος Balmer», αποκαλύπτοντας την παρεμβολή ενός γαλαξία-ξενιστή.
«Όλα ταιριάζουν, τίποτα δεν είναι χαλασμένο, και αυτό κάνει το παζλ του σύμπαντός μας ακόμη πιο όμορφο», δήλωσε ο Κοκόρεφ. «Ανυπομονώ να μάθω τι τροφοδοτεί τις κεντρικές μηχανές των μικρών κόκκινων κουκκίδων· ίσως σε λίγα χρόνια να έχουμε την οριστική απάντηση».
Ισχυρή κεραυνική δραστηριότητα προκλήθηκε σήμερα, Σάββατο (13/6), με τουλάχιστον πέντε πυρκαγιές σε διαφορετικές δασικές περιοχές της χώρας, σύμφωνα με ενημέρωση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.
Οι εστίες εντοπίστηκαν στον Σχίνο Κορινθίας, όπου η φωτιά τέθηκε υπό έλεγχο, στη Σκαλωσιά Κορινθίας, στα Μέθανα Αργολίδας – όπου ξέσπασαν δύο πυρκαγιές που οριοθετήθηκαν – καθώς και στη Θήβα, όπου επίσης η κατάσταση έχει οριοθετηθεί.
Η άμεση κινητοποίηση των πυροσβεστικών δυνάμεων απέτρεψε την εξάπλωση των μετώπων, περιορίζοντας τις ζημιές και προστατεύοντας τις γύρω περιοχές.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, το ΕΣΚΕΔΙΚ διατηρούσε συνεχή εικόνα της κατάστασης μέσω drone, το οποίο παρείχε δεδομένα τόσο από οπτική όσο και από θερμική κάμερα.
Στην κατάσβεση συμμετέχουν συνολικά 45 πυροσβέστες, με τη συνδρομή τεσσάρων ομάδων πεζοπόρων τμημάτων και 16 οχημάτων, ενώ από αέρος επιχειρούν οκτώ αεροσκάφη και επτά ελικόπτερα.
Όπως επισημαίνει η Πυροσβεστική, από τα περιστατικά δεν υπήρξε απειλή για κατοικίες ή κρίσιμες υποδομές.
Μία φαινομενικά ανέμελη στιγμή μετατράπηκε σε τραγωδία στη Νέα Υόρκη, όταν ένας 12χρονος μαθητής έχασε τη ζωή του καταπίνοντας ένα ντόνατ. Το περιστατικό έχει προκαλέσει σοκ και έντονη ανησυχία στις τοπικές αρχές και την εκπαιδευτική κοινότητα.
Οι αστυνομικές αρχές εξετάζουν εάν ο θάνατος του παιδιού συνδέεται με το «One-Bite Challenge» του TikTok, μια διαδικτυακή πρόκληση που ενθαρρύνει τους συμμετέχοντες να καταναλώνουν υπερβολικά μεγάλες ποσότητες φαγητού σε μία μόνο μπουκιά. Το φαινόμενο έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις διεθνώς, καθώς θεωρείται επικίνδυνο για τη σωματική ακεραιότητα των χρηστών.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})«Λόγω της ασυνήθιστης φύσης του θανάτου, η Αστυνομία ξεκίνησε πλήρη έρευνα. Θα εξετάσουν και το ιατρικό του παρελθόν, εάν είχε αλλεργίες και αν συνετέλεσε στον θάνατό του κάποιο ιατρικό θέμα που τυχόν είχε», μετέδωσε το CBS.
Σημειώνεται ότι, το παιδί βρισκόταν στον σχολικό χώρο όταν παρουσίασε έντονα συμπτώματα πνιγμού, ενώ κατευθυνόταν προς την τάξη του. Παρά τις προσπάθειες των παρευρισκομένων και των διασωστών, ο 12χρονος δεν κατάφερε να κρατηθεί στη ζωή.
Ο τραγικός χαμός του μαθητή αναζωπυρώνει τη συζήτηση γύρω από τις επικίνδυνες διαδικτυακές προκλήσεις που υπόσχονται στιγμιαία δημοσιότητα στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποβούν μοιραίες.
«Η Ισπανία είναι κόρη της μετανάστευσης και δεν θα γίνει μητέρα της ξενοφοβίας» δήλωσε εμφατικά ο Πέδρο Σάντσεθ από το βήμα του συνεδρίου της Παγκόσμιας Προοδευτικής Κινητοποίησης (Global Progressive Mobilisation) που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο στη Βαρκελώνη. Με αυτή την… τολμηρή τοποθέτηση, ο ισπανός πρωθυπουργός υπερασπίστηκε την πολιτική του για τη νομιμοποίηση 500.000 παράτυπων μεταναστών που ζούσαν στην Ισπανία ήδη για τουλάχιστον 5 μήνες πριν από την 31η Δεκεμβρίου 2025. Η κίνηση της ισπανικής κυβέρνησης έρχεται σε ευθεία αντιπαράθεση με την επικρατούσα λογική «σκληρών συνόρων» και αυστηρής μεταναστευτικής πολιτικής των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών – αλλά και της ίδιας της ΕΕ.
Είναι η πρώτη φορά από τη μεταναστευτική κρίση του 2015, που παρουσιάζεται από κυβέρνηση μια εναλλακτική πρόταση για τη μετανάστευση – και μάλιστα «ανερυθρίαστα», χωρίς να συνοδεύεται από μια απολογία προς τα συντηρητικά στρώματα της κοινωνίας, για τα οποία η μετανάστευση έχει αναχθεί σε ταυτοτικό ζήτημα. Η κυβέρνηση του Σάντσεθ δέχθηκε έντονη κριτική για αυτήν την απόφαση, ειδικά από το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ) και το ακροδεξιό Vox. Το ΡΡ προέβαλε την αντίθεσή του σε νομική βάση, κάνοντας λόγο για «επιβράβευση» παράνομα εισελθέντων μεταναστών και για το ενδεχόμενο η πολιτική αυτή να λειτουργήσει ως θέλγητρο για νέους μετανάστες προς την Ισπανία. Από τη μεριά του, το Vox μίλησε για «εισβολή» και για «ισλαμοποίηση» της χώρας.
Η ρητορική αυτή υιοθετήθηκε και αναπτύχθηκε περαιτέρω από άτομα εκτός Ισπανίας, όπως ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας Ιλον Μασκ, ο οποίος αναδημοσίευσε στο Χ ανάρτηση που υποστήριζε ότι η νομιμοποίηση των μεταναστών ήταν μια προσπάθεια εκλογικής χειραγώγησης. Ομως, η νομοθετική ρύθμιση δεν συνεπάγεται εκλογικά δικαιώματα για τους «νομιμοποιημένους» μετανάστες, αλλά τους παρέχει άδεια διαμονής και εργασίας, καθώς και πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες (π.χ. κοινωνική ασφάλιση, νοσοκομεία) για ένα έτος, στο πέρας του οποίου η άδεια μπορεί να ανανεωθεί. «Ο Αρης μπορεί να περιμένει. Η ανθρωπότητα όχι» ήταν η απάντηση του Πέδρο Σάντσεθ στον Μασκ, που είναι θερμός υποστηρικτής του εποικισμού του γειτονικού μας πλανήτη.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Δημογραφικό και οικονομίαΠέρα από την πολιτική αντιπαράθεση που προκάλεσε, η πολιτική της ισπανικής κυβέρνησης έχει ως στόχο και την αντιμετώπιση του δημογραφικού. Η Ισπανία – όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη – βλέπει τον πληθυσμό της να γερνά, καθώς ο αριθμός γεννήσεων ανά γυναίκα ήταν 1,16 το 2022. Ωστόσο, αντιστέκεται στην τάση της μείωσης του πληθυσμού της χάρη στη μεταναστευτική της πολιτική, με το ισοζύγιο της μετανάστευσης να είναι θετικό από το 2016 και έπειτα, ενώ τα τελευταία χρόνια η τάση αυτή είναι έντονα αυξητική. Το 2022, εγκαταστάθηκαν στην Ισπανία 727 χιλιάδες περισσότεροι άνθρωποι από αυτούς που έφυγαν και το 2023 ήταν 642 χιλιάδες περισσότεροι.
Στην οικονομική της διάσταση, η μετανάστευση συνοδεύεται ιστορικά από θετικά αποτελέσματα στην παραγωγή και την ευημερία των πολιτών. «Η πολιτική νομιμοποίησης μεταναστών στην Ισπανία έχει σαφέστατα οικονομική λογική» λέει στο Int. ο κοσμήτορας της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, Γρηγόρης Ζαρωτιάδης. «Το κεντρικό επιχείρημα δεν είναι άλλο από τον εμπλουτισμό του εγχώριου ανθρωπίνου δυναμικού και η δυνητική ανάπτυξη, σε εύλογο χρονικό διάστημα, σχέσεων οικονομικής (και όχι μόνο) συνεργασίας με τις περιοχές από τις οποίες προέρχονται οι μετανάστες-ριες, η οποία ενισχύει την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας οικονομίας».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });«Οπως προκύπτει από τις μελέτες που έχουν δημοσιευθεί στα κορυφαία ακαδημαϊκά περιοδικά, η σχέση μετανάστευσης και οικονομίας σε Ευρώπη και ΗΠΑ είναι συνολικά θετική ή ουδέτερη» επισημαίνει από τη μεριά του ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος, διευθυντής ερευνών του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) και υποψήφιος διδάκτωρ του ΠΑΜΑΚ. Οπως εξηγεί, η μετανάστευση έχει θετικό αντίκτυπο στην οικονομία υπό την προϋπόθεση η μεταναστευτική πολιτική να εξασφαλίζει την πρόσβαση στην εργασία. «Ως προς την επίδραση στην παραγωγικότητα, σχετική μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Review of Income and Wealth δείχνει ότι η οικονομική μετανάστευση συσχετίζεται με την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας» προσθέτει.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για όλες τις κατηγορίες μεταναστών. Οπως λέει στο Int. ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος, το αποτέλεσμα είναι θετικό όταν μιλάμε για επιστημονικά καταρτισμένους μετανάστες με υψηλές δεξιότητες, είναι θετικό ή ουδέτερο για όσους έχουν μέτριο επίπεδο δεξιοτήτων και αρνητικό για τους ανειδίκευτους μετανάστες. «Οταν δεν έχεις νόμιμες οδούς μετανάστευσης, προσελκύεις κυρίως μετανάστες με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Αυτοί δεν έχουν θετική επίπτωση στην οικονομία – όπως συμβαίνει βέβαια και με τους γηγενείς με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων» εξηγεί. Προσθέτει μάλιστα ότι μεταξύ των γηγενών χαμηλών δεξιοτήτων και των μεταναστών χαμηλών δεξιοτήτων δημιουργείται και ανταγωνισμός στην αγορά εργασίας, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει κοινωνική αντίδραση. «Αν υπάρχουν νόμιμες οδοί μετανάστευσης, τότε το αποτέλεσμα είναι θετικότερο, καθώς έτσι προσελκύονται περισσότεροι μετανάστες υψηλών δεξιοτήτων. Επομένως, το ιδανικό θα ήταν να υπάρχουν νόμιμες οδοί μετανάστευσης και πολιτικές ένταξης στην αγορά εργασίας» σημειώνει συμπερασματικά.
Η κοινωνική αντίδραση στη μετανάστευση εστιάζει συνήθως στο ζήτημα της εγκληματικότητας. Συχνά, οι πολέμιοι της μετανάστευσης παραθέτουν στατιστικές που δείχνουν ότι οι μετανάστες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εγκληματήσουν σε σχέση με τον γηγενή πληθυσμό. Ωστόσο, ο ερευνητής του ΚΕΦΙΜ εξηγεί ότι από τις έρευνες δεν προκύπτει ότι η μετανάστευση συσχετίζεται θετικά με την εγκληματικότητα όταν συγκρίνονται ίδιες κατηγορίες ατόμων. Το πιο σύνηθες προφίλ μετανάστη στην Ευρώπη είναι άνδρες 20-40 ετών. Οταν αυτοί συγκριθούν με τους αντίστοιχους γηγενείς (άνδρες 20-40 ετών από χαμηλά οικονομικά στρώματα), τότε η πιθανότητα τέλεσης εγκλήματος είναι περίπου ίδια. Ρόλο στην ανάπτυξη του αντιμεταναστευτικού αφηγήματος παίζουν και τα ΜΜΕ. Σχετικές μελέτες στη Γερμανία δείχνουν ότι τα ΜΜΕ – ανεξαρτήτως ιδεολογικής κατεύθυνσης – υπερτονίζουν συστηματικά την καταγωγή εγκληματιών όταν δεν είναι Γερμανοί.
«Οι μετανάστες έχουν το μεγαλύτερο κόστος αν εγκληματήσουν, καθώς απειλούνται με απέλαση» επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος και προσθέτει ότι όταν οδηγούνται στην εγκληματικότητα, συνήθως οφείλεται στη μη πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας. «Ερευνες από το London School of Economics (LSE) και το University College London (UCL) έδειξαν ότι η άφιξη στο Ηνωμένο Βασίλειο μεγάλου αριθμού οικονομικών μεταναστών από την Ανατολική Ευρώπη μετά το 2004 δεν αύξησε τη βία. Τα στοιχεία οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι διαφορές οφείλονται κυρίως στις άνισες ευκαιρίες απασχόλησης».
Στην ΕλλάδαΟι θετικές επιπτώσεις της μετανάστευσης στην οικονομία σκιαγραφούνται άλλωστε και από τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) Γιάννη Στουρνάρα στην ετήσια έκθεσή του για το 2025. «Η εφαρμογή πολιτικών που διευκολύνουν την ένταξη μεταναστών στην αγορά εργασίας, ιδίως σε κλάδους όπου καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις προσωπικού (όπως η γεωργία, οι κατασκευές και ο τουρισμός), μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση της προσφοράς εργατικού δυναμικού» αναφέρει. Παράλληλα, κάνει λόγο για την «αποτελεσματική ενσωμάτωση των μεταναστών στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία» ως πολιτική που μπορεί να συμβάλει στον μετριασμό των δημογραφικών πιέσεων, ενισχύοντας το εργατικό δυναμικό και τη δυνητική ανάπτυξη της οικονομίας, και προσθέτει ότι «εξακολουθεί να παραμένει ουσιαστική η ανάγκη προσέλκυσης μεταναστών, οι οποίοι θα απασχοληθούν σε κλάδους που παρουσιάζουν ελλείψεις σε εργαζομένους, όπως η γεωργία, οι κατασκευές και ο τουρισμός».
Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική κυβέρνηση έχει δείξει δύο πρόσωπα ως προς τη μετανάστευση. Τον Δεκέμβριο του 2023, τροπολογία του τότε υπουργού Μετανάστευσης Δημήτρη Καιρίδη έθεσε το πλαίσιο για τη νομιμοποίηση περίπου 30.000 μεταναστών. Μάλιστα, η τροπολογία συγκέντρωσε ευρεία πλειοψηφία 262 ψήφων, καθώς υπέρ τάχθηκαν η ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ, η Πλεύση Ελευθερίας και η Νέα Αριστερά. Η ρύθμιση προέβλεπε τη χορήγηση άδειας διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών που διέμεναν και εργάζονταν στην Ελλάδα χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα για τουλάχιστον τρία χρόνια. Η άδεια χορηγούνταν για τρία έτη, στο πέρας των οποίων οι κάτοχοί της θα μπορούσαν να λάβουν άλλου τύπου νομιμοποιητικά έγγραφα.
Ωστόσο, λίγους μήνες αργότερα, τον Μάρτιο του 2025 η κυβέρνηση (Κυριάκου Μητσοτάκη, πάντα), με υπουργό Μετανάστευσης τον Μάκη Βορίδη, ανέστρεψε αυτή την πολιτική και υιοθέτησε τη λογική ότι «δεν μπορεί να υπάρχει μια στρατηγική επιβράβευσης και νομιμοποίησης αυτού που παρανόμως βρίσκεται εδώ», όπως είχε πει στη Βουλή ο τότε υπουργός. Η «γραμμή» αυτή είναι ακόμα εν ισχύι επί υπουργίας Θάνου Πλεύρη. Ωστόσο, εν ισχύι παραμένουν διμερείς συμφωνίες για τη μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες, όπως η Αίγυπτος και το Μπανγκλαντές, που χορηγούν άδεια εργασίας για λίγους μήνες με στόχο την κάλυψη συγκεκριμένων θέσεων εργασίας, κυρίως στον πρωτογενή τομέα.
Ωστόσο, ο Γρηγόρης Ζαρωτιάδης δεν θεωρεί πως η πολιτική που εφαρμόζεται έχει αναπτυξιακή λογική. «Στη χώρα μας δεν έχουμε έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού, αλλά έλλειψη θέσεων εργασίας σε ανταγωνιστικά αντικείμενα, με κατάλληλες σχέσεις και συνθήκες, και με την απαιτούμενη δεδομένων των σύγχρονων συνθηκών και αναγκών αμοιβή. Αυτό σημαίνει ότι η ανάπτυξη διακρατικών συμφωνιών για την “εισαγωγή” μεταναστών-ριών δεν σχετίζεται με τις πραγματικές αναπτυξιακές ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας – στην καλύτερη περίπτωση εξυπηρετεί τις παράλογες απαιτήσεις για ακόμη μεγαλύτερη εκμετάλλευση της εργασίας από την πλευρά της εργοδοσίας μεγάλης κλίμακας κυρίως» επισημαίνει ο καθηγητής του ΑΠΘ. «Αν θέλει η κυβέρνηση να αναπτύξει πραγματικά την ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, μπορεί να προβεί σε άλλου είδους και περιεχομένου διακρατικές συμφωνίες, που θα οδηγήσουν σε νέες θέσεις εργασίας προς εξυπηρέτηση όλων όσων βρίσκονται στην Ελλάδα».
«Οπως ήταν και θα είναι πάντα, η χώρα μας αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά διεθνοοικονομικά και πολιτικά σταυροδρόμια. Ως τέτοιο θα δέχεται πάντα εισερχόμενους-ες από τις νέες – ή όχι και τόσο – περιοχές προέλευσης, οι οποίοι όμως στη μεγάλη τους πλειονότητα έχουν άλλους προορισμούς» καταλήγει ο Γρηγόρης Ζαρωτιάδης.
