Το να περιμένει η κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα, με τα υπάρχοντα κομματικά σχήματά του, την κάμψη της κυρίας Καρυστιανού, την εμφάνιση κατά τους επόμενους μήνες των αδυναμιών της, ακόμα και τη φθορά της λόγω τηλεοπτικής τριβής και υπερέκθεσης, είναι ένδειξη προφανούς και γενικής αδυναμίας. Εκτός των άλλων, έτσι, της αναθέτουν τον μεγάλο ρόλο που και η ίδια επιζητά. «Ολοι σας και μόνη μου».
Αλλά δεν περιμένει κανείς μια τέτοια πλάγια απόδειξη του προβλήματος για να δει τις ποιοτικές διαστάσεις του. Το σύστημα είναι κορεσμένο και η παραμικρή αποκλίνουσα (πρόσωπο ή αφήγηση) το διαταράσσουν. Απλώς η κυρία Καρυστιανού ενισχύει, επικυρώνει αυτό το αδιέξοδο (δηλαδή, του κορεσμού) κυρίως με τη γενική και λυρική, σχεδόν ηθικοπλαστική, απεικόνιση στην οποία ενδίδει.
Φυσικά το πρόβλημα διαφθοράς, το πρόβλημα διοικητικής και πολιτικής ανικανότητας, υφίστανται. Οπως, εξίσου «φυσικά», δεν αποτελεί το μείζον η έκθεσή της ή οι ατυχείς διατυπώσεις όσο το ευρύτερο αδιέξοδο που αντανακλά η πολιτική έλευσή της.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Το σύστημα είναι αυτοαναφορικό, όσο πλησιάζουν οι εκλογές γίνεται πιο ομφαλοσκοπικό και συγχρόνως πιο εξωστρεφές. Εχει υπεραναπτυγμένους «σένσορες» (κομματάρχες, δημοσκόπους κ.λπ.) για το «τι παίζει» στην κοινωνία, ώστε να διορθώνει την εμφάνισή του (όχι την πολιτική του παραγωγή). Δηλαδή το επίκεντρο είναι πάλι ο εαυτός του, αλλά με βάση τον αφρό των λαϊκών επιθυμιών και όχι τις βαθύτερες πολιτικές στρατηγικές (αυτές που ηττώνται σε κάθε μεγάλη κοινωνικοπολιτική σύγκρουση στον τόπο μας).
Ετσι ακόμα μία φορά θα καταναλωθεί η τρέχουσα πολιτική «εξέγερση», θα βρεθεί ένα σημείο όπου καθένας θα μπορεί να ισχυριστεί ότι νίκησε, ο καθένας θα μπορεί να αναλάβει τον ρόλο ή του καθαριστή ή του σταθεροποιητή, χωρίς να αλλάξει τίποτε, ούτε καν η μοίρα!
Τι συμβαίνει, π.χ., στο Αγροτικό; Ζυγισμένη αυστηρότητα για ικανοποίηση των μικροαστών θεατών (των διιστορικών «νομιμοφρόνων») και κάποιες παροχές (αφού εγκριθούν από τους μεγάλους παίκτες) για τους αγρότες, ώστε να μην ακυρωθούν και οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποί τους. Η μέγιστη αναλυτική εμβρίθεια των επιτελείων σχετίζεται με το «πώς γράφει» στον ψηφοφόρο το κόμμα, ήτοι ο έσω κόσμος της κομματικής γραφειοκρατίας και των ευνοούμενων θαμώνων της.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Η κομματική διοργάνωση (δηλαδή η αυτοσυντηρητική διόπτρα των κομματικών υπαλλήλων) της συλλογικής επιθυμίας, της παραγωγικής ανάγκης, της κατεύθυνσης παραγωγής, της οικονομίας, της διοίκησης, της εξωτερικής πολιτικής, της εκπαιδευτικής στρατηγικής κ.λπ. ελάχιστα αφορούν τον μηχανισμό. Οι τομείς από τις μεγάλες εθνικές αναγκαιότητες είναι αδιάφοροι για τους κομματόσκυλους «σένσορες», αν δεν επηρεάζουν άμεσα τις δημοσκοπικές και εκλογικές επιδόσεις.
Το κοινό ενδιαφέρεται για ανοικτούς δρόμους, για ικανοποίηση των αιτημάτων, για τιμωρία των πολιτικών (εν γένει), για τιμωρία των σφετεριστών κ.λπ. Ολα μαζί.
Αντίθετα, αν κάτι φανεί ότι ασκεί επιρροή στην κοινή γνώμη, τότε δεν επιλύεται, αλλά διασκευάζεται, πλάθεται η κοινή γνώμη. Δεν επιλύεται αυτό το «κάτι», αλλά ζυμώνονται οι ακροατές του. Χωρίς να το θέλει η κυρία Καρυστιανού παγιδεύεται σε κάτι που θα την εξουθενώσει. Δίνει αυτό που χρειάζεται η πιο απαρχαιωμένη κομματική γραφειοκρατία. Τον ελεγχόμενο κίνδυνο και τη ζυγισμένη ανασφάλεια. Ωστε και συσπειρώσεις να γίνουν (κι ας «σφάζονται» μεταξύ τους οι στρατοί) και να μην αλλάξει τίποτα.
Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ
«Καλπάζει» η γρίπη στην χώρα μας, όπως και οι υπόλοιπες εποχικές αναπνευστικές λοιμώξεις, με τα νοσοκομεία να γεμίζουν από ασθενείς.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα σε λίγες ώρες το μεσημέρι του Σαββάτου (17/1) στα Επείγοντα του νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία» που εφημέρευε, επισκέφθηκαν περισσότερα από 160 παιδιά με τους γονείς τους. Όλα με πυρετό, βήχα, καταρροή, εξάντληση και πόνους στις αρθρώσεις. Οι γιατροί συστήνουν στους γονείς, αν τα παιδιά τους έχουν αυτά τα συμπτώματα, να τα κρατούν στο σπίτι και μακριά από ηλικιωμένους και άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες.
Η γρίπη Α συνεχίζει να «σαρώνει» τη χώρα, με τα σοβαρά περιστατικά και τις νοσηλείες να αυξάνονται. Την τελευταία εβδομάδα οκτώ άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από γρίπη, οι εισαγωγές ξεπέρασαν τις 800, ενώ 15 ασθενείς εισήχθησαν σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Οι ειδικοί επισημαίνουν, ότι ο χειμώνας είναι μπροστά και οι εποχιακές ιώσεις όπως η γρίπη, επίσης και καλούν όλους και κυρίως τις ομάδες υψηλού κινδύνου να εμβολιαστούν κατά της γρίπης.
Για νέα κόμματα ακούμε και νέα κόμματα δεν βλέπουμε. Λογικό. Διστάζουνε οι άνθρωποι διότι ξέρουνε πως μόλις φτιάξουνε τον θίασο και ζητήσουνε την ψήφο του κόσμου τότε ζορίζουνε τα πράγματα και επιπλέον καραδοκεί η χλεύη – ειδικά για όσους φαίνεται να είναι από πιο ελαφρά υλικά. Ας πούμε πως ορισμένους ή ορισμένες είναι σχεδόν προφανές πως θα τους ψηφίσουνε κυρίως άνθρωποι που πέρασαν τη ζωή τους στη ρηχή πλευρά της πισίνας.
Και θα την πληρώσουνε με απώλειες πελατείας εκείνα τα κόμματα που εμπορεύονται κυρίως αφρόλουτρα και μπεκ αυτοψεκασμού. Ειδική περίπτωση: όλοι εκείνοι που μας εκφόβιζαν τόσον καιρό με την κ. Καρυστιανού, πάσκιζαν να την κάνουνε μη μου άπτου, να τη μυθοποιήσουν-αγιοποιήσουν ώστε να μην τολμάει να της κάνει κανείς κριτική, να μην την αγγίζουν οι βρώμικες χείρες ημών των θνητών ώστε ανεξέλεγκτη να μπορεί να εκσφενδονίζει ό,τι θέλει (μπας και επιτέλους «ρίξει τον Κούλη»), τώρα όλοι αυτοί που τους παράτησε, όρμηξαν να τη φάνε ζωντανή και χωρίς τα προσχήματα της «τραγικής μητέρας». Αφού έκαναν τα πάντα ώστε να παραμένει αφορολόγητη και άτρωτη, μην και της χαλάσουμε το σι-μπεμόλ, θέλουνε, πια, οι ίδιοι να κατασπαράξουν την αφελή, που πίστεψε πως θα φέρει κάποιαν κάθαρση και θα κάνει αντισκωριακό σπρέι στις αιώνιες μαλαγάνες.
Επιπλέον φοβούνται ότι απειλεί να τους πάρει και το σκουμπρί απ’ το στόμα. Που σημαίνει ότι δεν κατάλαβε καλά και σύντομα θα καταλάβει καλύτερα κι αυτή το διεθνές δίκαιο για το οποίο τόσο υποφέρουμε – υποτίθεται – αυτές τις μέρες.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Εξάλλου όλη αυτή η λαϊκίστικη φιλολογία περί κάθαρσης που είναι η αξίωση όλων των καφενέδων της χώρας και προαιώνια, μαξιμαλιστική απαίτηση του κάθε επαρχιακού κομμωτηρίου, κατάντησε βαρετή. Ενα παμπάλαιο κλισέ για κάθε άσχετο. Αφού δεν ξέρει ο πάσα εις να δογματίσει περί της όντως πολιτικής, τι κάνει; Το προαιώνιο: αρχίζει να παρλάρει περί κάποιας αφηρημένης ηθικολογίας (ή, απειλούμενης πατρίδας), στιλβώνει κάποια ακατανόητη ρομφαία για να φέρει κι αυτός (κι αυτή) την κάθαρση.
Και πώς ξέρουμε πως όλοι αυτοί δεν είναι και δεν θα αποδειχτούν χειρότεροι απ’ τους προηγούμενους, πως οι νέοι Ροβεσπιέροι (εκ του Lidl) δεν θα είναι πολύ πιο ευάλωτοι των προκατόχων; Και, επιπλέον, καθώς φαίνεται, βαρέως άσχετοι από πολιτική ακόμα και στα πιο βασικά και θα μας στείλουν σούμπιτους και αποκαθαρμένους, ως χώρα, στο έρεβος;
Πάντα τα ίδια και τα ίδια θα πεις, φίλε. Αντί πολιτικής, αρχίσαμε πάλι την κουβέντα περί καθαρτικών. Ναι, διότι αυτή είναι η εύκολη συζήτηση, το Σκανδιναβικό σταυρόλεξο, και μπορεί να την κάνει ακόμα και ο πιο καλαμπόρτζος επικαλούμενος θολά και αφηρημένα μεγέθη όπως δικαιοσύνη εν γένει, δημοκρατία, αξιοκρατία και άλλες ηχηρές ιδέες διά των οποίων φτάνεις πιο εύκολα στο γενικό ναυάγιο. Αλλά όμως, προηγουμένως, σε ψηφίζουν οι καραψέκες που καιροφυλακτούν για κανένα νεοφανές κόμμα που να εκφράζει τη νέα επιπολαιότητα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Ετσι φτιάχνεται ο φαύλος κύκλος των ζηλωτών ατζαμήδων που τους ζάλισε κάποια άσχετη δημοσιότητα και τους στήριξαν τυχοδιωκτικά και άλλοι, πιο αποτυχημένοι και απελπισμένοι, ελπίζοντας να κερδίσουν κι αυτοί κανένα κοψίδι από σπόντα. Αλλά δεν εξελίχθηκε έτσι το παιχνίδι και τώρα μπερδεύτηκε η πετονιά κι έγινε κανταΐφι.
Αραγε, ποιο κριτήριο υπήρχε και υπάρχει σε όλα αυτά; Θα πεις: τώρα ψάχνεις και για κριτήρια; Σωστά, και μάλλον πρόκειται για απλή ανεπάρκεια που έγινε με τον καιρό συρίγγιο αποτυχίας, οπότε οδηγεί και στις πιο άστοχες κινήσεις. Και, καλά οι υποτιθέμενοι σχετικοί του χώρου. Αλλά τώρα να πλακώσουνε και οι αθίγγανοι; Δηλαδή οι ποτέ και ουδαμώς πολιτικά εργαζόμενοι αλλά περιεργαζόμενοι τόσα χρόνια το τι συμβαίνει και τώρα, αίφνης, να θέλουνε να μπούνε κι αυτοί στο καρέ επειδή περνούν κρίση ηλικίας, έχουνε ξανθό σύνδρομο Βουγιουκλάκη, ή βρίσκουνε μια νέα απασχόληση για τον ναρκισσισμό τους; Κι εμείς τι φταίμε; Δεν υπάρχει πια διεθνές δίκαιο, να τους μαζέψει; Και με ποιον, πλέον, να πρωτοασχοληθεί ο Τραμπ, οι κομάντος της ομάδα «Δέλτα» και η Πηνελόπη Δέλτα;
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Η χλεύη μάς περιμένει όλους στη γωνία. Των επιπτώσεων αι πτώσεις, που λέει κι ο Εμπειρίκος. (Κλύσμα με ψαρόκολλα). Ερχονται νέα επεισόδια, έρχονται νέοι Κασσελάκηδες στην πίστα που κι αυτούς θα τους πιστέψουν διάφοροι και μετά θα τους καταριούνται. Και άντε να δούμε ποιες πικρόχολες παλιές και ποιες νέες ψέκες θα επανδρώσουν τους νέους θιάσους, ποιες οπορτούνες θα τρυπώσουνε στα νέα σχήματα, ποιοι θα τροφοδοτήσουνε τη σάτιρα των επόμενων χρόνων. Υπάρχει μπόλικο υλικό και κόσμος που περιμένει – όπως θα διαπιστώσουμε σύντομα.
Εξάλλου, δημοκρατία έχουμε και κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει τον ή την οποιονδήποτε να διασυρθεί επιτυχώς. Ο δημόσιος λόγος που είναι δίκοπο μαχαίρι πάντα τραβάει τις μεταιχμιακές περιπτώσεις προς τη δική του γοητευτική άβυσσο – λίγοι αντέχουν και πάνε όντως μπροστά, εννοώ στην πολιτική. Οι καμπίσιες αλεπούδες, κυρίως, και οι πραγματικά μεγάλοι. Οι λοιποί συνήθως δεν καταλαβαίνουν πού έμπλεξαν μέχρι που είναι πολύ αργά, οπότε απομένει η νοσταλγία, ο πικρόχολος λόγος και η πιο κλισέ κατάθλιψη.
Η κρίση των Ιμίων δεν είναι στιγμιαία. Ξεκινάει τον Δεκέμβριο του 1995, με την προσάραξη τουρκικού εμπορικού πλοίου, και αποκορυφώνεται στις 31 Ιανουαρίου 1996, με την αμερικανική παρέμβαση που συνοψίζεται στη φράση «no ships, no troops, no… flags». Ξεκινάει κάτω από την ηγεσία, ως πρωθυπουργού του Ανδρέα Παπανδρέου και καταλήγει με πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη. Είναι η «κρίση των σημαιών», καθώς όλο το σκηνικό δημιουργείται από την τοποθέτηση της ελληνικής σημαίας στη Μικρή Ιμια από τον δήμαρχο Καλύμνου, ο οποίος, ύστερα από την αμφισβήτηση της κυριαρχίας των δύο βραχονησίδων, των Μεγάλων και των Μικρών Ιμίων, από την Τουρκία, ύψωσε την ελληνική σημαία, ως συμβολική πράξη κυριαρχίας, κάτι που προκάλεσε την αντίδραση τούρκων δημοσιογράφων, οι οποίοι, με τη σειρά τους, ύψωσαν την τουρκική σημαία.
Ετσι ένα ιδιωτικό επεισόδιο, δυο μερών που δεν είχαν εξουσιοδότηση να ασκήσουν εξωτερική πολιτική, σήμανε μια νέα περίοδο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, και παρ’ ολίγον να δημιουργήσει μια ένοπλη ρήξη ανάμεσα στις δύο χώρες, αν δεν παρενέβαινε ο Αμερικανός Ρίτσαρντ Χόλμπουρκ να διευθετήσει εγκαίρως την κρίση.
Η νέα περίοδος που εκκινεί από τα Ιμια συνεχίζεται, μάλιστα με αυξανόμενη ένταση ως τις ημέρες μας. Ως γνωστόν τα Ιμια αποτελούν τμήμα του συμπλέγματος των Δωδεκανήσων, που παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με τη Συνθήκη των Παρισίων (1947), η οποία προέβλεπε ρητά τη μεταβίβαση όλων των νησιών του συμπλέγματος, και των παρακείμενων νησίδων ή βραχονησίδων, χωρίς ρητά να της κατονομάζει από την Ιταλία στην Ελλάδα. Το γεγονός της μη ρητής αναφοράς των βραχονησίδων στη Συνθήκη των Παρισίων, ώθησε την Τουρκία στον ισχυρισμό ότι τα Ιμια δεν αποτελούν ελληνικό έδαφος, κι ότι, κατά συνέπεια, είναι αμφίβολης κυριαρχίας. Μάλιστα έφθασαν στο σημείο να ισχυριστούν ότι οι βραχονησίδες αυτές τελούν υπό τουρκική κυριαρχία, με το όνομα Καρντάκ.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Παρά το γεγονός ότι απέχουν 3,8 ν.μ. από τις ακτές της Τουρκίας, ενώ σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάννης, η οποία βέβαια δεν προέβλεπε για τα Δωδεκάνησα, αλλά έχει γενική εφαρμογή, η Τουρκία δικαιούται όλες τις νησίδες που βρίσκονται σε απόσταση έως 3 ν.μ. από τις ακτές της. Και παρά το γεγονός ότι τα Ιμια απέχουν 2,5 ν.μ. από την Καλόλιμνο, που είναι το πλησιέστερο ελληνικό νησιωτικό έδαφος για τις δυο βραχονησίδες. Με δεδομένο ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν αναγνωρίζει ότι μπορεί να υφίσταται res nullius για εδάφη, εκτός της περιοχής των Πόλων, τα Ιμια θα έπρεπε σε κάποιον να ανήκουν. Και σύμφωνα με την Τουρκία ανήκουν σε αυτήν.
Η κρίση στα Ιμια, που είχε επιπτώσεις στην ελληνική πολιτική σκηνή, καθώς ο Κώστας Σημίτης ευχαρίστησε από του βήματος της Βουλής τις ΗΠΑ για τη συμβολή τους στην αποτροπή θερμού επεισοδίου ανάμεσα στις δύο χώρες, με αποτέλεσμα να αποδοκιμαστεί από τους βουλευτές, σε μια εποχή που ο αντιαμερικανισμός καλά κρατούσε. Αλλά, δυστυχώς, είχε και πολύ σοβαρότερες επιπτώσεις, καθώς το επεισόδιο αυτό αποτέλεσε το εναρκτήριο λάκτισμα για μια σειρά άλλων επεκτατικών διεκδικήσεων της Τουρκίας εις βάρος ελληνικών εδαφών. Βλέπουμε λοιπόν πως η άφρων άσκηση εξωτερικής πολιτικής από πρόσωπα που δεν δικαιούνται να την ασκήσουν μπορεί να έχει γενικότερες συνέπειες.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Στην προκειμένη περίπτωση τα Ιμια άνοιξαν την όρεξη στην τουρκική πολιτική να αμφισβητήσει την κυριαρχία αυτών των ελληνικών εδαφών που δεν αναφέρονταν ρητά στις διάφορες συμβάσεις που προέβλεπαν παραχώρηση εδαφών στην Ελλάδα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Εφτασαν δε να αμφισβητήσουν και την κυριαρχία στη Γαύδο, κατοικημένο νησί κάτω από την Κρήτη, χωρίς καμία συνέχεια με το τουρκικό ηπειρωτικό έδαφος. Το σύνδρομο των Ιμίων αποτέλεσε το άνοιγμα του κουτιού της Πανδώρας για την επίκληση και πολλών άλλων αμφισβητήσεων της ελληνικότητας ακατοίκητων και κατοικημένων νησιών και βραχονησίδων στη διάρκεια του χρόνου που διέρρευσε. Και το βασικότερο είναι ότι ακόμα και σήμερα δεν είναι ακριβής ούτε ο αριθμός, ούτε το όνομα όλων των νησιών και βραχονησίδων που διεκδικεί η Τουρκία.
Το αποκορύφωμα, πάντως, των έρμαιων διεκδικήσεων της Τουρκίας, αποτελεί η πολύ πρόσφατη αμφισβήτηση της κυριαρχίας των ακραίων ανατολικών νησιών, που κατοικούνται από Ελληνες, και που αποδόθηκαν στην Ελλάδα από τις Μεγάλες Δυνάμεις, στο τέλος των Βαλκανικών Πολέμων και των οποίων η παράδοση οριστικοποιήθηκε με τη Συνθήκη της Λωζάννης, το 1923. Τα νησιά αυτά είχαν, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Λωζάννης, που αποτελεί τμήμα της Συνθήκης της Λωζάννης, μερικώς αποστρατιωτικοποιηθεί.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Η Τουρκία θεωρεί σήμερα, 100 χρόνια μετά την υπογραφή της Σύμβασης ότι η ρήτρα αποστρατιωτικοποίησης ισχύει, και, μάλιστα ότι συνδέεται ως ρητή προϋπόθεση της ίδιας της κυριαρχίας των νησιών.
Η Σύμβαση της Λωζάννης αφορά το καθεστώς των Στενών των Δαρδανελίων, που είχαν παρομοίως αποστρατιωτικοποιηθεί, προκειμένου να εξασφαλίσει την ομαλή δίοδο των πλοίων τα οποία κατευθύνονταν στον Εύξεινο Πόντο ή προέρχονταν από αυτόν. Η αλλαγή όμως των συνθηκών ώθησε τις Μεγάλες Δυνάμεις να δεχθούν πρωτοβουλία της Τουρκίας για την άρση της αποστρατιωτικοποίησης ολόκληρου του συστήματος των στενών.
Μια νέα Σύμβαση, αυτή του Montreux (1936) υποκατέστησε τη Σύμβαση της Λωζάννης καθ’ ολοκληρίαν, και, συνεπώς, παρά τη μη ρητή αναφορά των ελληνικών νησιών που παράκεινται στα Στενά, η επιμονή της Τουρκίας να μην αποδέχεται την πλήρη κατάργηση της Σύμβασης της Λωζάννης από τη νέα Σύμβαση δείχνει κακοπιστία. Αναφορικά τώρα για τα υπόλοιπα νησιά, που αποστρατιωτικοποιούνται με την ίδια τη Συνθήκη της Λωζάννης, τα επιχειρήματα που μπορούν να προβληθούν είναι δυο: πρώτον, το καθεστώς της αποστρατιωτικοποίησης, στην περίπτωση των ελληνοτουρκικών, είναι προσωρινού χαρακτήρα.
Ενυπάρχει όσο οι πρώην εμπόλεμοι είναι σε κατάσταση να επαναλάβουν τις εχθροπραξίες, και προκειμένου να αποφευχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Εκατό χρόνια μετά είναι δύσκολο για έναν αντικειμενικό παράγοντα να την επικαλεστεί, εφόσον οι σχέσεις βελτιώθηκαν σημαντικά ανάμεσα στους πρώην εμπολέμους, είναι και οι δυο μέλη μιας στρατιωτικής συμμαχίας, του ΝΑΤΟ, και παρά τις σημερινές αντίξοες συνθήκες το ενδεχόμενο να προέλθει ρήξη ανάμεσά τους είναι μηδαμινή.
Θα τοποθετούσα μάλιστα την άρση της αποστρατιωτικοποίησης στον μεσοπόλεμο, μετά τη σημαντική βελτίωση των σχέσεων, με το σύμφωνο φιλίας Βενιζέλου – Ατατούρκ (1930). Το δεύτερο επιχείρημα είναι ότι και αν ακόμα, arguendo, ισχύει η αποστρατιωτικοποίηση αυτή δεν μπορεί να συνδέεται με την κυριαρχία των νησιών. Γιατί δεν μπορεί η κυριαρχία να συνδέεται, χωρίς ρητή αναφορά, με περιορισμούς στην άσκησή της. Κατά συνέπεια οι διεκδικήσεις της Τουρκίας είναι έωλες και καταχρηστικές. Το ίδιο θα ισχυριστούμε και για την αποστρατιωτικοποίηση των Δωδεκανήσων.
Σε τελευταία ανάλυση, το επεισόδιο των Ιμίων είχε ευρύτατες επιπτώσεις για τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας, που δεν μπορούσαν να προβλεφθούν στις συνθήκες που επικρατούσαν στο 1996, και συνέβαλαν καθοριστικά στη περαιτέρω δυσχέρανση των ήδη βεβαρημένων σχέσεων.
Ο Χρήστος Ροζάκης είναι ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών.
Την Ιστορία δεν αξίζει απλά να τη θυμάται κανείς και να τη διηγείται. Αξία πραγματική αποκτά με τη διδακτική της διάσταση. Με τα διδάγματά της που θα μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του παρόντος και του μέλλοντος.
Το διαρκές δίλημμα, όταν προσεγγίζουμε γεγονότα όπως στο αφιέρωμα αυτό, είναι πάντα το ίδιο: Θα αφήσουμε τις κρίσεις να μας σύρουν σε συγκρούσεις ή θα τις αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο τρόπο για να οικοδομήσουμε εμπιστοσύνη, θεσμούς, σταθερότητα, ειρήνη;
Η πολιτική όπως και η διπλωματία έχουν νόημα μόνο όταν στις μεγάλες κρίσεις δεν υποκύπτουμε στον φόβο, τη μοιρολατρία, τους εγωισμούς επίδειξης δύναμης. Οταν αξιοποιούμε όλα μας τα πλεονεκτήματα για να χαράξουμε μια πορεία ειρήνης, όχι σύγκρουσης. Μια πορεία που στηρίζεται στον σεβασμό αρχών, στον διάλογο αντί για τα εύκολα λόγια, στη συνεργασία αντί για τη σύγκρουση που εξυπηρετεί συμφέροντα ξένα προς τους λαούς μας – από την κερδοσκοπία των εξοπλισμών έως τον έλεγχο της ενέργειας και των φυσικών πόρων.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Μπορούμε να χτίσουμε πάνω σε όσα μάς ενώνουν; Να οικοδομήσουμε ισχυρούς μοχλούς υπέρβασης και συμφιλίωσης; Οχι για να σβήσουμε τη μνήμη, αλλά για να τη μετατρέψουμε σε γνώση, ευθύνη για το μέλλον. Γνωρίζοντας ότι οι πληγές της Ιστορίας βαθαίνουν όταν γίνονται άλλοθι για νέους κύκλους αντιπαράθεσης, εκδίκησης και βίας.
Η ασφάλεια γεννιέται όταν εμπεδώνουμε κανόνες, θεσμούς, κοινές αξίες, όταν μετατρέπουμε τη δύναμη της συνεργασίας σε εγγύηση ειρήνης και σταθερότητας.
Η φιλία μου με τον Ισμαήλ Τζεμ θα ήταν τυχαία, συγκυριακή, αν δεν εδραζόταν σε μια κοινή πεποίθηση, η οποία φάνηκε καθαρά σε μια κρίσιμη τηλεφωνική συνομιλία μας, όταν τον κάλεσα για να του θέσω ένα απλό αλλά θεμελιώδες ερώτημα: Θα αφήσουμε μια ακόμη κρίση, όπως ο πόλεμος στο Κόσοβο, να παρασύρει τις χώρες μας σε σύγκρουση ή θα επιλέξουμε, μαζί, να εργαστούμε για την ειρήνη και τη συνεργασία στην ευρύτερη περιοχή, προς όφελος των λαών μας;
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Το ερώτημα τέθηκε μέσα σε ένα ιδιαίτερα βαρύ κλίμα που είχε διαμορφωθεί από την κρίση των Ιμίων και την υπόθεση Οτσαλάν. Υπήρχαν και εκτιμήσεις περί πιθανής ελληνοτουρκικής εμπλοκής από αμερικανικούς κύκλους σε διεθνή ΜΜΕ. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον φόβου και καχυποψίας, επιλέξαμε συνειδητά έναν διαφορετικό δρόμο.
Η κοινή μας στάση αιφνιδίασε τη διεθνή κοινότητα. Πρότεινα στον Τζεμ κοινή δήλωση στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και για τη διαχείριση της κρίσης, αλλά και για την ανοικοδόμηση των Βαλκανίων, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή. Συμφωνήσαμε. Αντί να υποκύψουμε στην αδράνεια που μεταμφιέζεται σε «πατριωτική ακαμψία» και στις τυχοδιωκτικές, φιλοπόλεμες διακηρύξεις, επιλέξαμε να υπηρετήσουμε ενεργά την ειρήνη για τους λαούς μας.
Η επιλογή μας δοκιμάστηκε και δικαιώθηκε. Οι σεισμοί που έπληξαν στη συνέχεια τις δύο χώρες ενεργοποίησαν τις κοινωνίες μας, έφεραν τους λαούς πιο κοντά, αποδεικνύοντας ότι η διπλωματία των πολιτών και η αλληλεγγύη των λαών μπορούν να υπερισχύσουν της έντασης. Οταν η πολιτική ηγεσία δίνει το σωστό παράδειγμα και στηρίζεται σε αξίες, οι πολίτες γίνονται καταλύτης ειρήνης.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Από αυτή τη δυναμική γεννήθηκε μια ειλικρινής, ουσιαστική προσέγγιση, που οδήγησε σε απτά αποτελέσματα: συμφωνίες «χαμηλής πολιτικής», οι οποίες μόνο χαμηλής σημασίας δεν ήταν. Εφεραν άμεσα, αμοιβαία οφέλη, πολλαπλασίασαν την οικονομική συνεργασία, συνέβαλαν στη σταθερότητα και στην ηρεμία στο Αιγαίο.
Αυτή η αντίληψη δεν ήταν «αφελής». Ηταν βαθιά ρεαλιστική και αποδοτική. Ηταν επένδυση στο διεθνές δίκαιο, τον αμοιβαίο σεβασμό, τη συμμετοχή των πολιτών – όχι υποταγή στη δύναμη ισχυρών.
Η στρατηγική αυτή απέδειξε την αντοχή και τη δυναμική της στον χρόνο. Εξέλιξη-ορόσημο, η Σύνοδος Κορυφής του Ελσίνκι, τον Δεκέμβριο του 1999. Στιγμή στρατηγικής σημασίας όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για την Κύπρο, την Τουρκία και την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Ετσι αλλάξαμε το πεδίο του παιχνιδιού. Εντάξαμε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο αξιών, κανόνων και λογοδοσίας και τις μετατρέψαμε σε ευρωπαϊκό ζήτημα ειρήνης, δικαίου και σταθερότητας – μακριά από λογικές διμερούς αντιπαράθεσης.
Η Τουρκία απέκτησε καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας, όχι ως «δώρο», αλλά υπό αυστηρούς και σαφείς όρους: εκδημοκρατισμός, κράτος δικαίου, σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σχέσεις καλής γειτονίας.
Η Κύπρος εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ενωση χωρίς την προϋπόθεση επίλυσης του Κυπριακού, καθιστώντας το ζήτημα ευρωπαϊκό και ενισχύοντας αποφασιστικά τη διαπραγματευτική της θέση.
Κατοχυρώθηκε η δέσμευση στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και προβλέφθηκε η προσφυγή στη Χάγη σε περίπτωση αδυναμίας επίλυσης των διαφορών – δυνατότητα που δυστυχώς δεν αξιοποιήθηκε από την κυβέρνηση της ΝΔ το 2004.
Οι αποφάσεις του Ελσίνκι δεν ήταν συγκυριακές. Ηταν το αποτέλεσμα ενεργού, πολυδιάστατης στρατηγικής. Στηρίχθηκε στον διάλογο, στην παρουσία των πολιτών και στην ανάγνωση της «μεγάλης εικόνας». Αξιοποιήσαμε καθαρά τις γεωπολιτικές ισορροπίες, τις ανάγκες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τη σημασία της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και τα εσωτερικά διλήμματα της ίδιας της Τουρκίας. Ούτε τέχνασμα διπλωματικό ήταν το «Ελσίνκι». Αποτέλεσε σχέδιο συνεκτικό με θετικό όραμα για την περιοχή: ειρήνη, ασφάλεια, ανάπτυξη – όραμα βαθιά ευρωπαϊκό και ταυτόχρονα βαθιά ελληνικό, στο πνεύμα του Ρήγα Βελεστινλή.
Η στρατηγική υπεροχή του «Ελσίνκι» επιβεβαίωσε μια θεμελιώδη αλήθεια: τα εθνικά συμφέροντα υπηρετούνται καλύτερα μέσα από θεσμούς, κανόνες, πολυμερή πλαίσια, όχι μέσα από απομονωτισμούς, φοβικά σύνδρομα και βέτο χωρίς στρατηγική. Απέδειξε ότι η ειρήνη δεν είναι πράξη στιγμής, αλλά διαδικασία που απαιτεί συνέπεια, συνέχεια και το θάρρος πολιτικής βούλησης. Χωρίς αυτά, ακόμη και τα μεγαλύτερα κεκτημένα μπορεί να χαθούν.
Σήμερα, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων συγκρούσεων, υβριδικών απειλών και ενεργειακών ανταγωνισμών, το «Ελσίνκι» παραμένει επίκαιρο. Οχι ως ανάμνηση, αλλά ως πυξίδα. Ειλικρινής διάλογος, ισχυρή αποτρεπτική άμυνα, σεβασμός στο διεθνές δίκαιο και στο ευρωπαϊκό δημοκρατικό πλαίσιο. Η εγκατάλειψη αυτής της φιλοσοφίας θα σήμαινε αμφισβήτηση κρίσιμων κατακτήσεων για την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η σημερινή απουσία μιας συνεκτικής, πολυμερούς εθνικής στρατηγικής μάς οδηγεί σε τακτικισμούς και σε ρόλο ουραγού των εξελίξεων.
Η στρατηγική που τότε ακολουθήσαμε μας δείχνει ότι μπορούμε – και οφείλουμε – να κάνουμε το αντίθετο: να επενδύσουμε σε στρατηγική αξιών. Και με τις αναγκαίες προσαρμογές, το «Ελσίνκι» παραμένει η μόνη αξιόπιστη επιλογή για ειρήνη, ασφάλεια και δίκαιες λύσεις για την ευρύτερη περιοχή.
Οι κρίσεις δεν είναι μοιραίες. Είναι δοκιμασίες αξιών. Και στις μεγάλες κρίσεις, η πολιτική και η διπλωματία αποδεικνύουν την αξία τους μόνο όταν τολμούν να πουν: Εμείς διαμορφώνουμε το μέλλον μας – με πυξίδα τον άνθρωπο και τις πανανθρώπινες αξίες.
Ο Γιώργος Α. Παπανδρέου είναι πρώην πρωθυπουργός
Ελλάδα και Κύπρος συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών που έλαβαν πρόσκληση να συμμετάσχουν στο νέο Συμβούλιο Ειρήνης, το οποίο θα επιβλέπει τη διακυβέρνηση και τη μεταβατική περίοδο στη Γάζα.
Τη συμμετοχή της Ελλάδας επιβεβαίωσε αρμόδια κυβερνητική πηγή, υπογραμμίζοντας τη σημασία της παρουσίας της χώρας σε αυτή τη διεθνή πρωτοβουλία. Σύμφωνα με πληροφορίες, στα 25 ιδρυτικά μέλη του Συμβουλίου περιλαμβάνονται όλες οι χώρες που συμμετείχαν στην ιστορική τελετή του Σαρμ Ελ Σέιχ. Ανάμεσά τους βρίσκονται η Γαλλία, ο Καναδάς, οι χώρες του Κόλπου και η Τουρκία.
Η συμμετοχή της Ελλάδας και της Κύπρου αναδεικνύει την αναβάθμιση του ρόλου τους στις διεθνείς εξελίξεις, ιδιαίτερα στην ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με την ίδια κυβερνητική πηγή. Η παρουσία τους στο Συμβούλιο Ειρήνης θεωρείται ένδειξη αυξημένης διπλωματικής επιρροής στην περιοχή.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Το πλαίσιο του ειρηνευτικού σχεδίουΗ δημιουργία του Συμβουλίου εντάσσεται στη δεύτερη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου του Αμερικανού Προέδρου για τη Γάζα, όπως προβλέπεται από το Ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Συμβούλιο θα έχει ρόλο διεθνούς εποπτείας της μεταβατικής διαδικασίας και θα υποστηρίξει τις προσπάθειες σταθεροποίησης και ανοικοδόμησης.
Για την υλοποίηση της επόμενης φάσης έχουν δημιουργηθεί δύο μεταβατικά όργανα: η Εκτελεστική Επιτροπή, που θα εφαρμόζει τις πολιτικές και επιχειρησιακές πτυχές της συμφωνίας για τη Γάζα, και η Παλαιστινιακή Εθνική Τεχνοκρατική Επιτροπή, αρμόδια για την προσωρινή διοίκηση της περιοχής. Ύπατος Εκπρόσωπος του Συμβουλίου ορίστηκε ο πρώην Βούλγαρος διπλωμάτης, Νικολάι Μλαντένοφ, με αποστολή τον συντονισμό των διεθνών οργάνων που θα εμπλακούν στη διαδικασία.
Διεθνείς προσκλήσεις και συμμετοχέςΟ πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απέστειλε επιστολή προς τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προσκαλώντας τον να γίνει ιδρυτικό μέλος του Συμβουλίου Ειρήνης, σύμφωνα με ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας. Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, δήλωσε ότι εξετάζεται αντίστοιχη πρόσκληση προς τον πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Όπως ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος, το Συμβούλιο Ειρήνης θα προεδρεύεται από τον Ντόναλντ Τραμπ. Μεταξύ των μελών του περιλαμβάνονται ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ, ο επιχειρηματίας Μαρκ Ρόουαν, ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ατζάι Μπάνγκα και ο πολιτικός σύμβουλος Ρόμπερτ Γκάμπριελ.
Διοικητής της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης του παλαιστινιακού θύλακα διορίστηκε ο υποστράτηγος Τζάσπερ Τζέφερς. Στο Εκτελεστικό Συμβούλιο για τη Γάζα θα συμμετέχουν, εκτός από τους Ρούμπιο, Γουίτκοφ, Μπλερ και Κούσνερ, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο Καταρινός διπλωμάτης Αλί Θαουάντι, ο επικεφαλής των αιγυπτιακών μυστικών υπηρεσιών Χασάν Ρασάντ, η υπουργός Διεθνούς Συνεργασίας των ΗΑΕ Ριμ αλ Χασίμι, ο Ισραηλινο-Κύπριος επιχειρηματίας Γιακίρ Γκαμπάι, η πρώην αξιωματούχος του ΟΗΕ Σίγκριντ Κάαγκ και ο Νικολάι Μλαντένοφ.
«Κι αν σηκωθούν από τον καναπέ;..». Μακάρι! Στο ερώτημα που έχει προκύψει, κυρίως δημοσιογραφικά και δημοκοπικά ακόμα, για κινητικότητα που προκαλεί η φιλολογία περί δημιουργίας νέων κομμάτων, η απάντηση μόνο πολιτική μπορεί να είναι. Η συμμετοχή ενισχύει τη Δημοκρατία, φέρνει την πολιτική στο προσκήνιο, δημιουργεί συνθήκες κοινωνικής κινητοποίησης, αυξάνει τον πολιτικό ανταγωνισμό, αναγκάζει όλους να παρουσιάσουν προτάσεις, πρόγραμμα, ομάδα.
Κανείς δεν πρέπει να φοβάται τη συμμετοχή νέων ή και παλαιών ψηφοφόρων που απέχουν συστηματικά από τις εκλογικές διαδικασίες. Αλλωστε τα τελευταία 20 χρόνια περισσότεροι από 1,5 εκατ. ψηφοφόροι έχουν δείξει τάσεις αποχωρητισμού. Αυτό, κάτι πρέπει να μας λέει.
Η πρόκληση που γεννάται είναι μια. Διαρκής και βαθιά θεσμική. Τουλάχιστον για όσους πιστεύουν, ότι η ενδυνάμωση της συμμετοχής του πολίτη διευρύνει τη Δημοκρατία μας. Η κινητοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων συμπολιτών μας προς μια θετική ψήφο, μια ψήφο αισιοδοξίας και προοπτικής.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Αυτή είναι η επιδίωξη μας και η επίτευξή της προϋποθέτει:
Πρώτον, απεύθυνση στο σύνολο της κοινωνίας. Η πολιτική και η πρότασή μας για το μέλλον απευθύνεται σε όλους τους πολίτες. Τους εντός και εκτός «τειχών», χωρίς αποκλεισμούς. Κι αυτό γιατί μια αποσπασματική αντίληψη για την κατεύθυνση της χώρας, εμποδίζει τον πολίτη να εντάξει τον εαυτό του σε ένα συλλογικό όραμα, σε μια κοινή προσπάθεια. Ετσι, απονευρώνεται ο συνεκτικός ιστός μια πολιτικής που δεν αφήνει κανέναν πίσω.
Δεύτερον, το αποτέλεσμα. Η εμπιστοσύνη στην πολιτική μας ενισχύεται από το πόσο καταφέρνεις να αλλάξεις τη ζωή προς το καλύτερο. Στους περίπου 16 μήνες μέχρι τις εκλογές, οι προτεραιότητες είναι σαφείς. Οικονομική ανάπτυξη που φέρνει αποτέλεσμα σε κάθε πολίτη, δημογραφικό και στεγαστικό, παραγωγικός μετασχηματισμός της οικονομίας και περιφερειακή ανάπτυξη. Και βέβαια, προσήλωση στην προάσπιση του εθνικού συμφέροντος με οδηγό τις Αρχές μας, το δίκαιο και την εγρήγορση και προσαρμοστικότητα που απαιτούν οι δυσερμήνευτοι καιροί και το ραγδαία μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Τρίτον, ρεαλιστική προσδοκία και σχέδιο για την επόμενη μέρα. Μια οικονομία που δίνει ευκαιρίες και μια κοινωνία που έχει αξίες. Πρόοδος, κοινωνική κινητικότητα, αξιοκρατία, ισότητα – Αρχές που πρέπει να διέπουν το σχέδιό μας και την επόμενη μέρα. Αλλωστε στα 200 χρόνια που συμπληρώνονται το 2030 από τη γενέθλιο πράξη του σύγχρονου ελληνικού κράτους, θα πρέπει να αποφασίσουμε συλλογικά ότι αφήνουμε οριστικά πίσω παθογένειες.
Η κυβέρνηση επεξεργάζεται ήδη το σχέδιο για την Ελλάδα του 2035 με ενδιάμεσο σταθμό το 2030. Με μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, λαμβάνοντας υπόψη και τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και τις προτεραιότητές του. Αμυνα, ανταγωνιστικότητα της οικονομίας αλλά και κοινωνική συνοχή.
Τέταρτο και τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό. Θα έλεγα καθοριστικό: το πώς συνομιλούμε με την κοινωνία. Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Σε μια εποχή που ο καθένας μπορεί με τη βοήθεια της τεχνολογίας να απευθυνθεί και να επηρεάσει τη συλλογική συνείδηση και κοινωνική ηθική, το δημόσιο ύφος και ήθος που παράγεται, έχει μεγάλη σημασία. Το επιχείρημα και η λογική πρέπει πάντα να κερδίζουν, αλλά για να κερδίσουν θα πρέπει να υπάρχει συναισθηματική συνταύτιση με την κοινωνία, εγγύτητα. Η ειλικρινής και η αυθόρμητη, όχι η επιτηδευμένη. Σημασία δεν έχει να υψώνουμε δίχως λόγο φωνή, αλλά να υψώνουμε το επίπεδο.
Ο διάλογος να είναι το αυτονόητο. Η κρίση με τις αγροτικές κινητοποιήσεις απέδειξε, ότι ο διάλογος που συνοδεύεται από ουσιαστική πολιτική πράξη και ειλικρίνεια, φέρνει αποτέλεσμα. Δεν είναι αφέλεια, αλλά δύναμη. Σε μια εποχή που όλα αλλάζουν, η πραγματική δύναμη υπάρχει στην αναζήτηση όσων μας ενώνουν και μας πάνε μπροστά. Συμμετέχοντας ενισχύουμε την πατρίδα, δίχως φόβο και ισοπέδωση, με αισιοδοξία και σχέδιο.
Ο Θανάσης Κοντογεώργης είναι υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ
Με ανάρτησή του, ο Εμανουέλ Μακρόν, επανέλαβε την προσήλωση της Γαλλίας στην κυριαρχία και την ανεξαρτησία των κρατών, σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, υπογραμμίζοντας ότι οι αρχές αυτές καθοδηγούν τις πολιτικές επιλογές του Παρισιού και αποτελούν τη βάση της στήριξης της χώρας στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τον Χάρτη του.
«Καμία εκφοβιστική πρακτική και καμία απειλή δεν θα μας επηρεάσει, ούτε στην Ουκρανία, ούτε στη Γροιλανδία, ούτε οπουδήποτε αλλού στον κόσμο όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τέτοιες καταστάσεις», ανέφερε ο Μακρόν στο X.
La France est attachée à la souveraineté et à l’indépendance des Nations, en Europe comme ailleurs. Cela préside à nos choix. Cela fonde notre attachement aux Nations unies et à notre Charte.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})C’est à ce titre que nous soutenons et continuerons de soutenir l’Ukraine,…
— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) January 17, 2026
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });«Οι απειλές για δασμούς είναι απαράδεκτες και δεν έχουν καμία θέση σε αυτό το πλαίσιο. Οι Ευρωπαίοι θα απαντήσουν σε αυτές με ενιαίο και συντονισμένο τρόπο, εφόσον υλοποιηθούν», ο κατέληξε οΓάλλος πρόεδρος.
Νωρίτερα σήμερα ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεσμεύτηκε το Σάββατο να εφαρμόσει μια σειρά δασμών σε ευρωπαίους συμμάχους έως ότου επιτραπεί στις Ηνωμένες Πολιτείες να αγοράσουν τη Γροιλανδία.
Σε μια ανάρτηση στο Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι πρόσθετοι δασμοί εισαγωγής 10% θα τεθούν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου σε αγαθά από τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Φινλανδία και τη Βρετανία (όλες υπόκεινται ήδη σε δασμούς που έχει επιβάλει ο Τραμπ).
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Οι δασμοί αυτοί θα αυξηθούν στο 25% την 1η Ιουνίου και θα συνεχίσουν να ισχύουν έως ότου επιτευχθεί συμφωνία για την αγορά της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσε ο Τραμπ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε σήμερα αρκετές ευρωπαϊκές χώρες ότι παίζουν «πολύ επικίνδυνο παιχνίδι» στη Γροιλανδία -έδαφος που θέλει να αποκτήσει- λέγοντας ότι «διακυβεύεται η παγκόσμια ειρήνη».
«Η Δανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία πήγαν στη Γροιλανδία για άγνωστο σκοπό. (…) Οι χώρες αυτές, οι οποίες επιδίδονται σε αυτό το πολύ επικίνδυνο παιχνίδι, έχουν πάρει ένα απαράδεκτο ρίσκο», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοινώνοντας νέους δασμούς σε βάρος των χωρών αυτών ώστε «αυτή η δυνητικά επικίνδυνη κατάσταση να τελειώσει γρήγορα».
«Έπειτα από αιώνες, ήρθε η ώρα για τη Δανία να το παραδώσει – διακυβεύεται η παγκόσμια ειρήνη! Η Κίνα και η Ρωσία θέλουν τη Γροιλανδία και η Δανία δεν μπορεί να κάνει τίποτα γι’ αυτό», πρόσθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είναι άμεσα ανοιχτές σε διαπραγματεύσεις με τη Δανία και ή οποιαδήποτε από αυτές τις χώρες που έχουν θέσει σε τόσο μεγάλο κίνδυνο, παρά όλα όσα έχουμε κάνει για αυτές, συμπεριλαμβανομένης της μέγιστης προστασίας, για τόσες δεκαετίες», είπε.
Την ΒΒ δεν την είχα για καλό παράδειγμα. Λέω πάντα στα κορίτσια, «Βάλτε αντηλιακό στη μούρη σας, μη σταφιδιάσετε πρόωρα από τους ήλιους σαν την Μπριζίτ Μπαρντό», παραβλέποντας ότι στην εποχή της τα αντηλιακά με τις πολλές συστοιχίες πυραύλων SFP εναντίον της UVB και UVA ακτινοβολίας δεν είχαν βγει ακόμα στην αγορά, όπως άλλωστε και το δικαίωμα των Γαλλίδων στην άμβλωση. Αυτό το τελευταίο το σκέφτηκα μόλις προ ημερών, όταν ο θάνατός της έξυσε πληγές που δεν ήταν στη δικαιοδοσία μας να τις περιεργαστούμε. Ενα ανεπιθύμητο παιδί είναι ασφαλώς στη δικαιοδοσία όλων μας να το θεωρούμε έγκλημα καθοσιώσεως.
Μια γυναίκα όμως που δεν έχει επιθυμία μητρότητας αλλά τεκνοποιεί υπό πίεσιν, είναι από τ’ άγραφα. Τη χρονιά που στη βίλα Μαντράγκ μπήκαν οι πρώτες πάνες, η επιλόχεια κατάθλιψη ήταν άγνωστη για την Ιατρική, θεωρείτο κάτι σαν παράκρουση ή κακοτροπιά, και η άμβλωση, όπως είπαμε παραπάνω, ήταν ακόμη παράνομη στη Γαλλία. Ωσπου να βάλει η Σιμόν Βέιλ την ευλογημένη τζίφρα της και να ελευθερωθεί επιτέλους αυτό το βασικό δικαίωμα για τις γυναίκες, χρειάστηκε να φτάσουμε στον Νοέμβριο του 1974 – κρίμα που δεν το ξέραμε νωρίτερα να το πούμε στην Μπριζίτ να περιμένει είκοσι τέσσερα χρόνια.
Αν τα υπολογίζω σωστά, τη χρονιά της ψήφισης, ο Νικολά Ζακ Σαριέ ήταν κιόλας ένα παλικαράκι που είχε την ίδια ηλικία με τη μάνα του τότε που τον γένναγε. Λίγο κάτω από τα είκοσι πέντε… Κι ύστερα έγινε ένας ωραίος πάτερ φαμίλιας με παιδιά κι εγγόνια, συν ένα τεράστιο μπουκέτο από κίτρινες μιμόζες (μυρωδάτο φυτό που ευδοκιμεί στην Κυανή Ακτή), και το σημείωμα στο ψάθινο φέρετρο έγραφε πάνω, «Στη μαμά». Την αναγνώριζε ή την ενθάρρυνε να τον αναγνωρίσει; Δική τους ιστορία.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Επιστρέφω γρήγορα στα δικά μας που ξετυλίγονται αυτό το διάστημα στο Ιράν. Κορίτσια που είναι υποχρεωμένα να καλύπτουν με μαύρα τσεμπέρια τα μαλλάκια τους από την ηλικία των επτά ετών, λες και κάνουν χημειοθεραπεία κατά της θηλυκότητας. Κορίτσια που έχουν «δικαίωμα» στον γάμο από τα εννέα τους χρόνια. Πόσες σακατεμένες μήτρες να διαδηλώνουν αυτή τη στιγμή στην Τεχεράνη; Ναι, μερικές φορές είναι σχεδόν μονόδρομος να χαϊδεύεις άσπρες φώκιες.
Το Ισραήλ ανακοίνωσε σήμερα ότι αμφισβητεί τη σύνθεση της παλαιστινιακής επιτροπής που είναι αρμόδια για τη διοίκηση της Λωρίδας της Γάζας, η συγκρότηση της οποίας ανακοινώθηκε την Τετάρτη από την Αίγυπτο, το Κατάρ και την Τουρκία στο πλαίσιο του ειρηνευτικού σχεδίου του Ντόναλντ Τραμπ.
«Η ανακοίνωση της σύνθεσης της διοικούσας επιτροπής της Γάζας, η οποία υπάγεται στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου Ειρήνης (που συστάθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος και προεδρεύει αυτού σ.σ.), δεν συντονίστηκε με το Ισραήλ και αντιβαίνει στην πολιτική του», δηλώνει σε ανακοίνωση το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου «έδωσε εντολή στον υπουργό Εξωτερικών να επικοινωνήσει για το θέμα αυτό με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ» Μάρκο Ρούμπιο, προστίθεται στην ανακοίνωση.
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι κινητοποιήσεις των αγροτών φέρνουν στην επικαιρότητα τον πρωτογενή τομέα, με λογική όμως συγκυριακών αιτημάτων και μικροδιευθετήσεων που κάθε φορά διεκδικούν και πετυχαίνουν συγκρουσιακά οι αγρότες, με τη συνοδεία μικροκομματικών στοιχίσεων. Η προοπτική και η βιωσιμότητα του τομέα μένουν πάλι εκτός ατζέντας με πιθανότερο ενδεχόμενο να ξαναζήσουμε το ίδιο έργο.
Η Ελλάδα, παρά την προβληματικότητα ορισμένων κλάδων του πρωτογενούς τομέα, έχει μια ισχυρή βάση για περαιτέρω ανάπτυξη, π.χ. προϊόντα ονομασίας προέλευσης, βιολογικά προϊόντα, θερμοκήπια, τυροκομικά/φέτα, οινοποιία, ροδάκινα, ακτινίδια, λάδι/ελιές, σε μερικά από τα οποία είμαστε από τους μεγαλύτερους παραγωγούς στον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι ξεπέρασαν τα 10 δισ. ευρώ οι εξαγωγές μας σε τρόφιμα/ποτά.
Σήμερα όμως η αντιμετώπιση χρόνιων δομικών αδυναμιών προσανατολισμού, οργάνωσης και ανταγωνιστικότητας ορισμένων προϊόντων, σε συνδυασμό με τα νέα δεδομένα (νέα ΚΑΠ, παγκόσμιος ανταγωνισμός, Mercosur κ.λπ.) κάνουν ακόμα πιο επιτακτική την αναζήτηση μιας στρατηγικής υπέρβασης. Τα διακυβεύματα είναι μεγάλα και σχετίζονται με την αποτροπή συρρίκνωσης του τομέα, το ισοζύγιο εισαγωγών-εξαγωγών και τη διατροφική επάρκεια.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Ευνοϊκή εξέλιξη αποτελεί το γεγονός ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα συνεχίσει να αποτελεί ένα βασικό εργαλείο προσανατολισμού και οικονομικής στήριξης, με το ύψος των πόρων να παραμένει στο ίδιο υψηλό επίπεδο και κατά την περίοδο 2028-2034 (ένα τρίτο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού), καθώς τα κριτήρια και οι πολιτικές για επισιτιστική επάρκεια και περιφερειακή συνοχή στην ΕΕ παραμένουν σε προτεραιότητα.
Βέβαια, η ΚΑΠ δεν αρκεί αν δεν συνοδεύεται από ένα εθνικό πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης σε κάθε χώρα-μέλος για την ορθολογική κατανομή και καλύτερη αξιοποίηση των πόρων. Το Στρατηγικό Σχέδιο Αγροτικής Πολιτικής της Ελλάδας 2023-2027 υλοποιείται μέσω της νέας ΚΑΠ με συνολικό προϋπολογισμό 13,4 δισ. ευρώ.
Η μερίδα του λέοντος (9,75 δισ. ευρώ) κατευθύνεται στον «Πυλώνα 1», αυτόν των επιδοτήσεων, ως άμεσων εισοδηματικών ενισχύσεων των παραγωγών, και λειτουργούν ουσιαστικά ως κατώτατο εγγυημένο εισόδημα. Επί τάπητος όμως μπαίνουν η αναδιάρθρωση των καλλιεργειών και η αντίστοιχη ανακατανομή των πόρων για αύξηση της απόδοσης, πέρα από τη σιγουριά της επιδότησης και τη διεκδίκηση επιπλέον μονομερών οικονομικών αιτημάτων.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Ο «Πυλώνας 2» του ελληνικού προγράμματος (3,65 δισ. ευρώ) είναι κρίσιμος γιατί αφορά ενισχύσεις που συνδέονται με επενδύσεις για την ανασυγκρότηση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, τον εκσυγχρονισμό, την τεχνολογία, την καινοτομία, την κατάρτιση, τη διοικητική ικανότητα και την προσαρμογή στην πράσινη και στην ψηφιακή μετάβαση. Πρακτικές συνεταιριστικής λειτουργίας, τοπικά σχέδια και clusters, ποιοτικά και εξαγωγικά πρότυπα, branding και εργαλεία τύπου συμβολαιακής γεωργίας ενισχύονται με στόχο ένα νέο ανταγωνιστικό παραγωγικό μοντέλο. Οι προγραμματικές αυτές κατευθύνσεις είναι μια βάση για εξειδίκευση και συνεχή προσαρμογή στα νέα δεδομένα και προετοιμασία για τον σχεδιασμό 2028-2034.
Στο πλαίσιο αυτό, ένας εθνικός διάλογος είναι αναγκαίος. Κατ’ αρχήν σε πολιτικό επίπεδο, υπερβαίνοντας το χρόνιο έλλειμμα συναινετικής λογικής στα μείζονα. Η Διακομματική Ομάδα Εργασίας που προτάθηκε από τον Πρωθυπουργό στη Βουλή είναι ίσως μια ευκαιρία, αν υλοποιηθεί. Η εκπροσώπηση των αγροτών στον διάλογο είναι απαραίτητη, αλλά οι ίδιοι θα πρέπει να οργανωθούν και να συμμετάσχουν θεσμικά και όχι με τη λογική των μπλόκων.
Ο Νίκος Διακουλάκης είναι πρώην ειδικός γραμματέας για την Ανταγωνιστικότητα στο υπουργείο Ανάπτυξης
Η αμερικανίδα συγγραφέας Σίρι Χούστβεντ έχει μελετήσει πολλές μορφές φασισμού, παλιές και νέες. Και είναι πεισμένη ότι η ιδεολογία του ΜAGA δεν είναι ο συντηρητισμός, αλλά ένα νέο είδος φασισμού. Οι άνθρωποι αυτοί, γράφει στην «El País», δεν «συντηρούν» κάτι. Ο στόχος τους είναι να καταστρέψουν την κυβέρνηση, να επιτεθούν στα πανεπιστήμια, να δώσουν τέλος στην ελευθερία της έκφρασης, τον πλουραλισμό και το κράτος δικαίου, να φυλακίζουν και να απελαύνουν παρανόμως τόσο ανθρώπους χωρίς χαρτιά όσο και νομότυπους πολίτες, να κατασκευάζουν αδιάκοπα επίσημα ψέματα. Τι θέλουν; Πολλοί από αυτούς θέλουν να εγκαθιδρύσουν ένα έθνος πατριαρχικό, χριστιανικό και λευκό.
Τα μέσα ενημέρωσης πρέπει λοιπόν να σταματήσουν να απευθύνουν συναισθηματικές εκκλήσεις κατά της πόλωσης και υπέρ του διαλόγου, συνεχίζει η συγγραφέας των βιβλίων «Το μυστικό της Λίλι Νταλ» (εκδ. Scripta), «Τυφλόμυγα» (εκδ. Scripta) και «Καλοκαίρι χωρίς άντρες» (εκδ. Πατάκης). Οι Αμερικανοί έχουν κάποιο λόγο που είναι πολωμένοι. Σε κανέναν δεν περνάει από το μυαλό να πει σήμερα ότι, αν ορισμένες ομάδες Εβραίων είχαν καθίσει να μιλήσουν φιλικά με τον Χίτλερ, θα είχε αποτραπεί το Ολοκαύτωμα. Το ICE επιδίδεται στην εσωτερική κάθαρση. Ο στρατός απασχολείται με την εξωτερική επέκταση. Υπήρχε μια εποχή που ο διεθνής Τύπος αντιμετώπιζε τον Τραμπ ως ένα ανέκδοτο, έναν κλόουν. Ως κλόουν αντιμετώπιζε και τον Χίτλερ, μέχρι που έπαψε να είναι.
Η σύγκριση του Τραμπ με τον Χίτλερ μπορεί να φαίνεται σε πολλούς υπερβολική. Οι σχετικές αναφορές μάλιστα στελεχών του Δημοκρατικού Κόμματος πριν από τις τελευταίες εκλογές είχαν θεωρηθεί αντιπαραγωγικές. Ας διαβάσουμε όμως μαζί με τον συγγραφέα και ιστορικό Τίμοθι Ράιμπακ, διευθυντή του Ινστιτούτου Ιστορικής Δικαιοσύνης και Συμφιλίωσης στη Χάγη, πώς ο Χίτλερ τα είχε βάλει με τον διοικητή της Reichsbank. Και ας αντιπαραβάλουμε αυτή την ιστορία με τις λυσσώδεις επιθέσεις που εξαπολύει σήμερα ο αμερικανός πρόεδρος κατά του διοικητή της Fed.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Το πρωί της 30ής Ιανουαρίου του 1933, ο Χίτλερ διορίστηκε καγκελάριος. Και το απόγευμα, γράφει ο Ράιμπακ στο Atlantic, δέχθηκε στο γραφείο του τον Χανς Λούτερ. Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας ήθελε να καταγγείλει ότι τα ναζιστικά τάγματα εφόδου SA είχαν εισβάλει στο κεντρικό κτίριο και είχαν υψώσει τη σβάστικα, κάτι που ήταν παράνομο. «Εχουμε να κάνουμε με μια επανάσταση», του είπε ο Χίτλερ. «Η Reichsbank δεν είναι μέρος αυτής της επανάστασης, είναι ανεξάρτητη, και αν πρέπει να υπάρχει εκεί μια σημαία, είναι η σημαία της χώρας, όχι το λάβαρο ενός κόμματος», του απάντησε εκείνος. Την επομένη, η σβάστικα είχε αφαιρεθεί.
Ο Λούτερ δεν ήταν κανένας τυχαίος. Είχε υπηρετήσει ως υπουργός Οικονομικών και για ένα διάστημα ως καγκελάριος. Είχε σώσει τη χώρα δύο φορές από τη χρεοκοπία, μία το 1923 και μία δεύτερη μετά το κραχ του 1929. Αλλά ο Χίτλερ ήθελε να τον φάει. Στις 9 Απριλίου του 1932 έστειλε δύο άνδρες να τον πυροβολήσουν για εκφοβισμό στον σιδηροδρομικό σταθμό του Πότσνταμ. Και λίγες ημέρες μετά τον εκλογικό του θρίαμβο στις 5/3/1933, τον κάλεσε ξανά και του ζήτησε να χρηματοδοτήσει τις πολεμικές ανάγκες της χώρας.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Ο Λούτερ απάντησε ότι μπορούσε να δώσει 100 εκατομμύρια μάρκα, ούτε το ένα εικοστό από αυτά που ζητούσε ο Χίτλερ. Ο τελευταίος τα έχασε και επανέλαβε την ερώτηση, για να λάβει την ίδια απάντηση. Κάλεσε τότε τον πρόεδρο Χίντενμπουργκ και του ζήτησε να αποπέμψει τον κεντρικό τραπεζίτη. Η τράπεζα είναι ανεξάρτητη, του υπενθύμισε εκείνος, το γερμανικό κράτος δεν μπορεί να κάνει τίποτα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Το τρίτο ραντεβού ήταν και το τελευταίο. Ο Χίτλερ αναγνώρισε ότι δεν είχε τα νομικά μέσα να διώξει τον Λούτερ, του είπε όμως ότι διέθετε «εναλλακτικές» πηγές ισχύος που δεν θα δίσταζε να χρησιμοποιήσει ανελέητα εναντίον του «αν το απαιτούσε το κρατικό συμφέρον». Η απειλή ήταν σαφής. Υπήρχε προηγούμενο. Στις 16 Μαρτίου, ο Λούτερ υπέβαλε την παραίτησή του. Οπως εξήγησε σε μια μακροσκελή επιστολή προς τον γερμανό πρόεδρο, είχε υπηρετήσει τρεις διαφορετικές κυβερνήσεις, αναγκαζόταν όμως τώρα να αποχωρήσει, καθώς η τεταμένη σχέση ανάμεσα στη Reichsbank και την κυβέρνηση έβλαπτε την οικονομία και τη χώρα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); }); Χανς Λούτερ (1879-1962)Οι ειρηνικές προθέσεις
Mετά το πρώτο άκαρπο ραντεβού του με τον Λούτερ, γράφει ο Τίμοθι Ράιμπακ, ο Χίτλερ στράφηκε για οικονομικές συμβουλές στον προηγούμενο κεντρικό τραπεζίτη, τον Χιάλμαρ Σαχτ, που βαθμιαία έγινε σύμμαχός του. Μετά το δεύτερο ραντεβού, τον κάλεσε στο γραφείο του και του έκανε την ίδια ερώτηση: «Πόσα μπορείς να μου δώσεις για το εξοπλιστικό μου πρόγραμμα;» «Χερ καγκελάριε», του απάντησε ο Σαχτ, «δεν μπορώ να σας πω ένα ακριβές ποσό, μπορώ να σας διαβεβαιώσω όμως ότι θα σας δώσω όσα χρειαστείτε».
Ο Χίτλερ τον κοίταξε για λίγο και του είπε: «Θέλεις να αναλάβεις τη διοίκηση της κεντρικής τράπεζας;» Ετσι και έγινε. Οσο για τον Λούτερ, διορίστηκε πρεσβευτής στην Ουάσιγκτον. Το 1933 έδωσε μια διάλεξη στο Κολούμπια, όπου έδωσε διαβεβαιώσεις για τις «ειρηνικές προθέσεις» του Χίτλερ απέναντι στους ευρωπαίους γείτονές του.
Οι διεθνείς κυρώσεις και η πρόσφατη επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ στο Ιράν έχουν εξελιχθεί σε βαθιά οικονομική κρίση για το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης. Στις αρχές της εβδομάδας, η ισοτιμία του ιρανικού ριάλ κατέρριψε νέο αρνητικό ρεκόρ, με ένα αμερικανικό δολάριο να αντιστοιχεί σε περίπου 1,4 εκατομμύρια ριάλ.
Η ανεξέλεγκτη πτώση του ριάλ έχει μετατρέψει την ισοτιμία με το δολάριο στον βασικό ρυθμιστή της ιρανικής οικονομίας. Τιμές βασικών αγαθών, ενοίκια και μεταφορές καθορίζονται από τις καθημερινές διακυμάνσεις του νομίσματος. Η οικονομική ασφυξία οδήγησε αρχικά μικροεμπόρους στους δρόμους στις 28 Δεκεμβρίου, ωστόσο οι διαμαρτυρίες γρήγορα απέκτησαν πολιτικό χαρακτήρα, μετατρεπόμενες σε γενικευμένη αμφισβήτηση του καθεστώτος.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το θεοκρατικό σύστημα εξουσίας αντιμετωπίζει λαϊκές εξεγέρσεις. Ωστόσο, η ενεργή συμμετοχή της μικρομεσαίας τάξης, της κοινωνικής ομάδας που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως βασικός πυλώνας σταθερότητας, έχει οδηγήσει ορισμένους αναλυτές να μιλούν για την αρχή του τέλους του καθεστώτος και για μία ευκαιρία μετάβασης σε μία δημοκρατική κυβέρνηση. Είναι πράγματι αυτό το επικρατέστερο σενάριο;
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Στον δυτικό δημόσιο λόγο επανέρχεται συχνά το όνομα του Ρέζα Παχλαβί, γιου του τελευταίου Σάχη του Ιράν μετά την ανατροπή της μοναρχίας το 1979. Ο Παχλαβί προβάλλεται ως ενοποιητική μορφή της αντιπολίτευσης και ως σύμβολο μιας μελλοντικής εκκοσμικευμένης εξουσίας. Ωστόσο, οι προηγούμενες απόπειρές του να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά τις μαζικές διαδηλώσεις του 2002 και του 2022 (μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί) δεν απέδωσαν καρπούς.
Παρά τη θετική εικόνα του στη Δύση, σημαντικό μέρος της ιρανικής κοινωνίας τον ταυτίζει με την αποτυχημένη διακυβέρνηση του Σάχη και τον αντιμετωπίζει ως όργανο ξένων συμφερόντων. Ακόμη και σε περίπτωση ανάδειξής του σε ηγετική φυσιογνωμία, η εδραίωση της εξουσίας του θα απαιτούσε εκτεταμένη εξωτερική στήριξη και ενδεχομένως αυταρχικά μέτρα.
Ακόμη πιο καθοριστικός παράγοντας για το μέλλον του Ιράν είναι οι βαθιά ριζωμένοι μηχανισμοί εξουσίας του θεοκρατικού συστήματος. Οι Φρουροί της Επανάστασης δεν συνιστούν απλώς έναν στρατιωτικό μηχανισμό προστασίας του καθεστώτος. Ελέγχουν κρατικά έργα, σημαντικά τμήματα της παραοικονομίας και διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη λήψη πολιτικών αποφάσεων. Οπως αποκάλυψε η διαρροή ηχητικού αρχείου το 2022 σχετικά με την κατασκευή υποδομών στην Τεχεράνη, η διαφθορά στο Ιράν έχει φτάσει ακόμη και στην ανώτατη ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Ενα ανησυχητικό σενάριο είναι η κατάρρευση του καθεστώτος να οδηγήσει σε παρατεταμένη πολιτική αστάθεια και ακυβερνησία. Το Ιράν, ως πολυεθνοτική και πολυθρησκευτική χώρα, θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπο με αυτονομιστικές τάσεις και εσωτερικές συγκρούσεις, θυμίζοντας τις εξελίξεις στο Ιράκ μετά την πτώση του Σαντάμ Χουσεΐν ή το Αφγανιστάν.
Ενα τέτοιο ενδεχόμενο εξηγεί και τον σκεπτικισμό με τον οποίο αντιμετωπίζουν τις εξελίξεις χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι οποίες, παρά τις διαφωνίες με την Τεχεράνη, φοβούνται μια γενικευμένη περιφερειακή αποσταθεροποίηση.
Συνολικά, οι κυρώσεις (και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις) μπορεί να λειτουργούν ως επιταχυντές πολιτικών εξελίξεων, αλλά δεν εγγυούνται την ομαλή μετάβαση σε ένα δημοκρατικό πολιτικό σύστημα. Στην περίπτωση του Ιράν, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν το θεοκρατικό καθεστώς μπορεί να επιβιώσει, αλλά τι είδους Ιράν θα αναδυθεί αν τελικά αυτό καταρρεύσει.
Ο Χρήστος Κουρτέλης είναι επίκουρος καθηγητής Ευρωπαϊκής Δημόσιας Πολιτικής στο Πάντειο ΠανεπιστήμιοΓνωστό μοντέλο με συμμετοχή σε καλλιστεία είναι η γυναίκα που συνέλαβε η Αστυνομία για συμμετοχή σε συμμορία ληστών, που έκλεβαν πρατήρια καυσίμων και μίνι μάρκετ στην Αττική.
Θύμα ενέδρας των κακοποιών περιέγραψε στο MEGA τις τρομακτικές στιγμές που βίωσε. «Εκείνο το βράδυ ήταν δύο τύποι. Ήταν καλυμμένα τα στοιχεία τους με full face, φορούσαν λαιμουδιέρες, κουκούλες, μαύρα ρούχα. Ο ένας με όπλο. Μου ζήτησε τα λεφτά, μου πήρε το κινητό και σηκώθηκαν και έφυγαν» είπε.
Αρχηγός της σπείρας ήταν ένας 46χρονος, γνώριμος των Αρχών, αφού έχει εκτίσει ποινή φυλάκισης 10 χρόνων. Συμμετείχε στην ένοπλη επίθεση κατά αστυνομικών το 2011 στου Ρέντη με θύματα δύο άνδρες της ΔΙΑΣ. Όπως φαίνεται σε βίντεο ντοκουμέντο, ο 46χρονος, άλλοτε μόνος και άλλοτε μαζί με συνεργό, φορώντας κουκούλες full-face και με την απειλή περιστρόφου ή και μαχαιριού αφαιρούσαν χρηματικά ποσά από ταμειακές μηχανές, κινητά τηλέφωνα καθώς και άλλα προϊόντα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})«Ο συνάδελφος καθόταν εκεί στην καρέκλα και ήταν με το κινητό, δεν τους πήρε χαμπάρι. Τους πήρε χαμπάρι, αφού έφτασε μπροστά τους. Τον απειλήσαν με όπλο, τον βάλανε μέσα στο μαγαζί, του πήραν κάποιο χρηματικό ποσό» λέει αυτόπτης μάρτυρας ληστείας. Η συμμορία είχε διαπράξει τουλάχιστον 12 ληστείες σε δυτική Αττική και βόρεια Προάστια. Σύμφωνα με την Αστυνομία, το 33χρονο μοντέλο συμμετείχε σε τέσσερις επιθέσεις.
Οι πέντε συλληφθέντες αναμένεται να απολογηθούν τη Δευτέρα ενώπιον του ανακριτή, την ώρα που οι έρευνες των αστυνομικών συνεχίζονται και για άλλες περιπτώσεις ληστειών που δεν έχουν εξιχνιαστεί.
Ενα ανέκδοτο που κυκλοφορεί στο Ιράν λέει ότι στα φαρσί υπάρχουν ο ενεστώτας, ο παρατατικός, ο μέλλοντας και… ο χρόνος του σάχη. Σχεδόν μισό αιώνα μετά την πτώση του καθεστώτος του, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλημμυρίζουν με εικόνες της Τεχεράνης της δεκαετίας του 1970: γυναίκες ντυμένες με την τελευταία λέξη της μόδας, νεαρούς με μακριά μαλλιά και καμπάνες, μια οικονομία που έμοιαζε να ευημερεί, έστω κι αν η αναδιανομή και η κοινωνική συνοχή υστερούσαν.
Η μνήμη, όμως, είναι περίεργο πράγμα και συχνά λειτουργεί ως σχόλιο στο παρόν. Οι μεγαλύτερες γενιές θυμούνται τη δράση της περιβόητης SAVAK, τα βασανιστήρια, τις εξαφανίσεις και τις διώξεις. Η συνέχεια της βίας μετά την Ισλαμική Επανάσταση και η σταδιακή οικονομική εξαθλίωση που ακολούθησε αποτελούν ίσως τη μεγαλύτερη τραγωδία του Ιράν. Η υπόσχεση χειραφέτησης μετατράπηκε σε έναν διαρκή εφιάλτη. Η μνήμη και η πολιτική συνείδηση στη χώρα δεν είναι ούτε ενιαίες ούτε μονολιθικές.
Από το τέλος του πολέμου των 12 ημερών έως τις αρχές Οκτωβρίου 2025, πραγματοποίησα 28 συνεντεύξεις με ιρανούς πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και διπλωμάτες από όλο το πολιτικό φάσμα, εντός και εκτός της χώρας. Σήμερα, για όσους γνωρίζουν, είναι προφανές ότι οι διαδηλωτές δεν εξεγείρονται μόνο λόγω φτώχειας, αλλά κυρίως λόγω της απότομης πτώσης του βιοτικού επιπέδου μιας μικρομεσαίας τάξης που μέχρι πρόσφατα ζούσε σε σχετικά ανεκτές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες στο περιθώριο της εξουσίας.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Σήμερα η καθημερινότητα έχει γίνει αβίωτη: διακοπές ρεύματος, έλλειψη νερού, ένα καθεστώς απαρτχάιντ εις βάρος των γυναικών, καταπίεση μειονοτήτων, μισθοί πείνας, πληθωρισμός, απουσία προοπτικής και μια επιλεκτική ανοχή στην παρανομία που δημιουργεί μια κοινωνία πολλών ταχυτήτων. Ο φόβος και η διαχείριση της μιζέριας αποτελούν βασικά εργαλεία συνοχής του καθεστώτος, όπως και η απουσία ενός αξιόπιστου πολιτικού υποκειμένου με ευρεία κοινωνική απήχηση.
Ερευνες κοινής γνώμης ευρωπαϊκών κέντρων δείχνουν ότι οι νοσταλγοί του σάχη αγγίζουν περίπου το 20%. Το πλεονέκτημά τους είναι η παρουσία στις ΗΠΑ και η πρόσβαση σε αγγλόφωνα Μέσα. Το Κίνημα των Μουτζαχεντίν, με μια παραστρατιωτική βάση και στην Αλβανία, διατηρεί δεσμούς με κύκλους του (Αμερικανικού) Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και έχει παρουσία σε Παρίσι, Λονδίνο και Οτάβα, όμως η συνεργασία του με τον Σαντάμ Χουσεΐν το έχει απαξιώσει για πολλούς Ιρανούς. Διαθέτει, ωστόσο, «επιχειρησιακές δυνατότητες» εντός της χώρας μέσω του παραστρατιωτικού βραχίονα. Παράλληλα, ισχυρά αυτονομιστικά κινήματα δρουν στο Κουρδιστάν και το Μπαλουχιστάν, ενώ αναδύεται και ένα αζερικό.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Οι ηγέτες των «μεταρρυθμιστών», που οραματίζονται μια επιστροφή στα «χρυσά χρόνια» της πρώιμης Ισλαμικής Επανάστασης, βρίσκονται σε κατ’ οίκον περιορισμό, στη φυλακή ή αυτολογοκρίνονται. Η αντιπολίτευση δεν έχει ένα ενιαίο μέτωπο ή πρόταση εξουσίας.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Την ίδια στιγμή, η μετάβαση σε νέα πολιτική κατάσταση δεν θα προκύψει από πόλεμο, καθώς η Δύση δεν διαθέτει ούτε τα οικονομικά ούτε τα στρατιωτικά ούτε και την πολιτική βούληση να επιβάλει αλλαγή καθεστώτος. Μια δεύτερη επίθεση θα μπορούσε απλώς να επιταχύνει μια διαπραγμάτευση μεταξύ του σημερινού παρακράτους και μιας ηγεσίας αποδεκτής από τη Δύση, ικανής να άρει το εμπάργκο.
Η άλλη οδός είναι η επιδεικτική χρήση βίας από το καθεστώς, που γεννά αντίδραση, οδηγώντας σε αποδυνάμωση της κοινωνίας, όμως τελικά και του κράτους. Τρίτος δρόμος μάλλον δεν υπάρχει.
Το σύνθημα «Make Iran Great Again» παραμένει μια φαντασίωση που απαιτεί επιλεκτική μνήμη, αλλά η μνήμη είναι πάντα επιλεκτική.
Ο Ηλίας Ρουμπάνης είναι διεθνολόγος, συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών ΣχέσεωνΧρειάστηκε τέσσερα εικοσιτετράωρα από τη μέρα που το βίντεο έγινε viral για να μιλήσει. O Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίστηκε μπροστά σε δημοσιογράφους τη Δευτέρα και δήλωσε πως δεν έχει τίποτα να φοβηθεί. Εδειξε τα χέρια του στις κάμερες, για να τονίσει πως είναι καθαρά, και κάλεσε όποιον έχει στοιχεία για άμεσο ή έμμεσο χρηματισμό του να τα καταθέσει στις αρμόδιες Αρχές. Βέβαια, αυτή δεν είναι η μοναδική δυνατή σκηνή του πολιτικού θρίλερ που παρακολουθεί η Λευκωσία από την επομένη της ανάληψης της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Το σκάνδαλο έχει ήδη προκαλέσει την παραίτηση του «δεξιού» του «χεριού» αλλά και της συζύγου του από τον Ανεξάρτητο Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, ενώ όλοι αναζητούν τους σεναριογράφους του – με πολλούς να «ακούνε» την πιθανότητα ρωσικής υβριδικής επίθεσης.
Οι μυστικές υπηρεσίες ΗΠΑ, Ισραήλ, Βρετανίας και Γαλλίας έχουν λάβει αίτημα να βοηθήσουν στις έρευνες. Μέχρι να αποφανθούν, όμως, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την απάντηση σε ένα ερώτημα που απασχολεί εξίσου την κυπριακή πολιτική σκηνή: ποιο θα είναι το μέλλον του προέδρου που δεν έχει πίσω του έναν κομματικό μηχανισμό (γιατί είχε φροντίσει να διχάσει τον ΔΗΣΥ, το κόμμα στο οποίο ανήκε ώσπου να κατέβει απέναντι στον επίσημο υποψήφιό του); Θα επανεκλεγεί το 2028 ή όχι;
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Σύμφωνα με γνώστη της Μεγαλονήσου, ούτε πολιτικοί του αντίπαλοι δεν έχουν θέσει θέμα απομάκρυνσης του ίδιου από το Παλάτι (όπως αποκαλείται εκεί το προεδρικό μέγαρο). Οχι γιατί τον θεωρούν – σαν τους φίλους του – μεταρρυθμιστή και οργανωτικό ή του αναγνωρίζουν πως έφερε με τις πολιτικές του οκτώ αναβαθμίσεις της οικονομίας.
Ούτε επειδή πιστεύουν ότι έχει καλές σχέσεις με τις Βρυξέλλες, σαν τους φαν του, ή κρίνουν πως έχει γνώση της διεθνούς σκηνής και πολιτικό αισθητήριο, όπως έλληνες αξιωματούχοι που τον ξέρουν. Αλλά, κατά την ερμηνεία της προαναφερθείσας πηγής, γιατί ψυχανεμίζονται ότι η κοινή γνώμη έχει εκλάβει το τάιμινγκ της δημοσίευσης του αμφιλεγόμενου οπτικοακουστικού υλικού ως ύποπτο – σαν μια απόπειρα να μουτζουρωθεί η εικόνα της Κύπρου τη στιγμή που πέφτουν πάνω της όλα τα ευρωπαϊκά φώτα, δηλαδή.
… Ανάποδηgoogletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Η παραπάνω ανάλυση λαμβάνει υπόψη την κριτική την οποία δέχεται από τότε που ανέλαβε. «Τον βαράνε συνέχεια», εξηγεί μελετητής της κυπριακής πολιτικής επικαιρότητας. «Του καταλογίζουν συχνά πως δεν ενημερώνει τα κόμματα ή ότι κάνει πολιτική μόνος του».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Οπως είναι αναμενόμενο, πρώην σύντροφοί του είναι απ’ τους πιο σκληρούς. Στους κόλπους του ΔΗΣΥ, άλλωστε, αρκετοί τον έβλεπαν από την προεκλογική περίοδο του 2022 σαν «προδότη», ισχυριζόμενοι ότι έβαλε την προσωπική του φιλοδοξία πάνω από το συμφέρον του κόμματος.
Στην τελευταία προεδρική αναμέτρηση, η πλειονότητα του εκλογικού σώματος – σύμφωνα με αναλυτές – διάλεξε το μικρότερο κακό. Μάλιστα, η έκπληξη της πρώτης Κυριακής, ο υποψήφιος που στήριξε το ΑΚΕΛ και πέρασε στον β’ γύρο, εκτιμάται ότι ανάγκασε μερίδα της βάσης του μεγαλύτερου κεντροδεξιού κόμματος να το ρίξει στον «αποστάτη».
Σήμερα, παρατηρητές των κυπριακών πολιτικών πραγμάτων στοιχηματίζουν ότι ένα διόλου ευκαταφρόνητο μέρος των ψηφοφόρων του ΔΗΣΥ συγκαταλέγεται πια στους υποστηρικτές του. Ωστόσο, όπως συμπληρώνουν, δεν του έχουν δώσει λευκή επιταγή.
Στα πολιτικά πηγαδάκια των Κυπραίων κυκλοφορούν παράπονα γι΄αυτόν. Οταν διατυπώνονται κομψά, τον περιγράφουν ως ξεροκέφαλο και παρορμητικό, που υπερεκτιμά τις δυνατότητές του. Αυτή την περίοδο, λέγεται ευκολότερα σε κατ΄ιδίαν συζητήσεις κάτι που ψιθυριζόταν νωρίτερα: πως «βασιζόταν απόλυτα στον Πάμπο» (όπου Πάμπος, ο Χαράλαμπος Χαραλάμπους, πρώην πια διευθυντής του Γραφείου του ΠτΔ, η συμβουλή του οποίου φέρεται να βάραινε πάντα στο μυαλό του, σε αντίθεση με εκείνες άλλων συνεργατών του).
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Ο ίδιος, πάντως, από την αρχή της θητείας του – που είχε επισημανθεί ότι δεν εκπέμπει μήνυμα αξιοκρατίας η τοποθέτηση του μπατζανάκη του στη συγκεκριμένη θέση – δικαιολογούσε την επιλογή ενός δικού του ανθρώπου ως απόλυτα θεμιτή, δεδομένων των καθηκόντων κάθε εξ απορρήτων.
Παρ’ όλα αυτά, για όποιους κοιτάζουν τη μεγάλη εικόνα των village politics, το βίντεο-γκέιτ υπογραμμίζει κι ένα δομικό πρόβλημα της Κυπριακής Δημοκρατίας: τις υπερεξουσίες του προέδρου ως θεσμού. Για ποιο λόγο; Επειδή η πολιτική προσωπικότητα του Χριστοδουλίδη – όπως σκιαγραφείται τόσο από τους απέναντί του όσο κι απ’ αυτούς που είναι θετικά διακείμενοι – δείχνει τα μειονεκτήματα ενός συστήματος στο οποίο αποφασίζει για τόσα πολλά μόνο ένας.
Η διάλυση αυτοκρατοριών που εξουσίαζαν τεράστιες εκτάσεις γης οδηγούσε πάντοτε σε ιδιαίτερα περίπλοκα μεταγενέστερα προβλήματα κυριαρχίας επί εδαφών, συμπεριλαμβανομένων και των νησιών. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν αποτέλεσε εξαίρεση.
Η Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης ήταν η τελευταία σύμβαση (πλην της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων του 1947) που ρύθμιζε ζητήματα κυριαρχίας επί των εδαφών της διαλυθείσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η Τουρκική Δημοκρατία, ως διάδοχο κράτος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, υπήρξε το ένα συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη της Λωζάννης με δεύτερο μέρος τις νικήτριες δυνάμεις του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ωστόσο, οι διατάξεις που ενσωματώθηκαν στη Συνθήκη της Λωζάννης σχετικά με τα νησιά του Αιγαίου αποτελούν σήμερα αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας.
Το Αρθρο 12 της Συνθήκης της Λωζάννης επιβεβαίωσε την κυριαρχία της Ελλάδας ιδίως επί των νήσων Λήμνου, Σαμοθράκης, Λέσβου, Χίου, Σάμου και Ικαρίας, υπό την επιφύλαξη του Αρθρου 15 που αφορά τα νησιά που είχαν τεθεί υπό ιταλική κυριαρχία. Τα νησιά Ιμβρος, Τένεδος και οι Λαγούσες τίθενται σαφώς υπό τουρκική κυριαρχία. Το Αρθρο 12 προβλέπει επιπλέον ότι: «Εκτός εάν υφίσταται αντίθετη διάταξη στην παρούσα Συνθήκη, τα νησιά που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των τριών μιλίων από τις ασιατικές ακτές παραμένουν υπό τουρκική κυριαρχία».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Κατά συνέπεια, τα νησιά Ιμβρος, Τένεδος, Λαγούσες και εκείνα που βρίσκονται εντός τριών μιλίων από τις ασιατικές ακτές παρέμειναν σαφώς υπό τουρκική κυριαρχία, ενώ τα νησιά Λήμνος, Σαμοθράκη, Λέσβος, Χίος, Σάμος και Ικαρία τέθηκαν υπό ελληνική κυριαρχία με σαφείς όρους. Αργότερα, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων παραχώρησε τα Δωδεκάνησα, τα οποία πριν από τον πόλεμο βρίσκονταν υπό ιταλική κυριαρχία, στην Ελλάδα.
Πέραν των νησιών και νησίδων που αναφέρονται ονομαστικά στις ανωτέρω ρυθμίσεις, η Τουρκία υποστηρίζει ότι τα νησιά και οι νησίδες που δεν κατονομάζονται ρητώς θα πρέπει να θεωρείται πως ανήκουν στην Τουρκία. Από τις επίσημες δηλώσεις προκύπτει ότι η Τουρκία δεν εγείρει αντιρρήσεις ως προς την κυριαρχία των νησιών που αποδόθηκαν ρητώς στην Ελλάδα από τις σχετικές διατάξεις των προαναφερθέντων διεθνών συνθηκών. Ωστόσο, η κυριαρχία επί των λοιπών γεωγραφικών σχηματισμών θα πρέπει να ανήκει στην Τουρκία, δεδομένου ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατείχε προηγουμένως την κυριαρχία επ’ αυτών.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Κατά συνέπεια, οι νησίδες που δεν αναφέρονται σαφώς στις εν λόγω διατάξεις είναι εκείνες των οποίων το καθεστώς θα πρέπει να διευκρινιστεί. Η κρίση των βραχονησίδων Καρντάκ/Ιμια το 1995, τις οποίες η Τουρκία χαρακτήρισε ως αμφισβητούμενους βράχους, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, περισσότερα νησιά έχουν κατονομαστεί σε επίσημες δηλώσεις της Τουρκίας.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Η Τουρκία επικαλείται ως απόδειξη τη συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και Ιταλίας σχετικά με τα Δωδεκάνησα. Η Ιταλία και η Τουρκία υπέγραψαν στις 4 Ιανουαρίου 1932 μια συμφωνία για τον καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων των μεταξύ τους χωρικών υδάτων, η οποία διευκρίνισε επίσης την κυριαρχία επί νησίδων στην περιοχή. Αναφέρεται πως η κυβέρνηση της Τουρκίας είναι έτοιμη να εισέλθει σε διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα, με σκοπό τον καθορισμό της κυριαρχίας επί μικρών νησιών, νησίδων και βράχων στο Αιγαίο.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Η βασική θέση της Ελλάδας είναι ότι όλα αυτά τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά αποδόθηκαν οριστικά στην Ελλάδα από τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και τη Συνθήκη των Παρισίων του 1947. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι ο κύριος σκοπός αυτών των συνθηκών ήταν η εγκαθίδρυση μόνιμων συνόρων και νόμιμων τίτλων εδαφικής κυριαρχίας για τα εμπλεκόμενα κράτη, χωρίς να τα εξαρτούν από άλλες υποχρεώσεις.
Η βάση στην οποία στηρίζεται κυρίως η Ελλάδα για να ερμηνεύσει κατ’ αυτόν τον τρόπο τις συνθήκες είναι η τελευταία παράγραφος του Αρθρου 12, η οποία αναφέρει ότι: «Εκτός εάν υφίσταται αντίθετη διάταξη στην παρούσα Συνθήκη, τα νησιά που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των τριών μιλίων από τις ασιατικές ακτές παραμένουν υπό τουρκική κυριαρχία». Η Ελλάδα ερμηνεύει τη διάταξη αυτή αντιστρόφως, υποστηρίζοντας ότι όλα τα νησιά πέραν των τριών μιλίων αποδόθηκαν στην Ελλάδα. Δεύτερον, σύμφωνα με την Ελλάδα, «είναι παγίως καθιερωμένο στο διεθνές δίκαιο ότι όταν τα κράτη συνάπτουν συνθήκες που καθορίζουν σύνορα ή εδαφική κυριαρχία, ο πρωταρχικός τους στόχος είναι να επιτύχουν σταθερότητα και οριστικότητα».
Παρότι τόσο η Συνθήκη της Λωζάννης όσο και η Συνθήκη των Παρισίων περιέχουν διατάξεις σχετικά με ζητήματα κυριαρχίας που αφορούν τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, εξακολουθεί να υφίσταται σοβαρή διαφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Είναι προφανές ότι Ελλάδα και Τουρκία διαφωνούν ως προς την κυριαρχία επί ορισμένων μικρών νησιών γύρω από τα μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Η διαφωνία προκύπτει από τις αντικρουόμενες ερμηνείες των διατάξεων, οι οποίες κατονομάζουν μόνο τα μεγάλα νησιά και όχι τα μικρά νησιά που τα περιβάλλουν. Η Τουρκία βασίζει τις αξιώσεις της κυρίως στο γεγονός ότι δεν γίνεται καμία αναφορά σε αυτά τα μικρά νησιά στις σχετικές διατάξεις. Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, παραπέμπει στις διατάξεις της Συνθήκης της Λωζάννης για να υποστηρίξει ότι όλα τα νησιά και οι νησίδες αποδόθηκαν στην Ελλάδα.
Ο Γιουσέλ Ασέρ είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Yıldırım Beyazıt της Αγκυρας
Η κρίση των Ιμίων συνιστά εθνική αποτυχία της Μεταπολίτευσης. Πρόκειται για το αποτέλεσμα βαθιάς ανεπάρκειας στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο λήψης αποφάσεων, με έναν πρωθυπουργό που είχε μόλις αναλάβει.
Η τότε πολιτική ηγεσία αποδείχθηκε ανίκανη να εμπιστευθεί, να συντονιστεί και να συνεργαστεί τόσο ενδοκυβερνητικά όσο και με τους θεσμικούς φορείς των Ενόπλων Δυνάμεων και της υπηρεσίας πληροφοριών. Καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης, η ηγεσία βρισκόταν ένα βήμα πίσω από τις εξελίξεις, αντιδρώντας σπασμωδικά.
Αυτή η συστημική αδυναμία οδήγησε τελικά στην αποδοχή μιας ασφυκτικής αμερικανικής πρότασης «απεμπλοκής», η οποία στόχευε αποκλειστικά στην εκτόνωση της έντασης.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Οι συνέπειες της πολιτικής, διπλωματικής και στρατιωτικής αποτυχίας στα Ιμια υπήρξαν βαρύτατες. Πρώτον, η Ελλάδα αποδέχθηκε επί του πεδίου το γκριζάρισμα στην περιοχή, καθώς έκτοτε δεν είναι σε θέση να υψώσει την ελληνική σημαία στα νησάκια των Ιμίων.
Δεύτερον, ενισχύθηκε αποφασιστικά ο τουρκικός αναθεωρητισμός, με την Τουρκία να προσθέτει διαρκώς νέες και παράλογες αξιώσεις στο Αιγαίο, γεγονός που μας απομακρύνει δομικά από μια βιώσιμη και μόνιμη λύση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Τρίτον και τραγικότερο, χάθηκαν τρεις έλληνες στρατιωτικοί. Το ελικόπτερο που στάλθηκε και στη συνέχεια συνετρίβη είχε ως αποστολή την επιβεβαίωση πληροφορίας περί τουρκικής απόβασης, πληροφορίας που προήλθε στην ελληνική πολιτική ηγεσία από την αμερικανική διοίκηση. Το γεγονός ότι οι Αμερικανοί γνώριζαν τι συνέβαινε πάνω σε ελληνικό νησί καλύτερα από εμάς αποτέλεσε όχι μόνο μια ταπεινωτική αποτύπωση της συνολικής επιχειρησιακής αποτυχίας μας αλλά και τη θρυαλλίδα του χαμού των Χριστόδουλου Καραθανάση, Παναγιώτη Βλαχάκου και Εκτορα Γιαλοψού.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Στα 30 χρόνια που μεσολάβησαν από την κρίση των Ιμίων, ούτε η θέση της Τουρκίας ευνοήθηκε από εκείνη την ένταση. Πέρα από το γεγονός ότι δεν κατάφερε να ασκήσει κυριαρχία στα Ιμια – τα οποία η Τουρκία θεωρεί δικά της –, το γκριζάρισμα στο Αιγαίο μαζί με τις υπόλοιπες παράνομες διεκδικήσεις της παραμένουν χωρίς διεθνή αναγνώριση, πόσο μάλλον εφαρμογή στο πεδίο. Μία χώρα με πολλαπλάσιο πληθυσμό και στρατιωτική ισχύ και με ένα καθεστώς που δεν λογοδοτεί ουσιαστικά στον λαό του, δεν έχει καταφέρει εδώ και τρεις δεκαετίες να πετύχει τίποτα αξιοσημείωτο στον χώρο που εκείνη θεωρεί ζωτικό της.
Εκείνο που ουσιαστικά μας κληροδότησαν τα Ιμια είναι η κυριαρχία των ΗΠΑ στην περιοχή και στη διαμεσολάβηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Από την επιβολή στα Ιμια του «no ships, no troops, no flags» και έκτοτε, η αμερικανική διοίκηση υπήρξε ο καθοριστικός παράγοντας πρόληψης ή εκτόνωσης κρίσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Ο εγγυητής ασφαλείας στην περιοχή. Η εκάστοτε κυβέρνηση στην Αθήνα γνώριζε ότι μπορούσε να βασίζεται στο τηλεφώνημα του State Department, κάθε φορά όπου η ομόλογός της στην Αγκυρα προσπαθούσε να δημιουργήσει ένα κλίμα έντασης.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Φέτος, για πρώτη φορά μετά από 30 χρόνια, η παραδοχή αυτή τίθεται υπό αμφισβήτηση. Οι νέες γεωπολιτικές συνθήκες και οι εμπειρίες που αυτές δημιουργούν ήδη με καταιγιστικό ρυθμό μάς υποχρεώνουν περισσότερο από ποτέ να μη βασιζόμαστε πουθενά αλλού πέρα από τις δικές μας δυνάμεις. Το συμπέρασμα αυτό για τη χάραξη της εξωτερικής και αμυντικής μας πολιτικής είναι υψίστης εθνικής σημασίας και αντιβαίνει σε κάθε αυτοματισμό που είχαμε αναπτύξει μέχρι σήμερα. Ταυτόχρονα, μας καλεί να εκτιμήσουμε τα διδάγματα της κρίσης των Ιμίων σε πολύ μεγαλύτερο βάθος.
Το σημαντικότερο εξ αυτών είναι ότι η υπεράσπιση της πατρίδας δεν είναι θεωρητική άσκηση. Φέρει δυνητικά θανατηφόρο κίνδυνο, με τον οποίο, τραγικώς, θα πρέπει να είμαστε εξοικειωμένοι. Οποιος επιθυμεί η Ελλάδα να υπερασπίζεται τα κυριαρχικά της δικαιώματα πρέπει να είναι διατεθειμένος να κάνει τις ανάλογες θυσίες.
Ταυτόχρονα, τα Ιμια μας διδάσκουν ότι δεν υφίσταται αποτελεσματική διπλωματία χωρίς επαρκή εξωτερική και εσωτερική αποτρεπτική ισχύ. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα, ως όφειλε, θωρακίζεται αμυντικά. Η Ατζέντα 2030, και τα δισεκατομμύρια ευρώ που τη χρηματοδοτούν, αποσκοπεί στο να καταστήσει τη χώρα μας έτοιμη να αντιμετωπίσει στο πεδίο υπαρκτές απειλές που αμφισβητούν την εδαφική μας ακεραιότητα.
Ομως, όταν η διαφορά ισχύος και μεγέθους είναι τόσο σημαντική μεταξύ εσένα και εκείνου που σε απειλεί, το να θωρακίζεσαι εσωτερικά δεν αρκεί. Σε έναν κόσμο όπου η κάθε γεωπολιτική γειτονιά αφήνεται πλέον στη μοίρα της να βρει μόνη της ισορροπίες, η ανάπτυξη ισχυρών περιφερειακών συνεργασιών κρίνεται ενδεχομένως σημαντικότερη ακόμη και από εκείνη με τις παγκόσμιες υπερδυνάμεις.
Η εμβάθυνση σε κάθε επίπεδο των σχέσεών μας με όλους τους συμμάχους, από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη μέχρι το Ισραήλ, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία, οφείλει να αποτελεί, και αποτελεί, κορυφαία εθνική προτεραιότητα, για την εξισορρόπηση δυνάμεων με τον περιφερειακό αναθεωρητή της γειτονιάς μας.
Η Ντόρα Μπακογιάννη είναι βουλευτής της ΝΔ, πρώην υπουργός Εξωτερικών
Νιγηρία και Αίγυπτος ολοκλήρωσαν την παρουσία τους στο Κύπελλο Εθνών Αφρικής στο «μικρό τελικό» της διοργάνωσης.
Η τρίτη θέση του τουρνουά κρίθηκε στη διαδικασία των πέναλτι, όπου οι Νιγηριανοί αποδείχθηκαν πιο ψύχραιμοι και με το τελικό 4-2 κατετάγησαν τρίτοι, ενώ οι «Φαραώ» τέταρτοι. «Μοιραίοι» παίκτες της Αιγύπτου ήταν τα μεγάλα της «αστέρια», Σαλάχ και Μαρμούς. Με την κανονική διάρκεια της αναμέτρησης να τελειώνει χωρίς τέρματα (0-0), οι δύο ομάδες οδηγήθηκαν απευθείας στη «ρώσικη ρουλέτα» των πέναλτι.
Εκεί όπου, οι επιθετικοί των Λίβερπουλ και Μάντσεστερ Σίτι αστόχησαν στα δύο πρώτα πέναλτι, γεγονός που έδωασε την ευκαιρία στους παίκτες των «Σούπερ Αετών» να σκοράρουν τέσσερις φορές και να πανηγυρίσουν την κατάκτηση της τρίτης θέσης της διοργάνωσης, που θα ολοκληρωθεί και τυπικά το βράδυ της Κυριακής (18/1, 21:00) με το μεγάλο τελικό ανάμεσα σε Σενεγάλη και Μαρόκο.
Την τελευταία δεκαετία, εκτός από τα τέσσερα «συστημικά» κόμματα (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ), στο Κοινοβούλιο εμφανίστηκαν τα παρακάτω κόμματα:
Η Ενωση Κεντρώων του Βασίλη Λεβέντη. Δεν χρειάζεται περιγραφή.
Το Ποτάμι του Σταύρου Θεοδωράκη. Ενδιαφέρουσα προσθήκη, αλλά την κατάπιε η δυναμική Μητσοτάκη.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Οι Ανεξάρτητοι Ελληνες του Πάνου Καμμένου. Συγκυβέρνησαν με τον ΣΥΡΙΖΑ. Σήμερα είναι κόμμα-σφραγίδα.
Η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου. Με ιδεολογικό στίγμα στα δεξιά της Δεξιάς, έφεση στις θεωρίες συνωμοσίας και στον ακραίο λαϊκίστικο λόγο με πατριωτικό ύφος. Απροκάλυπτα φιλορωσικό.
Η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου. Κόμμα διαμαρτυρίας που καβάλησε το κύμα της οργής μετά την τραγωδία των Τεμπών. Μονοπρόσωπο που αντλεί δυναμική από την ιδιόμορφη παρουσία της προέδρου του.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Η Νίκη. Χριστιανικό κόμμα που ευαγγελίζεται την επιστροφή στις ρίζες με λάβαρο την Ορθοδοξία.
Το ΜΕΡΑ25 του Γιάνη Βαρουφάκη. Ουσιαστικά μονοπρόσωπο σχήμα με ακαθόριστο ιδεολογικό πρόσημο στον χώρο της Αριστεράς και θέσεις που συχνά δείχνουν και είναι δυσνόητες ή και ακατανόητες.
Οι Σπαρτιάτες. «Ορφανά» της Χρυσής Αυγής.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Η Νέα Αριστερά που προήλθε από διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ και απειλείται με εξαΰλωση.
Στην επόμενη Βουλή αναμένεται να έχει παρουσία το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού. Και το σχήμα που θα δημιουργήσει ο Αλέξης Τσίπρας, αν τελικώς το επιχειρήσει. Πιθανότητες έχει και το κόμμα της Αφροδίτης Λατινοπούλου.
Ρίξτε πάλι μια ματιά από πάνω προς τα κάτω. Τι παρατηρείτε; Αν αφήσουμε στην άκρη τον Τσίπρα που, ούτως ή άλλως, είναι κομμάτι του «συστήματος» και, φυσικά, το Ποτάμι, κανένα από τα κόμματα που βλέπουμε δεν διαθέτει προγραμματικό λόγο και προοπτική διακυβέρνησης. Είναι κόμματα που πλέουν υπό σημαία ευκαιρίας και επενδύουν στη διαμαρτυρία.
Θα πείτε ότι αυτό είναι, κατά κάποιο τρόπο, λογικό καθώς πρόκειται για γεννήματα της κρίσης. Ομως δεν σας κάνει εντύπωση η μονοκαλλιέργεια της πολιτικής μας ζωής; Γύρισε ο κόσμος, ήρθαν τα πάνω – κάτω στη χώρα και στον πλανήτη, η κοινωνία μας άλλαξε δέρμα. Και όμως, όλη αυτή η ζύμωση δεν δημιούργησε κάτι που να μεταφέρει προοπτική με σοβαρή πρόταση διακυβέρνησης. Το Ποτάμι που συγκέντρωνε αυτά τα χαρακτηριστικά, έσβησε με μία πιρουέτα αυτοκαταστροφής, θύμα της συγκυρίας που προκάλεσε η εκλογή Μητσοτάκη στη ΝΔ.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Η κοινωνία, λοιπόν, δεν γεννά τίποτα καινούργιο πέρα από προσωποπαγή κόμματα ειδικού σκοπού. Και κάπως έτσι, φτάσαμε να αναμένουμε ως το επόμενο big thing το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού. Δηλαδή, διαμαρτυρία. Α, και το rebranding του Τσίπρα. Κάτι παλιό που προσπαθεί να δείξει καινούργιο.
Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό; Γιατί η κοινωνία και μάλιστα σε περιβάλλον καθολικής δικτύωσης δεν λειτουργεί ως εργαστήρι παραγωγής νέων πολιτικών ιδεών; Yπάρχει απάντηση. Η κοινωνία δεν σκέφτεται πια πολιτικά, αλλά συναισθηματικά. Η πολιτική δεν διαχειρίζεται ιδέες, αλλά αγανάκτηση.
Η καθολική δικτύωση, αντί να λειτουργήσει ως θερμοκήπιο ιδεών, λειτούργησε ως θερμοκοιτίδα ή επιταχυντής θυμού. Το πολιτικό κεφάλαιο δεν χτίζεται με προγραμματικό λόγο, αλλά με viral αγανάκτηση. Οποιος υπόσχεται λύσεις, χάνει από αυτόν που θα τάξει τιμωρία. Γι’ αυτό και τα κόμματα που γεννιούνται είναι προσωποπαγή. Δεν εμπιστευόμαστε δομές, αλλά φωνές, επειδή μοιάζουν αυθεντικές. Και εδώ που τα λέμε, είναι πιο εύκολο να ταυτιστείς με ένα πρόσωπο παρά με ένα σχήμα. Πιο εύκολα συνδέεσαι με μία εικόνα παρά με μία σελίδα κειμένου.
Από την άλλη, τα συστημικά κόμματα θεωρούνται πλέον ταυτισμένα με το πρόβλημα. Συνεπώς ή θα είσαι «καθαρός» και ανεύθυνος ή «ρεαλιστής» και ένοχος, εκμαυλισμένος.
Και έτσι στεκόμαστε μπροστά σε μία μεγάλη παραδοξότητα: μια κοινωνία πιο μορφωμένη, πιο διασυνδεδεμένη και πιο ενημερωμένη από ποτέ, αλλά πολιτικά πιο άγονη. Οχι γιατί δεν έχει ιδέες, αλλά γιατί δεν πιστεύει ότι οι ιδέες μπορούν να αλλάξουν κάτι. Ναι, θα συμφωνήσουμε ότι το φαινόμενο δεν είναι ελληνικό, απαντάται και αλλού.
Ομως η δική μας περίπτωση έχει μία ιδιαιτερότητα. Τα δικά μας κόμματα διαμαρτυρίας δεν προσβλέπουν σε μια καινούργια μέρα. Προτείνουν το βαθύ σκοτάδι που θα καταπιεί τους απέναντι. Το πολιτικό μας εργαστήρι παράγει εχθροπάθεια και απόρριψη. Και το πρώτο πιάτο που σερβίρει είναι με τις σάρκες των άλλων.