Τα ΝΕΑ - Τεχνολογία

Οι ελληνικές τράπεζες βρίσκονται σε πορεία σύγκλισης με τις ευρωπαϊκές, καθώς έχουν αποκαταστήσει την κεφαλαιακή τους επάρκεια, κατατάσσονται μεταξύ των πλέον κερδοφόρων στην Ευρώπη, παρουσιάζουν ισχυρότερη απόδοση από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, καταγράφοντας σημαντική βελτίωση στην αποδοτικότητα των ιδίων κεφαλαίων τους (RoE).

Οι ελληνικές τράπεζες συνέχισαν να καταγράφουν θετικές επιδόσεις κατά τους πρώτους μήνες του 2026, διατηρώντας ισχυρή κερδοφορία και υψηλά επίπεδα κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας. Παράλληλα, η ποιότητα του ενεργητικού βελτιώθηκε περαιτέρω, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο την απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η ΕΚΤ, σε πρόσφατη έκθεσή της, επισημαίνει την υπεροχή των ελληνικών τραπεζών σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, στους εξής τομείς:googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

1.Η ετήσια αύξησή του στο α΄ τρίμηνο έφτασε το 8,73% έναντι ανόδου κατά 4,7% στην Ευρώπη.

2. Οργανική κερδοφορία: Η οργανική κερδοφορία την ίδια περίοδο των ελληνικών τραπεζών διαμορφώθηκε στο 4,82% έναντι 2,77% κατά μέσο όρο στις συστημικές τράπεζες της Ευρώπης.

3. Αποδοτικότητα: Ο δείκτης κόστος προς έσοδα διαμορφώθηκε στο α΄ τρίμηνο σε 36% έναντι 55% στην Ευρώπη συνολικά, με τη διαμόρφωση των δεικτών αποδοτικότητας στο 11%, έναντι 10% του μέσου ευρωπαϊκού όρου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

4. Ρευστότητα: Ο δείκτης δάνεια προς καταθέσεις διαμορφώθηκε σε 65% έναντι 102% του μέσου όρου στην Ευρώπη, ενώ ο δείκτης κάλυψης ρευστότητας διαμορφώνεται στο 189% έναντι 154% αντίστοιχα.

Η Τράπεζα της Ελλάδος

Η Τράπεζα της Ελλάδος, στην έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική, αναφέρεται σε τρία σημαντικά σημεία για την εικόνα των ελληνικών τραπεζών:

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

-Κεφαλαιακή επάρκεια: Η απόδοση ιδίων κεφαλαίων (ROE) διαμορφώθηκε στο 10,7%, παραμένοντας σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, γεγονός που επιβεβαιώνει τη βελτίωση της λειτουργικής αποδοτικότητας των ελληνικών τραπεζών, παρά τη σημαντική αύξηση της πιστωτικής επέκτασης και τη διανομή κεφαλαίων.

Ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας CET1 διαμορφώθηκε στο 14,9%, ενώ ο συνολικός δείκτης κεφαλαίου παρέμεινε κοντά στο 20%, επιβεβαιώνοντας τη δυνατότητα των τραπεζών να απορροφήσουν ενδεχόμενους εξωτερικούς κραδασμούς.

Ιδιαίτερη ισχυρή ήταν παρουσία των ελληνικών τραπεζών στις διεθνείς αγορές. Το 2025 αντλήθηκαν 2,7 δισ. μέσω εκδόσεων τίτλων AT1 και 0,9 δισ. μέσω Tier II ομολόγων, ενώ το 2026 συνεχίζεται η δυναμική πρόσβαση στις αγορές με νέες εκδόσεις κεφαλαίων και senior bonds.

Ταυτόχρονα, επιταχύνεται η έκδοση πράσινων ομολόγων, με άντληση κεφαλαίων ύψους 1,2 δισ. ευρώ από τις αρχές του έτους, στοιχείο που αναδεικνύει τον αυξανόμενο ρόλο των τραπεζών στη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

-Ποιότητα χαρτοφυλακίου: Συνεχίζεται η βελτίωση της ποιότητας ενεργητικού με σταθεροποίηση της ποιότητας του δανειακού χαρτοφυλακίου. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) διαμορφώθηκε στο 3,4% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, παραμένοντας σχεδόν αμετάβλητος σε σχέση με το τέλος του προηγούμενου έτους. Παρότι εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, η σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά επίπεδα συνεχίζεται με σταθερό ρυθμό.

Επίσης, το ποσοστό των εξυπηρετούμενων δανείων που παρουσιάζουν αυξημένο πιστωτικό κίνδυνο σε σχέση με την αρχική αναγνώριση (Stage 2) ως προς το σύνολο των δανείων (σε ατομική βάση) περιορίστηκε στο 6,8%, επίπεδο χαμηλότερο από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που αντανακλά τη βελτιωμένη πιστοληπτική συμπεριφορά των δανειοληπτών και τις περιορισμένες νέες εισροές προβληματικών δανείων. Η εξέλιξη αυτή επέτρεψε τη μείωση των προβλέψεων για πιστωτικό κίνδυνο, ενισχύοντας περαιτέρω τα οργανικά αποτελέσματα του κλάδου.

Σημειώνεται ότι οι τράπεζες στα μεσοπρόθεσμα σχέδιά τους αναμένουν περαιτέρω σύγκλιση του δείκτη ΜΕΔ προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

– Ρευστότητα: Η ρευστότητα εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Παρά τη μικρή υποχώρηση των σχετικών δεικτών κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, ο δείκτης κάλυψης ρευστότητας (LCR) παρέμεινε στο ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο του 187,7%, σημαντικά υψηλότερα τόσο από τις εποπτικές απαιτήσεις όσο και από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Την ίδια ώρα ο λόγος δανείων προς καταθέσεις διαμορφώθηκε στο 72,5%, έναντι περίπου 100% στις τράπεζες της Ευρωζώνης, αντανακλώντας τις ευνοϊκές συνθήκες ρευστότητας στον εγχώριο τραπεζικό τομέα και την ευχέρεια των τραπεζών να χρηματοδοτήσουν την πραγματική οικονομία.

Οι διεθνείς οίκοι

Οι ελληνικές τράπεζες πέρασαν με πολύ καλό βαθμό τις πρόσφατες εξετάσεις, τα αυστηρά stress tests του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το οποίο τις χαρακτηρίζει» ανθεκτικές και καλά κεφαλαιοποιημένες οι ελληνικές τράπεζες.

Περιορισμένους κινδύνους για τις τράπεζες, οι οποίοι παραμένουν διαχειρίσιμοι παρά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, βλέπει το ΔΝΤ.

Παρά το ράλι τραπεζικών μετοχών τα τελευταία χρόνια, η Morgan Stanley θεωρεί ότι οι αποτιμήσεις τους παραμένουν ελκυστικές καθώς διαπραγματεύονται με περίπου 10% χαμηλότερο δείκτη P/E έναντι του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου.

Η Morgan Stanley εκτιμά ότι πρόσθετη στήριξη για τις ελληνικές τραπεζικές μετοχές μπορεί να προέλθει από την αναβάθμιση της ελληνικής αγοράς σε ανεπτυγμένη από τους δείκτες STOXX και FTSE φέτος τον Σεπτέμβριο και από τον MSCI το 2027.

Η UBS διατηρεί σύσταση αγοράς και για τις συστημικές τράπεζες, θεωρώντας ότι η πιστωτική ανάπτυξη, οι στρατηγικές εξαγορές και η ισχυρή κερδοφορία συνεχίζουν να στηρίζουν τις αποτιμήσεις.

Παρά τις γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και τις ανησυχίες που έχουν εκφραστεί για πιθανές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία, η UBS εκτιμά ότι το επενδυτικό αφήγημα για τις ελληνικές τράπεζες παραμένει ισχυρό, καθώς οι βασικοί μοχλοί ανάπτυξης του κλάδου συνεχίζουν να λειτουργούν χωρίς ουσιαστικές διαταραχές.

Ο ελληνικός τραπεζικός κλάδος διαπραγματεύεται με P/E 8,1 φορές για το 2027, κατά 13% χαμηλότερο σε σχέση με τις ευρωπαϊκές τράπεζες.

Σύμφωνα με τη Deutsche Bank, οι ελληνικές και κυπριακές τράπεζες συνεχίζουν να επωφελούνται από ένα ισχυρότερο μακροοικονομικό περιβάλλον σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες. Η ανάπτυξη παραμένει ανθεκτική, οι επενδύσεις ενισχύονται και η πιστωτική επέκταση διατηρεί υψηλούς ρυθμούς, κυρίως μέσω της χρηματοδότησης επιχειρήσεων.

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν ακόμη δρόμο ανόδου, σημειώνει ο αμερικανικός οίκος Jefferies και δηλώνει αγοραστής. Υπογραμμίζει ότι οι ελληνικές τράπεζες δραστηριοποιούνται σε ένα από τα πιο ελκυστικά μακροοικονομικά περιβάλλοντα της Ευρώπης, ενώ παράλληλα εξακολουθούν να αποτιμώνται με discount περίπου 15% έναντι του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου, παρά τη σημαντική βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών της οικονομίας.

Η Jefferies εκτιμά ότι η Ελλάδα έχει πλέον ολοκληρώσει τη φάση της μεταμνημονιακής ανάκαμψης και έχει περάσει σε ένα νέο στάδιο διατηρήσιμης ανάπτυξης.

ΠΙΝΑΚΑΣ Τιμές- στόχοι

Πειραιώς Alpha Bank Eurobank Εθνική

UBS 11,2 4,9 4,7 18,2

M.S 11,3 4,9 4,9 17,2

D.B 10,5 4,8 5,0 17,1

HSBC 12,1 4,8 4,8 18,4

Απαγόρευση απόπλου επιβλήθηκε στο επιβατηγό υδροπτέρυγο «Flying Dolphin Athina» στο λιμάνι της Αίγινας, λόγω ηλεκτρολογικής βλάβης που διαπιστώθηκε κατά τη διάρκεια του προγραμματισμένου δρομολογίου του.

Σύμφωνα με το λιμενικό σώμα το πλοίο εκτελούσε το δρομολόγιο από το Αγκίστρι προς την Αίγινα και στη συνέχεια προς τον Πειραιά, μεταφέροντας συνολικά 79 επιβάτες.

Οι επιβάτες προωθήθηκαν στον τελικό προορισμό τους με μέριμνα της πλοιοκτήτριας εταιρείας.

Στο βιβλίο «Εαμοκρατία στη Θεσσαλονίκη (1944 – 1945)» (εκδ. Επίκεντρο), το οποίο ο ερευνητής Ανδρέας Βενιανάκης δεν πρόλαβε να δει ολοκληρωμένο, το σημείο εστίασης είναι η περίοδος ακριβώς που μια εαμική αριστερή διακυβέρνηση αναλαμβάνει τις δημοτικές και πολιτικές εξουσίες στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας. Οι Γερμανοί και τα Τάγματα Ασφαλείας κατείχαν τότε ένα μικρό μέρος της Θεσσαλονίκης, καθώς το υπόλοιπο είχε απελευθερωθεί από τον ΕΛΑΣ, ενώ και αργότερα -μετά τα Δεκεμβριανά– η διοίκηση απέφυγε τη σύγρουση με τους Βρετανούς. Ο Βενιανάκης περιγράφει τα χαρακτηριστικά της εαμικής διοίκησης, αλλά και την καθημερινότητα των ανθρώπων στην πρώτη επεξεργασμένη μορφή της μελέτης, την οποία ανέλαβαν να εκδώσουν οι Στράτος Δορδανάς και Βάιος Καλογρηάς. Από το πρώτο κεφάλαιο δείχνουμε ενδιαφέρον για την απόπειρα οργάνωσης θεατρικών θιάσων, όπου πρωταγωνιστούν σπουδαίοι ηθοποιοί, όπως ο Μάνος Κατράκης, η Ντόρα Βολανάκη κ.ά.

Στις περιοχές που ήλεγχε, λοιπόν, ο ΕΛΑΣ στην επαρχία οργανώθηκαν θίασοι που, ακολουθώντας τους αντάρτες από χωριό σε χωριό, προσέφεραν ένα θέαμα προσανατολισμένο στην πραγματικότητα της Κατοχής και της αντίστασης -όπως ήταν αναμενόμενο και για λόγους προπαγανδιστικής «διαφώτισης». Σε αυτούς τους θιάσους συμμετείχαν μερικοί επαγγελματίες ηθοποιοί, μουσικοί και συγγραφείς, αλλά και κάτοικοι των χωριών και αντάρτες. Στόχος πάντα ήταν το αίσθημα του πατριωτισμού, η καλλιέργεια της παράδοσης, της αναβίωσης του 1821 και ηψυχαγωγική σάτιρα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Λίγο νωρίτερα η δημιουργία του Κρατικού Θεάτρου στη Θεσσαλονίκη το 1943 είχε δημιουργήσει πολλές προσδοκίες για ποιοτικό θέατρο. Ο Οργανισμός του υπήχθη στην αρμοδιότητα του υπουργείου παιδείας, ενώ η διεύθυνση του ανατέθηκε στον ποιητή και πεζογράφο Λέοντα Κουκούλα, με σπουδές στο θέατρο, τη φιλοσοφία και τις καλές τέχνες σε πανεπιστήμια της Γαλλίας και της Γερμανίας. Οι ηθοποιοί που είχαν στελεχώσει το καινούργιο θέατρο μαζί με την καλλιτεχνική διεύθυνση έφτασαν στη Θεσσαλονίκη 22 Σεπτεμβρίου 1943. Η άφιξή τους μάλιστα αναγγέλθηκε από την φιλοναζιστική εφημερίδα «Νέα Ευρώπη», που τόνισε τη βαθιά της ευγνωμοσύνη προς τις γερμανικές Αρχές για το αμέριστο ενδιαφέρον τους. Ως έδρα του Κρατικού Θεάτρου ορίστηκε το θέατρο του Λευκού Πύργου, ύστερα από επισκευές ώστε να γίνει κατάλληλο. Το Κρατικό Θέατρο αποτέλεσαν, μεταξύ άλλων, οι ηθοποιοί Μάνος Κατράκης (ο οποίος ήταν πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών), Παντελής Ζερβός, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Έλλη Ξανθάκη, Ντόρα Βολανάκη, Εύα Ευαγγελίδου, Νίκος Χατζίσκος, Ντίνος Καλουπτσής, Κώστας Παπάς, Δήμητρα Κεφαλά, Λέλα Χατζηαργύρη, Χριστίνα Καλογερίκου, Γιώργος Βλαχόπουλος, Ιωάννης Αυλωνίτης, Κύμης Ραφτόπουλος, Σαπφώ Νοταρά, Ανδρέας Παντόπουλος, Χριστόφορος Ταμπάκης, Αγγελική Τριανταφυλλίδου, Μίτση Κοεμτζοπούλου, Σόνια Δήμπογλου κ.ά.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ο θίασος εγκαταστάθηκε στο κτίριο που στεγαζόταν το Βασιλικό Θέατρο Θεσσαλονίκης που βρισκόταν σε άθλια κατάσταση. Και εδώ υπάρχει ακόμη μία ένδειξη του αντισημιτικού ζόφου εκείνη την περίοδο. Ο Κούκουλας απευθύνθηκε στη γερμανική διοίκηση για τον εξωραϊσμό του κτιρίου και εκείνη έστειλε αμέσως μάρμαρα από το εβραϊκό νεκροταφείο για να στρωθεί η πλατεία. Επίσης τους παρέδωσαν 1000 καρέκλες του Εθνικού Θεάτρου που ήταν αποθηκευμένες στον Λευκό Πύργο. Η γερμανική λογοκρισία, εξάλλου, ζήτησε από τον Κούκουλα να ενημερώνει για το ρεπερτόριο του θεάτρου. Ο τελευταίος συμφώνησε και ζήτησε την άδεια να ανεβάσει τη «Θυσία του Αβραάμ» σε ανοιχτό χώρο στην πλατεία Αγίας Σοφίας. Ενώ οι πρόβες είχαν ολοκληρωθεί, λίγο πριν από την πρεμιέρα, η γερμανική λογοκρισία απαγόρευσε το έργο να παιχτεί. Ο λόγος ήταν ότι δεν ήθελαν ένα έργο που θα είχε σχέση με εβραίους.

Οι ηθοποιοί εργάζονταν γενικότερα στις πρόβες με μεγάλες δυσκολίες τις οποίες προκαλούσαν κυρίως οι ώρες απαγόρευσης της κυκλοφορίας γιατί οι πρόβες τελείωναν αργά. Αν και ήταν εφοδιασμένοι με άδειες κυκλοφορίας, κινδύνευαν να τους πυροβολήσουν γερμανικές περίπολοι, καθώς επέστρεφαν σπίτι τους. Η πρώτη παράσταση, πάντως, ήταν η «Τρισεύγενη» του Παλαμά και καταχειροκροτήθηκε από τους θεατές ειδικά στα σημεία που υπήρχαν πατριωτικές αναφορές. Οι παραστάσεις συνεχίστηκαν με έργα όπως η «Βαβυλωνία» του Βυζάντιου και η «Λουίζα Μίλερ» του Σίλερ συναρπάζοντας το κοινό. Στα τέλη Απριλίου του 1944 η εφορεία του Θεάτρου αποφάσισε να διακόψει τη σύμβαση των ηθοποιών και τεχνικών από την 1 Ιουνίου λόγω άρνησης των ηθοποιών να υπογράψουν τα συμβόλαια τους για λόγους οικονομικούς. Οι επαγγελματίες του Κρατικού μάλιστα κινήθηκαν για το σχηματισμό συνεταιρικού θιάσου ώστε να δώσουν παραστάσεις το καλοκαίρι σε ένα από τα θέατρα. Με διάφορες αφορμές οι Γερμανοί προχώρησαν στη σύλληψη ηθοποιών με σκοπό να δημιουργήσουν ένα κλίμα τρομοκρατίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Αξίζει να σημειωθεί ότι στα καλλιτεχνικά δρώμενα της πόλης συμμετείχε και η θεατρική ομάδα του Εκπολιτιστικού Ομίλου Πανεπιστημίου που ανέβασε στο θερινό Κρατικό Θέατρο τα «Αρραβωνιάσματα» του Δημήτρη Μπόγρη με σκηνοθέτη τον Μάνο Κατράκη. Και οι φοιτητές πάντως έκαναν τις πρόβες τους μέσα σ’ ένα κλίμα τρομοκρατίας. Στην τελευταία πρόβα, Γερμανοί και άνδρες των ταγμάτων ασφαλείας έκαναν μπλόκο για να συλλάβουν τους ηθοποιούς-φοιτητές που ήταν κατά πληροφορία κομμουνιστές. Οι φοιτητές κατόρθωσαν να διαφύγουν και να εξαφανιστούν στα σοκάκια. Παρ’ όλα αυτά η παράσταση επαναλήφθηκε στις 28 Αυγούστου και στις 4 Σεπτεμβρίου. Τα έσοδα διατέθηκαν στη «Μέριμνα του παιδιού» και στο «Άσυλο του παιδιού».

Σημείωση: η κεντρική φωτογραφία (από το thessmemory.gr του Χρίστου Ζαφείρη) απεικονίζει τον Κήπο και το Θέατρο του Λευκού Πύργου, που κατεδαφίστηκε το 1956. Στη θέση του σήμερα βρίσκεται το Βασιλικό Θέατρο

Με άρωμα καλοκαιριού και το γνώριμο, ευρηματικό του χιούμορ, ο Αρκάς υποδέχεται τη νέα ημέρα με ένα σκίτσο που είναι αφιερωμένο στις μικρές απολαύσεις της ζωής. Στη σημερινή του δημιουργία, ένας λουόμενος απολαμβάνει ξέγνοιαστες στιγμές στην παραλία, έχοντας δίπλα του τη θάλασσα και ένα κουτί με πατάτες, ενώ στη χαρακτηριστική «ατάκα» του σκίτσου αναφωνεί: «Αυτή είναι δωή!».

Το σκίτσο αποτυπώνει με χιουμοριστικό τρόπο τη διάθεση των καλοκαιρινών διακοπών και την ανάγκη για λίγη ξεκούραση, μακριά από τους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας. Με λιτές γραμμές και το γνώριμο ύφος του, ο Αρκάς υπενθυμίζει ότι η πραγματική «δόση» ευτυχίας μπορεί να βρίσκεται σε απλές στιγμές, όπως μια βουτιά στη θάλασσα, ο ήχος των κυμάτων και η ανεμελιά μιας ημέρας στην παραλία.

Όπως συμβαίνει συχνά, το σκίτσο δημοσιεύτηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του αγαπημένου σκιτσογράφου, συγκεντρώνοντας εκατοντάδες σχόλια και αντιδράσεις από τους διαδικτυακούς του φίλους, οι οποίοι ευχήθηκαν με τη σειρά τους «καλημέρα», σχολιάζοντας με χιούμορ το καλοκαιρινό μήνυμα του Αρκά.

Θρίλερ στο φινάλε της φάσης των ομίλων στο Μουντιάλ 2026. Τρεις όμιλοι έριξαν αυλαία και διαμόρφωσαν στο έπακρο τη φάση των «32» και τη συνέχειας μίας συναρπαστικής διοργάνωσης.

Πάμε να δούμε που και πότε παίζουν τα ζευγάρια αυτής της φάσης.

Η φάση των «32» του Μουντιάλ 2026:

28/06 22:00 Νότια Αφρική – Καναδάς (Λος Άντζελες)

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

29/06 20:00 Βραζιλία – Ιαπωνία (Χιούστον)

29/06 23:30 Γερμανία – Παραγουάη (Φόξμπορο)

30/06 04:00 Ολλανδία – Μαρόκο (Λεόν)

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

30/06 20:00 Ακτή Ελεφαντοστού – Νορβηγία (Άρλινγκτον)

01/07 00:00 Γαλλία – Σουηδία (Νιου Τζέρσεϊ)

01/07 04:00 Μεξικό – Ισημερινός (Μέξικο Σίτι)

01/07 19:00 Αγγλία – Λ.Δ. Κονγκό (Ατλάντα)

01/07 23:00 Βέλγιο – Σενεγάλη (Σιάτλ)

02/07 03:00 ΗΠΑ – Βοσνία (Σάντα Κλάρα)

02/07 22:00 Ισπανία – Αυστρία (Λος Άντζελες)

03/07 02:00 Πορτογαλία – Κροατία (Τορόντο)

03/07 06:00 Ελβετία – Αλγερία (Βανκούβερ)

03/07 21:00 Αυστραλία – Αίγυπτος (Άρλινγκτον)

04/07 01:00 Αργεντινή – Πράσινο Ακρωτήρι (Μαιάμι)

04/07 04:30 Κολομβία – Γκάνα (Κάνσας)

Στις τουριστικές περιοχές της χώρας απλώνουν όλο και περισσότερο τα δίχτυα τους οι αλυσίδες σουπερμάρκετ.

Οι θετικές προοπτικές που διαφαίνονται για την αύξηση της τουριστικής κίνησης φέτος, η ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων αλλά και αλλαγές στην καταναλωτική συμπεριφορά «αναγκάζουν» τους μεγάλους παίκτες του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων να εντείνουν τα επενδυτικά σχέδια επέκτασης στα δημοφιλή και όχι μόνο τουριστικά θέρετρα επιδιώκοντας να διεκδικήσουν μεγαλύτερο μέρος από τον τζίρο που θα πραγματοποιήσουν αλλοδαποί και έλληνες παραθεριστές.

Οι αλλαγές των τάσεων αναφορικά με την κατανάλωση και τον τρόπο των διακοπών ακόμα και η μεγαλύτερη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, δημιουργούν νέα δεδομένα για τον σχεδιασμό των επιχειρήσεων αναφορικά με νέες επεκτάσεις καταστημάτων. Από τις Κυκλάδες ως την Κρήτη, τα Δωδεκάνησα και το Ιόνιο, οι μεγάλες αλυσίδες λιανεμπορίου διαγωνίζονται για να καταλάβουν προνομιακή θέση σε μια αγορά που μεγαλώνει κάθε χρόνο και εκτιμάται ότι τους καλοκαιρινούς μήνες ξεπερνά τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στην κατεύθυνση αυτή άλλωστε ήταν τα τελευταία χρόνια και το μπαράζ εξαγορών και συνεργασιών που εξελίχθηκε, με έμφαση «χαρτοφυλάκια» με έντονη παρουσία σε τουριστικούς προορισμούς της νησιωτικής αλλά και της ηπειρωτικής Ελλάδας, αλλάζοντας τον επιχειρηματικό χάρτη.

Η δυναμική επέκταση του δικτύου των αλυσίδων σουπερμάρκετ σε τουριστικούς προορισμούς είτε μέσω συνεργασιών – franchise είτε μέσω εξαγορών αλλά και δημιουργίας νέων καταστημάτων έχει ξεκινήσει εδώ και καιρό, με όλες τις αλυσίδες να κυνηγούν νέα προνομιακά σημεία και να προχωρούν σε αναβάθμιση του δικτύου τους μέσω ανακαινίσεων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ενδεικτικά ο όμιλος Σκλαβενίτη υλοποιεί επενδυτικό πλάνο με στόχο την επέκταση σε νησιά όπως η Πάρος και η Κρήτη, η αλυσίδα My Market επεκτείνει το δίκτυό της επίσης σε νησιά όπως η Νάξος, η Πάρος και η Κρήτη, η ΑΒ Βασιλόπουλος σχεδιάζει την ανάπτυξη περίπου 50 νέων σημείων έως το 2028, με έμφαση σε franchise και μεσαίου μεγέθους καταστήματα στα νησιά Μύκονος και Σαντορίνη, ενώ αλλαγές στα σημεία υπάρχουν και με την ολοκλήρωση της εξαγοράς του Κρητικού από τον Μασούτη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Κι ενώ η μάχη για την «πίτα» του τζίρου των τουριστικών περιοχών είναι σε εξέλιξη, φέτος η αναμενόμενη αύξηση των αφίξεων ξένων τουριστών, που εκτιμάται ότι θα είναι άνω του 5%, εντείνει τις προσπάθειες.

Ηδη κατά το πρώτο τετράμηνο του 2026, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, περισσότεροι από 5,24 εκατομμύρια ταξιδιώτες επισκέφθηκαν τη χώρα (Ιανουάριος – Απρίλιος 2026) και από αυτούς ένα μεγάλο μέρος ήταν πελάτες και του λιανεμπορίου τροφίμων. Για τους επόμενους μήνες τα ελληνικά σουπερμάρκετ στους τουριστικούς προορισμούς της Ελλάδας, νησιωτικούς και μη, ετοιμάζονται για μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο. Με δεδομένο ότι η γενικότερη ακρίβεια στην αγορά επηρεάζει τις καταναλωτικές συνήθειες των διακοπών, ο ρόλος των σουπερμάρκετ θα είναι καθοριστικός αφού ο ένας στους δυο Ελληνες δηλώνει ότι θα μαγειρεύει συστηματικά στις διακοπές του.

Κλειδί ο τρόπος διακοπών

Για τους επιχειρηματίες του λιανεμπορίου τροφίμων, όπως λένε, το φετινό καλοκαίρι αναμένεται θερμό. Σύμφωνα με μελέτη του ΙΕΛΚΑ αναφορικά με τις καλοκαιρινές διακοπές των Ελλήνων φέτος, το 88% θα κάνει διακοπές σε εξοχικό, ενοικιαζόμενο ή κάμπινγκ, επομένως, όπως λένε οι επιχειρηματίες του κλάδου, θα χρειαστούν αγορές από το σουπερμάρκετ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Μάλιστα στοιχεία της NielsenIQ δείχνουν ότι έξι στους δέκα Ελληνες ετοιμάζουν το πρωινό τους μόνοι τους, τέσσερις στους δέκα προετοιμάζουν και το μεσημεριανό, ενώ το 65% φτιάχνει τα σνακ για την παραλία στο σπίτι και το 27% επιλέγει βραδινό στο σπίτι στη διάρκεια των διακοπών. Οσο για τους ξένους που επιλέγουν την Ελλάδα για διακοπές, σχεδόν οι μισοί (45%) κάνουν αγορές σε σουπερμάρκετ για να καλύψουν τις διατροφικές ανάγκες τους.

Η συνθήκη αυτή δεν περνά απαρατήρητη από τα επιτελεία των επιχειρήσεων που ενισχύουν τα καταστήματά τους προσαρμόζοντας τα προσφερόμενα είδη στις απαιτήσεις των πελατών τους, ειδικά σε τουριστικές περιοχές.

Το 20% του τζίρου στα νησιά

Σύμφωνα με τους επιχειρηματίες του κλάδου, εκτιμάται ότι το 20% των πωλήσεων τους καλοκαιρινούς μήνες γίνεται στα νησιά. Ο τζίρος των νησιών αγγίζει σχεδόν τα 2 δισ. ευρώ τους καλοκαιρινούς μήνες, με τα 1,06 δισ. ευρώ να αφορούν τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου, ενώ στην Κρήτη οι πωλήσεις ξεπερνούν τα 0,92 δισ. ευρώ το 2025. Ωστόσο στο σύνολο του τζίρου κατέχουν μικρό μερίδιο λόγω της εποχικότητας.

Παράλληλα εντυπωσιακοί είναι και οι ρυθμοί ανάπτυξης για τα καταστήματα των αλυσίδων σουπερμάρκετ από τις αρχές του έτους. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της NIQ, που αφορούν το πρώτο τετράμηνο του 2026, δείχνουν ετήσια ανάπτυξη της αξίας πωλήσεων κατά 9,1% στην Κρήτη και 8% στα νησιά Αιγαίου και Ιονίου.

Το ίδιο διάστημα στην Αττική η αύξηση ήταν 7%, στη Θεσσαλονίκη 8,1%, στη Στερεά Ελλάδα 7,1% και στη Μακεδονία και Θράκη 5,7%. Είναι ενδεικτικό ότι σχεδόν 1 στα 5 ευρώ που ξοδεύεται το καλοκαίρι στα ελληνικά σουπερμάρκετ προέρχεται από τις πωλήσεις στα νησιά, σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας Circana, ενώ την τελευταία πενταετία, την περίοδο από τον Μάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο, οι πωλήσεις σε αξία στις νησιωτικές περιοχές έχουν αυξηθεί κατά 82% και η κατανάλωση, αντίστοιχα, κατά 50%.

Πάντως για τις επιχειρήσεις του λιανεμπορίου τροφίμων το καλοκαίρι στους τουριστικούς προορισμούς δεν σημαίνει μόνο αύξηση πωλήσεων καθώς καλούνται να αντιμετωπίσουν, όπως λένε, και μια σειρά σημαντικών ζητημάτων, όπως η εύρεση προσωπικού, η ομαλή τροφοδοσία και τα logistics, το αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Πλούσιο είναι το τηλεοπτικό πρόγραμμα της ημέρας, με το ενδιαφέρον να μονοπωλούν το Νότια Αφρική – Καναδάς στο Μουντιάλ, ο αγώνας της Formula 1 στην Αυστρία και η ολοκλήρωση του ΕΚΟ Ράλι Ακρόπολις. Δράση υπάρχει επίσης από το MotoGP, τον στίβο, το τένις και το μπάσκετ.

Μουντιάλ 2026

22:00 ΕΡΤ2 ΣΠΟΡ – Νότια Αφρική – Καναδάς

Formula 1

16:00 ΑΝΤ1+ – Grand Prix Αυστρίας (Αγώνας)

WRC – ΕΚΟ Ράλι Ακρόπολις

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

09:30 COSMOTE SPORT 5 HD – SS15 Λουτράκι 1

12:10 COSMOTE SPORT 5 HD – WRC

14:00 COSMOTE SPORT 5 HD – SS17 Λουτράκι 2 (Wolf Power Stage)

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

15:45 COSMOTE SPORT 5 HD – Acropolis Rally Show

MotoGP

09:35 COSMOTE SPORT 7 HD – Red Bull MotoGP Rookies Cup (Άσσεν, 2ος αγώνας)

10:35 COSMOTE SPORT 7 HD – MotoGP Grand Prix Ολλανδίας (Warm Up)

11:45 COSMOTE SPORT 7 HD – Moto3 (Αγώνας)

13:00 COSMOTE SPORT 7 HD – Moto2 (Αγώνας)

14:30 COSMOTE SPORT 7 HD – MotoGP (Αγώνας)

16:20 COSMOTE SPORT 7 HD – Harley-Davidson Bagger World Cup (2ος αγώνας)

Τένις

16:00 COSMOTE SPORT 6 HD – Πανελλήνιο Πρωτάθλημα: Τελικός Μονού Γυναικών

18:00 COSMOTE SPORT 6 HD – Πανελλήνιο Πρωτάθλημα: Τελικός Μονού Ανδρών

Στίβος

19:00 ΕΡΤ2 ΣΠΟΡ – Diamond League (Παρίσι)

19:00 Mega News – 3ο Piraeus Street Long Jump

Μπάσκετ

20:45 COSMOTE SPORT 4 HD – Pregame Stoiximan AegeanBall Festival

21:00 COSMOTE SPORT 4 HD – Stoiximan AegeanBall Festival (2η ημέρα)

Κανονικά διεξάγεται πλέον η κυκλοφορία στην Περιφερειακή Οδό Θεσσαλονίκης, καθώς από το βράδυ του Σαββάτου αποκαταστάθηκε πλήρως η κίνηση και στα δύο ρεύματα, τα οποία είχαν κλείσει λόγω των προγραμματισμένων εργασιών για την κατασκευή του έργου Flyover.

Η άρση των κυκλοφοριακών ρυθμίσεων πραγματοποιήθηκε σταδιακά. Αρχικά δόθηκε στην κυκλοφορία ο ανατολικός κλάδος, με κατεύθυνση προς τη Χαλκιδική και το αεροδρόμιο, ενώ λίγο αργότερα άνοιξε και ο δυτικός κλάδος, προς Καβάλα και Κατερίνη. Έτσι επανήλθε η ομαλή ροή των οχημάτων σε όλο το μήκος της Περιφερειακής.

Η διακοπή της κυκλοφορίας είχε επιβληθεί για να πραγματοποιηθούν εργασίες τοποθέτησης μεταλλικού καλουπιού στη νέα γέφυρα Πανοράματος, στο πλαίσιο της εξέλιξης του έργου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Σύμφωνα με τον αρχικό προγραμματισμό, ο αποκλεισμός της Περιφερειακής Οδού επρόκειτο να διαρκέσει 48 ώρες. Ωστόσο, η ταχύτερη ολοκλήρωση των συγκεκριμένων εργασιών επέτρεψε την επαναλειτουργία του δρόμου νωρίτερα από τις αρχικές προβλέψεις.

Το βιβλίο του Ευγένιου Ματθιόπουλου «Κανείς πριν μπει στη μάχη δεν ξέρει ποιος είναι – Η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών στα δύσκολα χρόνια 1967-1975: τότε που άλλαξαν όλα» (εκδόσεις Ποταμός, 2026) αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική συμβολή στη μελέτη του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος. Η σημασία του δεν οφείλεται μόνο στη συστηματικότητα και την πληρότητά του, αλλά και στο γεγονός ότι έρχεται να καλύψει ένα υπαρκτό κενό της σχετικής βιβλιογραφίας. Μια πλούσια και πυκνή βιβλιογραφία, η οποία έχει αναπτυχθεί αδιάλειπτα στα πενήντα και πλέον χρόνια που μεσολάβησαν από την πτώση της δικτατορίας· μια βιβλιογραφία, όμως, που αποτελείται κυρίως από μαρτυρίες και αυτοβιογραφικά κείμενα, εστιασμένα εύλογα στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, ενώ οι συστηματικές μονογραφίες παραμένουν σχετικά περιορισμένες.

Σε αυτό το πεδίο παρεμβαίνει το βιβλίο του Ματθιόπουλου, προσφέροντας την πρώτη ολοκληρωμένη μονογραφία για τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι φοιτητές και οι φοιτήτριες μιας συγκεκριμένης σχολής, της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ), στο αντιδικτατορικό κίνημα. Μέσα από το συγκεκριμένο βιβλίο, η ΑΣΚΤ αναδεικνύεται ως ένα ιδιαίτερο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον, του οποίου η τοποθεσία, η εσωτερική οργάνωση και το αντικείμενο των σπουδών επηρέασαν καθοριστικά τη μορφή  και το είδος της πολιτικοποίησης των φοιτητών της.

Το βιβλίο βασίζεται σε εκτεταμένη αρχειακή έρευνα και σε συστηματική συγκέντρωση προφορικών μαρτυριών. Ο συγγραφέας στρέφει το βλέμμα του στους «αφανείς» του αντιδικτατορικού αγώνα, συγκεντρώνοντας και αξιοποιώντας μαρτυρίες φοιτητών και φοιτητριών της ΑΣΚΤ για τη σκιαγράφηση της γέννησης και ανάπτυξης του αγώνα τους, την περίοδο 1972-1973. Στην αφήγησή του επανέρχεται συχνά στις μαρτυρίες, παραθέτοντας εκτενή αποσπάσματά τους, ενώ παράλληλα χρησιμοποιεί ένα πλουσιότατο φωτογραφικό υλικό. Το τελευταίο συνομιλεί με το κείμενο, δίνει πρόσωπο στους πρωταγωνιστές και στις πρωταγωνίστριες, ενώ παράλληλα συντείνει στην ανασύσταση της ατμόσφαιρας της εποχής. Οι μαρτυρίες αντιμετωπίζονται ως ιστορικά τεκμήρια που σχολιάζονται, αντιπαραβάλλονται και αξιολογούνται κριτικά.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η χρήση των προφορικών μαρτυριών από τον Ματθιόπουλο επαναφέρει ένα ευρύτερο μεθοδολογικό ζήτημα. Οι αφηγήσεις των πρωταγωνιστών δεν μας μιλούν μόνο για τα γεγονότα αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο αυτά ανακαλούνται και επανανοηματοδοτούνται μέσα στον χρόνο. Η χρονική απόσταση που χωρίζει τις αφηγήσεις από τα γεγονότα, οι μεταγενέστερες εμπειρίες των αφηγητών, αλλά και η εικόνα που έχει συγκροτηθεί πλέον για το αντιδικτατορικό κίνημα, επηρεάζουν αναπόφευκτα τις μνήμες και τους τρόπους με τους οποίους αυτές αρθρώνονται. Από αυτή την άποψη, οι μαρτυρίες δεν αποτελούν απλώς πηγές πληροφοριών· είναι και τεκμήρια της σχέσης των ανθρώπων με το παρελθόν τους, της διαρκούς διαπραγμάτευσης της εμπειρίας τους και του τρόπου με τον οποίο συγκροτούν εκ των υστέρων το νόημά της. Μελέτες, όπως αυτή του Ματθιόπουλου, μας καλούν να αναμετρηθούμε θεωρητικά και πρακτικά με τη σύνθετη σχέση ανάμεσα στη μνήμη, την υποκειμενικότητα και την ιστορική εμπειρία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Το φοιτητικό σώμα της ΑΣΚΤ

Γιατί άραγε, είναι τόσο σημαντικό να έχουμε μια μελέτη για τη συμμετοχή μιας συγκεκριμένης Σχολής; Είναι η Σχολή ένα κατάλληλο μέγεθος για να κατανοήσουμε τον αντιδικτατορικό φοιτητικό αγώνα; Ας ξεκινήσουμε από μια άλλη διαπίστωση. Παρά τα όσα έχουν γραφεί για το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα, εξακολουθούν να απουσιάζουν συστηματικές μελέτες για πολλές από τις πτυχές του. Λείπουν, για παράδειγμα, αναλυτικές έρευνες για τις αντιδικτατορικές φοιτητικές οργανώσεις της περιόδου, έλλειψη που, ως προς την ΑΣΚΤ, θεραπεύει σε σημαντικό βαθμό ο Ματθιόπουλος, αναλύοντας διεξοδικά τη δράση και τη φυσιογνωμία τους. Αντίστοιχα, δεν διαθέτουμε ακόμη μια συνολική μελέτη για τον φοιτητικό πληθυσμό της περιόδου 1971-1973, η οποία να αποτυπώνει τα κοινωνικά, μορφωτικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά του. Στο ανά χείρας βιβλίο, αντίθετα, ο συγγραφέας αξιοποιεί τα μητρώα της Σχολής για να σκιαγραφήσει με συστηματικό τρόπο τη σύνθεση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του φοιτητικού σώματος της ΑΣΚΤ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανά χείρας μελέτη αναλύει εμπεριστατωμένα μια συγκεκριμένη πτυχή του αντιδικτατορικού σπουδαστικού αγώνα, συμπληρώνοντας κενά και υποδεικνύοντας νέες κατευθύνσεις για τη συστηματική μελέτη του φαινομένου. Προσφέρει, εκκινώντας από το μερικό, σημαντικές ψηφίδες στην κατανόηση του όλου. Θέλω να σταθώ ιδιαίτερα στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, στην οποία άλλωστε αφιερώνεται ένα σημαντικό μέρος του βιβλίου. Η αναλυτική εξιστόρηση των γεγονότων προσφέρει όχι μόνο νέα στοιχεία για τον ρόλο των φοιτητών και των φοιτητριών της ΑΣΚΤ, αλλά και περισσότερα ερμηνευτικά εργαλεία για να κατανοήσουμε τα κίνητρα και τα συναισθήματα όσων συμμετείχαν. Το βιβλίο του Ματθιόπουλου υπενθυμίζει ότι η ιστορία της εξέγερσης της 17ης Νοεμβρίου απέχει ακόμη από το να θεωρηθεί οριστικά γραμμένη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Επιστρέφω στο ζήτημα της Σχολής. Η σημαντικότερη, κατά τη γνώμη μου, συμβολή του ιστορικού είναι η ανάδειξη της ΑΣΚΤ ως ενός κρίσιμου κόμβου για την κατανόηση του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος. Ο συγγραφέας σκιαγραφεί με πληρότητα και διεισδυτικότητα τη φυσιογνωμία της Σχολής: το πρόγραμμα σπουδών, τα αισθητικά πρότυπα που κυριαρχούσαν, τη σύνθεση και τη «φιλοσοφία» του καθηγητικού σώματος, τις εσωτερικές ιεραρχίες και, βέβαια, τις σχέσεις με το χουντικό καθεστώς. Ολα αυτά υφαίνονται με τη σύνθεση του φοιτητικού σώματος, τις μορφές κοινωνικότητας που αναπτύσσονταν στο εσωτερικό της Σχολής και τη συμμετοχή των φοιτητών και των φοιτητριών στον αντιδικτατορικό αγώνα.

Η ΑΣΚΤ δεν εμφανίζεται ως το απλό σκηνικό μέσα στο οποίο εξελίσσονται τα γεγονότα. Αντίθετα, αναδεικνύεται ως θεσμός που συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωσή τους. Η φυσιογνωμία της Σχολής, οι σχέσεις διδασκόντων και διδασκομένων, η ιδιαίτερη θέση των καλλιτεχνικών σπουδών στην Ελλάδα της δικτατορίας, οι μορφές ελευθερίας αλλά και πειθαρχίας στο εσωτερικό της, επηρεάζουν καθοριστικά τις διαδικασίες πολιτικοποίησης και τους τρόπους με τους οποίους οι φοιτητές συγκροτούν συλλογικές ταυτότητες και μορφές δράσης. Ο Ματθιόπουλος συνδέει τη βαθιά γνώση του για την ιστορία της τέχνης και την εξέλιξη της ίδιας της Σχολής με τη συστηματική έρευνα για το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μια ιστορία της ΑΣΚΤ κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. Είναι μια μελέτη που μας βοηθά να κατανοήσουμε πώς ένας θεσμός μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τη μορφή και την ένταση της πολιτικής δράσης των υποκειμένων που κινούνται στο εσωτερικό του· ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για τη σημασία των θεσμών στην ιστορία των κοινωνικών και πολιτικών κινημάτων. Οι θεσμοί δεν αποτελούν ουδέτερα πλαίσια ή απλούς χώρους όπου εκδηλώνονται κοινωνικές συγκρούσεις. Διαθέτουν τη δική τους ιστορία, τις δικές τους ιεραρχίες, αξίες και πολιτισμικές παραδόσεις, οι οποίες επηρεάζουν βαθιά τα υποκείμενα που δρουν στο εσωτερικό τους. Υπό αυτή την οπτική, η ιστορία του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος δεν μπορεί να γραφτεί μόνο ως ιστορία οργανώσεων ή πολιτικών γεγονότων· χρειάζεται να γραφτεί και ως ιστορία θεσμών. Το ερώτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον εάν υιοθετήσουμε μια συγκριτική οπτική. Παρ’ όλο που το βιβλίο εστιάζει μόνο στην ΑΣΚΤ, μας επιτρέπει να σκεφτούμε τη σημασία που θα είχαν εργασίες που θα επιχειρούσαν να μελετήσουν τις διαφορετικές μορφές που παίρνει το αντιδικτατορικό κίνημα σε κάθε σχολή, τον τρόπο που τα διαφορετικά περιβάλλοντα επηρέασαν τις φοιτητικές αντιδράσεις.

Η συνέχεια μετά τη χούντα

Εάν η φυσιογνωμία και η λειτουργία της Σχολής υπήρξαν καθοριστικές για την εκδίπλωση του αντιδικτατορικού κινήματος στην ΑΣΚΤ, από την άλλη πλευρά το ίδιο το κίνημα, με τη δυναμική και τις παρακαταθήκες του, επηρέασε βαθιά τη μετέπειτα πορεία της. Το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου υπερβαίνει την τυπική τομή ανάμεσα στη δικτατορία και τη Μεταπολίτευση, αναδεικνύοντας τη συνέχεια των διεκδικήσεων, των προσδοκιών αλλά και των συγκρούσεων στην επόμενη περίοδο. Μια τέτοια ανάγνωση συνδέει τη δικτατορία με τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια ως φάσεις μιας ενιαίας ιστορικής διαδικασίας, κατά την οποία αναδιαμορφώνονται οι σχέσεις εξουσίας στο εσωτερικό των πανεπιστημιακών θεσμών. Είναι χαρακτηριστική η προβληματική του συγγραφέα για τον ρόλο του διδακτικού προσωπικού κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και για τον τρόπο με τον οποίο η εμπειρία εκείνης της περιόδου συνέχισε να επηρεάζει τις σχέσεις διδασκόντων και φοιτητών στα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια. Η αμφισβήτηση της καθηγητικής εξουσίας μετά την εμπειρία της χούντας θα συνδεθεί με τις διεκδικήσεις τόσο του φοιτητικού κινήματος όσο και του Ειδικού Διδακτικού Προσωπικού, των πάλαι ποτέ βοηθών και επιμελητών που βρίσκονταν κάτω από τη σκιά του της κυρίαρχης φιγούρας του καθηγητή, κατόχου της έδρας. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο νόμος του 1982, που προέβλεπε τη συμμετοχή των φοιτητών και του ΕΔΠ στη διοίκηση των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, θεωρήθηκε ως η «πραγματική» Μεταπολίτευση για τα ελληνικά πανεπιστήμια.

Στην περίπτωση της ΑΣΚΤ, η εμπειρία της δικτατορίας υπήρξε καθοριστική για την αμφισβήτηση και τελικά την κατάρρευση ενός ολόκληρου μοντέλου διδασκαλίας, εκείνου του Δασκάλου-αυθεντίας, καθώς και των αντίστοιχων ιεραρχικών σχέσεων ανάμεσα σε διδάσκοντες και φοιτητές. Η αμφισβήτηση αυτή συνδέεται από τον συγγραφέα τόσο με τη στάση των καθηγητών απέναντι στη χούντα όσο και με τις ευρύτερες αλλαγές που συντελούνταν διεθνώς στις καλλιτεχνικές σπουδές και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Εν κατακλείδι. Το έργο του Ματθιόπουλου δεν αποτελεί μόνο την ιστορία μιας Σχολής αλλά και έναν στοχασμό πάνω στις διαδικασίες μέσα από τις οποίες οι άνθρωποι μετασχηματίζονται σε ιστορικά υποκείμενα. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες της ΑΣΚΤ εισέρχονται στη «μάχη» χωρίς να γνωρίζουν ποιοι ακριβώς είναι και εξέρχονται από αυτήν διαφορετικοί, έχοντας μεταβάλει όχι μόνο τον εαυτό τους αλλά και τον θεσμό στον οποίο ανήκαν. Με αυτή την έννοια, το βιβλίο δεν αφηγείται απλώς την ιστορία μιας Σχολής στα χρόνια της δικτατορίας· αφηγείται τη γέννηση ενός νέου φοιτητικού κινήματος και ενός νέου πανεπιστημίου στη Μεταπολίτευση.

Ευγένιος Ματθιόπουλος

Κανείς πριν μπει στη μάχη δεν ξέρει ποιος είναι

Εκδ. Ποταμός,

σελ. 504

Τιμή 28,90

Ο θάνατος του Άλαν Γκρίνσπαν σε ηλικία 100 ετών σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής στη διεθνή νομισματική ιστορία. Για σχεδόν δύο δεκαετίες, από το 1987 έως το 2006, ο Γκρίνσπαν βρέθηκε στο τιμόνι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, της ισχυρότερης κεντρικής τράπεζας του κόσμου, διαμορφώνοντας τις συνθήκες υπό τις οποίες λειτούργησε η παγκόσμια οικονομία κατά την περίοδο της αμερικανικής νομισματικής υπεροχής. Αν και η υστεροφημία του σκιάστηκε από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2007 – 2009, η συμβολή του στην καταπολέμηση του πληθωρισμού και στην εδραίωση του διεθνούς κανόνα του δολαρίου υπήρξε καθοριστική.

Γεννημένος στη Νέα Υόρκη το 1926, ο Γκρίνσπαν σπούδασε οικονομικά και ανέπτυξε νωρίς ενδιαφέρον για τη λειτουργία των αγορών και της νομισματικής πολιτικής. Επειτα από μια επιτυχημένη καριέρα ως οικονομικός σύμβουλος και αναλυτής, αναδείχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της αμερικανικής οικονομικής πολιτικής. Το 1987, ο πρόεδρος Ρόναλντ Ρέιγκαν τον επέλεξε για τη θέση του προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, διαδεχόμενος τον Πολ Βόλκερ, τον άνθρωπο που είχε ήδη καταπολεμήσει τον μεγάλο πληθωρισμό της δεκαετίας του 1970.

Η σημαντικότερη ίσως συμβολή του Γκρίνσπαν ήταν η εδραίωση της νίκης κατά του πληθωρισμού. Οταν ανέλαβε, οι μνήμες της μεγάλης πληθωριστικής κρίσης των δεκαετιών του 1970 και των αρχών του 1980 παρέμεναν νωπές. Οι επενδυτές, οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά εξακολουθούσαν να φοβούνται ότι οι τιμές θα μπορούσαν να ξεφύγουν ξανά από τον έλεγχο. Ο Γκρίνσπαν κατανόησε ότι η αξιοπιστία μιας κεντρικής τράπεζας είναι εξίσου σημαντική με τα ίδια τα επιτόκια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ διατήρησε μια σταθερή προσήλωση στη σταθερότητα των τιμών. Ο πληθωρισμός στις Ηνωμένες Πολιτείες παρέμεινε σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, ενώ οι προσδοκίες για τη μελλοντική του εξέλιξη σταθεροποιήθηκαν. Η επιτυχία αυτή συνέβαλε στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος χαμηλών ονομαστικών επιτοκίων, αυξημένης επενδυτικής δραστηριότητας και υψηλότερης οικονομικής ανάπτυξης. Η περίοδος αυτή έγινε γνωστή ως ο «Μεγάλος Μετριασμός» (Great Moderation), καθώς χαρακτηρίστηκε από σχετικά ήπιους οικονομικούς κύκλους και περιορισμένες πληθωριστικές πιέσεις.

Ο Γκρίνσπαν αντιμετώπισε επίσης με επιτυχία μια σειρά από σοβαρές χρηματοπιστωτικές αναταράξεις. Το χρηματιστηριακό κραχ του 1987, η κρίση των αποταμιευτικών ιδρυμάτων στις ΗΠΑ, η μεξικανική κρίση του 1994, η ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση του 1997, η ρωσική κρίση του 1998 και η κατάρρευση του hedge fund Long-Term Capital Management δοκίμασαν επανειλημμένα την ανθεκτικότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος. Σε κάθε περίπτωση, ο Γκρίνσπαν έδειξε αποφασιστικότητα και ευελιξία, διασφαλίζοντας τη ρευστότητα των αγορών και αποτρέποντας την ευρύτερη μετάδοση των κρίσεων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Πέρα όμως από τη διαχείριση των κρίσεων, η μεγαλύτερη ίσως διεθνής κληρονομιά του ήταν η ενίσχυση του διεθνούς κανόνα του δολαρίου. Μετά την κατάρρευση του συστήματος του Bretton Woods στις αρχές της δεκαετίας του 1970, το παγκόσμιο νομισματικό σύστημα εισήλθε σε μια νέα εποχή κυμαινόμενων ισοτιμιών. Παρά την απουσία επίσημης σύνδεσης με τον χρυσό, το δολάριο όχι μόνο διατήρησε αλλά και ενίσχυσε τον ρόλο του ως το κυρίαρχο διεθνές νόμισμα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ο Γκρίνσπαν συνέβαλε αποφασιστικά στη διατήρηση και ενίσχυση αυτής της κυριαρχίας. Μέσα από τη συνεπή αντιπληθωριστική πολιτική της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, ενίσχυσε την εμπιστοσύνη των διεθνών επενδυτών στους αμερικανικούς τίτλους. Οι κεντρικές τράπεζες συνέχισαν να διακρατούν το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγματικών τους αποθεμάτων σε δολάρια, οι διεθνείς εμπορικές συναλλαγές παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό τιμολογημένες στο αμερικανικό νόμισμα και οι παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές συνέχισαν να χρησιμοποιούν τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα ως το βασικό ασφαλές περιουσιακό στοιχείο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η δεκαετία του 1990 υπήρξε ίσως η χρυσή εποχή του διεθνούς κανόνα του δολαρίου. Η κατάρρευση της Σοβιετικής Eνωσης, η απελευθέρωση των αγορών κεφαλαίου, η παγκοσμιοποίηση και η τεχνολογική επανάσταση αύξησαν τη ζήτηση για δολαριακά περιουσιακά στοιχεία. Υπό την ηγεσία του Γκρίνσπαν, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έγινε de facto η κεντρική τράπεζα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Οι αποφάσεις της επηρέαζαν όχι μόνο την αμερικανική οικονομία αλλά και τις οικονομίες της Ευρώπης, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής.

Βεβαίως, η αποτίμηση του έργου του δεν είναι μονοσήμαντα θετική. Πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν ότι η παρατεταμένη περίοδος χαμηλών επιτοκίων μετά το 2001 συνέβαλε στη δημιουργία της φούσκας των ακινήτων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Aλλοι υποστηρίζουν ότι ο Γκρίνσπαν επέδειξε υπερβολική εμπιστοσύνη στην αυτορρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών και δεν αντιλήφθηκε εγκαίρως τους κινδύνους που συσσωρεύονταν στο τραπεζικό σύστημα. Μετά την κρίση του 2008, ο ίδιος παραδέχθηκε δημόσια ότι ορισμένες από τις πεποιθήσεις του σχετικά με την αποτελεσματικότητα της αυτορρύθμισης των αγορών αποδείχθηκαν λανθασμένες.

Ωστόσο, ακόμη και οι επικριτές του αναγνωρίζουν ότι η περίοδος της ηγεσίας του συνέπεσε με μια ιστορική φάση κατά την οποία ο πληθωρισμός υποχώρησε παγκοσμίως και η θέση του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος ενισχύθηκε περαιτέρω. Η αξιοπιστία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ αποτέλεσε βασικό πυλώνα της διεθνούς οικονομικής σταθερότητας σε μια εποχή ταχύτατης παγκοσμιοποίησης.

Ο Aλαν Γκρίνσπαν υπήρξε περισσότερο από ένας κεντρικός τραπεζίτης. Υπήρξε ένας από τους αρχιτέκτονες της διεθνούς οικονομικής τάξης των τελευταίων δεκαετιών του 20ού και των αρχών του 21ου αιώνα. Η παρακαταθήκη του θα συνεχίσει να συζητείται για πολλά χρόνια: από τη μία πλευρά, ως εκείνου που συνέβαλε αποφασιστικά στην οριστική ήττα του μεγάλου πληθωρισμού· από την άλλη, ως του κεντρικού τραπεζίτη που συνδέθηκε με τις υπερβολές της χρηματοπιστωτικής παγκοσμιοποίησης. Σε κάθε περίπτωση, η Iστορία θα τον κατατάξει ανάμεσα στις πλέον επιδραστικές μορφές της διεθνούς νομισματικής πολιτικής και ως έναν από τους σημαντικότερους θεματοφύλακες του διεθνούς κανόνα του δολαρίου.

Ο Γιώργος Αλογοσκούφης είναι oμότιμος καθηγητής Οικονομικής Επιστήμης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρώην yπουργός Οικονομίας και Οικονομικών

Το ισχυρότερο αποδυναμωτικό για την κυβέρνηση είναι η ακρίβεια, το κόστος ζωής έναντι εισοδήματος. Αυτό λειτουργεί και αντίστροφα, δηλαδή ως ενδυναμωτικό, τουλάχιστον για ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Ενας «δείκτης», πολλές ιδεολογικές στεγάσεις. Ενας «δείκτης», διαφορετικές πολιτικές λειτουργίες. Είναι ανθεκτικός ως πολιτικός καθοριστής αυτός ο «δείκτης»; Το σίγουρο είναι ότι περιθωριοποιεί όλους τους άλλους «δείκτες».

Δηλαδή η δυσφορία για τα σκάνδαλα, τα ενοίκια και η ιδιοκτησιακή ματαίωση, οι φόβοι στην εξωτερική πολιτική (και η επίδραση στον εθνικό εγωισμό), η αγανάκτηση για τη διοικητική πραγματικότητα και τις άπειρες γραφειοκρατικές προϋποθέσεις, οι βρώμικες πόλεις, οι κατειλημμένες, πανάκριβες παραλίες, η συγκοινωνία, η ευνοιοκρατία κ.λπ., όλα υποκύπτουν ως αξιολογικά στοιχεία σε ένα: την ακρίβεια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Που την υπενθυμίζουν συναρπαστικά το σουπερμάρκετ, το βενζινάδικο, η ένδυση, τα κοινόχρηστα, ο ΕΝΦΙΑ, ο επερχόμενος ΤΑΠ, η απιθανότητα διακοπών κ.λπ. Δηλαδή η ακρίβεια διαθέτει έναν ασυγκράτητο και πληθωρικό υπενθυμιστικό μηχανισμό.

Τα πάντα στη μικρή, καθημερινή κλίμακα λειτουργούν ως πολιτικοί καθοδηγητές. Σου δείχνουν τον φταίχτη, σου υποδεικνύουν τον λυτρωτή. Πολιτικοσυναισθηματικές κατασκευές είναι όλα· αλλά πολιτική δεν είναι το τι λες, αλλά πώς εκλαμβάνεται αυτό που λες – πώς μεταφράζεται. Ενα μόνο στοιχείο (αυτό στο οποίο αναφέρομαι, η ακρίβεια) περιθωριοποιεί όλα όσα αφορούν τη ζωή και διοργανώνει τη συνολική πολιτική απόρριψη· όπως εξάλλου και τη γενική έγκριση.

Αυτή τη στιγμή, φαίνεται ότι αυτός που υποστασιοποιεί το αντιμητσοτακικό αφήγημα ως κίνημα αντι-ακρίβειας, αυτός που φαίνεται να έχει μεγαλύτερη ορμή, είναι ο Αλέξης Τσίπρας, αποσυναρτημένος βέβαια από τον ΣΥΡΙΖΑ και την κυβερνητική του προϋπηρεσία. Αλλά τα πρόσωπα, όπως και τα σχήματα, οδηγούν σε παρανάγνωση (ή παγιδεύονται σε αυτή τη στενότητα) το σημαντικότερο, κατά τη γνώμη μου, στοιχείο: τη λογιστική, ως ανώτατο στάδιο της οικονομίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Αυτό αφορά και τους καταναλωτές της πολιτικής και τους παραγωγούς. Αφορά και τον λαό και το πολιτικό σύστημα. Και μην πει κανείς ότι αυτό συνέβαινε πάντα· γιατί σε πολλές ιστορικές περιόδους αυτό που συμπύκνωνε το λαϊκό θυμικό ήταν και η φαντασιακή αναγωγή των, έστω υλικών, προταγμάτων του. Ο «Αντρέας» π.χ. δεν ήταν απλώς ο υλικός τροφοδότης, αλλά και ο φαντασιακός ισορροπιστής: έβαζε τους απορριφθέντες, μέσα.

Ομως σήμερα η «προσθαφαιρική», η στεγνά λογιστική μορφή της οικονομίας (όπως αφομοιώνεται μαζικά, χωρίς κανένα ίχνος ιδεολογικής ή συναισθηματικής αναγωγής, χωρίς προσδοκία, αλλά μόνο αριθμητική αγωνία) έχει αποκτήσει δυσανάλογη δύναμη. Ο «δείκτης» ακρίβειας αποτελεί τον πολιτικό θάνατο ολόκληρης της σκηνής.

Αν η χρεοκοπία διέλυσε κόμματα, πολιτικά πρόσωπα και σύστημα, η εμβύθιση στην αδιέξοδη και απελπισμένη καθημερινή λογιστική θανατώνει όλες τις πιθανότητες ιδεολογικής, συναισθηματικής και ηθικής ανάταξης, ανασύνταξης, επανίδρυσης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Μάλιστα οι πλατφόρμες του τύπου PosoKanei ή Fuel Pass κ.λπ. ακριβώς επιδεινώνουν αυτό που υποτίθεται πολεμούν.

Βάζοντας τον καταναλωτή στη θέση του θηρευτή λίγων σεντς, του επανεπικαιροποιούν την οικονομία ως ποταπή πράξη προσθαφαίρεσης, ως επικυρωτικό της καθημερινής ένδειας και όχι ως κάποια πιο σύνθετη πολιτική δυνατότητα, που αφήνει περιθώρια στην πολιτική πίστη, στην πολιτική εμπιστοσύνη, στην πολιτική εκτίμηση, στην πολιτική διορατικότητα, στην πολιτική διαίσθηση, κυρίως στη βούληση· που αφήνει τη δυνατότητα η πολιτική να είναι και μια στοχαστική πράξη και όχι μια παραγγελία ενός μικρού περισσεύματος ή ο κίνδυνος ενός ελλείμματος. Μέσα σε αυτή την πλεκτάνη, φτάνει ο πολίτης εύκολα σε μια ασφυκτική και απονεκρωτική αντίληψη της πολιτικής, μεταξύ λογιστικής εσχατολογίας και λογιστικού αποκρυφισμού.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ

Τι ευγενής· τι λεπταίσθητος – σχεδόν πριγκιπικός. Κύριος, ο κύριος Αβραμόπουλος. Από το μπλέιζερ να το καταλάβεις. Δεν υπάρχει Ελληνας στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό, που να ξέρει να φορέσει μπλέιζερ όπως ο κύριος Αβραμόπουλος. Δημήτρης το μικρό του. Μα πώς τόλμησαν. Ακου να στείλουν ένταλμα σύλληψης. Πού ακούστηκε;

Τι «πού ακούστηκε». Παντού. Ολοι τ’ ακούσαμε, το είδαμε στα σάιτ, τα διαβάσαμε στον Τύπο.

«Ο Δημήτρης Αβραμόπουλος», αναφέρει μεταξύ άλλων το ένταλμα, «φαίνεται να έχει απολαύσει ειδικού καθεστώτος και να έχει αμειφθεί από την ένωση Fight Impunity», αλλά και πως «φαίνεται ότι είναι το μόνο μέλος του Συμβουλίου Τιμής της ΑΙΤJ που έχει αμειφθεί».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ακου τι σκεφτήκανε τώρα. Να σπιλώσουνε τον άμωμο. Να τον πιάσουνε απ’ τον σβέρκο, να του δολοφονήσουνε τον χαρακτήρα. Γιατί; Λίγα ακούμε; Προχθές, πότε ήτανε που ένας σκηνοθέτης – κατά δήλωσή του, δεν ήτανε ταινίες αυτές που γύρισε, ήτανε δώρο στην Ελλάδα – βγήκε και κατήγγειλε ότι ένας ηθοποιός μια νύχτα σ’ ένα σκοτεινό κανάλι πήγε να του δολοφονήσει τον χαρακτήρα του;

Ευτυχώς, ένα άλλο κανάλι τον συνέλαβε λίγο πριν από τον φόνο και γλίτωσε ο άνθρωπος. Αλλιώς θα του τον σκότωνε τον χαρακτήρα κι αύριο μεθαύριο θα ‘χαμε τα εννιάμερα να πάμε τον δίσκο στην εκκλησία (εσείς στα κόλλυβα βάζετε ρόδι; Γιατί η θεία μου η Ευπραξία το ρόδι και τα κουφέτα κόλιανδρου τα είχε απαραίτητα).

Ας ξαναγυρίσουμε όμως στον μεγάλο αυτόν άνδρα, τον κύριο Αβραμόπουλο. Δημήτρης το μικρό του. Τι απάντησε στα χαμερπή αυτά όντα που είχαν το θράσος, αντί να του στείλουν ένα μπουκέτο έστω ορχιδέες – δεν σου λέω μιγκέ, μια φαλαίνοψις –, του στείλανε ένταλμα σύλληψης; Τι απάντησε λοιπόν ο άρχοντας σε άπταιστον ελληνογαλλικήν; «Αυτά είναι μπούρδες» και «Δεν θα απολογηθώ σε κανέναν κερατά».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ευτυχώς την άλλη μέρα το ξεκαθάρισε immediately και immédiatement. Είπε ξεκάθαρα – πιο ξεκάθαρα δεν γίνεται – ότι δεν εννοούσε «τους έλληνες εισαγγελείς, αλλά τους χαμηλόβαθμους αστυνομικούς στο Βέλγιο, σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψής του για το Qatargate». Ετσι, να τα βάζουμε τα πράγματα στη θέση τους, είναι γνωστό τοις πάσι ότι όλοι οι χαμηλόβαθμοι αστυνομικοί στις Βρυξέλλες είναι βέροι κερατάδες – ειδικά σε όσους μένουν στη Rue de la Loi αλλά και στη Rue Belliard το κέρατο πάει σύννεφο.

Ενώ εδώ είναι γνωστή η πίστις των συζύγων ελλήνων εισαγγελέων.

Ετσι, λοιπόν, τέλειωσε άλλη μία ιστορία καθολικής παρεξήγησης, που παραλίγο να κλείσει τον κύριο Αβραμόπουλο στην μπουζού για καμιά δεκαριά χρονάκια, και ξέπλυνε και η Νέα Δημοκρατία το όνομά της – που, όσο να ‘ναι, έναν λεκέ παραπάνω θα της τον άφηνε αυτή η θλιβερή ιστορία τρόμου και μυστηρίου.

Χαιρετώ.

Υπάρχουν αγώνες του Μουντιάλ που μένουν για πάντα χαραγμένοι στο μυαλό των ανθρώπων που λατρεύουν το ποδόσφαιρο.

Ο τελικός του 2022 στο Κατάρ, το Μαρακανάτσο, το θρυλικό 7-1 της Γερμανίας επί της Βραζιλίας. Και υπάρχει κι ένας αγώνας που έμεινε στην ιστορία επειδή… σχεδόν σταμάτησε να παίζεται.

Στις 25 Ιουνίου 1982, στο Μουντιάλ της Ισπανίας, η Δυτική Γερμανία αντιμετώπισε την Αυστρία γνωρίζοντας πως ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα εξυπηρετούσε και τις δύο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Αυτό που ακολούθησε δεν ήταν απλώς μία από τις πιο μεγαλύτερες δυσφημήσεις στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Ήταν η αιτία για μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές που έγιναν ποτέ στο άθλημα.

Και 44 χρόνια μετά, η μεγάλη χαμένη εκείνης της ιστορίας έχει την ευκαιρία να πάρει εκδίκηση.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Η ομάδα που δεν υπολόγιζε κανείς

Το πρώτο μεγάλο σοκ του Μουντιάλ ήρθε από την Αλγερία.

Στην παρθενική της συμμετοχή σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου, η αφρικανική ομάδα αντιμετώπισε τη μεγάλη Δυτική Γερμανία, μία από τις βασικές διεκδικήτριες του τίτλου.

Λίγες ημέρες πριν από τον αγώνα, ο Γερμανός επιθετικός Καρλ-Χάιντς Ρουμενίγκε είχε δηλώσει με χαρακτηριστική αυτοπεποίθηση πως οι συμπαίκτες του δεν θα υποτιμούσαν τους Αλγερινούς, αλλά αν συνέβαινε κάποια έκπληξη, θα πήγαιναν… περπατώντας πίσω στη Γερμανία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Η απάντηση που πήρε τον έκανε να μην τηρήσει εκείνη την υπόσχεση.

Ο ίδιος ναι μεν σκόραρε αλλά η Δυτική Γερμανία… έχασε.

Η Αλγερία νίκησε 2-1, χάρη στα γκολ των Ραμπάχ Ματζέρ και Λάχνταρ Μπελουμί και έβαλε πλώρη για ένα όνειρο που στην αρχή έμοιαζε άπιαστο.

Μία πρόκριση που έμοιαζε σίγουρη… μέχρι

Η Αλγερία ολοκλήρωσε τις υποχρεώσεις της στους ομίλους με δύο νίκες και μία ήττα. Μετά τον θρίαμβο ενάντια στην Δυτική Γερμανία, οι Αυστριακοί δεν χαρίζονται στους Αφρικανούς και τους κερδίζουν με 2-0.

Στην τελευταία αγωνιστική εναντίον της Χιλής, η Αλγερία ολοκληρώνει αυτό που στην αρχή φαινόταν… ακατόρθωτο. Μέσα σε 45 λεπτά καθαρίζει την νίκη, πηγαίνοντας στα αποδυτήρια όντας μπροστά στο σκορ με 3-0. Οι Άσαντ, Μπεανσούλα και Ζιντανέ έχουν «υπογράψει» μια πανέμορφη ποδοσφαιρική ιστορία.

Οι Χιλιανοί καταφέρνουν να μειώσουν στο δεύτερο ημίχρονο σε 3-2 με γκολ των Λετέλιερ και Αραβένα, όμως δεν φτάνουν ποτέ στην ισοφάριση. Η Αλγερία έχει κάνει το καθήκον της.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Με τέσσερις βαθμούς —την εποχή που η νίκη έδινε δύο— οι Αλγερινοί πίστευαν ότι είχαν κάνει αρκετά για να προκριθούν. Όμως υπήρχε ακόμη ένα παιχνίδι. Μια μέρα αργότερα, καθώς τότε οι όμιλοι δεν τελείωναν την ίδια ώρα, όπως έχουμε συνηθίσει στις μέρες μας.

Αυτό όμως, επρόκειτο να αλλάξει λόγω του παιχνιδιού αυτού.

Δυτική Γερμανία – Αυστρία. Στους δύο τρίτος δεν χωρεί

Οι αριθμοί ήταν ξεκάθαροι. Εάν η Δυτική Γερμανία νικούσε με ένα ή δύο γκολ διαφορά, τότε προκρίνονταν τόσο οι Γερμανοί όσο και οι Αυστριακοί.

Η Αλγερία έμενε εκτός.

Ολόκληρος ο ποδοσφαιρικός κόσμος γνώριζε το σενάριο. Κανείς όμως δεν πίστευε ότι θα εξελισσόταν μπροστά στα μάτια του.

Στο 10ο λεπτό, ο Χορστ Χρούμπες άνοιξε το σκορ για τη Δυτική Γερμανία.

Το 1-0 ήταν ακριβώς το αποτέλεσμα που ήθελαν και οι δύο ομάδες. Και τότε… το παιχνίδι ουσιαστικά τελείωσε.

Για τα επόμενα ογδόντα λεπτά, οι δύο ομάδες αντάλλασσαν ακίνδυνες πάσες, απέφευγαν τα δυνατά μαρκαρίσματα και δεν έδειχναν καμία διάθεση να επιτεθούν. Οι τερματοφύλακες έμεναν σχεδόν θεατές και οι φίλαθλοι στις εξέδρες άρχισαν να αποδοκιμάζουν.

Και όσο περνούσε η ώρα, τόσο περισσότερο φαινόταν τι συνέβαινε μέσα στις τέσσερις γραμμές του γηπέδου.

Ο αγώνας που «ντράπηκε» το ποδόσφαιρο

Οι Ισπανοί φίλαθλοι φώναζαν «Fuera, fuera» απαιτώντας να φύγουν και οι δύο ομάδες από το γήπεδο. Άλλοι κουνούσαν χαρτονομίσματα, υπονοώντας πως ο αγώνας ήταν προσυνεννοημένος.

Ακόμη και οι δημοσιογράφοι εγκατέλειψαν την ουδετερότητά τους. Η δημόσια τηλεόραση της Αυστρίας ζήτησε από τους τηλεθεατές συγγνώμη για το θέαμα. Ο σχολιαστής της δημόσιας τηλεόρασης της Δυτικής Γερμανίας προέτρεψε τους τηλεθεατές να… κλείσουν την τηλεόραση.

Οι εφημερίδες της επόμενης ημέρας δεν είχαν αμφιβολία.

«Η Ντροπή του Χιχόν». Ο κανονισμός που άλλαξε για πάντα την διεξαγωγή των ομίλων

Το τελικό 1-0 έστειλε τη Δυτική Γερμανία και την Αυστρία στην επόμενη φάση. Η Αλγερία αποκλείστηκε.

Όμως η κατακραυγή ήταν τόσο μεγάλη, ώστε η FIFA δεν μπορούσε να μείνει αμέτοχη. Λίγους μήνες αργότερα πήρε μία απόφαση που ισχύει μέχρι σήμερα.

Από το Μουντιάλ του 1986 και έπειτα, οι τελευταίοι αγώνες κάθε ομίλου διεξάγονται την ίδια ώρα, ώστε καμία ομάδα να μην γνωρίζει εκ των προτέρων ποιο αποτέλεσμα τη βολεύει.

Μια καινοτομία που αν ίσχυε από τότε, ίσως η ιστορία της Αλγερίας στην Ισπανία να μην τελείωνε τόσο πρόωρα.

Ο Τόνι Πάρκερ θα είναι ο νέος προπονητής της Βιλερμπάν από τη νέα αγωνιστική περίοδο, αναλαμβάνοντας για πρώτη φορά στην καριέρα του ομάδα σε επαγγελματικό επίπεδο.

Ο θρύλος του NBA, που είναι και μέτοχος του γαλλικού συλλόγου, αποφάσισε τελικά να κάνει το πρώτο του προπονητικό βήμα στη Βιλερμπάν, παρότι αρχικά εξέταζε το ενδεχόμενο να ξεκινήσει την καριέρα του από το NBA.

It’s official @tonyparker is the new Head Coach of @LDLCASVEL! pic.twitter.com/GLzgNYCAbF

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

— EuroLeague (@EuroLeague) June 27, 2026

«Είναι μια επιλογή που με την πάροδο του χρόνου έχει καταστεί λογική. Όταν ξεκίνησα τη διαδικασία για να γίνω προπονητής, ήμουν περισσότερο επικεντρωμένος στο NBA. Όμως, μεταξύ της προσήλωσής μου στη χώρα μου, του γεγονότος ότι η Βιλερμπάν είναι σαν το παιδί μου και της έλευσης του NBA Europe, το να ξεκινήσω από τον αγαπημένο μου σύλλογο έγινε ένα πολύ ελκυστικό εγχείρημα», δήλωσε ο Πάρκερ.

Ο Γάλλος καλείται πλέον να οδηγήσει τη Βιλερμπάν σε μια νέα εποχή, φιλοδοξώντας να την παρουσιάσει πιο ανταγωνιστική στην EuroLeague.

Τελικά καταλήξαμε τι ακριβώς ισχύει; Ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής ή πολιτικοποίηση του ποδοσφαίρου; Η απάντηση είναι ξεκάθαρη εκ του αποτελέσματος: ισχύουν και τα δύο.

Στο μεν ποδόσφαιρο οι ομάδες ακολουθούν στρατηγικές και συμμαχίες, ενώ ακόμα και η Παγκόσμια Ομοσπονδία κάνει πολιτική που βασίζεται στο χρήμα – ολοφάνερο κι ενοχλητικό. Αλλά και στα κόμματα φαίνεται καθαρά ότι οι αρχηγοί ψάχνουν απεγνωσμένα… μεταγραφές αεροδρομίου, αυτές που (νομίζουν ότι) θα προσελκύσουν κόσμο και θα φέρουν τα περίφημα ψηφαλάκια.

Το επιχειρούν το τελευταίο διάστημα κυρίως η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα και το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη, φέρνοντας (ή θέλοντας να φέρουν) στις παρατάξεις τους πρόσωπα από άλλους χώρους.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με… νέα ταλέντα και γι’ αυτό δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα να πάρουν «έτοιμους παίχτες» από τα απέναντι κόμματα. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι έχουν σπάσει οι διαχωριστικές γραμμές, αυτό που κάποτε ήταν αδιανόητο.

Οι «παίχτες», αυτοί που δεν έχουν πρόβλημα, να αλλάξουν κόμμα, σκέφτονται όπως οι ποδοσφαιριστές· να πάνε σε μια καλή ομάδα που ίσως και να μπορεί να… χτυπήσει πρωτάθλημα και οι ίδιοι να είναι βασικοί.

Οπου βασικός, ίσον εκλεγμένος βουλευτής, άρα με εξασφαλισμένο «συμβόλαιο» μιας τετραετίας, κάτι που δύσκολα βρίσκει πια ένας ποδοσφαιριστής· κι αυτή η τάση είναι ένα πρόβλημα. Φυσικά, οι «στρατοπεδάρχες» αλλά και οι μεταγραφέντες έχουν έτοιμο το επιχείρημα. Κατηγορούν το προηγούμενο κόμμα «που μόνο δεινά έφερε στον τόπο. Χρειαζόμαστε ένα καθαρό πολιτικό τοπίο», λένε και καθάρισαν!

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Μάλιστα. Ο υποψήφιος που έκανε προεκλογικές ομιλίες με ένα κόμμα δεν έχει κανένα πρόβλημα να το κάνει και με κάποιο άλλο και μια άλλη σημαία. Μέγα δέλεαρ η επόμενη τετραετία στη Βουλή. Κάποιοι τα κατάφεραν στην πορεία των χρόνων, κάποιοι απέτυχαν παταγωδώς.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Δεξαμενή άντλησης «παιχτών» είναι αυτή τη στιγμή ο ΣΥΡΙΖΑ κι η Νέα Αριστερά, δύο κόμματα που δείχνουν να μην επιθυμούν να υπάρχουν πια! Κανείς δεν θέλει την προοπτική της ήττας, και μάλιστα βαριάς· αλλά το ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής. Υπάρχουν τόσο πολλοί ψηφοφόροι που θα ψήφιζαν έναν υποψήφιο βουλευτή ο οποίος μέχρι πρότινος ανήκε αλλού; Γιατί ο κόσμος τους βγάζει, αυτός αποφασίζει. Ισως τελικά να μην τον απασχολεί τόσο πολύ.

Και δεν είναι μόνο οι πολιτικές μεταγραφές, αλλά και η αντιγραφή πρότζεκτ! Βγαίνει το ΠΑΣΟΚ και ανακοινώνει μια πρόταση (όπως τη δωρεάν μετακίνηση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη για όλους τους νέους έως 24 ετών) κι έρχεται την επόμενη μέρα η ΕΛΑΣ και λέει κάτι ανάλογο με ορισμένες αλλαγές.

Κι αυτό έγινε σε τουλάχιστον δέκα περιπτώσεις! Α, μπορεί να είναι και τυχαίο… Πάντως στέλεχος του ΠΑΣΟΚ εξέφρασε την εξής άποψη: «Ο πρώην πρωθυπουργός λέει πως επέστρεψε για να καλύψει ένα κενό στην αντιπολίτευση. Αν… “εμπλουτίζει” τις προτάσεις μας, ποιο ακριβώς κενό καλύπτει;» Μέχρι να στηθούν οι κάλπες θα γίνουν πολλές μεταγραφές με το γνωστό και μη εξαιρετέο δέλεαρ: την εκλογή.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Δύσκολα όμως θα κάνουν αίσθηση, όπως είχε γίνει τριάντα επτά χρόνια πριν, όταν ένα προβεβλημένο στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας και κατ’ επανάληψη υπουργός της από την εποχή Κωνσταντίνου Καραμανλή, ο εκ Μεσσηνίας ορμώμενος Ιωάννης Μπούτος, μεταπήδησε στο ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου μέσω της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, στην οποία συμμετείχαν και προσωπικότητες της Αριστεράς, όπως ο Μάρκος Βαφειάδης, ο Μανώλης Γλέζος και ο Αντώνης Μπριλλάκης. Πάντως η δήλωσή του τότε άνοιξε δρόμους για τους επόμενους: «Επέλεξα τη συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ και τη συμμετοχή μου στη Δημοκρατική Συμπαράταξη με νηφαλιότητα και πλήρη συνείδηση της κρισιμότητας των στιγμών». Το επανέλαβαν πολλοί. Η κρισιμότητα των στιγμών. Κι είναι βέβαιο ότι θα ακούσουμε πάλι μια ανάλογη προσέγγιση…

Για χρόνια η Μπεγκόνια Γκόμεθ κινείτο στις παρυφές της εξουσίας. Παρούσα, αλλά σχεδόν αόρατη. Η γυναίκα που στεκόταν δίπλα στον Πέδρο Σάντσεθ σε κάθε κρίσιμη στιγμή της πολιτικής του διαδρομής, χωρίς ποτέ να επιδιώξει να γίνει η ίδια πρωταγωνίστρια. Αν και στην Ισπανία, οι σύζυγοι πολιτικών σπάνια μένουν μακριά από τα φώτα, η Γκόμεθ κατάφερε για χρόνια να διατηρήσει ένα προφίλ διακριτικό, σχεδόν αινιγματικό. Σήμερα, όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν. Η 55χρονη σύζυγος του ισπανού πρωθυπουργού βρίσκεται στο επίκεντρο μιας δικαστικής υπόθεσης που φέρνει ένταση και πόλωση στο πολιτικό σκηνικό. Το όνομά της κυριαρχεί στα πρωτοσέλιδα, οι τηλεοπτικές εκπομπές αναλύουν κάθε της κίνηση και η δικαστική περιπέτεια που αντιμετωπίζει έχει μετατραπεί σε ένα από τα κεντρικά πεδία σύγκρουσης μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης.

Γεννημένη στο Μπιλμπάο και μεγαλωμένη κυρίως στη Λεόν, η Μαρία Μπεγκόνια Γκόμεθ Φερνάντεθ ακολούθησε μια επαγγελματική πορεία που δεν είχε σχέση με την πολιτική. Σπούδασε μάρκετινγκ, εργάστηκε στον χώρο της συμβουλευτικής επιχειρήσεων και εξειδικεύτηκε στη συγκέντρωση πόρων για μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Συνεργάστηκε με οργανώσεις όπως η Oxfam και η Διεθνής Αμνηστία, ενώ αργότερα ανέλαβε τη διεύθυνση του Africa Centre του Πανεπιστημίου IE στη Μαδρίτη και στη συνέχεια συμμετείχε στη διεύθυνση μεταπτυχιακού προγράμματος του Πανεπιστημίου Complutense.

Η απότομη μετατροπή της σε κεντρικό χαρακτήρα του ισπανικού «πολιτικού δράματος» ξάφνιασε ακόμη και ανθρώπους του στενού περιβάλλοντος του πρωθυπουργού.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η σχέση της με τον Πέδρο Σάντσεθ ξεκίνησε πριν από δύο δεκαετίες, όταν γνωρίστηκαν σε ένα πάρτι στη Μαδρίτη. Παντρεύτηκαν το 2006 κι έχουν δύο κόρες, την Αϊνόα και την Καρλότα. Από τότε η παρουσία της υπήρξε σταθερή σε κάθε στάδιο της πολιτικής ανόδου του συζύγου της. Οπως έχει γράψει η «El Pais», «όσοι βρίσκονται πιο κοντά στον ισπανό πρωθυπουργό λένε ότι η Μπεγκόνια Γκόμεθ είναι “η αχίλλειος πτέρνα του”, ακριβώς επειδή είναι το μοναδικό πρόσωπο που στάθηκε στο πλευρό του σε όλη τη διαδρομή».

Οταν το 2024 ξεκίνησε η δικαστική έρευνα εις βάρος της, ο ίδιος ο πρωθυπουργός αντέδρασε με τρόπο που ξάφνιασε ακόμη και συμμάχους του. Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη δημόσια επιστολή μίλησε για την αγάπη του προς τη σύζυγό του και για την αδυναμία του να την προστατεύσει από τις επιθέσεις που δεχόταν. Ηταν μια σπάνια στιγμή προσωπικής έκθεσης για έναν πολιτικό που φημιζόταν για τον απόλυτο έλεγχο των συναισθημάτων του.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Η υπόθεση που την έφερε στο εδώλιο ξεκίνησε έπειτα από καταγγελία της οργάνωσης Manos Limpias («Καθαρά Χέρια»), μιας ομάδας που οι επικριτές της τη συνδέουν με την ισπανική Ακροδεξιά. Οι κατηγορίες είναι βαριές: άσκηση αθέμιτης επιρροής, διαφθορά σε επιχειρηματικές συναλλαγές, υπεξαίρεση δημόσιων πόρων και παράνομη ιδιοποίηση περιουσιακών στοιχείων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Οι ανακριτικές Αρχές εξετάζουν εάν η Γκόμεθ χρησιμοποίησε τη θέση της ως συζύγου του πρωθυπουργού για να ευνοήσει επιχειρηματικά συμφέροντα ή να εξασφαλίσει επαγγελματικά οφέλη για δραστηριότητες με τις οποίες συνδεόταν. Στο επίκεντρο της έρευνας βρέθηκαν οι σχέσεις της με επιχειρήσεις που συμμετείχαν σε δημόσιους διαγωνισμούς, καθώς και οι δραστηριότητές της στο Πανεπιστήμιο Complutense.

Η ίδια, ωστόσο, δεν έχει παραδεχθεί καμία παρατυπία και επιμένει ότι η υπόθεση είναι προϊόν πολιτικής στοχοποίησης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Προ ημερών η πίεση κορυφώθηκε. Ο δικαστής Χουάν Κάρλος Πεϊνάδο έκρινε ότι υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ώστε η υπόθεση να παραπεμφθεί σε δίκη. Η Γκόμεθ υποχρεώθηκε να παραδώσει το διαβατήριό της, της απαγορεύτηκε να εγκαταλείψει την Ισπανία και της επιβλήθηκε η υποχρέωση να εμφανίζεται στο δικαστήριο δύο φορές τον μήνα.

Για τους πολιτικούς αντιπάλους του Σάντσεθ, η εξέλιξη αυτή αποτελεί επιβεβαίωση ότι σοβαρές σκιές πλανώνται πάνω από το περιβάλλον του πρωθυπουργού. Για την κυβέρνηση, αντιθέτως, η υπόθεση είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα δικαστικού ακτιβισμού και πολιτικής δίωξης. Ο ίδιος ο Σάντσεθ έχει μιλήσει επανειλημμένα για «εκστρατεία σπίλωσης», κατηγορώντας πολιτικούς αντιπάλους και μέσα ενημέρωσης ότι επιδιώκουν να πλήξουν τον ίδιο μέσω της οικογένειάς του.

Το παράδοξο είναι ότι η δικαστική περιπέτεια της Γκόμεθ ενδέχεται να έχει αντίθετο πολιτικό αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκουν οι επικριτές της. Αναλυτές στην Ισπανία και στο εξωτερικό εκτιμούν ότι η εικόνα μιας γυναίκας που παρουσιάζεται ως στόχος μιας υπερβολικής και πολιτικά φορτισμένης δίωξης συσπειρώνει τμήμα της εκλογικής βάσης του Σάντσεθ. Αντί να αποδυναμώνει τον πρωθυπουργό, ίσως τελικά ενισχύει το αφήγημά του περί πολιτικής εκστρατείας συκοφάντησης, σύμφωνα με τους «New York Times».

Στο μεταξύ, η ίδια παραμένει ένα πρόσωπο αντιφατικό. Δημόσια φιγούρα που αποφεύγει τη δημοσιότητα. Σύζυγος ενός από τους ισχυρότερους πολιτικούς της Ευρώπης που επιμένει να παρουσιάζει τον εαυτό της ως επαγγελματία και όχι ως πολιτικό παράγοντα.

Χωρίς να το επιδιώξει η γυναίκα που για χρόνια στέκεται διακριτικά δίπλα στον Πέδρο Σάντσεθ βρίσκεται πλέον στο κέντρο της σκηνής, εκεί ακριβώς όπου ποτέ δεν έδειξε ότι θέλει να σταθεί.

Τραγικό περιστατικό σημειώθηκε το βράδυ της Παρασκευής στο κέντρο του Ηρακλείου, όπου ένας 75χρονος Γάλλος τουρίστας έχασε τη ζωή του καθώς έπεσε από τον πέμπτο όροφο  του ξενοδοχείου στο οποίο διέμενε.

Το δυστύχημα σημειώθηκε λίγο μετά τις 23:00, προκαλώντας αναστάτωση τόσο στους υπόλοιπους ενοίκους όσο και στους περαστικούς που βρίσκονταν στην περιοχή.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο 75χρονος βρισκόταν στην Κρήτη για διακοπές μαζί με τη σύζυγό του και διέμεναν στο συγκεκριμένο ξενοδοχείο στο κέντρο της πόλης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στον τόπο έσπευσαν διασώστες του ΕΚΑΒ και αστυνομικές δυνάμεις. Ο άνδρας μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, όπου οι γιατροί διαπίστωσαν τον θάνατό του.

Οι αστυνομικές αρχές έχουν ξεκινήσει προανάκριση για να διακριβωθούν οι ακριβείς συνθήκες της πτώσης. Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάζονται όλα τα ενδεχόμενα, ενώ καταθέσεις λαμβάνονται από τη σύζυγό του, εργαζόμενους του ξενοδοχείου και πιθανούς αυτόπτες μάρτυρες.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν γίνει γνωστές περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα αίτια που οδήγησαν τον 75χρονο στο κενό, ενώ τα αποτελέσματα της αστυνομικής έρευνας και της ιατροδικαστικής εξέτασης αναμένεται να ρίξουν φως στην υπόθεση.

Στο προοίμιο της Διακήρυξης της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας εμπεριέχεται η ιδεολογία του αμερικανισμού, που βασίζεται στην ελευθερία, την ισότητα, τις ρεπουμπλικανικές αρχές. «Θεωρούμε ως αλήθειες αυταπόδεικτες ότι όλοι οι άνθρωποι πλάστηκαν ίσοι, ότι προικίστηκαν από τον Δημιουργό τους με μερικά απαράγραπτα δικαιώματα, όπως αυτά της ζωής, της ελευθερίας και της αναζήτησης της ευτυχίας».

Οπως έγραψε ο Κωνσταντίνος Τσάτσος στο έργο του «Στις ρίζες της Αμερικανικής Δημοκρατίας», «αντίθετα με τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες που δημιουργήθηκαν σαν αρνήσεις μοναρχικών καθεστώτων, και έτσι έχουν άνωθεν την πηγή τους, από το κέντρο της εξουσίας, η Αμερική οικοδομήθηκε εκ των κάτω, από τον ατομισμό και το κοινοτικό πνεύμα των πολιτών της». «Μια κυβέρνηση του λαού, από τον λαό, για τον λαό», όπως θα έλεγε ο Αβραάμ Λίνκολν στην ιστορική ομιλία του στο Γκέτισμπεργκ. Πράγματι, η Αμερική, σε αντίθεση με την Ευρώπη, δεν γνώρισε φεουδαρχικές παραδόσεις, μεγάλες γαιοκτησίες, και κληρονομικές αριστοκρατίες.

Οι ατομικές ελευθερίες ήταν τόσο βαθιά ριζωμένες στην ψυχή των Αμερικανών που στο αμερικανικό Σύνταγμα του 1787 δεν μνημονεύτηκαν καν, γιατί θεωρούνταν αυτονόητες ως το άγραφο δίκαιο κάθε ελεύθερου λαού. Μόνο ύστερα από τέσσερα χρόνια και αφού στη Γαλλία είχαν διατυπωθεί «τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη» κατ’ απαίτηση της Πολιτείας της Βιρτζίνια προστέθηκαν στο αμερικανικό Σύνταγμα, ως παράρτημα, τα δέκα άρθρα της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων (Bill of Rights), που κατοχυρώνουν τις ατομικές ελευθερίες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η αμερικανική πολιτεία θεμελιώθηκε, συνεπώς, σε τέσσερις πυλώνες. Το αγγλοσαξονικό δίκαιο (common law), την ηθική του προτεσταντικού χριστιανισμού, τον καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς, και τον σεβασμό της ιδιωτικής ιδιοκτησίας.

Σε αυτούς τους πυλώνες και στα ρεπουμπλικανικά ιδεώδη οικοδομήθηκε το αμερικανικό πολιτικό σύστημα που ενσωμάτωνε περίπλοκα θεσμικά αντίβαρα ώστε καμία παράταξη, πολιτεία, ή κλάδος της εξουσίας να μην αποκτήσει τέτοια ισχύ που θα οδηγούσε «στην τυραννία της πλειοψηφίας».

Στην εξωτερική πολιτική οι ιδρυτές της αμερικανικής δημοκρατίας οραματίστηκαν την Αμερική ως φάρο της ελευθερίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και της αυτοδιακυβέρνησης. Ο Νέος Κόσμος θα λειτουργούσε σε αντίθεση με το raison d’etat και τις πρακτικές της Γηραιάς Ηπείρου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Μετά την εμπλοκή της, όμως, σε δύο παγκόσμιους πολέμους και την ανάδυσή της σε πλανητική υπερδύναμη, η Αμερική, από τον απομονωτισμό και την πολιτική του φάρου της δημοκρατίας και ελευθερίας για τα άλλα έθνη, θα γίνει ο σταυροφόρος της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Αυτή η πεποίθηση ότι η Αμερική είχε την αποστολή της προώθησης και υπεράσπισης της δημοκρατίας σε παγκόσμιο επίπεδο, είτε μέσω του παραδείγματος είτε μέσω της χρήσης της ισχύος, άσκησε καθοριστική επιρροή στην αμερικανική πολιτική ιδεολογία και εξωτερική πολιτική. Εγινε ένα είδος νέου «πεπρωμένου του έθνους», που επηρέασε αμερικανούς προέδρους από τον Λίνκολν ως τον Μπάιντεν.

Εφαρμόστηκε ενάντια στον ναζισμό και τον φασισμό, στην ανοικοδόμηση της Ευρώπης και την υποστήριξη του ευρωπαϊκού ενοποιητικού εγχειρήματος, και στον εκδημοκρατισμό της Ιαπωνίας και της Γερμανίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ηταν επίσης η κινητήρια δύναμη πίσω από την ανάσχεση του κομμουνισμού στον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά και την πολιτική της διπλής διεύρυνσης μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Αυτή η δικαιοκρατική φιλελεύθερη τάξη (rules based liberal order) που θεμελίωσε η Αμερική λειτούργησε ως νομιμοποιητική βάση της προώθησης των αμερικανικών συμφερόντων και συνέβαλε στην οικοδόμηση ενός αφηγήματος «καλοήθους ηγεμονίας».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η νέα αμερικανική Δεξιά, όμως, που στοιχήθηκε γύρω από τον Τραμπ, έφερε μια δραματική αλλαγή στον τρόπο που οι ΗΠΑ συμπεριφέρονταν στην εξωτερική πολιτική αλλά και στο κοσμοείδωλο που προωθούσαν. Για τη νέα αμερικανική Δεξιά ο φιλελευθερισμός και η προώθηση της δημοκρατίας είναι μια ιμπεριαλιστική ιδεολογία γιατί οδηγεί σε μια σταυροφορία για την επικράτηση μιας οικουμενικής ηθικής.

Η Αμερική του Τραμπ ξεθεμελιώνει τη δικαιοκρατική τάξη και συμπεριφέρεται χωρίς περιορισμούς, χωρίς σωφροσύνη, χωρίς στρατηγική, επιβάλλοντας την ισχύ της επειδή μπορεί. Με έναν τρόπο που προσιδιάζει περισσότερο στη Machtpolitik της Γηραιάς Ηπείρου του 19ου αιώνα. Μια πολιτική που οι ιδρυτές της αμερικανικής δημοκρατίας και του Νέου Κόσμου χρησιμοποίησαν ως παράδειγμα προς αποφυγή.

Ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, διευθυντής του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής», πρώην υπουργός

Η δυτική Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές κύμα ακραίας ζέστης, με τον υδράργυρο σε μεγάλες πρωτεύουσες όπως το Λονδίνο, η Μαδρίτη, οι Βρυξέλλες και το Παρίσι να ξεπερνά σταθερά τους 35°C, δημιουργώντας συνθήκες ασφυξίας για εκατομμύρια πολίτες.

Στη Γαλλία, η οποία δοκιμάζεται σκληρά από τον φονικό αυτό καύσωνα, οι κάτοικοι αναζητούν απεγνωσμένα ανάσες δροσιάς στις όχθες του Σικουάνα. Την ίδια ώρα, πολλοί δημιουργοί περιεχομένου επιστρατεύουν τη φαντασία τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να αναδείξουν τη σοβαρότητα της κατάστασης με έναν πιο εναλλακτικό και χιουμοριστικό τρόπο.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Γάλλου κωμικού Olivier Giraud, ο οποίος αποφάσισε να εκμεταλλευτεί τα «40άρια» της γαλλικής πρωτεύουσας για να μαγειρέψει χωρίς να ανάψει την κουζίνα του.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μέσα από βίντεο που μοιράστηκε στο Instagram, ο Giraud δείχνει τη διαδικασία: βουτυρώνει ένα τηγάνι, το τοποθετεί έξω από το παράθυρό του κάτω από τον καυτό ήλιο και περιμένει να αναπτύξει υψηλή θερμοκρασία.

Το πείραμα πέτυχε απόλυτα, με τον κωμικό να ετοιμάζει παραδοσιακές γαλλικές κρέπες, αλλά και τηγανητά αβγά με λιωμένο τυρί, τα οποία μαγειρεύτηκαν αποκλειστικά με τη θερμότητα του περιβάλλοντος.

Το βίντεο που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αίσθηση, ωστόσο, ήταν αυτό στο οποίο κατάφερε να ψήσει μια ολόκληρη μπριζόλα ribeye, αφήνοντάς την εκτεθειμένη στην ακραία ζέστη

View this post on Instagram

A post shared by Olivier Giraud (@howtobecomeparisian)

Από την πρώτη μέρα της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ είχαμε δείγματα γραφής πως θα βρεθούμε μπροστά σε ζοφερές προοπτικές για την αμερικανική δημοκρατία με πρωτοβουλίες που στην ουσία θα επιχειρούσαν να καταργήσουν το κράτος δικαίου στις ΗΠΑ.

To διακύβευμα συνίσταται στην ύπαρξη ενός αρχηγού κράτους υπεράνω του νόμου. Πρόκειται για μια κατηγορηματική απόρριψη της παραδοσιακής αμερικανικής έννοιας ότι υπάρχει μια κοινή πολιτική κοινότητα που εκτείνεται στον χρόνο και βασίζεται στη διαβούλευση και στη δημοκρατική επιλογή.

Από τον πρώτο χρόνο της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ αναδείχθηκε και μια άλλη διάσταση της συζήτησης περί «συνόρων», που έχει να κάνει με το σύνορο μεταξύ δημοκρατίας και αυταρχισμού.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Οι καθηγητές Ντάνιελ Ζίμπλαντ και Στίβεν Λεβίτσκι, συγγραφείς του βιβλίου «Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες», έγραψαν τον Μάιο του 2025 ένα σημαντικό άρθρο στους «New York Times», στο οποίο επιχείρησαν να ορίσουν πότε ένα σύστημα διακυβέρνησης μεταβαίνει από τη δημοκρατία στον αυταρχισμό. Ισχυρίζονταν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη διαβεί το σύνορο προς την αυταρχική διακυβέρνηση.

Η επανεκλογή Τραμπ έφερε στο προσκήνιο μια άνευ προηγουμένου ιδεολογική αντιπαράθεση: εκεί όπου η Ευρώπη αναγνωρίζει και προασπίζεται τον πλουραλισμό και το κράτος δικαίου, παρατηρούμε την ανάπτυξη του αντίστροφου μοντέλου μέσω της αμερικανικής κυβέρνησης, της ρητορικής και των νομοθετημάτων του Τραμπ.

Ομως, η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας του 1776 εξακολουθεί και σήμερα να εμπνέει με την τόλμη της. Αυτοδιάθεση ενός λαού με προσήλωση στις κοινές αρχές της ισότητας και της «αναζήτησης της ευτυχίας».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Μια πραγματική επανάσταση! Και μια μεγάλη δίψα για ελευθερία, η οποία ωστόσο σταματούσε μπροστά στις αλυσίδες των δούλων.

Σήμερα, 250 χρόνια από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, με τη δεύτερη διακυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, οι άνθρωποι «αισθάνονται σαν η δημοκρατία μας, οι κοινωνικές μας συνήθειες και αρετές, η κοινή μας αντίληψη για το πώς συμπεριφερόμαστε ο ένας στον άλλον να έχουν αρχίσει να καταρρέουν», δήλωνε πρόσφατα ο Μπαράκ Ομπάμα και συμπλήρωνε πως «είναι εντούτοις σημαντικό να διαδραματίσουμε όλοι έναν ρόλο στο να διασφαλίσουμε ότι οι εκλεγμένοι αξιωματούχοι μας είναι υπόλογοι. Και αυτό δεν είναι κάτι που νομίζω ότι έχουμε την πολυτέλεια να θεωρήσουμε ότι ανήκει στο παρελθόν».

Στην από ‘δώ πλευρά του Ατλαντικού, στην Ευρώπη, θα γιορτάσουμε τα 250 χρόνια της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας έχοντας σχηματίσει μια εικόνα πως οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον προστατευτικές, αντιθέτως οι Ευρωπαίοι τις νιώθουν εχθρικές προς τις αξίες τους και τα συμφέροντά τους.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στην αδιατάρακτη προστασία των Ηνωμένων Πολιτειών. Αν επιδιώκουμε τη συνδρομή τους σε μια μελλοντική σύγκρουση, θα πρέπει να καταβάλουμε πριν το ανάλογο τίμημα.

Βέβαια, αυτή η αίσθηση υπήρξε σε μια πιο ήπια μορφή και κατά την περίοδο Τραμπ I. Τώρα, με τη διακυβέρνηση Τραμπ II, απαιτείται απάντηση και η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίσει την ασφάλειά της, στέλνοντας ένα μήνυμα αποφασιστικότητας, αποφεύγοντας την ταπείνωση της αδράνειας.

Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ ειρήνευσης και πολέμου έχει προ πολλού γίνει θολή και πλέον εργαλειοποιούνται τα πάντα.

Μια αχτίδα φωτός για τις ΗΠΑ και για τη Δύση ως πολιτική οντότητα θα μπορούσε να προέλθει από την Ευρώπη.

Ας θυμηθούμε τη Διακήρυξη Σουμάν, της 9ης Μαΐου του 1950, το ιστορικό κείμενο ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που υπογράμμιζε ότι «η παγκόσμια ειρήνη δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς δημιουργικές προσπάθειες ανάλογες με τους κινδύνους που την απειλούν».

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου