Ελεύθεροι αφέθηκαν και οι 313 προσαχθέντες από τις αστυνομικές αρχές της Θεσσαλονίκης, έπειτα από τα σοβαρά επεισόδια που σημειώθηκαν τα ξημερώματα έξω από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Όπως ανακοίνωσε η Αστυνομία, για κανέναν από τους προσαχθέντες δεν προέκυψε επιβαρυντικό στοιχείο και όλοι αποχώρησαν ελεύθεροι.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης, τα ξημερώματα «άτομα με καλυμμένα τα χαρακτηριστικά των προσώπων τους, εξήλθαν αιφνιδιαστικά και διαδοχικά, κατά ομάδες, από χώρους του Α.Π.Θ. και στο ύψος της συμβολής των οδών Εγνατία με Γ’ Σεπτεμβρίου, επιτέθηκαν αναίτια και απρόκλητα στις αστυνομικές δυνάμεις, πετώντας εναντίον τους μεγάλο αριθμό αυτοσχέδιων εμπρηστικών εκρηκτικών μηχανισμών (μολότοφ)».
Η ίδια ανακοίνωση αναφέρει ότι «αποτέλεσμα των σφοδρών επιθέσεων με μολότοφ ήταν ο τραυματισμός ενός αστυνομικού, ο οποίος εισήχθη στο 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο, ενώ καταγράφηκαν υλικές ζημιές σε τρία οχήματα». Για την αποκλιμάκωση της έντασης και την αποτροπή περαιτέρω επιθέσεων, οι αστυνομικές δυνάμεις προχώρησαν σε «αναγκαία χρήση ενδεδειγμένων μέσων και τακτικών», ενώ ενημερώθηκαν άμεσα οι Εισαγγελικές και Πρυτανικές Αρχές.
Παράλληλα, όπως σημειώνεται, στη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Θεσσαλονίκης προσήχθησαν 313 άτομα, με τη διαδικασία να βρίσκεται τότε σε πλήρη εξέλιξη.
Τον πρώτο μήνα του 2026 τέσσερις τεκτονικές πλάκες κινήθηκαν μπροστά στα μάτια μας και καθορίζουν τη μοίρα του κόσμου: α) οι ΗΠΑ δεν είναι πια δημοκρατία, β) δεν υπάρχει πλαίσιο και βούληση για διεθνή συνεργασία, γ) η γενικευμένη στρατιωτικοποίηση οδηγεί σε όλο και πιο γενικευμένη χρήση των όπλων, δ) ενεργειακοί πόροι και τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν επιπλέον εστίες σύγκρουσης.
Οι υπό τις ΗΠΑ «διαπραγματεύσεις» για τερματισμό του πόλεμου στην Ουκρανία, η υπό την αιγίδα των ΗΠΑ «ειρηνευτική διαδικασία» στη Γάζα, η ντε φάκτο δημιουργία προτεκτοράτου των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, οι διεκδικήσεις των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, οι σχέσεις των ΗΠΑ με την Ευρωπαϊκή Ενωση και το ΝΑΤΟ, η αντισυνταγματική καταστολή και δημιουργία κατάστασης εμφύλιας σύγκρουσης στο εσωτερικό των ΗΠΑ: όλα αυτά τα γεγονότα δεν αποτελούν απλώς πράξεις έκνομες, εκτός των ορίων του δικαίου. Υποδηλώνουν βούληση εγκαθίδρυσης μιας παγκόσμιας ανομίας, ενός καθεστώτος και μιας πρακτικής όπου ο μόνος τρόπος επίλυσης των διαφορών θα είναι ο «νόμος» της ισχύος και η επιβολή διά των όπλων. Το ποιοτικό άλμα σε σχέση με την (ασφαλώς όχι ιδεώδη) πρότερη κατάσταση είναι αβυσσαλέο: η διεθνής τάξη που βασιζόταν σε κανόνες δεν ήταν μια μυθοπλασία, αλλά ένας συμβιβασμός μεταξύ αντιτιθέμενων δυνάμεων και συμφερόντων. Τη θέση της έχει πάρει η απαξίωση, οι απειλές και η ωμή βία, με βασικό θύμα τη δημοκρατία, που είναι πολίτευμα αυτοπεποίθησης και καταλλαγής.
Στο νέο συσχετισμό ισχύος, τα «στρατόπεδα» δεν είναι «Δύση» εναντίον «Ανατολής» (ή «Παγκόσμιου Νότου»), αλλά αυταρχικά μεγαθήρια (Κίνα, Ρωσία, Ινδία και ΗΠΑ) εναντίον «ήπιων δυνάμεων», με βασική την Ευρωπαϊκή Ενωση. Εντός του πρώτου πόλου, η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία, ιδίως εάν συμπράξουν, είναι ισχυρότερες από τις ΗΠΑ. Εντός του δεύτερου, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το δίλημμα ή να μεταλλαχθεί σε δύναμη ομοσπονδιακή, στρατιωτική, βιομηχανική, διανεμητική, δηλαδή να πάψει να είναι «ήπια», ή να εξαφανιστεί.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Η ιστορική οπτική μάς θυμίζει ότι όλα αυτά τα πρωτόγνωρα δεν είναι «γεγονότα από το πουθενά» και δεν οδηγούν στο «τέλος της Ιστορίας». Αποτελούν επιτάχυνση κι αποκορύφωμα εξελίξεων και τάσεων που ξεκίνησαν στην αρχή του «φοβερού 21ου αιώνα»: Δίδυμοι Πύργοι, πόλεμος στο Ιράκ, τρομοκρατία και πόλεμος πολιτισμών, άνοδος εθνικιστικών, ρατσιστικών, αυταρχικών τάσεων και κομμάτων, παγκόσμια οικονομική κρίση, περιβαλλοντική συνείδηση και περιβαλλοντική καταστροφή, άνοδος της Κίνας, απανωτές κι επιταχυνόμενες τεχνολογικές επαναστάσεις κι αντίστοιχες αλλαγές στα ήθη και τον πολιτισμό, Τραμπ 1 και Μπρέξιτ, πανδημία, πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή και, καταλύτης της μετάλλαξης, δεύτερη εκλογή Τραμπ και τραμποποίηση της Αμερικής και της ανθρωπότητας.
Η ιστορική γνώση καθιστά επίσης εναργές τι πρέπει να αποφευχθεί, ώστε η ανθρωπότητα να μην κυλήσει σε μια κατάσταση παρόμοια με του Πρώτου και του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου: η απορία («δεν είναι δυνατόν να συμβαίνουν αυτά») και η εθελοτυφλία ισοδυναμούν με συνενοχή. Οπως ο Πρώτος Παγκόσμιος θα τέλειωνε σε λίγους μήνες, οι λαοί εξέλεξαν Μουσολίνι και Χίτλερ και «δεν γνώριζαν» για το Ολοκαύτωμα, ο Τσάμπερλεϊν πήγε «για καλό» στο Μόναχο, ο Στάλιν ήταν πατερούλης, έτσι λειτουργούν σήμερα η σχετικοποίηση του κακού, η μαλθακότητα 80 χρόνων ειρήνης, η εμπορευματοποίηση των πάντων, η ψήφος υπέρ του Πούτιν και του Τραμπ (και του Ορμπαν και του Ερντογάν), η βεβαιότητα ότι η Ρωσία δεν θα χτυπούσε ποτέ στην Ευρώπη, οι κάθε μορφής κολακείες για «κατευνασμό του ισχυρού».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Πόσο μάλλον που έχουν προστεθεί όχι απλώς τεχνικές (Διαδίκτυο, τεχνητή νοημοσύνη) αλλά μια ολόκληρη «φιλοσοφία» άρνησης της πραγματικότητας: η Ουκρανία δεν υπάρχει ως χώρα, ο Τραμπ αξίζει το Νομπέλ γιατί σταματά πολέμους, άρα, εφόσον δεν του δόθηκε το Νομπέλ, δικαιούται να κάνει πολέμους, η Γροιλανδία ανήκει – να οι φωτογραφίες – στις ΗΠΑ… Η γνώση και η Ιστορία όχι απλώς δεν μπορούν να χρησιμεύσουν ως οδηγοί και ως καθοδηγητές συνείδησης αλλά απονομιμοποιούνται και ακυρώνονται από αυτούς που έχουν συμφέρον, με την ανοχή όλων μας.
Δεν μιλάμε για σωτηρία, μόνο για άνοιγμα των ματιών. Ακόμα κι ένας κόσμος που δεν βγάζει νόημα, κάπου οδηγείται – κι αυτό το κάπου δεν μας είναι άγνωστο.
Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος
Η Premier League φαίνεται να επανεξετάζει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τις πρωτοβουλίες υπέρ της ΛΟΑΤΚΙ+ συμπερίληψης, μετά από εσωτερικές αντιδράσεις ποδοσφαιριστών και πιέσεις που εκδηλώθηκαν στο παρασκήνιο. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, οι αρχηγοί των ομάδων δεν θα είναι πλέον υποχρεωμένοι να φορούν περιβραχιόνια με τα χρώματα του ουράνιου τόξου, ενώ καταργείται και η υποχρεωτική χρήση εμφανίσεων με pride συμβολισμό στις προθερμάνσεις κατά τη διάρκεια της καμπάνιας Rainbow Laces. Ως εναλλακτική λύση, η διοργανώτρια αρχή εξετάζει το ενδεχόμενο καθιέρωσης μπάλας αγώνα με αντίστοιχα χρώματα, επιλέγοντας μια πιο διακριτική μορφή στήριξης.
Η συγκεκριμένη μεταστροφή δεν ήρθε χωρίς αφορμή. Το προηγούμενο διάστημα εκφράστηκαν ενστάσεις από ορισμένους παίκτες, οι οποίοι δήλωσαν ότι δεν επιθυμούν να ταυτίζονται δημόσια με συγκεκριμένα σύμβολα ή κοινωνικές καμπάνιες. Ενδεικτική είναι η περίπτωση ποδοσφαιριστή της Premier League που υπέβαλε επίσημη διαμαρτυρία στον σύλλογό του, όταν εμφανίστηκε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά στο εξώφυλλο του match-day programme την περίοδο της Rainbow Laces. Όπως φέρεται να ανέφερε, ανησύχησε ότι η επαναλαμβανόμενη αυτή προβολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε εικασίες σχετικά με τη σεξουαλική του ταυτότητα.
Το περιστατικό αυτό έφερε ξανά στην επιφάνεια ένα ευαίσθητο και σύνθετο ζήτημα για το σύγχρονο επαγγελματικό ποδόσφαιρο: το σημείο στο οποίο η θεσμική προώθηση κοινωνικών μηνυμάτων συναντά – ή συγκρούεται με – το δικαίωμα του ατόμου να μην εκπροσωπεί δημόσια κάτι που δεν έχει επιλέξει. Η Premier League, που τα τελευταία χρόνια έχει επενδύσει έντονα στη ρητορική της συμπερίληψης και της διαφορετικότητας, καλείται πλέον να βρει λεπτές ισορροπίες ανάμεσα σε αντικρουόμενες ευαισθησίες.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Από τη μία πλευρά, οργανώσεις και υποστηρικτές των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας προειδοποιούν ότι η απομάκρυνση από ορατά σύμβολα στήριξης μπορεί να εκληφθεί ως οπισθοχώρηση, ιδιαίτερα σε ένα άθλημα όπου η ανοιχτή συζήτηση γύρω από τη σεξουαλικότητα παραμένει περιορισμένη. Από την άλλη, η λίγκα οφείλει να διαχειριστεί ένα περιβάλλον έντονης πολιτισμικής και θρησκευτικής πολυμορφίας, στο οποίο οι ποδοσφαιριστές κουβαλούν διαφορετικές προσωπικές πεποιθήσεις και αξίες.
Η ιδέα μιας pride-themed μπάλας αγώνα αντανακλά ακριβώς αυτή την προσπάθεια συμβιβασμού: η στήριξη να παραμένει εμφανής σε θεσμικό επίπεδο, χωρίς να μεταφέρεται υποχρεωτικά στους ίδιους τους παίκτες ως ατομική έκφραση. Το κατά πόσο αυτή η προσέγγιση θα καταφέρει να ικανοποιήσει όλες τις πλευρές μένει να φανεί.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση που έχει ανοίξει ξεπερνά τα όρια της Premier League και αγγίζει ευρύτερα τον ρόλο του ποδοσφαίρου ως κοινωνικού θεσμού, τη σημασία των συμβόλων και τη συνεχιζόμενη προσπάθεια του αθλήματος να γεφυρώσει την πρόοδο με βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις του παρελθόντος.
Με μια κίνηση συμβολισμού, ο Στέφανος Κασσελάκης άνοιξε το συνέδριο στο ΣΕΦ προτείνοντας την άμεση μετεξέλιξη του «Κινήματος Δημοκρατίας» σε ένα νέο κόμμα με το όνομα «Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο».
Όπως εξήγησε, ήρθε η ώρα για ένα άλμα που θα μετατρέψει την πρωτοβουλία που ξεκίνησε από το Γκάζι σε μια νέα δημοκρατική παράταξη, αντάξια των ευρωπαϊκών προτύπων, η οποία δεν θα αποτελεί κίνημα διαμαρτυρίας αλλά μια νέα δύναμη εξουσίας. Ο κ. Κασσελάκης ξεκίνησε την ομιλία του με την ηχηρή δήλωση «Δεν με τελείωσαν, δεν μας τελείωσαν», ξεκαθαρίζοντας πως δεν βρίσκεται εκεί απλώς για να αποδείξει την αντοχή του, αλλά την ετοιμότητά του να συγκρουστεί με ένα σύστημα εξουσίας που υπηρετεί τους λίγους και καθηλώνει τους πολλούς.
Στην ανάλυσή του για το σημερινό πολιτικό σκηνικό, υποστήριξε ότι το 2027 δεν θα είναι μια απλή εκλογική αναμέτρηση, αλλά η ευκαιρία να κλείσει ο κύκλος της μεταπολίτευσης και να ανοίξει μια νέα περίοδος Δημοκρατίας και αξιοκρατίας. Εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στη Νέα Δημοκρατία, σημειώνοντας ότι η «σταθερότητα» που ευαγγελίζεται αποδείχθηκε εξάρτηση και πως η κυβέρνηση επιστρέφει σε παλιές συνταγές φόβου και διχασμού.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Παράλληλα, έθεσε ξεκάθαρες «κόκκινες γραμμές» για το μέλλον, αποκλείοντας κάθε σενάριο κυβερνητικής συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία, ενώ κράτησε την ίδια στάση και απέναντι στο ΠΑΣΟΚ, όσο αυτό παραμένει συνδεδεμένο με πρακτικές που συνέβαλαν στη θεσμική και οικονομική αποδόμηση της χώρας.
Η πρόταση διακυβέρνησης του κ. Κασσελάκη επικεντρώθηκε στο «Πακέτο Επάρκειας», το οποίο περιλαμβάνει έξι συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Αρχικά, πρότεινε τη δημιουργία ενός Κοινωνικού Online Supermarket, μιας ψηφιακής πλατφόρμας που θα συνδέει παραγωγούς και τοπικά καταστήματα για τη μείωση του κόστους βασικών αγαθών έως και 180 ευρώ τον μήνα ανά νοικοκυριό. Στον τομέα της υγείας, δεσμεύτηκε για Δημόσια Οδοντιατρική Φροντίδα με δωρεάν πρόληψη για τα παιδιά και μερική κάλυψη για τους ενήλικες μέσω voucher, ενώ για την ενέργεια εξήγγειλε τη δωρεάν παροχή 100 kWh τον μήνα ανά άτομο για την κύρια κατοικία.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Στο κρίσιμο ζήτημα της στέγης, το πρόγραμμα προβλέπει τριετές πάγωμα των αυξήσεων στα ενοίκια και άμεση επιδότηση 400 ευρώ τον μήνα για 50.000 κατοικίες. Για τις μετακινήσεις στην Αττική, πρότεινε το Πράσινο Κοινωνικό Εισιτήριο με κόστος μόλις 1 ευρώ την ημέρα για όλα τα μέσα, ενώ στον τομέα της παιδείας οραματίστηκε ένα σύστημα πλήρως δωρεάν από τον βρεφονηπιακό σταθμό μέχρι το πανεπιστήμιο, καλύπτοντας τη σίτιση, τη στέγαση και τη μεταφορά. Το κόστος αυτών των παροχών πρότεινε να καλυφθεί από τη φορολόγηση τραπεζών και servicers, τη φορολογία στη μεγάλη ακίνητη περιουσία και την πάταξη της σπατάλης στη δημόσια διοίκηση.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Κλείνοντας, ο Στέφανος Κασσελάκης ζήτησε από τα μέλη την έγκριση για την απλοποίηση της κομματικής δομής, δίνοντας περισσότερη εξουσία στις δημοτικές οργανώσεις και καθιερώνοντας ετήσια συμμετοχικά συνέδρια. Υποσχέθηκε πως δεν θα προδώσει ποτέ την εμπιστοσύνη του κόσμου, τονίζοντας ότι η δική του Αριστερά στην πράξη σημαίνει παρουσία, σύγκρουση και ανάληψη ευθύνης για το μέλλον του τόπου.
Ο Πρωθυπουργός, ανοίγοντας τη διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος, δεν αιφνιδίασε, αφού ο ίδιος την είχε προαναγγείλει στη Βουλή. Στο πρόσφατο διάγγελμά του εξέφρασε τις απόψεις του για την αναγκαιότητα προσαρμογής του Καταστατικού Χάρτη της χώρας στις νέες παγκόσμιες προκλήσεις αλλά και στις σύγχρονες ανάγκες της χώρας, προσδιορίζοντας τις κρίσιμες παραμέτρους που θα έπρεπε να ληφθούν υπ’ όψιν. Θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, η εμπειρία από τις συνταγματικές αναθεωρήσεις δεν ήταν θετική. Αλλες φορές ήταν φοβικές και άτολμες με αποτέλεσμα να χαθούν ευκαιρίες – και χρόνια – και άλλες υπάκουσαν σε κομματικά προτάγματα που συνεχίζουμε να βρίσκουμε μπροστά μας.
Η αναθεώρηση του Συντάγματος, κορυφαία θεσμική κοινοβουλευτική διαδικασία, διαφέρει από τη νομοθετική λειτουργία της Βουλής καθώς απαιτεί ευρεία διακομματική συναίνεση. Ο,τι χειρότερο δηλαδή για μια χώρα στην οποία η έννοια της συναίνεσης είναι συνυφασμένη με την υποχώρηση και την ήττα. Συνειρμός καθόλου τυχαίος αφού, επί δεκαετίες, οι κομματικοί μηχανισμοί δεν αρκούνται σε τίποτα λιγότερο από την αποκλειστική νομή της εξουσίας, αδιαφορώντας για την ανάγκη ευρύτερων πολιτικών συσπειρώσεων για τα κρίσιμα εθνικά ζητήματα και τις επείγουσες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Αλλωστε, η απουσία στοιχειώδους συναίνεσης οδήγησε στην πολύχρονη παράταση της οικονομικής κρίσης.
Στην κυβερνητική τετραετία που διανύουμε δεν άλλαξε σε κάτι αυτή η νοοτροπία. Αντίθετα, η διακομματική συνεννόηση αποδείχτηκε αδύνατη ακόμα και σε αυτονόητα ζητήματα όπως η λειτουργία των Ανεξάρτητων Αρχών, των Εξεταστικών Επιτροπών κ.λπ. Το τοξικό κλίμα των κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων μόλυνε κι άλλο την ατμόσφαιρα με αποτέλεσμα να εντείνει την αποστασιοποίηση των πολιτών. Η κυβέρνηση επαναπαύτηκε προκλητικά στην αυτοδυναμία της ποντάροντας στον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης. Σε τέτοιες συνθήκες παραμονεύει ο κίνδυνος η λαϊκή αγανάκτηση και η οργή να γεννήσουν τέρατα και τότε όχι μόνον η αναθεώρηση του Συντάγματος αλλά ούτε η διακυβέρνηση της χώρας δεν θα είναι δυνατή.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Η προβλεπόμενη διπλή κοινοβουλευτική διαδικασία για τη συνταγματική αναθεώρηση – προτείνουσα και αναθεωρητική Βουλή – δυσκολεύει ακόμα περισσότερο την επίτευξη μιας ευρύτερης συναίνεσης αφού η έλλειψη εμπιστοσύνης δεν επιτρέπει σε κανένα κόμμα να εξουσιοδοτήσει εν λευκώ την επόμενη κυβέρνηση να τροποποιήσει άρθρα του Συντάγματος με απλή πλειοψηφία. Ωστόσο, είναι σημαντικό να κατατεθούν έγκαιρα ολοκληρωμένες προτάσεις ώστε οι πολίτες, προσερχόμενοι στην κάλπη, να γνωρίζουν ακριβώς τις θέσεις των κομμάτων για το Σύνταγμα της χώρας καθώς και τα περιθώρια για τις αναγκαίες θεσμικές συναινέσεις που θα κρίνουν σε σημαντικό βαθμό και τις συμμαχίες της επόμενης ημέρας. Συνταγματική αναθεώρηση με δημοσκοπικές βλέψεις και ιδεοληπτικές παρωπίδες δεν νοείται.
Την κύρια ευθύνη για το Σύνταγμα φέρουν ιστορικά η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, τα δύο βασικά κόμματα εξουσίας την περίοδο της Μεταπολίτευσης, τα οποία πιστώνονται την ανθεκτικότητά του στις κρίσεις αλλά, ταυτόχρονα, χρεώνονται, όχι μόνο την αδυναμία συναινέσεων για τον εκσυγχρονισμό του, αλλά και θεμελιώδη χαρακτηριστικά του τα οποία σήμερα βαρύνουν το πολιτικό κλίμα. Οσο οι πολίτες θα είναι πεισμένοι για την ατιμωρησία των πολιτικών, όσο αμφιβάλλουν για την ανεξαρτησία των δικαστικών λειτουργών και υφίστανται τις συνέπειες του πελατειακού κράτους και της αναξιοκρατίας, τόσο δυσκολότερο θα είναι να σεβαστούν τον Καταστατικό Χάρτη της χώρας. Μια πιθανή, με βάση τα σημερινά δεδομένα, αποτυχία της αναθεώρησης θα στείλει την Ελλάδα θεσμικά μια δεκαετία, ίσως και πολύ περισσότερο, πίσω.
Ο Γιάννης Μεϊμάρογλου είναι εκδότης του ηλεκτρονικού περιοδικού «Μεταρρύθμιση»
Τα εδώδιμα έντομα μπορεί να είναι ένα από τα σύγχρονα διατροφικά θέματα και ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα. Στους επιχειρηματικούς κι επιστημονικούς κόλπους ακούμε να συνοδεύεται από τις λέξεις «βιωσιμότητα», «καινοτομία», «επισιτιστική κρίση», ενώ στους δυνητικούς καταναλωτές αυτή η συζήτηση συνοδεύεται κυρίως από εκφράσεις απέχθειας και σκεπτικισμό.
Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί εκατοντάδες είδη εντόμων που μπορούν να καταναλωθούν με ασφάλεια από τον άνθρωπο. Για κάποια από αυτά, η κατανάλωση δεν είναι ούτε πρωτοτυπία, ούτε καινοτομία, ούτε κάποια φαεινή επιχειρηματική ιδέα. Σε διάφορες κουλτούρες, ιδιαίτερα στην Ασία, στην Αφρική και στη Λατινική Αμερική, οι άνθρωποι καταναλώνουν εδώ και αιώνες έντομα. Είτε ολόκληρα, είτε ύστερα από επεξεργασία. Και στην Ελλάδα όμως γίνονται γευσιγνωσίες εντόμων από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας…
Στην ΕυρώπηΗ έγκριση για την κατανάλωση εντός της ΕΕ της αποξηραμένης προνύμφης του κίτρινου αλευροσκώληκα έχει δοθεί ήδη από το 2021. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει εγκρίνει για ανθρώπινη βρώση τέσσερα είδη εντόμων. Τον κίτρινο αλευροσκώληκα (Tenebrio molitor), τους γρύλους με επιστημονική ονομασία Acheta domesticus, τις ακρίδες με επιστημονική ονομασία Locusta migratoria και τις μερικώς απολιπωμένες προνύμφες αλευροσκωλήκων. Αυτά τα έντομα χρησιμοποιούνται ήδη σε διάφορα προϊόντα διατροφής και στην Ευρώπη, όπως μπάρες πρωτεΐνης, αρτοσκευάσματα, ζυμαρικά και φυτικά μπέργκερ. Κυρίως μέσω ιντερνετικών καταστημάτων μπορεί και σήμερα κάποιος να τα αγοράσει και στην Ελλάδα. Η κατανάλωση εντόμων στην Ευρώπη υπάγεται σε ένα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο που απαιτεί αξιολόγηση και έγκριση. Οι αποφάσεις αυτές βασίζονται στις εκτιμήσεις της European Food Safety Authority (EFSA) που εξετάζει επιστημονικά δεδομένα πριν ανάψει πράσινο φως. Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις διοργανώνονται γευσιγνωσίες. Στο Τορίνο τον ερχόμενο Ιούνιο θα γίνει δοκιμή από περίπου 400 άτομα σε ψωμί και μπισκότα με έντομα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Στην ΕλλάδαΠρόσφατα, έγινε γνωστό ότι δημιουργήθηκε η πρώτη μονάδα εκτροφής και καθετοποιημένης παραγωγής εδώδιμων εντόμων και στη χώρα μας με σκοπό την ανάπτυξη προϊόντων και για ανθρώπινη κατανάλωση. Σε αυτήν τη φάρμα όπως έχουν αναφέρει οι υπεύθυνοι έχουν επιλεγεί δύο είδη εντόμων, το Tenebrio molitor (κίτρινος αλευροσκώληκας) και το Acheta domesticus (κοινός γρύλος).
Στη μονάδα θα αξιοποιούνται φρούτα και λαχανικά που ήταν για πέταμα για να ταΐζουν τα έντομα. Πρωταρχικός στόχος είναι η παραγωγή άοσμου, εξαιρετικά θρεπτικού και εδαφοβελτιωτικού λιπάσματος. Σε δεύτερο στάδιο θα παράγονται ζωοτροφές για κατοικίδια, αλλά και ζωντανό σκουλήκι για ιχθυοκαλλιέργειες και φάρμες πτηνών. Το τρίτο στάδιο θα είναι η παραγωγή energy balls, μπαρών δημητριακών και πρωτεϊνικής σκόνης για ανθρώπινη κατανάλωση.
Τι λένε οι καταναλωτές…Ηδη οι υπεύθυνοι έχουν στα χέρια τους τα πρώτα στοιχεία από την έρευνα που τρέχει για τη διερεύνηση της ευαισθητοποίησης, της γνώσης και των πεποιθήσεων των εναλλακτικών πρωτεϊνών και των βρώσιμων εντόμων στην Ελλάδα. Ωστόσο, οι υπάρχουσες έρευνες δείχνουν μεγάλα ποσοστά δυσπιστίας με τους δείκτες να ξεπερνούν το 85% και τους καταναλωτές να απαντούν ότι δεν έχουν δοκιμάσει ούτε θα ήθελαν να δοκιμάσουν στο μέλλον. Τα ποσοστά δυσπιστίας μειώνονται περίπου 10% όταν τα έντομα δεν είναι ορατά στο τελικό προϊόν. Η δυσπιστία είναι μεγάλη πρωτίστως λόγω της πολιτιστικής παράδοσης, αλλά και λόγω έλλειψης ενημέρωσης, φόβου αλλεργιών, θεωριών συνωμοσίας κ.λπ. Πάντως, οι νεότερες γενιές, αλλά και οι γυναίκες φαίνεται να είναι πιο πρόθυμες να δοκιμάσουν, με το ποσοστό δυσπιστίας να κυμαίνεται επίσης ψηλά στο 70%.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Εδώ, αξίζει να σημειώσουμε πως το περιβόητο Ε120 στα τρόφιμα αντιστοιχεί στην καρμίνη, μια φυσική κόκκινη χρωστική ουσία που παράγεται από τα αποξηραμένα θηλυκά έντομα του είδους Dactylopius coccus και βρίσκεται σε πολλές ανθρώπινες τροφές.
…και πώς αντιδρούν οι «αρνητές»Κυρίως η έλλειψη γνώσης είναι αυτή που προκαλεί και ακραίες αντιδράσεις. Σε πρόσφατες δηλώσεις καθηγητών και επιχειρηματιών που θέλουν να ασχοληθούν με τα εδώδιμα έντομα υπήρξε σωρεία αντιδράσεων κυρίως στα social media με κάποιους από τους «στόχους» να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη για απειλητικά μηνύματα ακόμα και κατά της ζωής τους, ενώ το θέμα της εντομοφαγίας έφτασε μέχρι τη Βουλή από τον Κυριάκο Βελόπουλο με τρόπο που πυροδότησε εκ νέου τα συνωμοσιολογικά σενάρια. Και από την πλευρά του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που ασχολείται έντονα με το θέμα, έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη για απειλές που έχουν δεχτεί καθηγητές του πανεπιστημίου. Οι επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι ο μέσος άνθρωπος στον δυτικό κόσμο καταναλώνει από μισό εώς ένα κιλό έντομα τον χρόνο, χωρίς να το γνωρίζει, μέσω άλλων τροφών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αντιδραστικής αμάθειας είναι πρόσφατες αναρτήσεις για τη βιομηχανία «Βιολάντα» με τις υπόνοιες για εμπρησμό επειδή η βιομηχανία αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει άλευρα από έντομα, οι οποίες συγκέντρωσαν χιλιάδες like και υποστηρικτικά σχόλια…
Λόγω της υψηλής περιεκτικότητας των συγκεκριμένων εντόμων σε πρωτεΐνη και λόγω των πολλαπλών χρήσεών τους, είναι μεγάλο το ενδιαφέρον και της ερευνητικής/ακαδημαϊκής κοινότητας για τα βρώσιμα έντομα και τη διαχείρισή τους. Σε όλη την Ευρώπη περίπου 400 πανεπιστήμια ασχολούνται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με τα εδώδιμα έντομα και εκατοντάδες εταιρείες παράγουν ήδη ζωοτροφές, καλλυντικά και άλλα προϊόντα κάνοντας τζίρους εκατομμυρίων ευρώ.
Μια αθόρυβη αλλά σημαντική αλλαγή συντελείται στις ευρωπαϊκές αγορές χρέους: τα εταιρικά ομόλογα καταγράφουν ιστορικά ρεκόρ, φέρνοντας σημαντική ανάσα στις επιχειρήσεις του ευρωπαϊκού χώρου. Η ζήτηση για ομόλογα επενδυτικής βαθμίδας (IG) αυξάνεται, και το spread μεταξύ αυτών και των κρατικών ομολόγων υποχωρεί σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί από το 2007. Αυτό σημαίνει ότι οι επενδυτές απαιτούν όλο και χαμηλότερες «πριμ κινδύνου» για τις εταιρείες σε σχέση με τα κράτη, γεγονός που μειώνει το κόστος δανεισμού και ενισχύει τη ρευστότητα των επιχειρήσεων.
Η «βροχή χρημάτων» από όλο τον κόσμο φαίνεται ξεκάθαρα στις εισροές κεφαλαίων στα ETFs. Σύμφωνα με στοιχεία της Vanguard, το 2025 ήταν έτος-ρεκόρ για τα εταιρικά ομόλογα σε ευρώ, με αύξηση 21,8% στις εισροές, συνολικού ύψους 24,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για επενδυτικά ομόλογα. Τα κρατικά ομόλογα προσέλκυσαν 27,6 δισ. ευρώ, ενώ τα υπόλοιπα κατευθύνθηκαν σε ταμειακά κεφάλαια.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρακολουθεί στενά αυτή την τάση, θεωρώντας την καθοριστική για την κατανόηση της χρηματοδότησης στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, «το υψηλό επενδυτικό ενδιαφέρον στήριξε τις ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης στην αγορά εταιρικών ομολόγων».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Πίσω από την ανάπτυξη βρίσκεται μια διεθνής αναδιάταξη κεφαλαίων. Αναλυτές τονίζουν ότι η αμερικανική οικονομία χάνει την «ειδική της θέση» λόγω δημοσιονομικών ανησυχιών, υψηλού χρέους και αβεβαιότητας γύρω από τη Fed, οδηγώντας επενδυτές από την Ασία και την Ευρώπη σε ομόλογα ευρωπαϊκών εταιρειών. Ιδιαίτερα οι Ιάπωνες επενδυτές αναζητούν υψηλότερες αποδόσεις και διαφοροποίηση, ενώ οι ευρωπαίοι μειώνουν τις τοποθετήσεις τους σε δολάρια λόγω κόστους αντιστάθμισης και αβεβαιότητας.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η ισχυροποίηση του ευρώ, που ενισχύει το ενδιαφέρον για επενδύσεις σε ομόλογα ευρωπαϊκών εταιρειών, μειώνοντας τον συναλλαγματικό κίνδυνο και τα κόστη αντιστάθμισης. Τα ομόλογα IG προσφέρουν αποδόσεις περίπου 3,5%, ελκυστικές συγκριτικά με άλλα χρηματοοικονομικά εργαλεία και ταμειακά διαθέσιμα.
Οι ίδιες οι ευρωπαϊκές εταιρείες εμφανίζονται σε καλή θέση: το επίπεδο μόχλευσης παραμένει σταθερό, τα εταιρικά θεμέλια ισχυρά και οι ανάγκες αναχρηματοδότησης διαχειρίσιμες. Παράλληλα, η δημοσιονομική επέκταση σε χώρες όπως η Γερμανία και η προοπτική μεγαλύτερης κρατικής δαπάνης δημιουργούν πρόσθετη οικονομική στήριξη και ανάπτυξη για τις επιχειρήσεις.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Συνολικά, η Ευρώπη αναδεικνύεται σε παγκόσμιο καταφύγιο για εταιρικό χρέος, προσελκύοντας κεφάλαια από όλο τον κόσμο και προσφέροντας φθηνότερη και πιο σταθερή χρηματοδότηση στις επιχειρήσεις της ηπείρου. Οι προοπτικές δείχνουν ότι αυτή η τάση θα συνεχιστεί, με σταθερά θεμελιώδη, υψηλή ποιότητα πιστοληπτικής ικανότητας και ευνοϊκό περιβάλλον για περαιτέρω ανάπτυξη των εταιρικών αγορών.
Χημικές ουσίες που αναπτύχθηκαν για την προστασία της στιβάδας του όζοντος φαίνεται πως συνδέονται με μια απρόσμενη περιβαλλοντική συνέπεια. Σύμφωνα με νέα μελέτη, οι ουσίες αυτές έχουν συμβάλει στη διάδοση μεγάλων ποσοτήτων μιας ανθεκτικής και δυνητικά επικίνδυνης χημικής ένωσης, γνωστής ως trifluoroacetic acid (TFA), σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ερευνητές ατμοσφαιρικής επιστήμης, με επικεφαλής ομάδα του Πανεπιστημίου του Λάνκαστερ, υπολόγισαν για πρώτη φορά το συνολικό ποσό αυτής της ρύπανσης σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ανάλυσή τους εκτιμά ότι τα χημικά που αντικατέστησαν τα CFCs, καθώς και ορισμένα αναισθητικά αέρια, οδήγησαν στην εναπόθεση περίπου 335.500 τόνων TFA στην επιφάνεια της Γης μεταξύ 2000 και 2022.
Ρύπανση που συνεχίζει να αυξάνεταιΗ μελέτη προειδοποιεί ότι το πρόβλημα απέχει πολύ από το να κορυφωθεί. Πολλά από τα υποκατάστατα των CFC παραμένουν στην ατμόσφαιρα για δεκαετίες, επιτρέποντας στο TFA να εισέρχεται στο περιβάλλον ακόμη και χρόνια μετά τις αρχικές εκπομπές. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ετήσια παραγωγή TFA από αυτές τις πηγές θα μπορούσε να φτάσει στο μέγιστο μεταξύ 2025 και 2100.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Geophysical Research Letters. Για να φτάσουν στα συμπεράσματά τους, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μοντέλα χημικής μεταφοράς που αναπαριστούν τον τρόπο με τον οποίο οι ουσίες κυκλοφορούν, μετασχηματίζονται και τελικά κατακάθονται στην ατμόσφαιρα.
Πώς τα ψυκτικά και τα αναισθητικά αέρια παράγουν TFAΗ ομάδα υπολόγισε τον σχηματισμό TFA όταν συγκεκριμένα αέρια διασπώνται στον αέρα. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα HCFCs και HFCs, που χρησιμοποιούνται ευρέως σε ψυκτικά συστήματα, καθώς και ενώσεις που χρησιμοποιούνται ως αναισθητικά εισπνοής.
Αν και οι λεγόμενες F-ουσίες αποσύρονται σταδιακά βάσει του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ και της τροποποίησης του Κιγκάλι, η συγκέντρωσή τους στην ατμόσφαιρα εξακολουθεί να αυξάνεται. Το TFA ανήκει στην οικογένεια των PFAS, των γνωστών ως «αιώνιων χημικών», που δεν αποδομούνται εύκολα και παραμένουν στο περιβάλλον για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Περιβαλλοντικοί και υγειονομικοί προβληματισμοίΟι επιστήμονες εξακολουθούν να μελετούν τις πιθανές επιπτώσεις του TFA. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών θεωρεί την ουσία επιβλαβή για την υδρόβια ζωή, ενώ έχει ανιχνευθεί και σε ανθρώπινο αίμα και ούρα. Το Ομοσπονδιακό Γραφείο Χημικών της Γερμανίας έχει προτείνει την ταξινόμησή του ως ενδεχομένως τοξικού για την ανθρώπινη αναπαραγωγή.
Αν και ορισμένοι ρυθμιστικοί φορείς υποστηρίζουν ότι τα τρέχοντα επίπεδα TFA στο περιβάλλον δεν είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο, αυξάνεται η ανησυχία για τη σταθερή και πιθανώς μη αναστρέψιμη συσσώρευσή του. Επιστήμονες ζητούν να αντιμετωπιστεί ως απειλή για τα πλανητικά όρια.
«Η μελέτη μας δείχνει ότι τα υποκατάστατα των CFC είναι πιθανότατα η κυρίαρχη ατμοσφαιρική πηγή του TFA», δήλωσε η Lucy Hart, υποψήφια διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ και κύρια συγγραφέας της έρευνας. «Αυτό αναδεικνύει τους ευρύτερους κινδύνους που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αντικατάσταση επιβλαβών χημικών όπως τα CFCs».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); }); Από τα μοντέλα στα πραγματικά δεδομέναΓια την επαλήθευση των αποτελεσμάτων, οι επιστήμονες συνέκριναν τις εκτιμήσεις τους με πραγματικές μετρήσεις, όπως δεδομένα από πυρήνες πάγου της Αρκτικής και δείγματα βρόχινου νερού από διάφορα σημεία του κόσμου. Το μοντέλο τροφοδοτήθηκε με στοιχεία για την ποσότητα και την προέλευση των αερίων, τα οποία με την ατμοσφαιρική διάσπαση παράγουν TFA.
Οι προσομοιώσεις ενσωμάτωσαν καιρικά πρότυπα ώστε να φανεί πώς το TFA μετακινείται και κατακάθεται. Η ουσία μπορεί να απομακρυνθεί από τα σύννεφα μέσω βροχής ή να εναποτεθεί απευθείας σε εδάφη και υδάτινες επιφάνειες.
Η Αρκτική αποκαλύπτει την παγκόσμια εξάπλωσηΤα αποτελέσματα δείχνουν ότι σχεδόν όλο το TFA που ανιχνεύεται στην Αρκτική προέρχεται από υποκατάστατα των CFCs, παρότι η περιοχή απέχει από τις κύριες πηγές εκπομπών. Η διαπίστωση αυτή υπογραμμίζει τη διεθνή διάσταση της ρύπανσης.
«Τα υποκατάστατα των CFC έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής και μπορούν να μεταφερθούν στην ατμόσφαιρα έως και τις απομακρυσμένες περιοχές της Αρκτικής, όπου διασπώνται σχηματίζοντας TFA», ανέφερε η Lucy Hart. «Οι αυξανόμενες συγκεντρώσεις TFA στους πάγους της Αρκτικής επιβεβαιώνουν ότι σχεδόν όλες οι εναποθέσεις προέρχονται από αυτά τα αέρια».
Νέα ψυκτικά και αβεβαιότητα για το μέλλονΠέρα από τις πολικές περιοχές, η μελέτη εντοπίζει αυξανόμενη ανησυχία στις εύκρατες ζώνες. Σύμφωνα με τα μοντέλα, το HFO-1234yf, που χρησιμοποιείται ευρέως σε κλιματιστικά αυτοκινήτων, αποτελεί πλέον σημαντική και αυξανόμενη πηγή ατμοσφαιρικού TFA.
«Τα HFOs είναι η νεότερη γενιά συνθετικών ψυκτικών που προωθούνται ως φιλικά προς το κλίμα υποκατάστατα των HFCs», δήλωσε ο καθηγητής Ryan Hossaini του Πανεπιστημίου του Λάνκαστερ. «Η αυξανόμενη χρήση τους στην Ευρώπη και αλλού δημιουργεί αβεβαιότητα για τα μελλοντικά επίπεδα TFA στο περιβάλλον».
Ο ίδιος πρόσθεσε: «Πρέπει να αντιμετωπιστεί η ρύπανση από TFA, αφού είναι εκτεταμένη, εξαιρετικά ανθεκτική και σε άνοδο».
Παράξενο συναίσθημα: να θέλεις να γράψεις δυο λόγια σε μια εφημερίδα και να νιώθεις παράταιρα, έχοντας εντούτοις κάποτε, πολλά χρόνια πριν και για πολλά χρόνια στη σειρά, κρατήσει ένα καθημερινό χρονογράφημα σε μια εφημερίδα που δεν υπάρχει πια. Κάτι σαν να πρέπει να τρέξεις σε καλό χρόνο μιαν απόσταση για την οποία έχεις χρόνια να προπονηθείς. Και τι να πεις, σε λίγες λέξεις, για μια επικαιρότητα η οποία καλπάζει ανελέητη, προβάλλοντας, αυτάρεσκα και κατά προτεραιότητα, τις βίαιες εικόνες της εποχής; Μιας εποχής που μοιάζει να θέλει να τινάξει στον αέρα όλα τα θεμέλια της σκέψης και του ανθρωπισμού πάνω στα οποία, με αγώνες και με ανατροπές έστω, στηρίχτηκε όλο το οικοδόμημα του πολιτισμένου κόσμου.
Η Δημοκρατία, με το δέλτα κεφαλαίο, παραπαίει στα τρεμάμενα πόδια των θεσμών της, καθώς η πραγματική εξουσία περνάει – το φαινόμενο είναι παγκόσμιο – σε εξωκοινοβουλευτικά «κέντρα», την ίδια στιγμή που η ίδια επαναπαύεται στην αυταπάτη ότι αναγεννάται, ως «άμεση» μάλιστα, στους οχετούς των «κοινωνικών δικτύων». Το διεθνές δίκαιο κατάντησε να εξαρτάται από την «ηθική» ενός δυστυχώς εκλεγμένου «πλανητάρχη» που βρίσκει πεδία συνεννόησης και κατανόησης μόνο επικοινωνώντας με τους δικτάτορες αυτού του πλανήτη. Και η (ανθρωπιστική) παιδεία συνθλίβεται, παντού σχεδόν, στις συμπληγάδες των συντμήσεων, των ακρωνυμίων, των περικοπών, των ήχων που χρησιμοποιούνται για να εκφράσουν νοήματα. Δεν είναι «προνόμιο» μόνο της σύγχρονης νεοελληνικής γλώσσας. Συμβαίνει λίγο-πολύ παντού στον κόσμο, αυτόν που γνωρίζουμε τουλάχιστον. Το άναρθρο έγινε χαρακτηριστικό στοιχείο των καιρών. Πάει μαζί με την απαγόρευση των μεγάλων κλασικών κειμένων της αρχαιότητας σε κάποια κάποτε μεγάλα ξένα πανεπιστήμια.
Είναι άξιο απορίας, λοιπόν, ότι η βία παίρνει παντού το πάνω χέρι; Οχι βέβαια ότι υπήρξε ποτέ ανέφελη και ειρηνική η ζωή της ανθρωπότητας: με δάκρυα και με αίμα γράφτηκε η Ιστορία. Αλλά ακόμη κι έτσι, έπειτα από δύο παγκόσμιους πολέμους, έπειτα από όλα όσα σήμανε η πτώση των ανατολικών τειχών, θετικά και αρνητικά, είναι ίσως η πρώτη φορά που (και) ο ατλαντικός άνεμος μοιάζει να θέλει να σαρώσει όλα όσα έχτισε ο πολιτισμένος δυτικός κόσμος, η Ευρώπη για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, σε δυόμισι χιλιάδων χρόνων ανηφορική πορεία. Ευτυχώς διαθέτουμε influencers…
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Η καθημερινή ανέξοδη βία δεν είναι άσχετη με όλα αυτά. Εχει να κάνει με τους «ήρωες» που κατασκευάζει η εποχή, μέσα και έξω από τα γήπεδα και με άλλα πολλά αντίστοιχα «πρότυπα» που προβάλλονται σε κάθε είδους οθόνες, όχι στοχεύοντας στην κρίση ή στο συναίσθημα αλλά στο κεντρικό νευρικό σύστημα των εφήβων πρώτα απ’ όλα, που βίαια εκτονώνονται και αυτοί. Κάποιοι απλώς «εξαφανίζονται», με την τηλεόραση να επισημαίνει ηχηρά το γεγονός αργά το βράδυ: «μπορεί κανείς να βοηθήσει;».
Μπορεί; Δεν είναι σίγουρο. Η οποιαδήποτε «βοήθεια» θα έπρεπε – ίσως – να ταράξει συθέμελα κοινωνίες που δείχνουν να πορεύονται χαμένες σε μια όλο και πιο εικονική πραγματικότητα (ωραίο οξύμωρο) με γνώμονα το «κέρδος», σε έναν όλο και πιο άνισο κόσμο. Ετσι, όσο «μη πολιτικώς ορθή» κι αν μοιάζει η σκέψη, το κορίτσι που τόσο μελετημένα «εξαφανίστηκε», αντιδρώντας (τουλάχιστον) στο να παρακολουθεί με τη βία ένα σχολείο του οποίου δεν μιλούσε τη γλώσσα, έκανε μια κίνηση που κάτι έχει να μας πει.
Η Κατερίνα Δασκαλάκη είναι δημοσιογράφος και πρώην ευρωβουλευτής
Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με ραγδαίους ρυθμούς και μαζί της αυξάνονται οι ηθικές ανησυχίες που τη συνοδεύουν. Επιστήμονες προειδοποιούν ότι η ανάγκη κατανόησης της συνείδησης έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο, καθώς η πρόοδος της τεχνολογίας ξεπερνά πλέον τη γνώση μας για το πώς προκύπτει η ανθρώπινη επίγνωση.
Σε νέα επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Science, ερευνητές τονίζουν ότι η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και της νευροτεχνολογίας κινείται ταχύτερα από την επιστημονική κατανόηση της συνείδησης. Αυτό το κενό, όπως επισημαίνουν, θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρά ηθικά προβλήματα αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι η εξήγηση του τρόπου με τον οποίο προκύπτει η συνείδηση αποτελεί πλέον επείγουσα επιστημονική και ηθική προτεραιότητα. Μια πιο σαφής κατανόηση θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία επιστημονικών μεθόδων για τον εντοπισμό της συνείδησης, με συνέπειες που εκτείνονται στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, την ιατρική, τη νομοθεσία, την ευημερία των ζώων και τις αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως οι διεπαφές εγκεφάλου–υπολογιστή.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})«Η επιστήμη της συνείδησης δεν είναι πλέον μια καθαρά φιλοσοφική αναζήτηση· έχει πραγματικές επιπτώσεις σε κάθε πτυχή της κοινωνίας και στην κατανόηση του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος», δήλωσε ο καθηγητής Axel Cleeremans από το Université Libre de Bruxelles. «Η κατανόηση της συνείδησης είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της επιστήμης του 21ου αιώνα – και είναι πλέον επείγουσα λόγω της προόδου της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων τεχνολογιών».
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι «αν καταφέρουμε να δημιουργήσουμε συνείδηση – ακόμη και κατά λάθος – θα προκύψουν τεράστιες ηθικές προκλήσεις και υπαρξιακοί κίνδυνοι».
Η πρόκληση του ορισμού της συνείδησηςΗ συνείδηση, που περιγράφεται συνήθως ως επίγνωση του εαυτού και του περιβάλλοντος, παραμένει ένα από τα πιο δύσκολα επιστημονικά αινίγματα. Παρά δεκαετίες ερευνών, δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία για το πώς η υποκειμενική εμπειρία προκύπτει από βιολογικές διεργασίες.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Αν και έχουν εντοπιστεί περιοχές και δραστηριότητες του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη συνειδητή εμπειρία, οι επιστήμονες διαφωνούν για το ποιες είναι απαραίτητες και πώς συνεργάζονται. Ορισμένοι μάλιστα αμφισβητούν αν η προσέγγιση αυτή αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος.
Η νέα ανασκόπηση εξετάζει την τρέχουσα κατάσταση της έρευνας για τη συνείδηση, τις μελλοντικές κατευθύνσεις και τις πιθανές συνέπειες, αν οι άνθρωποι καταφέρουν να την εξηγήσουν ή ακόμη και να τη δημιουργήσουν σε μηχανές ή εργαστηριακά αναπτυγμένα «οργανοειδή εγκεφάλου».
Δοκιμές για τον εντοπισμό της συνείδησηςΟι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη τεστ βασισμένων σε αποδείξεις θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αναγνωρίζεται η συνείδηση. Τέτοια εργαλεία θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον εντοπισμό επίγνωσης σε ασθενείς με εγκεφαλικές βλάβες ή άνοια, αλλά και να καθορίσουν πότε εμφανίζεται η συνείδηση σε έμβρυα, ζώα, οργανοειδή ή συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε περίπλοκα ηθικά και νομικά ζητήματα, καθώς η αναγνώριση ενός συστήματος ως συνειδητού θα ανάγκαζε την κοινωνία να επανεξετάσει τον τρόπο αντιμετώπισής του.
«Η πρόοδος στην επιστήμη της συνείδησης θα αναδιαμορφώσει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τη σχέση μας με την τεχνητή νοημοσύνη και τη φύση», δήλωσε ο καθηγητής Anil Seth από το University of Sussex. «Το ερώτημα της συνείδησης είναι αρχαίο – αλλά ποτέ δεν υπήρξε πιο επίκαιρο».
Ιατρικές, ηθικές και νομικές προεκτάσειςΜια βαθύτερη κατανόηση της συνείδησης θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά την ιατρική, την ψυχική υγεία και τη νομοθεσία. Στην ιατρική, θα μπορούσε να βελτιώσει τη φροντίδα ασθενών που θεωρούνται ασυνείδητοι, μετρώντας ενδείξεις επίγνωσης σε περιπτώσεις κώματος ή άνοιας.
Παράλληλα, η κατανόηση της βιολογικής βάσης της υποκειμενικής εμπειρίας μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες θεραπείες για ψυχικές διαταραχές όπως η κατάθλιψη και το άγχος. Η πρόοδος αυτή θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τις ηθικές μας υποχρεώσεις απέναντι στα ζώα και τα βιολογικά συστήματα που δημιουργούνται τεχνητά.
«Η κατανόηση της φύσης της συνείδησης σε συγκεκριμένα ζώα θα άλλαζε ριζικά τον τρόπο που τα αντιμετωπίζουμε», σημείωσε η καθηγήτρια Liad Mudrik από το Tel Aviv University.
Επανεξετάζοντας την ευθύνη και την τεχνολογίαΗ έρευνα για τη συνείδηση ενδέχεται να επηρεάσει και τη νομική θεώρηση της ευθύνης. Νέα δεδομένα μπορεί να ανατρέψουν παραδοσιακές έννοιες όπως το mens rea («ένοχο μυαλό»), καθώς η νευροεπιστήμη αποκαλύπτει πόσο μεγάλο μέρος της συμπεριφοράς καθορίζεται από ασυνείδητες διεργασίες.
Ταυτόχρονα, η πρόοδος στην τεχνητή νοημοσύνη και στις διεπαφές εγκεφάλου–υπολογιστή εγείρει ερωτήματα για τη δυνατότητα δημιουργίας ή τροποποίησης της συνείδησης πέρα από τα φυσικά όρια. «Ακόμη κι αν η “συνειδητή τεχνητή νοημοσύνη” είναι αδύνατη, η εμφάνιση συστημάτων που δίνουν την εντύπωση ότι διαθέτουν επίγνωση θέτει τεράστιες κοινωνικές και ηθικές προκλήσεις», πρόσθεσε ο Seth.
Έκκληση για συντονισμένη έρευναΟι συγγραφείς ζητούν μια συντονισμένη, τεκμηριωμένη προσέγγιση για τη μελέτη της συνείδησης. Προτείνουν συνεργατικές έρευνες μεταξύ διαφορετικών θεωρητικών σχολών, ώστε να ξεπεραστούν τα επιστημονικά στεγανά και οι προκαταλήψεις. «Χρειαζόμαστε περισσότερη ομαδική επιστήμη για να προχωρήσουμε», ανέφερε η Mudrik.
«Οι συνεργατικές προσπάθειες είναι απαραίτητες, όχι μόνο για την πρόοδο της επιστήμης, αλλά και για να προετοιμαστεί η κοινωνία απέναντι στις ηθικές, ιατρικές και τεχνολογικές συνέπειες της κατανόησης – και ίσως της δημιουργίας – της συνείδησης», κατέληξε ο Cleeremans.
Η Φλαμένγκο δείχνει διατεθειμένη να εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο επαναπατρισμού του Βινίσιους Ζούνιορ, με τον Ζοζέ Μπότο, διευθυντή ποδοσφαίρου του συλλόγου, να αφήνει ανοιχτό το συγκεκριμένο σενάριο. Μετά την επιστροφή του Λούκας Πακετά στο ρόστερ, οι άνθρωποι της ομάδας του Ρίο ντε Τζανέιρο δεν κρύβουν τη φιλοδοξία τους για ακόμη μία ηχηρή κίνηση, έχοντας πλέον στραμμένο το βλέμμα τους στον Βινίσιους.
Στη Φλαμένγκο αντιλαμβάνονται πως μια τέτοια εξέλιξη εξαρτάται αποκλειστικά από την επιθυμία του ίδιου του ποδοσφαιριστή και γι’ αυτό δηλώνουν έτοιμοι να τον υποδεχθούν ξανά, προσφέροντάς του το κατάλληλο περιβάλλον για να πρωταγωνιστήσει εκ νέου στο «Μαρακανά». Ο Βραζιλιάνος άσος, που αποχώρησε από τον σύλλογο το 2017, διανύει μία απαιτητική φάση στην καριέρα του, αντιμετωπίζοντας αμφισβήτηση και αγωνιστικές δυσκολίες στη Μαδρίτη. Στο Ρίο, ωστόσο, θεωρούν πως σε περίπτωση επιστροφής θα βρει ξανά τη στήριξη και την αποθέωση που χρειάζεται, ώστε να αναδειχθεί και πάλι σε ηγέτη και αγαπημένο είδωλο της εξέδρας.
Ο Ζοζέ Μπότο ήταν ξεκάθαρος στις δηλώσεις του κατά την παρουσίαση του Πακετά:googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})«Το συμβόλαιό του πλησιάζει στο τέλος, μου έστειλε ένα όμορφο δώρο, μια φανέλα με αφιέρωση. Μπορείς να παλέψεις για τέτοιου είδους παίκτες μόνο όταν πραγματικά θέλουν να έρθουν. Εξαρτάται περισσότερο από τον Βίνι παρά από εμάς. Η πόρτα είναι πάντα ανοιχτή για τον Βίνι».
Ο Βινίσιους ολοκληρώνει το συμβόλαιό του τον Ιούνιο του 2027, όταν θα πλησιάζει τα 27 του χρόνια και θα έχει συμπληρώσει πάνω από μία δεκαετία στη «βασίλισσα». Είναι η στιγμή για αλλαγή περιβάλλοντος; Ο Μπότο γνωρίζει ότι τότε θα υπάρχει ανοιχτό παράθυρο:
«Το συμβόλαιο πλησιάζει στο τέλος του, δεν θα χρειαστεί να πληρώσουμε τίποτα στη Ρεάλ Μαδρίτης», υποστηρίζει το στέλεχος της Φλαμένγκο.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Ο Πακετά, από την πλευρά του, απέρριψε προτάσεις από σημαντικούς συλλόγους της Premier League, καθώς η επιθυμία του ήταν να φορέσει ξανά τη φανέλα της Φλαμένγκο, όπως τόνισαν τόσο ο ίδιος όσο και ο Μπότο στην παρουσίασή του:
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });«Χωρίς τον Πακετά, αυτή η μεταγραφή θα ήταν αδύνατη, όσο χρήμα κι αν είχαμε. Χωρίς τη δική του θέληση, χωρίς όσα έκανε για να βρίσκεται σήμερα εδώ, και χωρίς τη βοήθεια της ομάδας του, τίποτα δεν θα είχε γίνει. Αυτό δείχνει πόσο αγαπά τη Φλαμένγκο, πόσο πολύ ήθελε να επιστρέψει. Με αυτό το ποσό, υπήρχαν 10 έως 15 σύλλογοι στην Ευρώπη που θα μπορούσαν να τον αποκτήσουν».
Τα σενάρια θα συνεχίσουν να κυκλοφορούν όσο ο Βινίσιους δεν έχει επεκτείνει τη συνεργασία του με τη Ρεάλ Μαδρίτης, με το προσεχές διάστημα να θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς πολλά θα εξαρτηθούν από την πορεία της ομάδας του Αρμπελόα στην πιο απαιτητική φάση της αγωνιστικής περιόδου.
Επιστήμονες στο Κλίβελαντ ανακάλυψαν έναν απρόσμενο «διακόπτη» που βοηθά το ανθρώπινο σώμα να παράγει λίπος — και η απενεργοποίησή του είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Η παχυσαρκία και η λιπώδης νόσος του ήπατος αυξάνονται ραγδαία παγκοσμίως, καθώς οι διατροφές γίνονται ολοένα πιο πλούσιες σε θερμίδες και ο τρόπος ζωής λιγότερο δραστήριος. Οι δύο αυτές παθήσεις συνδέονται στενά με καρδιαγγειακά προβλήματα, αυξημένη χοληστερόλη και πρόωρο θάνατο.
Η ανακάλυψη του ενζύμου που ενεργοποιεί την παραγωγή λίπουςΣε έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Signaling, ερευνητές από το University Hospitals και το Case Western Reserve University εντόπισαν ένα έως τώρα άγνωστο ένζυμο, το SCoR2. Το ένζυμο αυτό αφαιρεί το μονοξείδιο του αζώτου από πρωτεΐνες που ρυθμίζουν τη συσσώρευση λίπους. Όταν το μονοξείδιο αφαιρείται, η παραγωγή λίπους ενεργοποιείται, αποδεικνύοντας ότι το SCoR2 είναι καθοριστικό για τη διαδικασία λιπογένεσης.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Η αναστολή του ενζύμου σταμάτησε την αύξηση βάρουςΗ ερευνητική ομάδα προχώρησε στη δοκιμή της αναστολής του SCoR2, τόσο με γενετικές μεθόδους όσο και μέσω ανάπτυξης φαρμάκου που εμποδίζει τη δράση του ενζύμου. Σε πειραματόζωα, η αναστολή του SCoR2 σταμάτησε την αύξηση του σωματικού βάρους, προστάτευσε το ήπαρ από βλάβες και μείωσε τα επίπεδα της «κακής» χοληστερόλης.
«Έχουμε μια νέα κατηγορία φαρμάκων που αποτρέπει την αύξηση βάρους και μειώνει τη χοληστερόλη — μια πιθανή θεραπεία για την παχυσαρκία και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, με επιπλέον οφέλη για το ήπαρ», εξήγησε ο επικεφαλής της μελέτης, Jonathan Stamler, MD, President and Co-Founder του Harrington Discovery Institute, Distinguished University Professor, Robert S. and Sylvia K. Reitman Family Foundation Professor of Cardiovascular Innovation, και Professor of Medicine and of Biochemistry στο University Hospitals και το Case Western Reserve University.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); }); Ο ρόλος του μονοξειδίου του αζώτου στη ρύθμιση λίπους και χοληστερόληςΟ Dr. Stamler επεσήμανε ότι το μονοξείδιο του αζώτου λειτουργεί ως φυσικό «φρένο» στην παραγωγή λίπους στους ιστούς. «Στο ήπαρ, το μονοξείδιο του αζώτου αναστέλλει τις πρωτεΐνες που δημιουργούν λίπος και χοληστερόλη. Στον λιπώδη ιστό, αναστέλλει το γενετικό πρόγραμμα που παράγει τα ένζυμα υπεύθυνα για τη δημιουργία λίπους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Οι ερευνητές σχεδιάζουν τώρα να προχωρήσουν το φάρμακο σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, διαδικασία που αναμένεται να διαρκέσει περίπου 18 μήνες. «Η ομάδα μας ανυπομονεί να αναπτύξει περαιτέρω ένα φάρμακο πρώτης κατηγορίας που θα μπλοκάρει την αύξηση βάρους και θα μειώνει τη χοληστερόλη, με θετικά αποτελέσματα για την υγεία του ήπατος», πρόσθεσε ο Dr. Stamler.
Στήριξη της ανάπτυξης του φαρμάκου και προοπτικέςΗ ανάπτυξη του φαρμάκου υποστηρίζεται από το Harrington Discovery Institute στο University Hospitals, έναν οργανισμό που επικεντρώνεται στη μετατροπή επιστημονικών ανακαλύψεων σε θεραπείες για ανεκπλήρωτες ιατρικές ανάγκες. Το Ινστιτούτο, που διανύει το 13ο έτος λειτουργίας του, διαθέτει πλέον χαρτοφυλάκιο 227 υπό ανάπτυξη φαρμάκων, έχει υποστηρίξει 75 ιδρύματα, συμβάλει στη δημιουργία 46 εταιρειών, ενώ 24 φάρμακα βρίσκονται ήδη σε κλινικές δοκιμές και 15 έχουν αδειοδοτηθεί σε φαρμακευτικές εταιρείες.
Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι πολύ σοβαρή υπόθεση και συνεπώς πρέπει να γίνεται με τη μεγαλύτερη δυνατή νηφαλιότητα, μακριά από πελατειακά κριτήρια (πρόθεση να παρουσιάσουμε έργο κ.λπ.). Επιπλέον πρόκειται για ένα πεδίο όπου θα ήταν απαραίτητο να υπάρχει σύγκλιση και συνεργασία των πολιτικών δυνάμεων της χώρας, με το βλέμμα στο μέλλον και όχι στη σημερινή πολιτική συγκυρία. Επίσης δεν θα ήταν σωστό να γίνονται συχνά συνταγματικές αναθεωρήσεις. Το Σύνταγμα πρέπει να έχει σταθερότητα και διάρκεια. Η εύκολη προσφυγή σε τροποποίησή του μειώνει το κύρος του.
Ως προς το περιεχόμενο της αναθεώρησης, προέχουν, κατά τη γνώμη μου, οι εξής βασικές συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, για τις οποίες όμως αμφιβάλλω αν ευνοούν τα κομματικά και κυρίως τα κυβερνητικά συμφέροντα.
α) Επιλογή ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Επιλογή από την εκάστοτε κυβέρνηση δεν πείθει τον πολίτη για την αμεροληψία της. Επίσης, επιλογή με εσωτερικές διαδικασίες των Ανώτατων Δικαστηρίων ενέχει τον κίνδυνο αντιπαραθέσεων και διασπάσεων των δικαστών, εις βάρος του ήρεμου κλίματος που πρέπει να επικρατεί μεταξύ τους. Ο κίνδυνος αυτός αποφεύγεται όταν υπάρχουν εξωτερικοί κριτές. Και αυτοί πρέπει να είναι ένα πολιτειακό όργανο ιστάμενο όσο το δυνατόν υψηλότερα. Τούτο δεν μπορεί να είναι άλλο από τη Βουλή των Ελλήνων, αποφαινόμενη όμως με αυξημένη πλειοψηφία (ίσως των 2/3), ώστε να εξαναγκάζονται τα κόμματα σε σύγκλιση και συνεργασία για υπερκομματικές επιλογές.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})β) Απλή αναλογική. Ευκταία μεταρρύθμιση θα ήταν η καθιέρωση στο Σύνταγμα (άρα δεσμευτικά για τον κοινό νομοθέτη) του συστήματος της απλής αναλογικής για τις βουλευτικές εκλογές. Το σύστημα αυτό εξασφαλίζει την ισότητα της ψήφου των πολιτών, οδηγεί δε συνήθως σε κυβερνήσεις συνεργασίας, στις οποίες μετέχουν δύο (ή και περισσότερα) κόμματα και οι οποίες, άρα, στηρίζονται σε σύγκλιση απόψεων και συναινέσεις που περιορίζουν τα κομματικά πάθη και συμβάλλουν στη διαμόρφωση ομαλού πολιτικού βίου. Τέτοιες κυβερνήσεις συνεργασίας έχουν καθιερωθεί στις περισσότερες χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης, που επιπλέον διαψεύδουν το επιχείρημα της δήθεν κυβερνητικής αστάθειας. Αντίθετα, ο δικομματισμός οξύνει τα πάθη μεταξύ των δύο μεγαλύτερων κομμάτων που διεκδικούν τη μονοπώληση της εξουσίας. Στο σύστημα αυτό, το πνεύμα συνεργασίας και ο σεβασμός προς τον αντίπαλο, που συνιστούν μείζονα δημοκρατικά αιτήματα, υποφέρουν.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });γ) Υπουργοί μη βουλευτές. Η διάκριση των λειτουργιών (εξουσιών) του κράτους σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική νοθεύεται ως προς τη διάκριση νομοθετικής και εκτελεστικής λειτουργίας, από τη στιγμή που ο πρωθυπουργός και οι υπουργοί (εκτελεστική εξουσία) είναι και βουλευτές (νομοθετική εξουσία). Πρόκειται άλλωστε για υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας. Σωστό είναι λοιπόν να καθιερώσει το Σύνταγμα το ασυμβίβαστο υπουργικής και βουλευτικής ιδιότητας.
δ) Κατάργηση του άρθρου 3. Οι ρυθμίσεις του άρθρου 3 του Συντάγματος είναι σε μεγάλο βαθμό αναχρονιστικές για πολιτειακό κείμενο. Λύνουν κυρίως ενδοεκκλησιαστικά θέματα (δογματικά, κανονιστικά, διοικητικά ζητήματα κ.λπ., που έτσι κι αλλιώς ισχύουν στο εκκλησιαστικό και στο κανονικό δίκαιο).
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Επίμετρο για το άρθρο 16. Το άρθρο 16 του Συντάγματος, το οποίο απαγορεύει την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, έχει καταπατηθεί με πρόσφατο νόμο, ο οποίος δεν είναι μόνο αντισυνταγματικός, αλλά και αναξιοκρατικός. Διότι ανοίγει την πόρτα των ιδιωτικών ΑΕΙ (τα οποία ο νόμος αυτός ιδρύει) στους υποψήφιους φοιτητές που αποτυγχάνουν στις Πανελλαδικές Εξετάσεις για τα δημόσια πανεπιστήμια, αλλά και σ’ αυτούς που θέλουν να τις αποφύγουν. Περαιτέρω, τα εν λόγω ιδιωτικά (μη δημόσια) ΑΕΙ, ονομαζόμενα προς εξωραϊσμό «Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης», είναι μόνο κατ’ επίφαση μη κερδοσκοπικά. Πράγματι οι δυνατότητες κερδοσκοπίας (π.χ. μέσω διδάκτρων κ.λπ.) εναπόκεινται στη βούληση των ιδιοκτητών τους.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Θέλω να πιστεύω ότι η σημερινή ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, που προετοιμάζει τη θέσπιση Εθνικού Απολυτηρίου για την είσοδο στα δημόσια ΑΕΙ, θα προβλέπει την εφαρμογή του και για τα παραπάνω μη δημόσια ΑΕΙ. Τούτο δε, τόσο για λόγους ισότητας στον χώρο της Ανώτατης Εκπαίδευσης, όσο και για να μην ενισχυθεί η κερδοσκοπία των μη δημόσιων ΑΕΙ, με τη δημιουργία γι’ αυτά πελατείας από όσους αποτυγχάνουν να αποκτήσουν το Εθνικό Απολυτήριο.
Ο Μιχάλης Σταθόπουλος είναι επίτιμος καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, ακαδημαϊκός
Νέα στοιχεία έρχονται στο δημοσιότητα για το κύκλωμα λαθραίων τσιγάρων που εξαρθρώθηκε από τα στελέχη του ελληνικού FBI. Τα μέλη της εγκληματικής οργάνωσης φερεται πως «έσπρωχναν» λαθραία τσιγάρα σε όλη την Ευρώπη.
«Εγκέφαλοι» είναι δύο αδέλφια, εκ των οποίων ο ένας έχει το ψευδώνυμο «Μπαλαρίνας». Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, είναι αντίπαλοι με την ομάδα των ομογενών του Εντίκ, στο πλαίσιο της «μάχης» για τον έλεγχο της παράνομης αγοράς τσιγάρων.
Ο Εντίκ θεωρείται κυρίαρχος στον χώρο των λαθραίων τσιγάρων και σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, βρίσκεται πίσω από τις δολοφονίες μελών της Greek Mafia, μεταξύ των οποίων οι Γιάννης Σκαφτούρος, Βασίλης Ρουμπέτης και Διονύσης Μουζακίτης.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Υπενθυμίζεται ότι σε μεγάλη αστυνομική επιχείρηση την Παρασκευή (6/2) σε περιοχές της Αττικής, της Βοιωτίας, της Μαγνησίας και της Κατερίνης, με στόχο την εξάρθρωση εγκληματικής οργάνωσης που δραστηριοποιούνταν στην παράνομη παραγωγή και πώληση λαθραίων καπνικών προϊόντων, συνελήφθησαν 25 άτομα.
Η ΕΛΑΣ, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, εντόπισε κρυφό μεγάλο εργοστάσιο στον Αυλώνα, το οποίο έκρυβαν με γυψοσανίδες. Σε άλλον χώρο με πιο σύγχρονα μηχανήματα, υπήρχε και εργαστήριο επεξεργασίας καπνού και παρασκευής τσιγάρων.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Επιπλέον, στα Λιόσια βρέθηκε ένα επιχειρησιακό κέντρο από το οποίο καθοδηγούνταν όλη η παραγωγή και στη συνέχεια η προώθηση των παράνομων καπνικών προϊόντων.
Η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ την Παρασκευή:Σε εξέλιξη από πρώϊνες ώρες σήμερα βρίσκεται αστυνομική επιχείρηση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος (Δ.Α.Ο.Ε.) σε περιοχές της Αττικής, Βοιωτίας, Μαγνησίας και Κατερίνης για την εξάρθρωση εγκληματικής οργάνωσης τα μέλη της οποίας δραστηριοποιούνταν στην παράνομη πώληση καπνικών προϊόντων. Διενεργούνται ταυτόχρονα έρευνες σε 10 αποθηκευτικούς χώρους καθώς και σε εργοστάσιο παραγωγής παράνομων καπνικών προϊόντων. Έχουν κατασχεθεί μεταξύ άλλων όπλα, χρήματα, οχήματα, σημειώσεις και κινητά τηλέφωνα. Μέχρι στιγμής έχουν συλληφθεί συνολικά 25 άτομα (19 σε Αττική και 6 σε Βοιωτία). Θα ακολουθήσει νεότερη ενημέρωση.
Η κατηγορία που έχει άλματα προόδου τα τελευταία χρόνια είναι αδιαμφισβήτητα αυτή των υβριδικών και των Plug In υβριδικών, όπου τα δεύτερα έχουν τη δυνατότητα να φορτίζονται και μέσω πρίζας. Το μεγάλο τους πλεονέκτημα είναι σαφώς, οι μεγάλες αυτονομίες που προσφέρουν, κάτι που θα εκτιμηθεί από τους οδηγούς που «γράφουν» χιλιάδες χιλιόμετρα, με ταυτόχρονο όφελος στην οικονομία καυσίμου. Η τελευταία σοδειά υβριδικών μοντέλων με φουλ σύστημα υβριδικής τεχνολογίας προσφέρει εξαιρετικές αυτονομίες όπου κυμαίνονται από 800 έως 1.000 χιλιόμετρα. Σε αυτή τη «σοδειά» υβριδικών ανήκουν τέσσερα νέα μοντέλα που έχουν εμφανιστεί στην Ελληνική αγορά το τελευταίο διάστημα.
Το πρώτο από αυτή την «παρέα» είναι το νέο Renault Symbioz που συνοδεύεται από το 1.8 full hybrid E-Tech 160 υβριδικό σύνολο. Κερδίζει με τη χαμηλή κατανάλωση και τις μειωμένες εκπομπές CO2. Ειδικότερα, η συνδυαστική ισχύς των 160 ίππων προέρχεται από έναν βενζινοκινητήρα 1.8 λίτρων ισχύος 109 ίππων και δύο ηλεκτροκινητήρας, έναν με ισχύ 49 ίππων και έναν δευτερεύοντα HSG 25 ίππων. Προσφέρει κατανάλωση από 4,3 λίτρα/100 χλμ. ( η επιτάχυνση στο 0-100 χλμ./ώρα ολοκληρώνεται σε 9,1 δλ. και η μέγιστη ταχύτητα ορίζεται στα 180 χλμ./ώρα.) ενώ η αυτονομία του αγγίζει τα 800 – 900 χλμ.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Στην ίδια συνομοταξία ανήκει και το Hyundai Tucson Full Hybrid , το οποίο αποδίδει περισσότερη ισχύ, ενώ παράλληλα διατηρεί χαμηλά την κατανάλωση και τις εκπομπές CO2.Η συνδυαστική απόδοση των 239 ίππων προέρχεται από τον 1.600άρη turbo βενζινοκινητήρα των 180 ίππων που συνεργάζεται με το ηλεκτρομοτέρ των 65 ίππων. Η αυτονομία του ξεπερνά τα 800 χλμ. Σύμφωνα με τη Hyundai καταναλώνει σε μεικτό κύκλο 5,6 λτ./100 χλμ. και εκπέμπει 126 γρ./χλμ. CO2.
Πριν λίγες ημέρες εμφανίστηκε στην Ελλάδα και το νέο μοντέλο της BYD, το νέο PHEV μεσαίο μοντέλο της Sealion 5 DM-i. Χάρη στην πρωτοποριακή τεχνολογία Super Hybrid DM της BYD, λειτουργεί με ένα βενζινοκινητήρα 1.5 λίτρων ισχύος 98 ίππων που τροφοδοτεί τη μπαταρία και τον ηλεκτροκινητήρα των 197 ίππων. Στην πράξη η κατανάλωση του αγγίζει μόλις τα 2,1 λτ./100 χλμ. ενώ το μεγάλο του ατού η συνολική αυτονομία έως 1.016 χλμ. με πλήρη φόρτιση και γεμάτο ρεζερβουάρ βενζίνης. Η συνδυαστική ισχύ είναι 212 ίππων.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Επιταχύνει από 0-100 χλμ./ώρα σε 7,7 δλ., ενώ η τελική ταχύτητα είναι 170 χλμ./ώρα.Στο νέο δόγμα οικονομία – απόδοση – αυτονομία πατάει και το νεοφερμένο μοντέλο της Geely, το Starray EM-i που εμπλουτίζει τη γκάμα της νέας Κινεζικής φίρμας στην Ελλάδα. Συνδυάζει υβριδική τεχνολογία αιχμής (PHEV), που πρωτίστως προβάλει την οικονομική οδήγηση στο ταξίδι. Είναι ένα ευρύχωρο SUV μήκους 4,7 μέτρων που προσφέρει πολλές τεχνολογικές καινοτομίες.Φέρει κινητήρα 1.5 λτ. ισχύος 100 ίππων και έναν ισχυρό ηλεκτροκινητήρα 218 ίππων. Η μονάδα υβριδικής κίνησης με ένα φουλάρισμα έχει τη δυνατότητα να προσφέρει συνολική αυτονομία από 943 χλμ. έως και 996 χλμ. Επίσης, μπορεί να κινείται και αμιγώς ηλεκτρικά, με μέγιστη αυτονομία από 83 χλμ. έως 136 χλμ. Σε κάθε περίπτωση και τα τέσσερα μοντέλα έχουν δυναμικές επιδόσεις και λανσάρονται στην αγορά με ιδιαίτερα μακροχρόνιες εγγυήσεις.
Σύμφωνα με νέα έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), ο πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ τον Ιανουάριο 2026 σε σχέση με τον Ιανουάριο 2025 διαμορφώθηκε στο +2,45%. Σε μηνιαία βάση, δηλαδή σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο 2025, ο δείκτης τιμών αυξήθηκε κατά 1,57%, ενώ ο μέσος πληθωρισμός στο κυλιόμενο 12μηνο (Δεκέμβριος 2024 – Νοέμβριος 2025) είναι +1,49%.
Κατηγορίες με τις Μεγαλύτερες Μειώσεις Τιμών
Απορρυπαντικά και είδη καθαρισμού: -4,26%
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Τροφές και είδη για κατοικίδια: -3,13%
Τρόφιμα παντοπωλείου: -1,99%
Τυροκομικά: -1,68%
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Είδη μιας χρήσης, οικιακά και είδη για πάρτι: -1,65%
Οι μειώσεις οφείλονται στην ομαλοποίηση της αγοράς και τη μείωση των τιμών παραγωγού σε ορισμένα προϊόντα.
Κατηγορίες με τις Μεγαλύτερες Ανοδικές Τάσεις Τιμών
Φρέσκα κρέατα: +13,18%
Είδη πρωινού & ροφήματα: +10,07%
Μπισκότα, σοκολάτες, ζαχαρώδη: +6,32%
Φρέσκα ψάρια και θαλασσινά: +5,90%
Αλκοολούχα ποτά: +5,07%
Οι αυξήσεις στα φρέσκα κρέατα οφείλονται σε διεθνείς ανατιμήσεις και μείωση του ζωικού κεφαλαίου, ενώ οι αυξήσεις στα γλυκά και ροφήματα σχετίζονται με τις διεθνείς τιμές κακάο και καφέ.
Λόγοι Συγκράτησης Τιμών στα Σούπερ Μάρκετ
Μεγάλες αλυσίδες και οικονομίες κλίμακας: Τα μεγάλα καταστήματα διαχειρίζονται μεγάλους όγκους και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, περιορίζοντας τον πληθωρισμό.
Υψηλή κυκλοφοριακή ταχύτητα αποθεμάτων: Τα καταστήματα ανανεώνουν γρήγορα τα αποθέματά τους, προσαρμόζοντας τις τιμές πιο άμεσα.
Προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας: Αυξάνουν το μερίδιο πωλήσεων και συμβάλλουν στη συγκράτηση τιμών.
Η επίδραση της πρόσφατης πρωτοβουλίας μείωσης τιμών δεν αποτιμάται στην παρούσα έρευνα, καθώς επηρέασε μόνο λίγες ημέρες του Οκτωβρίου.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έως τον Ιούνιο, σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο Ουκρανός ηγέτης ανακοίνωσε ότι οι αντιπροσωπείες της Ρωσίας και της Ουκρανίας έχουν προσκληθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες την επόμενη εβδομάδα για νέες συνομιλίες.
Όπως ανέφερε ο Ζελένσκι, οι Αμερικανοί επιθυμούν να δουν τον πόλεμο να ολοκληρώνεται «μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού, τον Ιούνιο».
«Λένε ότι θέλουν να τα έχουν όλα ολοκληρώσει μέχρι τον Ιούνιο. Και ότι θα κάνουν τα πάντα για να τελειώσει ο πόλεμος. Θέλουν ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για όλα τα στάδια», πρόσθεσε.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ακόμα ότι τέθηκε το ενδεχόμενο να πραγματοποιηθεί μια τριμερής σύνοδος κορυφής ηγετών, προκειμένου να συζητηθούν τα πιο δύσκολα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά.
«Οι ΗΠΑ προσκάλεσαν για πρώτη φορά τις δύο ομάδες Ρώσων και Ουκρανών διαπραγματευτών, πιθανώς στο Μαϊάμι, σε μια εβδομάδα», σημείωσε ο Ζελένσκι, αναφερόμενος στις τριμερείς συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν την Πέμπτη και την Παρασκευή στο Αμπού Ντάμπι.
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η πρόταση αυτή αποσκοπεί στο να διευκολύνει την απευθείας ανταλλαγή απόψεων και να επιταχύνει την αναζήτηση κοινών λύσεων σε θέματα που προκαλούν πολιτικές και διπλωματικές εντάσεις.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Ο Ουκρανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι μια τέτοια συνάντηση θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην προώθηση της συνεργασίας και στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ των συμμετεχουσών πλευρών.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Η Ουκρανία δεν πρόκειται να αποδεχθεί οποιαδήποτε συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας χωρίς τη δική της συμμετοχή, επανέλαβε ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υπογραμμίζοντας τη θέση του Κιέβου στις διεθνείς διαπραγματεύσεις.
«Η Ουκρανία δεν θα στηρίξει συμφωνίες που την αφορούν χωρίς να έχει συμμετοχή» στις συνομιλίες, δήλωσε ο Ζελένσκι, αναφερόμενος στα σύνθετα εδαφικά ζητήματα. Η δημοσιοποίηση των δηλώσεών του τελούσε υπό εμπάργκο έως σήμερα.
Εμβολιασμούς ως συμπληρωματικό μέτρο στον περιορισμό της ευλογιάς των αιγοπροβάτων σε Ελλάδα και Βουλγαρία προτείνει μελέτη της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η οποία δημοσιεύθηκε στις 4 Φεβρουαρίου.
Η μελέτη με τίτλο «Ευλογιά των αιγοπροβάτων: Εμβόλια και σενάρια εμβολιασμού για τον έλεγχο των επιδημιών σε Ελλάδα και Βουλγαρία το 2025» αξιολογεί τρία εμβόλια κατά της νόσου – το τουρκικό, το RM-65 και το ρουμάνικο. Οι επιστήμονες της EFSA χαρακτηρίζουν τα εμβόλια αυτά ως «αξιόπιστα εργαλεία για τον έλεγχο της ευλογιάς των προβάτων σε συνθήκες πεδίου».
Με βάση δημογραφικά και επιδημιολογικά δεδομένα από τη Βουλγαρία, εφαρμόστηκε στοχαστικό χωρικό μοντέλο για την προσομοίωση της εξάπλωσης της SGP και την αξιολόγηση διαφόρων σεναρίων εμβολιασμού. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ταχεία ανίχνευση και η σφαγή μολυσμένων ζώων μπορούν να περιορίσουν την επιδημία μέσα σε 1–2 χρόνια. Ωστόσο, ο εμβολιασμός μειώνει σημαντικά το μέγεθος και τη γεωγραφική εξάπλωση των εστιών.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Ο περιφερειακός εμβολιασμός ενέχει τον κίνδυνο διαφυγής του ιού αν δεν εφαρμοστούν αυστηροί έλεγχοι μετακινήσεων, ενώ ο πανεθνικός εμβολιασμός προσφέρει πιο σταθερή ανάσχεση. Μια διετής εκστρατεία εμβολιασμού, σε συνδυασμό με τα τυπικά μέτρα ελέγχου, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξάλειψη της νόσου ένα έτος νωρίτερα σε σχέση με τις στρατηγικές χωρίς εμβολιασμό.
Στην Ελλάδα, η πολυπλοκότητα της επιδημιολογικής εικόνας και η ύπαρξη πολλαπλών εστιών καθιστούν αναγκαία την εφαρμογή στοχευμένου ή ακόμη και πανεθνικού εμβολιασμού. Συνολικά, ο εμβολιασμός — όταν συνδυάζεται με έγκαιρη ανίχνευση, ταχεία σφαγή και περιορισμούς μετακινήσεων — αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τον έλεγχο και ενδεχομένως την εξάλειψη της SGP στις πληγείσες περιοχές.
Η EFSA επισημαίνει ότι προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στις ήδη πληγείσες περιοχές, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο μιας εθνικής εκστρατείας εμβολιασμού. Όπως σημειώνεται, «η εκτεταμένη γεωγραφική και χρονική κλίμακα των επιδημιών SGP και τα πολλαπλά επιδημικά συμπλέγματα, πιθανώς λόγω των μετακινήσεων ζώων σε μεγάλες αποστάσεις, υποδηλώνουν την ανάγκη πρόσθετων μέτρων ελέγχου».
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Ασφαλή τα εμβόλια με τήρηση προφυλάξεωνΗ μελέτη εξετάζει δεδομένα για τα τρία εμβόλια RM-65, Romania και Bakirköy, καταλήγοντας ότι προσφέρουν ισχυρή προστασία και θεωρούνται ασφαλή, εφόσον τηρούνται οι οδηγίες και οι συνήθεις προφυλάξεις.
Σύμφωνα με την EFSA, «η αξιολόγηση εξετάζει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων SGP που διατίθενται στο εμπόριο και τον πιθανό αντίκτυπο των στρατηγικών εμβολιασμού στον έλεγχο και την εξάλειψη της επιδημίας». Τα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια, βασισμένα στα στελέχη RM65, Romania και Bakirköy, προσφέρουν προστασία 80-100% και μειώνουν σημαντικά την εξάπλωση του ιού, ενώ οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις είναι ήπιες και σπάνιες.
Στα πειράματα των Εργαστηρίων Αναφοράς της Ε.Ε. (EURL) για τους ιούς Capripox, όλα τα εμβόλια απέτρεψαν πλήρως τη θνησιμότητα και μείωσαν δραστικά τη νοσηρότητα και τη μετάδοση του ιού. Τα εμβολιασμένα ζώα παρουσίασαν πολύ χαμηλότερα επίπεδα ιαιμίας και ρινικού ιικού φορτίου σε σύγκριση με τα μη εμβολιασμένα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Όπως αναφέρεται, «τα προφίλ ασφάλειας και αποτελεσματικότητας διαφέρουν: τα εμβόλια RM-65 και Romania παρέχουν πλήρη προστασία αλλά μπορεί να προκαλέσουν πυρετό ή ήπιες βλάβες, ενώ το Bakirköy προσφέρει ισχυρή προστασία με λιγότερες παρενέργειες, αποτελώντας τη συνολικά ασφαλέστερη επιλογή».
Επιπλέον, «ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού του εμβολίου είναι πολύ χαμηλός και μπορεί να μειωθεί περαιτέρω με την αποφυγή επαφής με μη εμβολιασμένα ζώα για έως τρεις εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό». Η μελέτη υπογραμμίζει ότι τα εμβόλια αποτελούν «αξιόπιστα εργαλεία για τον έλεγχο της ευλογιάς των προβάτων σε συνθήκες πεδίου».
Η περίπτωση της ΒουλγαρίαςΓια τη Βουλγαρία, η EFSA ανέπτυξε μοντέλο προσομοίωσης της εξάπλωσης της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και αξιολόγησε διάφορα σενάρια εμβολιασμού. Σύμφωνα με τη μελέτη, «η ταχεία ανίχνευση και η θανάτωση των ζώων μπορούν να ελέγξουν τις επιδημίες εντός 1-2 ετών, ωστόσο ο εμβολιασμός μειώνει σημαντικά το μέγεθος και τη γεωγραφική εξάπλωση της νόσου».
Η EFSA προειδοποιεί ότι ο περιφερειακός εμβολιασμός ενέχει κινδύνους διαφυγής του ιού, εκτός εάν εφαρμοστούν αυστηροί έλεγχοι κυκλοφορίας, ενώ ο πανεθνικός εμβολιασμός εξασφαλίζει πιο αποτελεσματική ανάσχεση. Όπως καταλήγει η μελέτη, «μια διετής εκστρατεία εμβολιασμού σε συνδυασμό με τα συνήθη μέτρα ελέγχου μπορεί να οδηγήσει στην εξάλειψη της νόσου ένα έτος νωρίτερα σε σχέση με στρατηγικές χωρίς εμβολιασμό».
Ολόκληρη η έκθεση ΕΔΩ Κόκκαλης: Ανεπανόρθωτα εκτεθειμένη η κυβέρνησηΟ Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, Βασίλης Κόκκαλης κάνει λόγο για «ανεπανόρθωτα εκτεθειμένη κυβέρνηση» καθώς η έκθεση αποδεικνύει πως υπήρχε επιστημονικά τεκμηριωμένη λύση που δεν εφαρμόστηκε έγκαιρα.
«Οι ειδικοί είναι ξεκάθαροι και υποστηρίζουν πως ο εμβολιασμός είναι το βασικό όπλο κατά της νόσου. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση επέλεξε καθυστερήσεις και αποσπασματικά μέτρα, αφήνοντας τους κτηνοτρόφους απροστάτευτους», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Βουλευτής Λάρισας.
Ο κ. Κόκκαλης υποστηρίζει επίσης ότι η απουσία ενός οργανωμένου σχεδίου πρόληψης και εμβολιασμού οδήγησε σε σοβαρές απώλειες για τον πρωτογενή τομέα, μεταφέροντας το κόστος στους παραγωγούς. Καλεί δε την κυβέρνηση να αναλάβει, έστω και τώρα, πρωτοβουλίες «για να σώσει ό,τι μπορεί να σωθεί στην ελληνική κτηνοτροφία».
Μητσοτάκης: Αυστηρή βιοασφάλεια και όχι εμβολιασμόςΟ πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου με αντικείμενο την εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων υπενθυμίζεται ότι είχε τονίσει ότι η μόνη στρατηγική της κυβέρνησης είναι η πλήρης εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο εμβολιασμού. Όπως είπε, «πάντα πηγαίναμε με γνώμονα αυτό το οποίο μας λέει η επιστήμη», σημειώνοντας ότι ο εμβολιασμός δεν επιτρέπει τη διάκριση εμβολιασμένων από νοσούντα ζώα.
Επεσήμανε επίσης τον κίνδυνο περιορισμού ή απαγόρευσης των εξαγωγών ελληνικών προϊόντων σε περίπτωση λανθασμένων χειρισμών. Ζήτησε πλήρη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων και αυστηρούς ελέγχους για παράνομους εμβολιασμούς και διακίνηση μη εγκεκριμένων εμβολίων, υπενθυμίζοντας ότι το νομοθετικό πλαίσιο είναι ήδη σε ισχύ και οι σχετικοί έλεγχοι θα πραγματοποιηθούν από την αστυνομία.
Σα να φυσάει ένα δροσερό αεράκι αισθάνεσαι όταν κατεβαίνεις τα σκαλιά που οδηγούν στην γκαλερί Ζουμπουλάκη. Λίγα μόνο δευτερόλεπτα μπροστά στα νέα έργα του Μίλτου Γκολέμα αρκούν για να ξεχάσεις την κίνηση της πλατείας Κολωνακίου που μόλις άφησες πίσω σου.
Πριν καν πλησιάσεις τα τελάρα, έχεις την αίσθηση ότι βρίσκεσαι ανάμεσα σε στάχυα που αφήνονται στην κίνηση του ανέμου και σε ηλιοτρόπια που κυνηγούν το φως του ήλιου. Όταν, όμως, σταθείς σε απόσταση αναπνοής από τους καμβάδες, το βλέμμα διχάζεται: ανάμεσα στον ήρεμο ορίζοντα που σχεδόν χάνεται μέσα στην ένταση των μωβ, μπλε, πράσινων και κίτρινων χρωμάτων και στην πλούσια πάστα που κάνει τη ζωγραφική να αγγίζει τα όρια του γλυπτού, με λεπτές κλωστές χρώματος να θυμίζουν υφαντό.
Συναντήσαμε τον Μίλτο Γκολέμα πλάι σε ένα «Άγγιγμα», απέναντι από ένα «Ρέον Πεδίο» και έναν «Χρόνο Αδιάφορο» —μερικούς μόνο από τους ποιητικούς και αινιγματικούς τίτλους των έργων του— και μιλήσαμε μαζί του για τη νέα του ζωγραφική περιπέτεια, που μας οδηγεί στο «Οροπέδιο», όπως τιτλοφορείται η έκθεσή του.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})Η αρχική μου πρόθεση ήταν να αποδοθεί η αίσθηση του χωραφιού, της φύσης, ο παλμός της: πώς μπορεί κανείς να μεταφέρει αυτή την εμπειρία μέσα από τη ζωγραφική, όχι μόνο ως εικόνα, αλλά ως συνολικό βίωμα. Να υπάρχει ο ήχος, η μυρωδιά, η αφή, να νιώθεις το αεράκι να περνά. Η επιθυμία ήταν να αποκοπώ από το δισδιάστατο και να μπω μέσα στο ίδιο το έργο.
Η τεχνική είναι ιδιαίτερη, γιατί σχεδόν μοιάζει σαν να εγκαταλείπει τις δύο διαστάσεις και να περνά στην τρίτη. Το έργο αποκτά υπόσταση, δεν είναι πια επίπεδο· το αγγίζεις, έχει σώμα, βρίσκεται στα όρια του γλυπτού.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Κάποιες στιγμές αυτή η διαδικασία μοιάζει σαν να μπαίνεις μέσα σε ένα σύννεφο: απομονώνεσαι από τα γύρω και αφήνεσαι να σε πάρει το έργο. Αυτές τις στιγμές προσπαθώ να συλλάβω και να κρατήσω. Παρότι δεν ζωγραφίζω εκ του φυσικού –δουλεύω στο εργαστήριο– η αίσθηση είναι ότι ήμουν εκεί. Και αυτό γιατί οι τόποι είναι βιωμένοι. Έχω μεγαλώσει σε χωριό πάνω σε οροπέδιο, και πιστεύω πως αυτή η εμπειρία διαπερνά τα έργα.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });Η αφετηρία είναι συνήθως μια φωτογραφία, αλλά στη συνέχεια το έργο εξελίσσεται. Όλα μπορεί να ξεκινούν από την ίδια εικόνα, όμως στην πορεία αλλάζουν, μεταμορφώνονται, δοκιμάζονται πολλές εκδοχές μέχρι να βρεθεί η ισορροπία, η αρμονία. Πίσω από κάθε τελικό έργο μπορεί να υπάρχουν δέκα αποτυχημένες ή ημιτελείς προσπάθειες.
Ο τίτλος της έκθεσης, «Οροπέδια», προέκυψε ακριβώς από αυτή την ανάγκη ακρίβειας. Είναι ένας όρος καθαρός, σχεδόν γεωγραφικός, που περιγράφει με σαφήνεια τον τόπο όπου διαδραματίζονται τα έργα, σαν μια σκηνή θεάτρου.
Οι επιμέρους τίτλοι των έργων είναι πιο ποιητικοί, πιο αινιγματικοί. Προέκυψαν μέσα από πολλή δουλειά, μέσα από την ποίηση –Ελύτης, Ρίτσος, Σεφέρης– μέσα από παραφράσεις και εικόνες που γεννήθηκαν από τον λόγο. Οι τίτλοι λειτουργούν σαν κλειδιά: αφού έχεις σταθεί ώρα μπροστά στο έργο, σε αναγκάζουν να επιστρέψεις, να το ξαναδείς, να αναρωτηθείς τι είναι αυτό που σου διαφεύγει.
Σχεδόν σε όλα τα έργα συνυπάρχουν δύο κόσμοι. Ο μπροστινός, γεμάτος ένταση, κίνηση, ζωή – τα στάχυα, τα ίχνη, ο αέρας, ο παλμός της φύσης. Και πίσω, στο βάθος, πάνω από τον ορίζοντα, ένας άλλος κόσμος: ήρεμος, γαλήνιος, τα βουνά και οι λόφοι που περικλείουν και ταυτόχρονα προστατεύουν τον χώρο. Ο ορίζοντας λειτουργεί ως βασικός άξονας της σύνθεσης. Πάνω του εδράζεται η ηρεμία, κάτω του ξεδιπλώνεται όλη η ένταση της ζωής.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });Η ανθρώπινη παρουσία απουσιάζει σχεδόν εντελώς. Η πρόθεση ήταν να εστιάσω στην ελληνική τοπιογραφία, σε σύγχρονα, απολύτως προσωπικά τοπία. Η παρουσία ανθρώπου θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε αφήγηση, θα καθοδηγούσε τον θεατή. Εδώ ήθελα ο θεατής να αφεθεί στο τοπίο, να παρασυρθεί από αυτό, χωρίς μεσολαβήσεις. Αυτή η απουσία μου επιτρέπει και μεγαλύτερη ελευθερία στην ίδια τη ζωγραφική.
Σε σχέση με τα ηλιοτρόπια, υπάρχει μια θεματική συγγένεια, καθώς προέρχονται από τον ίδιο τόπο, όμως κυρίως πρόκειται για τεχνική εξέλιξη. Ο στόχος ήταν η κατάκτηση μιας πιο ελεύθερης, πιο ανεικονικής απόδοσης μέσα από την παράσταση. Νιώθω ότι αυτή η διαδρομή αντανακλά και μια εσωτερική μετατόπιση: από πιο σκοτεινά, δομημένα θέματα σε κάτι φωτεινότερο, πιο ανοιχτό. Δεν σημαίνει τέλος ή στασιμότητα. Η δουλειά συνεχίζεται, εξελίσσεται σαν ζωντανός οργανισμός.
Κάθε έργο ξεκινά με μια αίσθηση του τι θέλω να κάνω, αλλά η πορεία είναι ελεύθερη. Κάποια έργα χρειάζονται χρόνια, άλλα φτάνουν σε αδιέξοδο και ξαναρχίζουν από την αρχή. Το ένστικτο είναι αυτό που μου λέει πότε ένα έργο ολοκληρώθηκε. Και το ίδιο ένστικτο με οδηγεί και παρακάτω.
Οι αναφορές μου είναι πολλές: οι ιμπρεσιονιστές, ο Παπαλουκάς, αλλά και η μουσική, κυρίως συμφωνική, που με συνοδεύει στο εργαστήριο. Θα ήθελα τα έργα να λειτουργούν σαν μια συμφωνία. Ό,τι αγαπώ, ό,τι με έχει διαμορφώσει, περνά μέσα στη δουλειά, χωρίς να είναι ποτέ συνειδητή μίμηση.
Αυτό που θα ήθελα να πάρει ο θεατής φεύγοντας από την έκθεση είναι ένα θετικό, γεμάτο συναίσθημα. Να φύγει ευχαριστημένος, να έχει δεχτεί κάτι από αυτό που ένιωθα κι εγώ τη στιγμή της δημιουργίας. Αν συμβεί αυτό, τότε το έργο έχει πετύχει τον σκοπό του.
INFO
H έκθεση ζωγραφικής του Μίλτου Γκολέμα «Οροπέδια» στην γκαλερί Ζουμπουλάκη (πλατεία Κολωνακίου 20) έως τις 21 Φεβρουαρίου. Η έκθεση συνοδεύεται από κατάλογο με κείμενα του ιστορικού τέχνης Χριστόφορου Μαρίνου και της μεταφράστριας και ποιήτριας Κρυστάλλης Γλυνιαδάκη.
Νέα τροπή λαμβάνει το θρίλερ της Φοινικούντας, τέσσερις μήνες μετά το διπλό φονικό που συγκλόνισε το πανελλήνιο, με την κατάθεση αγωγής για κήρυξη αναξιότητας κληρονόμου.
Η αγωγή κατατέθηκε στα Δικαστήρια Καλαμάτας από την αδελφή του 68χρονου θύματος και ιδιοκτήτη του κάμπινγκ, η οποία στρέφεται κατά του εγγονού της – ,που κατηγορείται ως ηθικός αυτουργός της δολοφονίας – ζητώντας να κηρυχθεί ανάξιος κληρονόμος. Η ενάγουσα είναι η στενότερη συγγενής του θύματος, καθώς εκείνος δεν είχε τέκνα, όπως αναφέρει η ΕΡΤ.
Η υπόθεση αφορά τη διαθήκη που φέρεται να συνέταξε το θύμα τρεις ημέρες πριν από τον θάνατό του, παρουσία τριών μαρτύρων. Η διαθήκη ανοίχθηκε στις 10 Οκτωβρίου στο Πρωτοδικείο Πύλου, κατόπιν εισαγγελικής εντολής. Σε αυτή ο ανιψιός του εκλιπόντος εμφανίζεται να κληρονομεί το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Ο ρόλος του ανιψιούΟ ανιψιός του ιδιοκτήτη του κάμπινγκ κατηγορείται ως ηθικός αυτουργός στη διπλή δολοφονία της 5ης Οκτωβρίου, η οποία σημειώθηκε στο κάμπινγκ «Άμμος» στη Φοινικούντα. Από τις 15 Δεκεμβρίου βρίσκεται προσωρινά κρατούμενος στις Φυλακές Κορυδαλλού.
Μέχρι σήμερα, η υπόθεση έχει οδηγήσει στην εμπλοκή και προσωρινή κράτηση πέντε προσώπων. Ωστόσο τέσσερις μήνες μετά δεν έχει αποσαφηνιστεί ποιος ήταν εκείνος, που πάτησε τη σκανδάλη και σκότωσε τα δύο θύματα το μοιραίο βράδυ της 5ης Οκτωβρίου.
googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });Αξίζει να αναφερθεί ότι η κύρια ανάκριση παραμένει ανοιχτή σε όλα τα επίπεδα. Την υπόθεση χειρίζεται η Α’ Ανακρίτρια του Πρωτοδικείου Καλαμάτας, ενώ η δικογραφία δεν έχει κλείσει. Σύμφωνα με πληροφορίες, θεωρείται εξαιρετικά πιθανό το προσεχές χρονικό διάστημα να κληθούν και νέα πρόσωπα, καθώς η έρευνα συνεχίζεται για όλες τις πτυχές της υπόθεσης που εξακολουθεί να προκαλεί έντονο ενδιαφέρον.