Τα ΝΕΑ - Τεχνολογία

«Η ΕΕ εκφράζει την πλήρη αλληλεγγύη της με τη Δανία και τον λαό της Γροιλανδίας», «οι δασμοί θα υπονόμευαν τις διατλαντικές σχέσεις και θα έθεταν τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης καθοδικής πορείας», τονίζει στο μήνυμά της στο Χ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απαντώντας στις απειλές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή νέων δασμών σε χώρες της ΕΕ και σε όσους διαφωνούν με τα σχέδια των ΗΠΑ για την Γροιλανδία.

Η Φον ντερ Λάιεν στο μήνυμά της αναφέρθηκε στην άσκηση που λαμβάνει χώρα στη Δανία, τονίζοντας ότι «η εδαφική ακεραιότητα και η κυριαρχία αποτελούν θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου. Είναι απαραίτητα για την Ευρώπη και για τη διεθνή κοινότητα στο σύνολό της.

Έχουμε επανειλημμένα υπογραμμίσει το κοινό μας διατλαντικό ενδιαφέρον για ειρήνη και ασφάλεια στην Αρκτική, μεταξύ άλλων μέσω του ΝΑΤΟ. Η προ-συντονισμένη άσκηση της Δανίας, που διεξάγεται με συμμάχους, ανταποκρίνεται στην ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική και δεν αποτελεί απειλή για κανέναν».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Όπως επισημαίνει η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «η ΕΕ εκφράζει την πλήρη αλληλεγγύη της με τη Δανία και τον λαό της Γροιλανδίας. Ο διάλογος παραμένει απαραίτητος και έχουμε δεσμευτεί να βασιστούμε στη διαδικασία που ξεκίνησε ήδη την περασμένη εβδομάδα μεταξύ του Βασιλείου της Δανίας και των ΗΠΑ. Οι δασμοί θα υπονόμευαν τις διατλαντικές σχέσεις και θα έθεταν τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης καθοδικής πορείας. Η Ευρώπη θα παραμείνει ενωμένη, συντονισμένη και δεσμευμένη στην υπεράσπιση της κυριαρχίας της».

Η εντολή ήταν σαφής: Make America Great Again. ΟΚ, αλλά πώς και πόσο γρήγορα; Ο χρόνος πιέζει, αφού η ανεμπόδιστη εξουσία ίσως τελειώσει αν χαθεί η παντοδυναμία στις ενδιάμεσες εκλογές τον Νοέμβριο. Τον Ιούλιο προηγείται ραντεβού με την Ιστορία καθώς τα σημερινά επιτεύγματα θα ζυγιστούν με τα 250 χρόνια ανεξαρτησίας. Αν θέλουμε εθνικά μεγαλεία (κάπως έτσι να φανταστούμε τον πρωτοχρονιάτικο προγραμματισμό), πρέπει να γίνει κάτι και μάλιστα γρήγορα.

Τι θα έκανε το κάθε άτομο και το κάθε κράτος αν αντιμετώπιζε τέτοια πίεση; Μα, χωρίς συζήτηση, το άτομο θα ανέτρεχε στα «σιγουράκια», αυτά που ξέρει από παλιά: «Επιστροφή στις ρίζες». Το ίδιο και τα κράτη. Κάνε αυτό που έκανες και σου είχε βγει.

Για τις ΗΠΑ, στην αρχή του 2026 οι δύο δυνατότητες – προσωπικές και εθνικές – συμπίπτουν. Στο τιμόνι βρίσκεται δεινός επιχειρηματίας ακινήτων, του οποίου οι επιτυχίες μετρούνταν σε τετραγωνικά μέτρα ουρανοξυστών. Από την άλλη, από το 1803, το μεγαλείο της χώρας του μετράται σε (εκατομμύρια) τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η ραγδαία άνοδος αυτών ήταν (ως επί το πλείστον) αποτέλεσμα οξυδερκών συναλλαγών (που σήμερα λέγονται ντιλ).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Οι συμπτώσεις είναι ανατριχιαστικές. Η Ανεξαρτησία προέκυψε από δασμολογική διαφορά (για το τσάι) που προσέτρεξε για ιδεολογική στερέωση στον Διαφωτισμό. Η έκταση της χώρας διπλασιάστηκε το 1803 αγοράζοντας τη Λουιζιάνα από τη Γαλλία.

Την αγορά εκείνη διαπραγματεύτηκε ο (νεαρός ακόμα) Τζέιμς Μονρόε, ο ίδιος του σημερινού δόγματος Donroe. Αγοράστηκαν κάποια εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, το 26% της έκτασης των ΗΠΑ που καλύπτει 15 σημερινές Πολιτείες. Η τιμή ($7 ανά τ. χλμ.) θεωρήθηκε τότε ακριβή, και πέραν των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της υπερχρεωμένης νεαρής χώρας η οποία προσέφυγε σε δανεισμό από βρετανική τράπεζα με 6%. Μαζί αποκτήθηκαν 60 χιλιάδες έποικοι (οι μισοί των οποίων σκλάβοι), και άγνωστος αριθμός ιθαγενών (τους οποίους δεν σκέφτηκε κανείς, αφού δεν μετράγανε).

To επιτυχημένο εγχείρημα ακολουθήθηκε το 1867 (με ακόμη καλύτερη τιμή) για να αποκτηθεί η Αλάσκα από τη Ρωσία (και πάλι ερήμην των κατοίκων). Oταν, αργότερα, κάποιοι ιθαγενείς έθεταν θέματα, βρέθηκε η λύση της υπονόμευσης από αμερικανικές επιχειρήσεις και προσάρτησης σε δεύτερο χρόνο με ανταλλάγματα, όπως στο Βασίλειο της Χαβάης το 1893.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Αλλού, όπως στις «δημοκρατίες μπανανών» στην Κεντρική Αμερική, κρίθηκε επαρκής ο έμμεσος έλεγχος μέσω της United Fruit Company (νυν Chiquita) και καθοδηγούμενων πραξικοπημάτων. Σε κάθε περίπτωση προωθούσε τον στόχο της αξιοποίησης σχολάζουσας ακίνητης περιουσίας.

Αν το MAGA θέλει μεγαλείο και μάλιστα γρήγορα, η κτηματομεσιτική ανάγνωση της Ιστορίας δείχνει Γροιλανδία. Στους χάρτες μοιάζει μεγαλύτερη από την Αφρική, (με πληθυσμό παρόμοιο της Γλυφάδας). Από ξεχασμένη κατάψυξη, χάρις στην (ανύπαρκτη) κλιματική αλλαγή, έγινε πέρασμα, οικόπεδο «κέντρο-απόκεντρο», ώριμη για αξιοποίηση με προοπτικές. Η ανάδειξη οικοπέδων, στη Νέα Υόρκη όπως και αλλού, περνά από απειλές, κίνητρα, μπλόφες, παράλληλες εξαγορές, αντισταθμίσεις, χρηματοοικονομικά σχήματα, ανταλλάγματα πριν πέσουν οι τελικές υπογραφές. Εξάλλου, οι ΗΠΑ έχουν ξαναψωνίσει από το ίδιο (κάπως ξεπεσμένο) σουπερμάρκετ – αγόρασαν πάλι από τη Δανία τις Παρθένους Νήσους το 1917. Το ότι ο ικανοποιημένος πελάτης επιστρέφει για άλλο νησί, είναι είδος φιλοφρόνησης. Ο,τι χρειάζεται, δηλαδή, στον δρόμο για το παγκόσμιο υποθηκοφυλακείο.

Οπως άριστα γνωρίζουν οι κτηματομεσίτες, κάθε καλή συμφωνία ακινήτων, τελικά αναβαθμίζει την περιοχή. Win-win. Εκτός αν είσαι ιθαγενής.

Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά.

Ασ’ τα. Ασ’ τα. Συνταρακτικά νέα. Σου κόβουν την ανάσα. Σύμφωνα με έρευνα του γαλλικού Glitz, οι υπάλληλοι του οίκου Hermès καταφεύγουν σε ακραία μέτρα προκειμένου μια Birkin να μην πέσει σε κακά χέρια. Εστι δε Birkin μια τσάντα, αλλά τι τσάντα. Tην έφτιαξε ο ίδιος ο οίκος αυτοπροσώπως για την ηθοποιό – τραγουδίστρια Jane Birkin εδώ και καμιά σαρανταριά χρόνια και τώρα διατίθεται σε αναπαλαίωση. Κοστίζει δε από δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ και πάνω. Πολύ πάνω.

Γι’ αυτό και ο Hermès (Ερμής ελληνιστί) τη φυλάει σαν τα μάτια του. Σου λέει, θες να πέσει στα χέρια καμιάς στρίγκλας και το κακοποιήσει το παιδί, τόσα ακούμε, να το σούρει σε τίποτα μωσαϊκά, σε κάνα λαδωμένο νεροχύτη κι άντε να το συνεφέρεις μετά το αξεσουάρ. Γι’ αυτό όποια, όποιος θέλει την Birkin, τη μοναδική, την αξεπέραστη, τη φοβερή, την ιστορική, την ανεπανάληπτη, θα περνάει από οντισιόν. Μάλιστα.

Για έλα εδώ κυρά μου, μου θες και Birkin. Για λέγε, έχεις αγοράσει από τον Hermès τόσα χρόνια τίποτις άλλο ή τώρα σ’ έπιασε ο πόνος για το μαγαζί μας;

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

– Μάλιστα, ένα καπέλο.

– Και νομίζεις με ένα καπέλο θα τη βγάλεις; Ετσι ξεροσφύρι; Σε γελάσανε. Εξω από ‘δώ, ψιλικατζού. Αν δεν έχεις αγοράσει δικά μας πράγματα πάνω από 20.000, να μη σε ξαναδώ στα μάτια μου.

Αλλά δεν έχουνε μόνο προφορικές εξετάσεις, έχουν και απόκρυφες. Ψάχνουν διευθύνσεις, συνήθειες, μέσω μέσων, σε ξεψαχνίζουνε πού μένεις, πού κοιμάσαι, πού τρως, πού πίνεις, από πού τα παίρνεις, πού τα δίνεις. Τι φωτογραφία έχεις στο κινητό σου; Τι πόζες παίρνεις στο Ινσταγκράμ σου; Τι φοράς στο ΤικΤοκ σου;

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Γιατί, σου λέει τώρα ο Hermès, θες να πάρει την Birkin, τη μοναδική, την αξεπέραστη, τη φοβερή, την ιστορική, την ανεπανάληπτη, και να μένει σε κάνα Πέραμα να την κάνει ρεζίλι των ταρσανάδων; «Oh mon Dieu, quel dommage!».

Yστερα τα εστιατόρια. Πού τρως; Δεν μπορείς να μου κρατάς αυτό το κόσμημα, το από δέκα χιλιάδες και πάνω, και να μου το τσικνίσεις στα Βλάχικα της Βάρης. Θέλει κάτι σικ, πιο γκλάμουρ, κάτι σε Εκάλη, Φιλοθέη, κάτι σε Κολωνάκι φάση.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Επίσης ψάχνουν ενδελεχώς μην κι έχεις μεταπουλήσει μέσω Ιντερνετ, εσύ ή άλλος συγγενής έως και δεύτερου βαθμού, κανένα άλλο αντικείμενο της εταιρείας για να σε αποκλείσουν στον αιώνα τον άπαντα.

Κι αφού περάσεις όλες τις παραπάνω εξετάσεις και βρεθείς καθαρός, δεν είναι ότι μπαίνεις στο κατάστημα και λες «μου δίνετε μια Birkin, σας παρακαλώ;». Αν είναι δυνατόν, τι το περάσατε εδώ πέρα, Hondos Center; Λίστα αναμονής. Στην ουρά, παρακαλώ. Και περιμένεις εσύ. Κι όταν έρθει αυτή η ώρα, μη νομίσεις ότι θα διαλέξεις εσύ χρώμα, δέρμα και λοιπά. Αυτή που θα διαλέξουν αυτοί θα σου δώσουνε κι αν δεν σ’ αρέσει, δρόμο.

Αυτά είναι μαγαζά. Οχι, παίζουμε.

Τώρα έχω μάθει ότι όλη αυτή η investigation δεν θα μείνει μόνο στην Birkin, θα προχωρήσει και σε άλλα είδη του οίκου της εποχής, όπως μαντίλια, καπέλα, μπρελόκ και ό,τι άλλο διαθέτει το κατάστημα. Παρ’ όλα αυτά, μια τσάντα την έπαθε. Την άφησε η κυρία της στον καναπέ της, τον Camaleonda, που είχε σχεδιάσει με τα ίδια του τα χέρια ένας Mario Bellini, κι όπως ήτανε απέναντι η τηλεόραση είδε η τσάντα η Birkin έναν εργατοσυνδικαλιστή, ονόματι Ανεστίδη, να λέει ότι «αυτά τα μαρκούτσια θα τα χώσω…» κι έχασε η καημένη η τσάντα το χρώμα της.

Κι ως εκ τούτου και την τιμή της.

Τζάμπα τα λεφτά.

Χαιρετώ.

Τι κακό έχει η αναβίωση του προνομίου των μεγάλων δυνάμεων να διεκδικούν μια σφαίρα επιρροής, στην οποία υπαγορεύουν αυτές και οι άλλοι πρέπει να υπακούουν; Αυτή η ιδέα διαμορφώνει το «Δόγμα Ντονρόε», που βρίσκεται πίσω από την εισβολή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι, ως η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να έχουν το δικαίωμα να εισβάλλουν σε άλλες χώρες κατά βούληση. Ο σύμβουλός του για θέματα εσωτερικής ασφάλειας, Στίβεν Μίλερ, λέει ότι «ο πραγματικός κόσμος κυβερνάται από τη δύναμη», από την «ισχύ», άρα θα πρέπει να το συνηθίσουμε.

Σε κάποιο βαθμό, οι σφαίρες επιρροής υπήρχαν εδώ και καιρό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κυριαρχήσει στο δυτικό ημισφαίριο, ενώ η Κίνα διατηρεί σημαντική επιρροή σε τμήματα της Ασίας και η Ρωσία στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Κατά καιρούς, αυτές οι μεγάλες δυνάμεις επέδειξαν στρατιωτική ισχύ αδιαφορώντας για το διεθνές δίκαιο – οι ΗΠΑ με την εισβολή στο Ιράκ, η Ρωσία με την κατάληψη τμημάτων της Ουκρανίας και της Γεωργίας, η Κίνα για να αποκλείσει μεγάλο μέρος της Θάλασσας της Νότιας Κίνας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ομως αυτές οι ενέργειες έχουν αποτελέσει εξαιρέσεις, που αιτολογήθηκαν με αναφορές στα υποτιθέμενα όπλα μαζικής καταστροφής του Σαντάμ, τον εκπεφρασμένο φόβο του Πούτιν για την επέκταση του ΝΑΤΟ ή τις ιστορικές εδαφικές διεκδικήσεις της Κίνας. Ο Τραμπ προτείνει μια πιο απροκάλυπτη επιστροφή στις σφαίρες επιρροής των μεγάλων δυνάμεων, επιβεβλημένες κυρίως μέσω εξαναγκασμού.

Πώς θα έμοιαζε όμως ένας κόσμος όπου κυριαρχεί η ανεξέλεγκτη ισχύς; Το διεθνές σύστημα ήδη πασχίζει να καταστήσει τις ισχυρές χώρες υπόλογες όταν εισβάλλουν στους γείτονές τους. Το όραμα του Τραμπ θα μετέτρεπε αυτή την αδυναμία σε θεμελιώδη αρχή διακυβέρνησης.

Επιπλέον, οι σφαίρες επιρροής πρέπει να οριοθετηθούν, με προβλέψιμες τριβές κατά μήκος των ορίων, όπως κατέδειξαν οι πολυάριθμοι πόλεμοι δι’ αντιπροσώπων του Ψυχρού Πολέμου σε έναν κόσμο διαιρεμένο από τη Γιάλτα. Για να διατηρηθεί η ειρήνη, οι ΗΠΑ βασίζονται σήμερα σε ένα παγκόσμιο δίκτυο βάσεων και σε σειρά στρατιωτικών συμμαχιών. Καθώς όμως η Ουάσιγκτον καταπατά τους κανόνες, οι συμμαχίες μπορεί να δώσουν τη θέση τους σε απρόθυμες εταιρικές σχέσεις, με τους συμμάχους να καθυστερούν την εκπλήρωση των δεσμεύσεων ή να βρίσκουν προσχήματα για να αποστασιοποιηθούν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ακόμη και η στρατιωτική ισχύς των ΗΠΑ δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Η εξουδετέρωση του ανίκανου στρατού της Βενεζουέλας είναι μια παράμετρος, αλλά τι γίνεται με την Κίνα; Ο Τραμπ μπορεί να πιστεύει ότι ο αμερικανικός στρατός μπορεί να επικρατήσει σε έναν σύντομο πόλεμο με το Πεκίνο, όμως η ικανότητα διατήρησης μιας παρατεταμένης σύγκρουσης απαιτεί μια ισχυρή βιομηχανική βάση. Ωστόσο, η παραγωγική ικανότητα της Κίνας είναι πλέον διπλάσια από αυτή των ΗΠΑ.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να αντισταθμίσουν το πλεονέκτημα της Κίνας ενώνοντας τις δυνάμεις τους με ομοϊδεάτισσες δημοκρατίες –όχι όμως αν η μονομέρεια του Τραμπ τις αποξενώσει.

Παρά τις φιλοδοξίες του, ο Τραμπ είναι απίθανο να παραμείνει πρόεδρος εφ’ όρου ζωής. Σε τρία χρόνια, υποθέτοντας ότι το αμερικανικό Σύνταγμα θα αντέξει, θα έχει αποχωρήσει από την εξουσία. Στο μεσοδιάστημα μπορεί να έχει γίνει πολλή ζημιά, αλλά δεν είναι απαραίτητα μη αναστρέψιμη. Πέρα από την αναμονή ενός νέου προέδρου με καλύτερη κρίση, οφείλουμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε τώρα για να αντισταθούμε στην περιφρόνηση του Τραμπ απέναντι σε τόσο θεμελιώδεις κανόνες. Είναι απαραίτητο να βρούμε κάθε δυνατό τρόπο για να αποκηρύξουμε την ανομία του, ώστε να αποκατασταθεί αυτό το δίκαιο στο μέλλον.

Ο Κένεθ Ροθ, πρώην εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης Human Rights Watch (1993-2022), είναι επισκέπτης καθηγητής στη Σχολή Δημοσίων και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πρίνστον

Εν μέσω ελληνοτουρκικής έντασης το 2020, ο πρόεδρος Ερντογάν σε ένα κρεσέντο αμφισβήτησης και αναμέτρησής του με τον ιδρυτή της Τουρκίας, Μουσταφά Κεμάλ, τον επέκρινε ότι παρέδωσε τα νησιά στην Ελλάδα. Και ότι πρέπει να διαβουλευτεί μαζί της για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας. Και εφόσον αλλαγή δεν είναι εύκολη, ο τούρκος πρόεδρος έθεσε τις βάσεις για τη «Γαλάζια Πατρίδα», την αμφισβήτηση δικαιωμάτων των νησιών, ακόμη και της κυριαρχίας τους με σφήνα τη δήθεν αίρεση της αποστρατιωτικοποίησης.

Με τη Συνθήκη της Λωζάννης (1923) που απέδωσε εδάφη στα κράτη, η Τουρκία επιβεβαίωσε άνευ όρων την ελληνική κυριαρχία στα ανατολικά νησιά του Αιγαίου, καθώς και σε όσες νησίδες κείνται πέρα από τα 3 ν.μ. από τις ασιατικές ακτές. Μάλιστα, ρητώς παραιτείται παντός τίτλου και δικαιώματος επ’ αυτών. Στόχος της συνθήκης ήταν να πετύχει την εδαφική διευθέτηση μετά το 1922, τη σταθερότητα και οριστικότητα. Η Λωζάννη κατοχύρωσε την ελληνική κυριαρχία νησιών και νησίδων. Παρ’ όλα αυτά η Τουρκία με αναθεωρητική τακτική επιχειρεί την αμφισβήτησή τους.

Με τη Συνθήκη της Λωζάννης νομιμοποιούνται τα απορρέοντα από την κυριαρχία δικαιώματα όλων των νησιών ανεξαρτήτως μεγέθους σε θαλάσσιες ζώνες της Ελλάδας. Με τις ζώνες αυτές καθορίζονται ανάλογα τα όρια εθνικής κυριαρχίας ή δικαιοδοσίας σε αιγιαλίτιδα ζώνη, διαχωρίζοντάς τες από τις περιοχές διεθνών υδάτων και ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας. Στις περιοχές ανοικτής θάλασσας στο Αιγαίο ο βυθός της συνιστά υφαλοκρηπίδα προς οριοθέτηση καθορισμού κυριαρχικών δικαιωμάτων. Αντιστοίχως, η ύπερθεν υγρή στήλη στα ίδια όρια συνιστά δυνάμει ΑΟΖ. Αυτή είναι η γεωγραφία του Αιγαίου μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης (1923) και ιδιαίτερα μετά τη Συνθήκη των Παρισίων (1947) με τη διαδοχή της Ελλάδας στα Δωδεκάνησα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Είναι αληθές ότι με τις συνθήκες της Λωζάννης και των Παρισίων η Ελλάδα αποκτούσε φυσικό προνόμιο να αυξήσει την ακτογραμμή και κατ’ επέκταση τις διεκδικήσεις σε θαλάσσιες ζώνες στο Αιγαίο. Το διαμορφωνόμενο καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών (1973), και τα οφέλη δικαιωμάτων που θα προέκυπταν, θα μετέβαλλε υπέρ της Ελλάδας το ισοζύγιο. Μια συγκυρία που συνέπεσε με την πρώτη εκδοχή διεκδικήσεων αλλά και αμφισβητήσεων εκ μέρους της Τουρκίας, να δικαιούνται τα νησιά υφαλοκρηπίδα καθώς και αιγιαλίτιδα ζώνη μέχρι τα 12 ν.μ. Μια πιθανότητα που θα συνεπαγόταν μεγάλο μερίδιο θάλασσας εθνικής κυριαρχίας στην Ελλάδα.

Σε περίπτωση επέκτασης στα 12 ν.μ. η αιγιαλίτιδα ζώνη από 44% θα ανερχόταν στο 77%, μειώνοντας το ποσοστό ανοικτής θάλασσας – και αντιστοίχως υφαλοκρηπίδας προς οριοθέτηση – σε 19,7% αντί 48,3% των 6 ν.μ. Την πιθανότητα αντιμάχεται η Τουρκία με το casus belli για να διατηρηθεί η αιγιαλίτιδα ζώνη στα 6 ν.μ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Οι διαφορές με την Τουρκία εκκρεμούν από το 1973 με τη διεκδίκηση υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο. Οπου η Ελλάδα βάσει της Σύμβασης της Γενεύης (1958) είχε ήδη μονομερώς οριοθετήσει (μέση γραμμή) μεταξύ των ανατολικών νησιών και των αντικείμενων ηπειρωτικών ακτών της ασιατικής Τουρκίας. Η Τουρκία που δεν δεσμευόταν, αντιδρώντας, διεκδίκησε υφαλοκρηπίδα μέχρι τη μέση γραμμή μεταξύ των εκατέρωθεν ηπειρωτικών ακτών, εξαιρώντας τα νησιά.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η Σύμβαση του 1982 προβλέπει την υποχρέωση διαπραγμάτευσης να συναφθεί συμφωνία με στόχο να επιτευχθεί ευθύδικη οριοθέτηση. Πώς πραγματοποιείται η ευθύδικη οριοθέτηση έχει αναπτυχθεί σταδιακά από το Διεθνές Δικαστήριο (ΔΔΧ), με τη νομολογία του οποίου διαμορφώθηκε ο κανόνας της σχετικής διάταξης της Σύμβασης. Και επ’ αυτού η ερμηνεία που δίνει η Τουρκία ως προς την ευθυδικία διαφέρει από αυτήν που έχει αναπτύξει το ΔΔΧ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Παρά τις διαχρονικές προσπάθειες δεν έχει καταστεί εφικτό να ξεκινήσει ελληνοτουρκική διαπραγμάτευση για την οριοθέτηση. Ούτε ο κύκλος των διερευνητικών επαφών ολοκληρώθηκε ούτε ο πολιτικός διάλογος μετά το 2023 έχει μπει στα βαθιά. Αλλά και να ξεκινήσει διαπραγμάτευση, δεν είναι πιθανόν ότι θα επιτευχθεί συμφωνία, λόγω αντίθετων μεθόδων οριοθέτησης. Γι’ αυτό εάν αμφότερες οι χώρες επιθυμούν την οριοθέτηση, η μόνη αποτελεσματική λύση είναι η παραπομπή στο ΔΔΧ για να επιληφθεί ή σε άλλο δικαιοδοτικό όργανο.

Για να ανοίξει η διαδικασία παραπομπής για να διευθετηθεί η νομική διαφορά της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ, όπως επιμένει η Ελλάδα, είναι απαραίτητη η σύναψη συνυποσχετικού με την Τουρκία. Η απόφαση του Δικαστηρίου βασισμένη στο εθιμικό δίκαιο της θάλασσας και στη νομολογία του θα είναι οριστική και δεσμευτική.

Το Δικαστήριο θα αποφανθεί πως εφαρμόζεται στο Αιγαίο και στην Αν. Μεσόγειο η λύση της ευθυδικίας που απαιτεί η Σύμβαση 1982. Αντίθετα με όσα πιστεύει η Τουρκία, κατά τη νομολογία τα νησιά έχουν καταρχήν δικαιώματα υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ. Ομως η επήρειά τους θα υπολογισθεί επί τη βάσει των γεωγραφικών συνθηκών (αναλογία ακτών) και της νομολογίας· εξαρχής δεν θα ενθυλακωθούν ούτε θα εξαιρεθούν με λογική ότι κείνται στη «λάθος πλευρά».

Τέλος, το 1996 με την κρίση των Ιμίων εκδηλώθηκε εμπράκτως η τουρκική θεωρία περί «γκρίζων ζωνών». Η Τουρκία αμφισβητεί ότι ορισμένες νησίδες έχουν παραχωρηθεί και συνεπώς διατείνεται ότι παραμένουν σε καθεστώς ακαθόριστης κυριαρχίας. Επ’ αυτής της βάσεως καλεί την Ελλάδα να καταστεί η κυριαρχία τους αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Μια υπερβατική διεκδίκηση και συνάμα προσβολή εδαφικής κυριαρχίας της Ελλάδας. Εχει ως στόχο να θέσει υπό αναθεώρηση το εδαφικό status quo της Λωζάννης, που οριστικά και αδιάκοπα ισχύει επί δεκαετίες. Για την Ελλάδα είναι non-issue, τυχόν πρόταση για δικαστική διευθέτηση παραμένει ταμπού, παρότι θα δικαιωνόταν.

Ο Πέτρος Λιάκουρας είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Τις εφιαλτικές στιγμές που έζησε προσπαθώντας να σωθεί από την πύρινη κόλαση στο κλαμπ του Κραν Μοντανά, βλέποντας συναδέρφους της και πελάτες νεαρά παιδιά να καίγονται ζωντανά, περιέγραψε στο BFMTV η 25χρονη Λουίζ, η μοναδική υπάλληλος που κατάφερε να σωθεί.

Η Γαλλίδα ήταν η πρώτη υπάλληλος του κλαμπ Le Constellation που έδωσε συνέντευξη στον γαλλικό ειδησεογραφικό σταθμό και ομολόγησε ότι από τότε δυσκολεύεται να κοιμηθεί. «Βλέπω συνεχώς τα πρόσωπα των νεκρών, των ανθρώπων που δούλευα, τους οποίους αναγνώριζα έξω, καμένα. Η μυρωδιά παραμένει στη μύτη μου» είπε. Η ίδια υποστηρίζει ότι δεν έχει καμία σχέση με το ζεύγος Μορέττι και πως ξεκίνησε να δουλεύει στο μπαρ στις 11 Δεκεμβρίου.

Μιλώντας για το ξέσπασμα της φονικής πυρκαγιάς, είπε ότι τα μπουκάλια με τα βεγγαλικά προορίζονταν για νέους, που κάθονταν στα δεξιά καθώς κατέβαινες τις σκάλες. «Ήταν η παρέα που είχε κάνει κράτηση για τα περισσότερα μπουκάλια», αφηγείται η Λουίζ. Πιθανώς περιμένοντας περισσότερα άτομα, η παρέα είχε ζητήσει από τον σερβιτόρο να περιμένει λίγο, πριν τα φέρει στο τραπέζι και γύρω στη 1:10 π.μ., «ένα από τα αγόρια με φώναξε και μου είπε: “Ήρθε η ώρα, θα τα στείλουμε όλα έξω”».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Έτσι, οι υπάλληλοι πήραν θέσεις, σύμφωνα με ένα καλά καθορισμένο σχέδιο. «Η Τζέσικα (Μορέττι) με έστειλε στο γραφείο για να πάρω στολές, για να προετοιμαστώ για την αποστολή των μπουκαλιών». «Είχαμε αποφασίσει να στείλουμε όλα τα μπουκάλια ταυτόχρονα, περίπου δώδεκα μπουκάλια». Φορούν τις στολές τους, κυρίως μάσκες, ανάβουν όλα τα κεριά «ταυτόχρονα», βάζουν μουσική που τους ζητούν οι πελάτες και περιφέρονται στο κλαμπ, καταλήγοντας στα τραπέζια των πελατών. «Νομίζω ότι ήμασταν επτά ή οκτώ άτομα σε αυτή τη στήλη με τα μπουκάλια». Σε αυτή τη στήλη, υπήρχαν μάλιστα «τουλάχιστον δύο πελάτες» που τους βοηθούσαν.

Η Κιάν είναι μπροστά. «Είχε προηγουμένως καθίσει στους ώμους του Ματιέ, όπως είχε κάνει και πριν, κυρίως μια εβδομάδα νωρίτερα», λέει η Λουίζ. Όταν φτάνουν στο τραπέζι όλα αλλάζουν, «όλοι είναι μεταμφιεσμένοι. Η Κιάν έχει κράνος στο κεφάλι της, ο Ματιέ έχει και μάσκα. Ίσως το οπτικό τους πεδίο… Εκείνη τη στιγμή, δεν ήξερα ότι είχε ξεκινήσει η φωτιά. Την είδα αργότερα σε βίντεο».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Σε κάθε περίπτωση, για τη Λουίζ ο χρόνος που χάθηκε για να συνειδητοποιήσει ότι η φωτιά εξαπλωνόταν ήταν κρίσιμος. «Σε αυτά τα βίντεο, μπορείτε να δείτε καθαρά ότι η φωτιά ξεκίνησε μόλις φύγαμε με τα μπουκάλια. Χάσαμε μεταξύ 30 και 35 δευτερολέπτων. Με τη μουσική να παίζει, ο κόσμος δεν φώναζε «φωτιά». Είχαμε γυρίσει την πλάτη μας και δεν μπορούσαμε να δούμε τη φωτιά. Συνεχίσαμε».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Όταν η Λουίζ βλέπει μια κίνηση πλήθους και αντιλαμβάνεται τη φωτιά, είναι πολύ αργά: «Αναρωτιόμουν αν είχα χρόνο να πάω πίσω από το μπαρ να πάρω έναν κουβά νερό, αλλά ήταν πολύ αργά, όλα είχαν ήδη καεί». Μόλις που προλαβαίνει να φωνάξει «Όλοι έξω, θα εκραγεί!» και φεύγει. Η Λουίζ είναι πολύ τυχερή. Καταφέρνει να βγει, λίγο πολύ, από την κύρια πόρτα ανάμεσα στις πρώτες, προτού το μπαρ τυλιχθεί ολοσχερώς στις φλόγες.

Έξω, επικρατούσε χάος. «Είχα την εντύπωση ότι οι πυροσβέστες άργησαν πολύ να φτάσουν». «Υπήρχαν θύματα εγκαυμάτων παντού, και η μυρωδιά… Ήταν φρικτή». «Προσπαθώ να βοηθήσω άλλους, να βοηθήσω μερικούς ανθρώπους. Μου δίνουν λεκάνες με νερό, πυροσβεστήρες. Όλοι φωνάζουν. Κάνουμε τα πάντα», θυμάται η Λουίζ, και μετά βρήκε έναν τραυματισμένο φίλο της και τον πήγε στα επείγοντα στο Σιόν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Όταν ρωτήθηκε για τα μέτρα ασφαλείας, η Λουίζ έδωσε στους ερευνητές σύντομες απαντήσεις. Ερωτηθείσα αν είχε οδηγίες σε περίπτωση πυρκαγιάς, κούνησε το κεφάλι της αρνητικά. Σε ερώτηση αν υπήρχαν πυροσβεστήρες στο κλαμπ, απάντησε «νομίζω ότι υπάρχει ένας στο μπαρ του επάνω ορόφου. Στο κάτω όροφο, δεν ξέρω.» Όσο για τις εξόδους κινδύνου, η Λουίζ μπέρδεψε την πόρτα εξυπηρέτησης με έξοδο κινδύνου.

Ακόμη, σε ερώτηση αν είχε οδηγίες σχετικά με τη χρήση βεγγαλικών, απάντησε: «Δεν μου είπαν ποτέ τίποτα γι’ αυτό». Ερωτηθείσα αν είχε δει ποτέ υπαλλήλους να σκαρφαλώνουν ο ένας στον ώμο του άλλου για να κουβαλούν μπουκάλια που περιείχαν κεριά, είπε ότι το είχε δει δύο φορές σε λιγότερο από ένα μήνα εργασίας.

Ο Κώστας Σημίτης εκλέχτηκε πρωθυπουργός στις 18 Ιανουαρίου του 1996, τρεις μέρες μετά την παραίτηση του Ανδρέα Παπανδρέου. Στην πραγματικότητα, όμως, έγινε  πρωθυπουργός στις 31 Ιανουαρίου, μετά τη δραματική νύχτα των Ιμίων, και μία μέρα αργότερα, την 1η Φεβρουαρίου, όταν πήγε στη Βουλή και είπε μια φράση: «Θέλω να ευχαριστήσω την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών για την πρωτοβουλία και τη βοήθειά τους».

Τριάντα χρόνια ίσως είναι εφικτή μια πιο ψύχραιμη αποτίμηση της στάσης μιας νεογνής κυβέρνησης απέναντι στη μεγαλύτερη εθνική κρίση μετά την εισβολή στην Κύπρο, αλλά και της απόφασης του Σημίτη να αναλάβει ο ίδιος την ευθύνη των αποφάσεων.

Για μια αποτίμηση, πρέπει κανείς πρώτα από όλα να θυμηθεί τις συνθήκες μέσα στις οποίες προφέρονται αυτά τα λόγια. Ο Σημίτης έχει εκλεγεί μόλις, με οριακό τρόπο – στην πρώτη ψηφοφορία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας τρεις ψήφοι τον χώριζαν από τον αποκλεισμό από τον Γεράσιμο Αρσένη, υπουργό Αμυνας με τον οποίο συγκρούεται μετωπικά τη νύχτα της κρίσης. Και υπάρχει πάντα το ζήτημα της αντιπολίτευσης – ποτέ ένα εθνικό μέτωπο, σε όλη τη Μεταπολίτευση – από το Σκοπιανό μέχρι τα Ιμια και μετά τα Μνημόνια, οι εθνικές κρίσεις αντιμετωπίζονται σταθερά ως ευκαιρίες ανάρρησης στην εξουσία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στη Βουλή, πολλοί βουλευτές της ΝΔ με επικεφαλής τον αρχηγό της (και τότε θεωρούμενο ως βέβαιο επόμενο πρωθυπουργό) Μιλτιάδη Εβερτ φωνάζουν «Γουδί, Γουδί» υποδαυλίζοντας την εικόνα εθνικής προδοσίας.

Από εκείνη την Κ.Ο. βρίσκονται σήμερα στα ίδια έδρανα μόνο ο Θανάσης Δαβάκης και η Ντόρα Μπακογιάννη (ασφαλώς όχι ανάμεσα στους κεκράκτες), που σε άλλες συνθήκες θα πλήρωνε με διαγραφή την επιλογή της εθνικής έναντι της κομματικής προτεραιότητας. Η κοινή επιλογή της τότε αξιωματικής και (λίγο αργότερα) της εσωκομματικής αντιπολίτευσης να χρησιμοποιήσουν τα Ιμια για να φθείρουν τη νεαρή κυβέρνηση Σημίτη συνέβαλε ώστε το «ευχαριστώ στους Αμερικανούς» να καταλογίζεται ως δήλωση υποτέλειας. Η αποστροφή έχει σφραγίσει αρνητικά τη συλλογική μνήμη της ελληνικής κοινωνίας.

Πάντα υπάρχει κάποιος άλλος, φαντασιακός δρόμος για την Ελλάδα – μέχρι να έρθει αντιμέτωπη με την πραγματικότητα. Η χώρα πίστευε πως η υφήλιος παρακολουθούσε τότε με κομμένη την ανάσα. Ο Μπιλ Κλίντον αφιερώνει σχεδόν μία σελίδα από τις χίλιες των απομνημονευμάτων του για να σαρκάσει τον εαυτό του – «αφού δεν έλυσα το Μεσανατολικό, τουλάχιστον έσωσα κάτι κατσίκια στο Αιγαίο»…

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Στα Ιμια η εναλλακτική ήταν η γενικευμένη πολεμική σύρραξη με την Τουρκία. Με «εάν» δεν γράφεται Ιστορία, και επομένως κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει ποια θα ήταν η έκβασή της. Το βέβαιο, όμως, είναι ότι και στην (πολύ αμφίβολη) θετική για τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις εκδοχή, θα είχε εκτροχιαστεί το βασικό σχέδιο της χώρας και του Σημίτη: το ευρώ. Η νύχτα των Ιμίων είχε δείξει τη γεωπολιτική απουσία της Ευρώπης και την ανάγκη εμπλοκής των Αμερικανών.

Η αποκατάσταση μιας εικόνας υπευθυνότητας, εσωτερικής φιλοευρωπαϊκής σταθερότητας, η προσήλωση στον μεγα-στόχο έπαιξαν καθοριστικό ρόλο και για την επίτευξη των οικονομικών προϋποθέσεων και για το πολιτικό υπόβαθρο της ένταξης στην ευρωζώνη. Ηταν μια κορυφαία πράξη ευθύνης σε ακραίες συνθήκες. Χωρίς αυτήν η Ελλάδα θα είχε χάσει (πιθανόν οριστικά) το τρένο του ευρώ και αναμφίβολα η Κύπρος δεν θα ήταν μέλος της ΕΕ χωρίς την προϋπόθεση της λύσης του Κυπριακού.

Το να περιμένει η κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα, με τα υπάρχοντα κομματικά σχήματά του, την κάμψη της κυρίας Καρυστιανού, την εμφάνιση κατά τους επόμενους μήνες των αδυναμιών της, ακόμα και τη φθορά της λόγω τηλεοπτικής τριβής και υπερέκθεσης, είναι ένδειξη προφανούς και γενικής αδυναμίας. Εκτός των άλλων, έτσι, της αναθέτουν τον μεγάλο ρόλο που και η ίδια επιζητά. «Ολοι σας και μόνη μου».

Αλλά δεν περιμένει κανείς μια τέτοια πλάγια απόδειξη του προβλήματος για να δει τις ποιοτικές διαστάσεις του. Το σύστημα είναι κορεσμένο και η παραμικρή αποκλίνουσα (πρόσωπο ή αφήγηση) το διαταράσσουν. Απλώς η κυρία Καρυστιανού ενισχύει, επικυρώνει αυτό το αδιέξοδο (δηλαδή, του κορεσμού) κυρίως με τη γενική και λυρική, σχεδόν ηθικοπλαστική, απεικόνιση στην οποία ενδίδει.

Φυσικά το πρόβλημα διαφθοράς, το πρόβλημα διοικητικής και πολιτικής ανικανότητας, υφίστανται. Οπως, εξίσου  «φυσικά», δεν αποτελεί το μείζον η έκθεσή της ή οι ατυχείς διατυπώσεις όσο το ευρύτερο αδιέξοδο που αντανακλά η πολιτική έλευσή της.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Το σύστημα είναι αυτοαναφορικό, όσο πλησιάζουν οι εκλογές γίνεται πιο ομφαλοσκοπικό και συγχρόνως πιο εξωστρεφές. Εχει υπεραναπτυγμένους «σένσορες» (κομματάρχες, δημοσκόπους κ.λπ.) για το «τι παίζει» στην κοινωνία, ώστε να διορθώνει την εμφάνισή του (όχι την πολιτική του παραγωγή). Δηλαδή το επίκεντρο είναι πάλι ο εαυτός του, αλλά με βάση τον αφρό των λαϊκών επιθυμιών και όχι τις βαθύτερες πολιτικές στρατηγικές (αυτές που ηττώνται σε κάθε μεγάλη κοινωνικοπολιτική σύγκρουση στον τόπο μας).

Ετσι ακόμα μία φορά θα καταναλωθεί η τρέχουσα πολιτική «εξέγερση», θα βρεθεί ένα σημείο όπου καθένας θα μπορεί να ισχυριστεί ότι νίκησε, ο καθένας θα μπορεί να αναλάβει τον ρόλο ή του καθαριστή ή του σταθεροποιητή, χωρίς να αλλάξει τίποτε, ούτε καν η μοίρα!

Τι συμβαίνει, π.χ., στο Αγροτικό; Ζυγισμένη αυστηρότητα για ικανοποίηση των μικροαστών θεατών (των διιστορικών «νομιμοφρόνων») και κάποιες παροχές (αφού εγκριθούν από τους μεγάλους παίκτες) για τους αγρότες, ώστε να μην ακυρωθούν και οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποί τους. Η μέγιστη αναλυτική εμβρίθεια των επιτελείων σχετίζεται με το «πώς γράφει» στον ψηφοφόρο το κόμμα, ήτοι ο έσω κόσμος της κομματικής γραφειοκρατίας και των ευνοούμενων θαμώνων της.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η κομματική διοργάνωση (δηλαδή η αυτοσυντηρητική διόπτρα των κομματικών υπαλλήλων) της συλλογικής επιθυμίας, της παραγωγικής ανάγκης, της κατεύθυνσης παραγωγής, της οικονομίας, της  διοίκησης, της εξωτερικής πολιτικής, της εκπαιδευτικής στρατηγικής κ.λπ. ελάχιστα αφορούν τον μηχανισμό. Οι τομείς από τις μεγάλες εθνικές αναγκαιότητες είναι αδιάφοροι για τους κομματόσκυλους «σένσορες», αν δεν επηρεάζουν άμεσα τις δημοσκοπικές και εκλογικές επιδόσεις.

Το κοινό ενδιαφέρεται για ανοικτούς δρόμους, για ικανοποίηση των αιτημάτων, για τιμωρία των πολιτικών (εν γένει), για τιμωρία των σφετεριστών κ.λπ. Ολα μαζί.

Αντίθετα, αν κάτι φανεί ότι ασκεί επιρροή στην κοινή γνώμη, τότε δεν επιλύεται, αλλά διασκευάζεται, πλάθεται η κοινή γνώμη. Δεν  επιλύεται αυτό το «κάτι», αλλά ζυμώνονται οι ακροατές του. Χωρίς να το θέλει η κυρία Καρυστιανού παγιδεύεται σε κάτι που θα την εξουθενώσει. Δίνει αυτό που χρειάζεται η πιο απαρχαιωμένη κομματική γραφειοκρατία. Τον ελεγχόμενο κίνδυνο και τη ζυγισμένη ανασφάλεια. Ωστε και συσπειρώσεις να γίνουν (κι ας «σφάζονται» μεταξύ τους οι στρατοί) και να μην αλλάξει τίποτα.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ

«Καλπάζει» η γρίπη στην χώρα μας, όπως και οι υπόλοιπες εποχικές αναπνευστικές λοιμώξεις, με τα νοσοκομεία να γεμίζουν από ασθενείς.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα σε λίγες ώρες το μεσημέρι του Σαββάτου (17/1) στα Επείγοντα του νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία» που εφημέρευε, επισκέφθηκαν περισσότερα από 160 παιδιά με τους γονείς τους. Όλα με πυρετό, βήχα, καταρροή, εξάντληση και πόνους στις αρθρώσεις. Οι γιατροί συστήνουν στους γονείς, αν τα παιδιά τους έχουν αυτά τα συμπτώματα, να τα κρατούν στο σπίτι και μακριά από ηλικιωμένους και άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες.

Η γρίπη Α συνεχίζει να «σαρώνει» τη χώρα, με τα σοβαρά περιστατικά και τις νοσηλείες να αυξάνονται. Την τελευταία εβδομάδα οκτώ άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από γρίπη, οι εισαγωγές ξεπέρασαν τις 800, ενώ 15 ασθενείς εισήχθησαν σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Οι ειδικοί επισημαίνουν, ότι ο χειμώνας είναι μπροστά και οι εποχιακές ιώσεις όπως η γρίπη, επίσης και καλούν όλους και κυρίως τις ομάδες υψηλού κινδύνου να εμβολιαστούν κατά της γρίπης.

Για νέα κόμματα ακούμε και νέα κόμματα δεν βλέπουμε. Λογικό. Διστάζουνε οι άνθρωποι διότι ξέρουνε πως μόλις φτιάξουνε τον θίασο και ζητήσουνε την ψήφο του κόσμου τότε ζορίζουνε τα πράγματα και επιπλέον καραδοκεί η χλεύη – ειδικά για όσους φαίνεται να είναι από πιο ελαφρά υλικά. Ας πούμε πως ορισμένους ή ορισμένες είναι σχεδόν προφανές πως θα τους ψηφίσουνε κυρίως άνθρωποι που πέρασαν τη ζωή τους στη ρηχή πλευρά της πισίνας.

Και θα την πληρώσουνε με απώλειες πελατείας εκείνα τα κόμματα που εμπορεύονται κυρίως αφρόλουτρα και μπεκ αυτοψεκασμού. Ειδική περίπτωση: όλοι εκείνοι που μας εκφόβιζαν τόσον καιρό με την κ. Καρυστιανού, πάσκιζαν να την κάνουνε μη μου άπτου, να τη μυθοποιήσουν-αγιοποιήσουν ώστε να μην τολμάει να της κάνει κανείς κριτική, να μην την αγγίζουν οι βρώμικες χείρες ημών των θνητών ώστε ανεξέλεγκτη να μπορεί να εκσφενδονίζει ό,τι θέλει (μπας και επιτέλους «ρίξει τον Κούλη»), τώρα όλοι αυτοί που τους παράτησε, όρμηξαν να τη φάνε ζωντανή και χωρίς τα προσχήματα της «τραγικής μητέρας». Αφού έκαναν τα πάντα ώστε να παραμένει αφορολόγητη και άτρωτη, μην και της χαλάσουμε το σι-μπεμόλ, θέλουνε, πια, οι ίδιοι να κατασπαράξουν την αφελή, που πίστεψε πως θα φέρει κάποιαν κάθαρση και θα κάνει αντισκωριακό σπρέι στις αιώνιες μαλαγάνες.

Επιπλέον φοβούνται ότι απειλεί να τους πάρει και το σκουμπρί απ’ το στόμα. Που σημαίνει ότι δεν κατάλαβε καλά και σύντομα θα καταλάβει καλύτερα κι αυτή το διεθνές δίκαιο για το οποίο τόσο υποφέρουμε – υποτίθεται – αυτές τις μέρες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Εξάλλου όλη αυτή η λαϊκίστικη φιλολογία περί κάθαρσης που είναι η αξίωση όλων των καφενέδων της χώρας και προαιώνια, μαξιμαλιστική απαίτηση του κάθε επαρχιακού κομμωτηρίου, κατάντησε βαρετή. Ενα παμπάλαιο κλισέ για κάθε άσχετο. Αφού δεν ξέρει ο πάσα εις να δογματίσει περί της όντως πολιτικής, τι κάνει; Το προαιώνιο: αρχίζει να παρλάρει περί κάποιας αφηρημένης ηθικολογίας (ή, απειλούμενης πατρίδας), στιλβώνει κάποια ακατανόητη ρομφαία για να φέρει κι αυτός (κι αυτή) την κάθαρση.

Και πώς ξέρουμε πως όλοι αυτοί δεν είναι και δεν θα αποδειχτούν χειρότεροι απ’ τους προηγούμενους, πως οι νέοι Ροβεσπιέροι (εκ του Lidl) δεν θα είναι πολύ πιο ευάλωτοι των προκατόχων; Και, επιπλέον, καθώς φαίνεται, βαρέως άσχετοι από πολιτική ακόμα και στα πιο βασικά και θα μας στείλουν σούμπιτους και αποκαθαρμένους, ως χώρα, στο έρεβος;

Πάντα τα ίδια και τα ίδια θα πεις, φίλε. Αντί πολιτικής, αρχίσαμε πάλι την κουβέντα περί καθαρτικών. Ναι, διότι αυτή είναι η εύκολη συζήτηση, το Σκανδιναβικό σταυρόλεξο, και μπορεί να την κάνει ακόμα και ο πιο καλαμπόρτζος επικαλούμενος θολά και αφηρημένα μεγέθη  όπως δικαιοσύνη εν γένει, δημοκρατία, αξιοκρατία και άλλες ηχηρές ιδέες διά των οποίων φτάνεις πιο εύκολα στο γενικό ναυάγιο. Αλλά όμως, προηγουμένως, σε ψηφίζουν οι καραψέκες που καιροφυλακτούν για κανένα νεοφανές κόμμα που να εκφράζει τη νέα επιπολαιότητα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ετσι φτιάχνεται ο φαύλος κύκλος των ζηλωτών ατζαμήδων που τους ζάλισε κάποια άσχετη δημοσιότητα και τους στήριξαν τυχοδιωκτικά και άλλοι, πιο αποτυχημένοι και απελπισμένοι, ελπίζοντας να κερδίσουν κι αυτοί κανένα κοψίδι από σπόντα. Αλλά δεν εξελίχθηκε έτσι το παιχνίδι και τώρα μπερδεύτηκε η πετονιά κι έγινε κανταΐφι.

Αραγε, ποιο κριτήριο υπήρχε και υπάρχει σε όλα αυτά; Θα πεις: τώρα ψάχνεις και για κριτήρια; Σωστά, και μάλλον πρόκειται για απλή ανεπάρκεια που έγινε με τον καιρό συρίγγιο αποτυχίας, οπότε οδηγεί και στις πιο άστοχες κινήσεις. Και, καλά οι υποτιθέμενοι σχετικοί του χώρου. Αλλά τώρα να πλακώσουνε και οι αθίγγανοι; Δηλαδή οι ποτέ και ουδαμώς πολιτικά εργαζόμενοι αλλά περιεργαζόμενοι τόσα χρόνια το τι συμβαίνει και τώρα, αίφνης, να θέλουνε να μπούνε κι αυτοί στο καρέ επειδή περνούν κρίση ηλικίας, έχουνε ξανθό σύνδρομο Βουγιουκλάκη, ή βρίσκουνε μια νέα απασχόληση για τον ναρκισσισμό τους; Κι εμείς τι φταίμε; Δεν υπάρχει πια διεθνές δίκαιο, να τους μαζέψει; Και με ποιον, πλέον, να πρωτοασχοληθεί ο Τραμπ, οι κομάντος της ομάδα «Δέλτα» και η Πηνελόπη Δέλτα;

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η χλεύη μάς περιμένει όλους στη γωνία. Των επιπτώσεων αι πτώσεις, που λέει κι ο Εμπειρίκος. (Κλύσμα με ψαρόκολλα). Ερχονται νέα επεισόδια, έρχονται νέοι Κασσελάκηδες στην πίστα που κι αυτούς θα τους πιστέψουν διάφοροι και μετά θα τους καταριούνται. Και άντε να δούμε ποιες πικρόχολες παλιές και ποιες νέες ψέκες θα επανδρώσουν τους νέους θιάσους, ποιες οπορτούνες θα τρυπώσουνε στα νέα σχήματα, ποιοι θα τροφοδοτήσουνε τη σάτιρα των επόμενων χρόνων. Υπάρχει μπόλικο υλικό και κόσμος που περιμένει – όπως θα διαπιστώσουμε σύντομα.

Εξάλλου, δημοκρατία έχουμε και κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει τον ή την οποιονδήποτε να διασυρθεί επιτυχώς. Ο δημόσιος λόγος που είναι δίκοπο μαχαίρι πάντα τραβάει τις μεταιχμιακές περιπτώσεις προς τη δική του γοητευτική άβυσσο – λίγοι αντέχουν και πάνε όντως μπροστά, εννοώ στην πολιτική. Οι καμπίσιες αλεπούδες, κυρίως, και οι πραγματικά μεγάλοι. Οι λοιποί συνήθως δεν καταλαβαίνουν πού έμπλεξαν μέχρι που είναι πολύ αργά, οπότε απομένει η νοσταλγία, ο πικρόχολος λόγος και η πιο κλισέ κατάθλιψη.

Η κρίση των Ιμίων δεν είναι στιγμιαία. Ξεκινάει τον Δεκέμβριο του 1995, με την προσάραξη τουρκικού εμπορικού πλοίου, και αποκορυφώνεται στις 31 Ιανουαρίου 1996, με την αμερικανική παρέμβαση που συνοψίζεται στη φράση «no ships, no troops, no… flags». Ξεκινάει κάτω από την ηγεσία, ως πρωθυπουργού του Ανδρέα Παπανδρέου και καταλήγει με πρωθυπουργό τον Κώστα Σημίτη. Είναι η «κρίση των σημαιών», καθώς όλο το σκηνικό δημιουργείται από την τοποθέτηση της ελληνικής σημαίας στη Μικρή Ιμια από τον δήμαρχο Καλύμνου, ο οποίος, ύστερα από την αμφισβήτηση της κυριαρχίας των δύο βραχονησίδων, των Μεγάλων και των Μικρών Ιμίων, από την Τουρκία, ύψωσε την ελληνική σημαία, ως συμβολική πράξη κυριαρχίας, κάτι που προκάλεσε την αντίδραση τούρκων δημοσιογράφων, οι οποίοι, με τη σειρά τους, ύψωσαν την τουρκική σημαία.

Ετσι ένα ιδιωτικό επεισόδιο, δυο μερών που δεν είχαν εξουσιοδότηση να ασκήσουν εξωτερική πολιτική, σήμανε μια νέα περίοδο στις ελληνοτουρκικές  σχέσεις, και παρ’ ολίγον να δημιουργήσει μια ένοπλη ρήξη ανάμεσα στις δύο χώρες, αν δεν παρενέβαινε ο Αμερικανός Ρίτσαρντ Χόλμπουρκ να διευθετήσει εγκαίρως την κρίση.

Η νέα περίοδος που εκκινεί από τα Ιμια συνεχίζεται, μάλιστα με αυξανόμενη ένταση ως τις ημέρες μας. Ως γνωστόν τα Ιμια αποτελούν τμήμα του συμπλέγματος των Δωδεκανήσων, που παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με τη Συνθήκη των Παρισίων (1947), η οποία προέβλεπε ρητά τη μεταβίβαση όλων των νησιών του συμπλέγματος, και των παρακείμενων νησίδων ή βραχονησίδων, χωρίς ρητά να της κατονομάζει από την Ιταλία στην Ελλάδα. Το γεγονός της μη ρητής αναφοράς των βραχονησίδων στη Συνθήκη των Παρισίων, ώθησε την Τουρκία στον ισχυρισμό ότι τα Ιμια δεν αποτελούν ελληνικό έδαφος, κι ότι, κατά συνέπεια, είναι αμφίβολης κυριαρχίας. Μάλιστα έφθασαν στο σημείο να ισχυριστούν ότι οι βραχονησίδες αυτές τελούν υπό τουρκική κυριαρχία, με το όνομα Καρντάκ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Παρά το γεγονός ότι απέχουν 3,8 ν.μ. από τις ακτές της Τουρκίας, ενώ σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάννης, η οποία βέβαια δεν προέβλεπε για τα Δωδεκάνησα, αλλά έχει γενική εφαρμογή, η Τουρκία δικαιούται όλες τις νησίδες που βρίσκονται σε απόσταση έως 3 ν.μ. από τις ακτές της. Και παρά το γεγονός ότι τα Ιμια απέχουν 2,5 ν.μ. από την Καλόλιμνο, που είναι το πλησιέστερο ελληνικό νησιωτικό έδαφος για τις δυο βραχονησίδες. Με δεδομένο ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν αναγνωρίζει ότι μπορεί να υφίσταται res nullius για εδάφη, εκτός της περιοχής των Πόλων, τα Ιμια θα έπρεπε σε κάποιον να ανήκουν. Και σύμφωνα με την Τουρκία ανήκουν σε αυτήν.

Η κρίση στα Ιμια, που είχε επιπτώσεις στην ελληνική πολιτική σκηνή, καθώς ο Κώστας Σημίτης ευχαρίστησε από του βήματος της Βουλής τις ΗΠΑ για τη συμβολή τους στην αποτροπή θερμού επεισοδίου ανάμεσα στις δύο χώρες, με αποτέλεσμα να αποδοκιμαστεί από τους βουλευτές, σε μια εποχή που ο αντιαμερικανισμός καλά κρατούσε. Αλλά, δυστυχώς, είχε και πολύ σοβαρότερες επιπτώσεις, καθώς το επεισόδιο αυτό αποτέλεσε το εναρκτήριο λάκτισμα για μια σειρά άλλων επεκτατικών διεκδικήσεων της Τουρκίας εις βάρος ελληνικών εδαφών. Βλέπουμε λοιπόν πως η άφρων άσκηση εξωτερικής πολιτικής από πρόσωπα που δεν δικαιούνται να την ασκήσουν μπορεί να έχει γενικότερες συνέπειες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Στην προκειμένη περίπτωση τα Ιμια άνοιξαν την όρεξη στην τουρκική πολιτική να αμφισβητήσει την κυριαρχία αυτών των ελληνικών εδαφών που δεν αναφέρονταν ρητά στις διάφορες συμβάσεις που προέβλεπαν παραχώρηση εδαφών στην Ελλάδα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Εφτασαν δε να αμφισβητήσουν και την κυριαρχία στη Γαύδο,  κατοικημένο νησί κάτω από την Κρήτη, χωρίς καμία συνέχεια με το τουρκικό ηπειρωτικό έδαφος. Το σύνδρομο των Ιμίων αποτέλεσε το άνοιγμα του κουτιού της Πανδώρας για την επίκληση και πολλών άλλων αμφισβητήσεων της ελληνικότητας ακατοίκητων και κατοικημένων νησιών και βραχονησίδων στη διάρκεια του χρόνου που διέρρευσε. Και το βασικότερο είναι ότι ακόμα και σήμερα δεν είναι ακριβής ούτε ο αριθμός, ούτε το όνομα όλων των νησιών και βραχονησίδων που διεκδικεί η Τουρκία.

Το αποκορύφωμα, πάντως, των έρμαιων διεκδικήσεων της Τουρκίας, αποτελεί η πολύ πρόσφατη αμφισβήτηση της κυριαρχίας των ακραίων ανατολικών νησιών, που κατοικούνται από Ελληνες, και που αποδόθηκαν στην Ελλάδα από τις Μεγάλες Δυνάμεις, στο τέλος των Βαλκανικών Πολέμων και των οποίων η παράδοση οριστικοποιήθηκε με τη Συνθήκη της Λωζάννης, το 1923. Τα νησιά αυτά είχαν, σύμφωνα με τη Σύμβαση της Λωζάννης, που αποτελεί τμήμα της Συνθήκης της Λωζάννης, μερικώς αποστρατιωτικοποιηθεί.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η Τουρκία θεωρεί σήμερα, 100 χρόνια μετά την υπογραφή της Σύμβασης ότι η ρήτρα αποστρατιωτικοποίησης ισχύει, και, μάλιστα ότι συνδέεται ως ρητή προϋπόθεση της ίδιας της κυριαρχίας των νησιών.

Η Σύμβαση της Λωζάννης αφορά το καθεστώς των Στενών των Δαρδανελίων, που είχαν παρομοίως αποστρατιωτικοποιηθεί, προκειμένου να εξασφαλίσει την ομαλή δίοδο των πλοίων τα οποία κατευθύνονταν στον Εύξεινο Πόντο ή προέρχονταν από αυτόν. Η αλλαγή όμως των συνθηκών ώθησε τις Μεγάλες Δυνάμεις να δεχθούν πρωτοβουλία της Τουρκίας για την άρση της αποστρατιωτικοποίησης ολόκληρου του συστήματος των στενών.

Μια νέα Σύμβαση, αυτή του Montreux (1936) υποκατέστησε τη Σύμβαση της Λωζάννης καθ’ ολοκληρίαν, και, συνεπώς, παρά τη μη ρητή αναφορά των ελληνικών νησιών που παράκεινται στα Στενά, η επιμονή της Τουρκίας να μην αποδέχεται την πλήρη κατάργηση της Σύμβασης της Λωζάννης από τη νέα Σύμβαση δείχνει κακοπιστία. Αναφορικά τώρα για τα υπόλοιπα νησιά, που αποστρατιωτικοποιούνται με την ίδια τη Συνθήκη της Λωζάννης, τα επιχειρήματα που μπορούν να προβληθούν είναι δυο: πρώτον, το καθεστώς της αποστρατιωτικοποίησης, στην περίπτωση των ελληνοτουρκικών, είναι προσωρινού χαρακτήρα.

Ενυπάρχει όσο οι πρώην εμπόλεμοι είναι σε κατάσταση να επαναλάβουν τις εχθροπραξίες, και προκειμένου να αποφευχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Εκατό χρόνια μετά είναι δύσκολο για έναν αντικειμενικό παράγοντα να την επικαλεστεί, εφόσον οι σχέσεις βελτιώθηκαν  σημαντικά ανάμεσα στους πρώην εμπολέμους, είναι και οι δυο μέλη μιας στρατιωτικής συμμαχίας, του ΝΑΤΟ, και παρά τις σημερινές αντίξοες συνθήκες το ενδεχόμενο να προέλθει ρήξη ανάμεσά τους είναι μηδαμινή.

Θα τοποθετούσα μάλιστα την άρση της αποστρατιωτικοποίησης στον μεσοπόλεμο, μετά τη σημαντική βελτίωση των σχέσεων, με το σύμφωνο φιλίας Βενιζέλου – Ατατούρκ (1930). Το δεύτερο επιχείρημα είναι ότι και αν ακόμα, arguendo, ισχύει η αποστρατιωτικοποίηση αυτή δεν μπορεί να συνδέεται με την κυριαρχία των νησιών. Γιατί δεν μπορεί η κυριαρχία να συνδέεται, χωρίς ρητή αναφορά, με περιορισμούς στην άσκησή της. Κατά συνέπεια οι διεκδικήσεις της Τουρκίας είναι έωλες και καταχρηστικές. Το ίδιο θα ισχυριστούμε και για την αποστρατιωτικοποίηση των Δωδεκανήσων.

Σε τελευταία ανάλυση, το επεισόδιο των Ιμίων είχε ευρύτατες επιπτώσεις για τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας, που δεν μπορούσαν να προβλεφθούν στις συνθήκες που επικρατούσαν στο 1996, και συνέβαλαν καθοριστικά στη περαιτέρω δυσχέρανση των ήδη βεβαρημένων σχέσεων.

Ο Χρήστος Ροζάκης είναι ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών.

Την Ιστορία δεν αξίζει απλά να τη θυμάται κανείς και να τη διηγείται. Αξία πραγματική αποκτά με τη διδακτική της διάσταση. Με τα διδάγματά της που θα μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του παρόντος και του μέλλοντος.

Το διαρκές δίλημμα, όταν προσεγγίζουμε γεγονότα όπως στο αφιέρωμα αυτό, είναι πάντα το ίδιο: Θα αφήσουμε τις κρίσεις να μας σύρουν σε συγκρούσεις ή θα τις αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο τρόπο για να οικοδομήσουμε εμπιστοσύνη, θεσμούς, σταθερότητα, ειρήνη;

Η πολιτική όπως και η διπλωματία έχουν νόημα μόνο όταν στις μεγάλες κρίσεις δεν υποκύπτουμε στον φόβο, τη μοιρολατρία, τους εγωισμούς επίδειξης δύναμης. Οταν αξιοποιούμε όλα μας τα πλεονεκτήματα για να χαράξουμε μια πορεία ειρήνης, όχι σύγκρουσης. Μια πορεία που στηρίζεται στον σεβασμό αρχών, στον διάλογο αντί για τα εύκολα λόγια, στη συνεργασία αντί για τη σύγκρουση που εξυπηρετεί συμφέροντα ξένα προς τους λαούς μας – από την κερδοσκοπία των εξοπλισμών έως τον έλεγχο της ενέργειας και των φυσικών πόρων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μπορούμε να χτίσουμε πάνω σε όσα μάς ενώνουν; Να οικοδομήσουμε ισχυρούς μοχλούς υπέρβασης και συμφιλίωσης; Οχι για να σβήσουμε τη μνήμη, αλλά για να τη μετατρέψουμε σε γνώση, ευθύνη για το μέλλον. Γνωρίζοντας ότι οι πληγές της Ιστορίας βαθαίνουν όταν γίνονται άλλοθι για νέους κύκλους αντιπαράθεσης, εκδίκησης και βίας.

Η ασφάλεια γεννιέται όταν εμπεδώνουμε κανόνες, θεσμούς, κοινές αξίες, όταν μετατρέπουμε τη δύναμη της συνεργασίας σε εγγύηση ειρήνης και σταθερότητας.

Η φιλία μου με τον Ισμαήλ Τζεμ θα ήταν τυχαία, συγκυριακή, αν δεν εδραζόταν σε μια κοινή πεποίθηση, η οποία φάνηκε καθαρά σε μια κρίσιμη τηλεφωνική συνομιλία μας, όταν τον κάλεσα για να του θέσω ένα απλό αλλά θεμελιώδες ερώτημα: Θα αφήσουμε μια ακόμη κρίση, όπως ο πόλεμος στο Κόσοβο, να παρασύρει τις χώρες μας σε σύγκρουση ή θα επιλέξουμε, μαζί, να εργαστούμε για την ειρήνη και τη συνεργασία στην ευρύτερη περιοχή, προς όφελος των λαών μας;

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Το ερώτημα τέθηκε μέσα σε ένα ιδιαίτερα βαρύ κλίμα που είχε διαμορφωθεί από την κρίση των Ιμίων και την υπόθεση Οτσαλάν. Υπήρχαν και εκτιμήσεις περί πιθανής ελληνοτουρκικής εμπλοκής από αμερικανικούς κύκλους σε διεθνή ΜΜΕ. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον φόβου και καχυποψίας, επιλέξαμε συνειδητά έναν διαφορετικό δρόμο.

Η κοινή μας στάση αιφνιδίασε τη διεθνή κοινότητα. Πρότεινα στον Τζεμ κοινή δήλωση στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και για τη διαχείριση της κρίσης, αλλά και για την ανοικοδόμηση των Βαλκανίων, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή. Συμφωνήσαμε. Αντί να υποκύψουμε στην αδράνεια που μεταμφιέζεται σε «πατριωτική ακαμψία» και στις τυχοδιωκτικές, φιλοπόλεμες διακηρύξεις, επιλέξαμε να υπηρετήσουμε ενεργά την ειρήνη για τους λαούς μας.

Η επιλογή μας δοκιμάστηκε και δικαιώθηκε. Οι σεισμοί που έπληξαν στη συνέχεια τις δύο χώρες ενεργοποίησαν τις κοινωνίες μας, έφεραν τους λαούς πιο κοντά, αποδεικνύοντας ότι η διπλωματία των πολιτών και η αλληλεγγύη των λαών μπορούν να υπερισχύσουν της έντασης. Οταν η πολιτική ηγεσία δίνει το σωστό παράδειγμα και στηρίζεται σε αξίες, οι πολίτες γίνονται καταλύτης ειρήνης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Από αυτή τη δυναμική γεννήθηκε μια ειλικρινής, ουσιαστική προσέγγιση, που οδήγησε σε απτά αποτελέσματα: συμφωνίες «χαμηλής πολιτικής», οι οποίες μόνο χαμηλής σημασίας δεν ήταν. Εφεραν άμεσα, αμοιβαία οφέλη, πολλαπλασίασαν την οικονομική συνεργασία, συνέβαλαν στη σταθερότητα και στην ηρεμία στο Αιγαίο.

Αυτή η αντίληψη δεν ήταν «αφελής». Ηταν βαθιά ρεαλιστική και αποδοτική. Ηταν επένδυση στο διεθνές δίκαιο, τον αμοιβαίο σεβασμό, τη συμμετοχή των πολιτών – όχι υποταγή στη δύναμη ισχυρών.

Η στρατηγική αυτή απέδειξε την αντοχή και τη δυναμική της στον χρόνο. Εξέλιξη-ορόσημο, η Σύνοδος Κορυφής του Ελσίνκι, τον Δεκέμβριο του 1999. Στιγμή στρατηγικής σημασίας όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για την Κύπρο, την Τουρκία και την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ετσι αλλάξαμε το πεδίο του παιχνιδιού. Εντάξαμε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο αξιών, κανόνων και λογοδοσίας και τις μετατρέψαμε σε ευρωπαϊκό ζήτημα ειρήνης, δικαίου και σταθερότητας – μακριά από λογικές διμερούς αντιπαράθεσης.

Η Τουρκία απέκτησε καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας, όχι ως «δώρο», αλλά υπό αυστηρούς και σαφείς όρους: εκδημοκρατισμός, κράτος δικαίου, σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σχέσεις καλής γειτονίας.

Η Κύπρος εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ενωση χωρίς την προϋπόθεση επίλυσης του Κυπριακού, καθιστώντας το ζήτημα ευρωπαϊκό και ενισχύοντας αποφασιστικά τη διαπραγματευτική της θέση.

Κατοχυρώθηκε η δέσμευση στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και προβλέφθηκε η προσφυγή στη Χάγη σε περίπτωση αδυναμίας επίλυσης των διαφορών – δυνατότητα που δυστυχώς δεν αξιοποιήθηκε από την κυβέρνηση της ΝΔ το 2004.

Οι αποφάσεις του Ελσίνκι δεν ήταν συγκυριακές. Ηταν το αποτέλεσμα ενεργού, πολυδιάστατης στρατηγικής. Στηρίχθηκε στον διάλογο, στην παρουσία των πολιτών και στην ανάγνωση της «μεγάλης εικόνας». Αξιοποιήσαμε καθαρά τις γεωπολιτικές ισορροπίες, τις ανάγκες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τη σημασία της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και τα εσωτερικά διλήμματα της ίδιας της Τουρκίας. Ούτε τέχνασμα διπλωματικό ήταν το «Ελσίνκι». Αποτέλεσε σχέδιο συνεκτικό με θετικό όραμα για την περιοχή: ειρήνη, ασφάλεια, ανάπτυξη – όραμα βαθιά ευρωπαϊκό και ταυτόχρονα βαθιά ελληνικό, στο πνεύμα του Ρήγα Βελεστινλή.

Η στρατηγική υπεροχή του «Ελσίνκι» επιβεβαίωσε μια θεμελιώδη αλήθεια: τα εθνικά συμφέροντα υπηρετούνται καλύτερα μέσα από θεσμούς, κανόνες, πολυμερή πλαίσια, όχι μέσα από απομονωτισμούς, φοβικά σύνδρομα και βέτο χωρίς στρατηγική. Απέδειξε ότι η ειρήνη δεν είναι πράξη στιγμής, αλλά διαδικασία που απαιτεί συνέπεια, συνέχεια και το θάρρος πολιτικής βούλησης. Χωρίς αυτά, ακόμη και τα μεγαλύτερα κεκτημένα μπορεί να χαθούν.

Σήμερα, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων συγκρούσεων, υβριδικών απειλών και ενεργειακών ανταγωνισμών, το «Ελσίνκι» παραμένει επίκαιρο. Οχι ως ανάμνηση, αλλά ως πυξίδα. Ειλικρινής διάλογος, ισχυρή αποτρεπτική άμυνα, σεβασμός στο διεθνές δίκαιο και στο ευρωπαϊκό δημοκρατικό πλαίσιο. Η εγκατάλειψη αυτής της φιλοσοφίας θα σήμαινε αμφισβήτηση κρίσιμων κατακτήσεων για την Ελλάδα και την Κύπρο.

Η σημερινή απουσία μιας συνεκτικής, πολυμερούς εθνικής στρατηγικής μάς οδηγεί σε τακτικισμούς και σε ρόλο ουραγού των εξελίξεων.

Η στρατηγική που τότε ακολουθήσαμε μας δείχνει ότι μπορούμε – και οφείλουμε – να κάνουμε το αντίθετο: να επενδύσουμε σε στρατηγική αξιών. Και με τις αναγκαίες προσαρμογές, το «Ελσίνκι» παραμένει η μόνη αξιόπιστη επιλογή για ειρήνη, ασφάλεια και δίκαιες λύσεις για την ευρύτερη περιοχή.

Οι κρίσεις δεν είναι μοιραίες. Είναι δοκιμασίες αξιών. Και στις μεγάλες κρίσεις, η πολιτική και η διπλωματία αποδεικνύουν την αξία τους μόνο όταν τολμούν να πουν: Εμείς διαμορφώνουμε το μέλλον μας – με πυξίδα τον άνθρωπο και τις πανανθρώπινες αξίες.

Ο Γιώργος Α. Παπανδρέου είναι πρώην πρωθυπουργός

Ελλάδα και Κύπρος συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών που έλαβαν πρόσκληση να συμμετάσχουν στο νέο Συμβούλιο Ειρήνης, το οποίο θα επιβλέπει τη διακυβέρνηση και τη μεταβατική περίοδο στη Γάζα.

Τη συμμετοχή της Ελλάδας επιβεβαίωσε αρμόδια κυβερνητική πηγή, υπογραμμίζοντας τη σημασία της παρουσίας της χώρας σε αυτή τη διεθνή πρωτοβουλία. Σύμφωνα με πληροφορίες, στα 25 ιδρυτικά μέλη του Συμβουλίου περιλαμβάνονται όλες οι χώρες που συμμετείχαν στην ιστορική τελετή του Σαρμ Ελ Σέιχ. Ανάμεσά τους βρίσκονται η Γαλλία, ο Καναδάς, οι χώρες του Κόλπου και η Τουρκία.

Η συμμετοχή της Ελλάδας και της Κύπρου αναδεικνύει την αναβάθμιση του ρόλου τους στις διεθνείς εξελίξεις, ιδιαίτερα στην ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με την ίδια κυβερνητική πηγή. Η παρουσία τους στο Συμβούλιο Ειρήνης θεωρείται ένδειξη αυξημένης διπλωματικής επιρροής στην περιοχή.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Το πλαίσιο του ειρηνευτικού σχεδίου

Η δημιουργία του Συμβουλίου εντάσσεται στη δεύτερη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου του Αμερικανού Προέδρου για τη Γάζα, όπως προβλέπεται από το Ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Συμβούλιο θα έχει ρόλο διεθνούς εποπτείας της μεταβατικής διαδικασίας και θα υποστηρίξει τις προσπάθειες σταθεροποίησης και ανοικοδόμησης.

Για την υλοποίηση της επόμενης φάσης έχουν δημιουργηθεί δύο μεταβατικά όργανα: η Εκτελεστική Επιτροπή, που θα εφαρμόζει τις πολιτικές και επιχειρησιακές πτυχές της συμφωνίας για τη Γάζα, και η Παλαιστινιακή Εθνική Τεχνοκρατική Επιτροπή, αρμόδια για την προσωρινή διοίκηση της περιοχής. Ύπατος Εκπρόσωπος του Συμβουλίου ορίστηκε ο πρώην Βούλγαρος διπλωμάτης, Νικολάι Μλαντένοφ, με αποστολή τον συντονισμό των διεθνών οργάνων που θα εμπλακούν στη διαδικασία.

Διεθνείς προσκλήσεις και συμμετοχές

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απέστειλε επιστολή προς τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προσκαλώντας τον να γίνει ιδρυτικό μέλος του Συμβουλίου Ειρήνης, σύμφωνα με ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας. Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, δήλωσε ότι εξετάζεται αντίστοιχη πρόσκληση προς τον πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Όπως ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος, το Συμβούλιο Ειρήνης θα προεδρεύεται από τον Ντόναλντ Τραμπ. Μεταξύ των μελών του περιλαμβάνονται ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ, ο επιχειρηματίας Μαρκ Ρόουαν, ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ατζάι Μπάνγκα και ο πολιτικός σύμβουλος Ρόμπερτ Γκάμπριελ.

Διοικητής της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης του παλαιστινιακού θύλακα διορίστηκε ο υποστράτηγος Τζάσπερ Τζέφερς. Στο Εκτελεστικό Συμβούλιο για τη Γάζα θα συμμετέχουν, εκτός από τους Ρούμπιο, Γουίτκοφ, Μπλερ και Κούσνερ, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο Καταρινός διπλωμάτης Αλί Θαουάντι, ο επικεφαλής των αιγυπτιακών μυστικών υπηρεσιών Χασάν Ρασάντ, η υπουργός Διεθνούς Συνεργασίας των ΗΑΕ Ριμ αλ Χασίμι, ο Ισραηλινο-Κύπριος επιχειρηματίας Γιακίρ Γκαμπάι, η πρώην αξιωματούχος του ΟΗΕ Σίγκριντ Κάαγκ και ο Νικολάι Μλαντένοφ.

«Κι αν σηκωθούν από τον καναπέ;..». Μακάρι! Στο ερώτημα που έχει προκύψει, κυρίως δημοσιογραφικά και δημοκοπικά ακόμα, για κινητικότητα που προκαλεί η φιλολογία περί δημιουργίας νέων κομμάτων, η απάντηση μόνο πολιτική μπορεί να είναι. Η συμμετοχή ενισχύει τη Δημοκρατία, φέρνει την πολιτική στο προσκήνιο, δημιουργεί συνθήκες κοινωνικής κινητοποίησης, αυξάνει τον πολιτικό ανταγωνισμό, αναγκάζει όλους να παρουσιάσουν προτάσεις, πρόγραμμα, ομάδα.

Κανείς δεν πρέπει να φοβάται τη συμμετοχή νέων ή και παλαιών ψηφοφόρων που απέχουν συστηματικά από τις εκλογικές διαδικασίες. Αλλωστε τα τελευταία 20 χρόνια περισσότεροι από 1,5 εκατ. ψηφοφόροι έχουν δείξει τάσεις αποχωρητισμού. Αυτό, κάτι πρέπει να μας λέει.

Η πρόκληση που γεννάται είναι μια. Διαρκής και βαθιά θεσμική. Τουλάχιστον για όσους πιστεύουν, ότι η ενδυνάμωση της συμμετοχής του πολίτη διευρύνει τη Δημοκρατία μας. Η κινητοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων συμπολιτών μας προς μια θετική ψήφο, μια ψήφο αισιοδοξίας και προοπτικής.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Αυτή είναι η επιδίωξη μας και η επίτευξή της προϋποθέτει:

Πρώτον, απεύθυνση στο σύνολο της κοινωνίας. Η πολιτική και η πρότασή μας για το μέλλον απευθύνεται σε όλους τους πολίτες. Τους εντός και εκτός «τειχών», χωρίς αποκλεισμούς. Κι αυτό γιατί μια αποσπασματική αντίληψη για την κατεύθυνση της χώρας, εμποδίζει τον πολίτη να εντάξει τον εαυτό του σε ένα συλλογικό όραμα, σε μια κοινή προσπάθεια. Ετσι, απονευρώνεται ο συνεκτικός ιστός μια πολιτικής που δεν αφήνει κανέναν πίσω.

Δεύτερον, το αποτέλεσμα. Η εμπιστοσύνη στην πολιτική μας ενισχύεται από το πόσο καταφέρνεις να αλλάξεις τη ζωή προς το καλύτερο. Στους περίπου 16 μήνες μέχρι τις εκλογές, οι προτεραιότητες είναι σαφείς. Οικονομική ανάπτυξη που φέρνει αποτέλεσμα σε κάθε πολίτη, δημογραφικό και στεγαστικό, παραγωγικός μετασχηματισμός της οικονομίας και περιφερειακή ανάπτυξη. Και βέβαια, προσήλωση στην προάσπιση του εθνικού συμφέροντος με οδηγό τις Αρχές μας, το δίκαιο και την εγρήγορση και προσαρμοστικότητα που απαιτούν οι δυσερμήνευτοι καιροί και το ραγδαία μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Τρίτον, ρεαλιστική προσδοκία και σχέδιο για την επόμενη μέρα. Μια οικονομία που δίνει ευκαιρίες και μια κοινωνία που έχει αξίες. Πρόοδος, κοινωνική κινητικότητα, αξιοκρατία, ισότητα – Αρχές που πρέπει να διέπουν το σχέδιό μας και την επόμενη μέρα. Αλλωστε στα 200 χρόνια που συμπληρώνονται το 2030 από τη γενέθλιο πράξη του σύγχρονου ελληνικού κράτους, θα πρέπει να αποφασίσουμε συλλογικά ότι αφήνουμε οριστικά πίσω παθογένειες.

Η κυβέρνηση επεξεργάζεται ήδη το σχέδιο για την Ελλάδα του 2035 με ενδιάμεσο σταθμό το 2030. Με μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, λαμβάνοντας υπόψη και τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και τις προτεραιότητές του. Αμυνα, ανταγωνιστικότητα της οικονομίας αλλά και κοινωνική συνοχή.

Τέταρτο και τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό. Θα έλεγα καθοριστικό: το πώς συνομιλούμε με την κοινωνία. Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Σε μια εποχή που ο καθένας μπορεί με τη βοήθεια της τεχνολογίας να απευθυνθεί και να επηρεάσει τη συλλογική συνείδηση και κοινωνική ηθική, το δημόσιο ύφος και ήθος που παράγεται, έχει μεγάλη σημασία. Το επιχείρημα και η λογική πρέπει πάντα να κερδίζουν, αλλά για να κερδίσουν θα πρέπει να υπάρχει συναισθηματική συνταύτιση με την κοινωνία, εγγύτητα. Η ειλικρινής και η αυθόρμητη, όχι η επιτηδευμένη. Σημασία δεν έχει να υψώνουμε δίχως λόγο φωνή, αλλά να υψώνουμε το επίπεδο.

Ο διάλογος να είναι το αυτονόητο. Η κρίση με τις αγροτικές κινητοποιήσεις απέδειξε, ότι ο διάλογος που συνοδεύεται από ουσιαστική πολιτική πράξη και ειλικρίνεια, φέρνει αποτέλεσμα. Δεν είναι αφέλεια, αλλά δύναμη. Σε μια εποχή που όλα αλλάζουν, η πραγματική δύναμη υπάρχει στην αναζήτηση όσων μας ενώνουν και μας πάνε μπροστά. Συμμετέχοντας ενισχύουμε την πατρίδα, δίχως φόβο και ισοπέδωση, με αισιοδοξία και σχέδιο.

Ο Θανάσης Κοντογεώργης είναι υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ

Με ανάρτησή του, ο Εμανουέλ Μακρόν, επανέλαβε την προσήλωση της Γαλλίας στην κυριαρχία και την ανεξαρτησία των κρατών, σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, υπογραμμίζοντας ότι οι αρχές αυτές καθοδηγούν τις πολιτικές επιλογές του Παρισιού και αποτελούν τη βάση της στήριξης της χώρας στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τον Χάρτη του.

«Καμία εκφοβιστική πρακτική και καμία απειλή δεν θα μας επηρεάσει, ούτε στην Ουκρανία, ούτε στη Γροιλανδία, ούτε οπουδήποτε αλλού στον κόσμο όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τέτοιες καταστάσεις»,  ανέφερε ο Μακρόν στο X.

La France est attachée à la souveraineté et à l’indépendance des Nations, en Europe comme ailleurs. Cela préside à nos choix. Cela fonde notre attachement aux Nations unies et à notre Charte.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

C’est à ce titre que nous soutenons et continuerons de soutenir l’Ukraine,…

— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) January 17, 2026

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

«Οι απειλές για δασμούς είναι απαράδεκτες και δεν έχουν καμία θέση σε αυτό το πλαίσιο. Οι Ευρωπαίοι θα απαντήσουν σε αυτές με ενιαίο και συντονισμένο τρόπο, εφόσον υλοποιηθούν»,  ο κατέληξε οΓάλλος πρόεδρος.

Νωρίτερα σήμερα ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεσμεύτηκε το Σάββατο να εφαρμόσει μια σειρά δασμών σε ευρωπαίους συμμάχους έως ότου επιτραπεί στις Ηνωμένες Πολιτείες να αγοράσουν τη Γροιλανδία.

Σε μια ανάρτηση στο Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι πρόσθετοι δασμοί εισαγωγής 10% θα τεθούν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου σε αγαθά από τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Φινλανδία και τη Βρετανία (όλες υπόκεινται ήδη σε δασμούς που έχει επιβάλει ο Τραμπ).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Οι δασμοί αυτοί θα αυξηθούν στο 25% την 1η Ιουνίου και θα συνεχίσουν να ισχύουν έως ότου επιτευχθεί συμφωνία για την αγορά της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσε ο Τραμπ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε σήμερα αρκετές ευρωπαϊκές χώρες ότι παίζουν «πολύ επικίνδυνο παιχνίδι» στη Γροιλανδία -έδαφος που θέλει να αποκτήσει- λέγοντας ότι «διακυβεύεται η παγκόσμια ειρήνη».

«Η Δανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία πήγαν στη Γροιλανδία για άγνωστο σκοπό. (…) Οι χώρες αυτές, οι οποίες επιδίδονται σε αυτό το πολύ επικίνδυνο παιχνίδι, έχουν πάρει ένα απαράδεκτο ρίσκο», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοινώνοντας νέους δασμούς σε βάρος των χωρών αυτών ώστε «αυτή η δυνητικά επικίνδυνη κατάσταση να τελειώσει γρήγορα».

«Έπειτα από αιώνες, ήρθε η ώρα για τη Δανία να το παραδώσει – διακυβεύεται η παγκόσμια ειρήνη! Η Κίνα και η Ρωσία θέλουν τη Γροιλανδία και η Δανία δεν μπορεί να κάνει τίποτα γι’ αυτό», πρόσθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είναι άμεσα ανοιχτές σε διαπραγματεύσεις με τη Δανία και ή οποιαδήποτε από αυτές τις χώρες που έχουν θέσει σε τόσο μεγάλο κίνδυνο, παρά όλα όσα έχουμε κάνει για αυτές, συμπεριλαμβανομένης της μέγιστης προστασίας, για τόσες δεκαετίες», είπε.

Την ΒΒ δεν την είχα για καλό παράδειγμα. Λέω πάντα στα κορίτσια, «Βάλτε αντηλιακό στη μούρη σας, μη σταφιδιάσετε πρόωρα από τους ήλιους σαν την Μπριζίτ Μπαρντό», παραβλέποντας ότι στην εποχή της τα αντηλιακά με τις πολλές συστοιχίες πυραύλων SFP εναντίον της UVB και UVA ακτινοβολίας δεν είχαν βγει ακόμα στην αγορά, όπως άλλωστε και το δικαίωμα των Γαλλίδων στην άμβλωση. Αυτό το τελευταίο το σκέφτηκα μόλις προ ημερών, όταν ο θάνατός της έξυσε πληγές που δεν ήταν στη δικαιοδοσία μας να τις περιεργαστούμε. Ενα ανεπιθύμητο παιδί είναι ασφαλώς στη δικαιοδοσία όλων μας να το θεωρούμε έγκλημα καθοσιώσεως.

Μια γυναίκα όμως που δεν έχει επιθυμία μητρότητας αλλά τεκνοποιεί υπό πίεσιν, είναι από τ’ άγραφα. Τη χρονιά που στη βίλα Μαντράγκ μπήκαν οι πρώτες πάνες, η επιλόχεια κατάθλιψη ήταν άγνωστη για την Ιατρική, θεωρείτο κάτι σαν παράκρουση ή κακοτροπιά, και η άμβλωση, όπως είπαμε παραπάνω, ήταν ακόμη παράνομη στη Γαλλία.  Ωσπου να βάλει η Σιμόν Βέιλ την ευλογημένη τζίφρα της και να ελευθερωθεί επιτέλους αυτό το βασικό δικαίωμα για τις γυναίκες, χρειάστηκε να φτάσουμε στον Νοέμβριο του 1974 – κρίμα που δεν το ξέραμε νωρίτερα να το πούμε στην Μπριζίτ να περιμένει είκοσι τέσσερα χρόνια.

Αν τα υπολογίζω σωστά, τη χρονιά της ψήφισης, ο Νικολά Ζακ Σαριέ ήταν κιόλας ένα παλικαράκι που είχε την ίδια ηλικία με τη μάνα του τότε που τον γένναγε. Λίγο κάτω από τα είκοσι πέντε… Κι ύστερα έγινε ένας ωραίος πάτερ φαμίλιας με παιδιά κι εγγόνια, συν ένα τεράστιο μπουκέτο από κίτρινες μιμόζες (μυρωδάτο φυτό που ευδοκιμεί στην Κυανή Ακτή), και το σημείωμα στο ψάθινο φέρετρο έγραφε πάνω, «Στη μαμά». Την αναγνώριζε ή την ενθάρρυνε να τον αναγνωρίσει; Δική τους ιστορία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Επιστρέφω γρήγορα στα δικά μας που ξετυλίγονται αυτό το διάστημα στο Ιράν. Κορίτσια που είναι υποχρεωμένα να καλύπτουν με μαύρα τσεμπέρια τα μαλλάκια τους από την ηλικία των επτά ετών, λες και κάνουν χημειοθεραπεία κατά της θηλυκότητας. Κορίτσια που έχουν «δικαίωμα» στον γάμο από τα εννέα τους χρόνια. Πόσες σακατεμένες μήτρες να διαδηλώνουν αυτή τη στιγμή στην Τεχεράνη; Ναι, μερικές φορές είναι σχεδόν μονόδρομος να χαϊδεύεις άσπρες φώκιες.

Το Ισραήλ ανακοίνωσε σήμερα ότι αμφισβητεί τη σύνθεση της παλαιστινιακής επιτροπής που είναι αρμόδια για τη διοίκηση της Λωρίδας της Γάζας, η συγκρότηση της οποίας ανακοινώθηκε την Τετάρτη από την Αίγυπτο, το Κατάρ και την Τουρκία στο πλαίσιο του ειρηνευτικού σχεδίου του Ντόναλντ Τραμπ.

«Η ανακοίνωση της σύνθεσης της διοικούσας επιτροπής της Γάζας, η οποία υπάγεται στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου Ειρήνης (που συστάθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος και προεδρεύει αυτού σ.σ.), δεν συντονίστηκε με το Ισραήλ και αντιβαίνει στην πολιτική του», δηλώνει σε ανακοίνωση το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου «έδωσε εντολή στον υπουργό Εξωτερικών να επικοινωνήσει για το θέμα αυτό με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ» Μάρκο Ρούμπιο, προστίθεται στην ανακοίνωση.

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι κινητοποιήσεις των αγροτών φέρνουν στην επικαιρότητα τον πρωτογενή τομέα, με λογική όμως συγκυριακών αιτημάτων και μικροδιευθετήσεων που κάθε φορά διεκδικούν και πετυχαίνουν συγκρουσιακά οι αγρότες, με τη συνοδεία μικροκομματικών στοιχίσεων. Η προοπτική και η βιωσιμότητα του τομέα μένουν πάλι εκτός ατζέντας με πιθανότερο ενδεχόμενο να ξαναζήσουμε το ίδιο έργο.

Η Ελλάδα, παρά την προβληματικότητα ορισμένων κλάδων του πρωτογενούς τομέα, έχει μια ισχυρή βάση για περαιτέρω ανάπτυξη, π.χ. προϊόντα ονομασίας προέλευσης, βιολογικά προϊόντα, θερμοκήπια, τυροκομικά/φέτα, οινοποιία, ροδάκινα, ακτινίδια, λάδι/ελιές, σε μερικά από τα οποία είμαστε από τους μεγαλύτερους παραγωγούς στον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι ξεπέρασαν τα 10 δισ. ευρώ οι εξαγωγές μας σε τρόφιμα/ποτά.

Σήμερα όμως η αντιμετώπιση χρόνιων δομικών αδυναμιών προσανατολισμού, οργάνωσης και ανταγωνιστικότητας ορισμένων προϊόντων, σε συνδυασμό με τα νέα δεδομένα (νέα ΚΑΠ, παγκόσμιος ανταγωνισμός, Mercosur κ.λπ.) κάνουν ακόμα πιο επιτακτική την αναζήτηση μιας στρατηγικής υπέρβασης. Τα διακυβεύματα  είναι μεγάλα και σχετίζονται με την αποτροπή συρρίκνωσης του τομέα, το ισοζύγιο εισαγωγών-εξαγωγών και τη διατροφική επάρκεια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ευνοϊκή εξέλιξη αποτελεί το γεγονός ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα συνεχίσει να αποτελεί ένα βασικό εργαλείο προσανατολισμού και οικονομικής στήριξης, με το ύψος των πόρων να παραμένει στο ίδιο υψηλό επίπεδο και κατά την περίοδο 2028-2034 (ένα τρίτο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού), καθώς τα κριτήρια και οι πολιτικές για επισιτιστική επάρκεια και περιφερειακή συνοχή στην ΕΕ παραμένουν σε προτεραιότητα.

Βέβαια, η ΚΑΠ δεν αρκεί αν δεν συνοδεύεται από ένα εθνικό πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης σε κάθε χώρα-μέλος για την ορθολογική κατανομή και καλύτερη αξιοποίηση των πόρων. Το Στρατηγικό Σχέδιο Αγροτικής Πολιτικής της Ελλάδας 2023-2027 υλοποιείται μέσω της νέας ΚΑΠ με συνολικό προϋπολογισμό 13,4 δισ. ευρώ.

Η μερίδα του λέοντος (9,75 δισ. ευρώ) κατευθύνεται στον «Πυλώνα 1», αυτόν των  επιδοτήσεων, ως άμεσων εισοδηματικών ενισχύσεων των παραγωγών, και λειτουργούν ουσιαστικά ως κατώτατο εγγυημένο εισόδημα. Επί τάπητος όμως μπαίνουν η αναδιάρθρωση των καλλιεργειών και η αντίστοιχη ανακατανομή των πόρων για αύξηση της απόδοσης, πέρα από τη σιγουριά της επιδότησης και τη διεκδίκηση επιπλέον μονομερών οικονομικών αιτημάτων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ο «Πυλώνας 2» του ελληνικού προγράμματος (3,65 δισ. ευρώ) είναι κρίσιμος γιατί αφορά ενισχύσεις που συνδέονται με επενδύσεις για την ανασυγκρότηση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, τον εκσυγχρονισμό, την τεχνολογία, την καινοτομία, την κατάρτιση, τη διοικητική ικανότητα και την προσαρμογή στην πράσινη και στην ψηφιακή μετάβαση. Πρακτικές συνεταιριστικής λειτουργίας, τοπικά σχέδια και clusters, ποιοτικά και εξαγωγικά πρότυπα, branding και εργαλεία τύπου συμβολαιακής γεωργίας ενισχύονται με στόχο ένα νέο ανταγωνιστικό παραγωγικό μοντέλο. Οι προγραμματικές αυτές κατευθύνσεις είναι μια βάση για εξειδίκευση και συνεχή προσαρμογή στα νέα δεδομένα και προετοιμασία για τον σχεδιασμό 2028-2034.

Στο πλαίσιο αυτό, ένας εθνικός διάλογος είναι αναγκαίος. Κατ’ αρχήν σε πολιτικό επίπεδο, υπερβαίνοντας το χρόνιο έλλειμμα συναινετικής λογικής στα μείζονα. Η Διακομματική Ομάδα Εργασίας που προτάθηκε από τον Πρωθυπουργό στη Βουλή είναι ίσως μια ευκαιρία, αν υλοποιηθεί. Η εκπροσώπηση των αγροτών στον διάλογο είναι απαραίτητη, αλλά οι ίδιοι θα πρέπει να οργανωθούν και να συμμετάσχουν θεσμικά και όχι με τη λογική των μπλόκων.

Ο Νίκος Διακουλάκης είναι πρώην ειδικός γραμματέας για την Ανταγωνιστικότητα στο υπουργείο Ανάπτυξης

Η αμερικανίδα συγγραφέας Σίρι Χούστβεντ έχει μελετήσει πολλές μορφές φασισμού, παλιές και νέες. Και είναι πεισμένη ότι η ιδεολογία του ΜAGA δεν είναι ο συντηρητισμός, αλλά ένα νέο είδος φασισμού. Οι άνθρωποι αυτοί, γράφει στην «El País», δεν «συντηρούν» κάτι. Ο στόχος τους είναι να καταστρέψουν την κυβέρνηση, να επιτεθούν στα πανεπιστήμια, να δώσουν τέλος στην ελευθερία της έκφρασης, τον πλουραλισμό και το κράτος δικαίου, να φυλακίζουν και να απελαύνουν παρανόμως τόσο ανθρώπους χωρίς χαρτιά όσο και νομότυπους πολίτες, να κατασκευάζουν αδιάκοπα επίσημα ψέματα. Τι θέλουν; Πολλοί από αυτούς θέλουν να εγκαθιδρύσουν ένα έθνος πατριαρχικό, χριστιανικό και λευκό.

Τα μέσα ενημέρωσης πρέπει λοιπόν να σταματήσουν να απευθύνουν συναισθηματικές εκκλήσεις κατά της πόλωσης και υπέρ του διαλόγου, συνεχίζει η συγγραφέας των βιβλίων «Το μυστικό της Λίλι Νταλ» (εκδ. Scripta), «Τυφλόμυγα» (εκδ. Scripta) και «Καλοκαίρι χωρίς άντρες» (εκδ. Πατάκης). Οι Αμερικανοί έχουν κάποιο λόγο που είναι πολωμένοι. Σε κανέναν δεν περνάει από το μυαλό να πει σήμερα ότι, αν ορισμένες ομάδες Εβραίων είχαν καθίσει να μιλήσουν φιλικά με τον Χίτλερ, θα είχε αποτραπεί το Ολοκαύτωμα. Το ICE επιδίδεται στην εσωτερική κάθαρση. Ο στρατός απασχολείται με την εξωτερική επέκταση. Υπήρχε μια εποχή που ο διεθνής Τύπος αντιμετώπιζε τον Τραμπ ως ένα ανέκδοτο, έναν κλόουν. Ως κλόουν αντιμετώπιζε και τον Χίτλερ, μέχρι που έπαψε να είναι.

Η σύγκριση του Τραμπ με τον Χίτλερ μπορεί να φαίνεται σε πολλούς υπερβολική. Οι σχετικές αναφορές μάλιστα στελεχών του Δημοκρατικού Κόμματος πριν από τις τελευταίες εκλογές είχαν θεωρηθεί αντιπαραγωγικές. Ας διαβάσουμε όμως μαζί με τον συγγραφέα και ιστορικό Τίμοθι Ράιμπακ, διευθυντή του Ινστιτούτου Ιστορικής Δικαιοσύνης και Συμφιλίωσης στη Χάγη, πώς ο Χίτλερ τα είχε βάλει με τον διοικητή της Reichsbank. Και ας αντιπαραβάλουμε αυτή την ιστορία με τις λυσσώδεις επιθέσεις που εξαπολύει σήμερα ο αμερικανός πρόεδρος κατά του διοικητή της Fed.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Το πρωί της 30ής Ιανουαρίου του 1933, ο Χίτλερ διορίστηκε καγκελάριος. Και το απόγευμα, γράφει ο Ράιμπακ στο Atlantic, δέχθηκε στο γραφείο του τον Χανς Λούτερ. Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας ήθελε να καταγγείλει ότι τα ναζιστικά τάγματα εφόδου SA είχαν εισβάλει στο κεντρικό κτίριο και είχαν υψώσει τη σβάστικα, κάτι που ήταν παράνομο. «Εχουμε να κάνουμε με μια επανάσταση», του είπε ο Χίτλερ. «Η Reichsbank δεν είναι μέρος αυτής της επανάστασης, είναι ανεξάρτητη, και αν πρέπει να υπάρχει εκεί μια σημαία, είναι η σημαία της χώρας, όχι το λάβαρο ενός κόμματος», του απάντησε εκείνος. Την επομένη, η σβάστικα είχε αφαιρεθεί.

Ο Λούτερ δεν ήταν κανένας τυχαίος. Είχε υπηρετήσει ως υπουργός Οικονομικών και για ένα διάστημα ως καγκελάριος. Είχε σώσει τη χώρα δύο φορές από τη χρεοκοπία, μία το 1923 και μία δεύτερη μετά το κραχ του 1929. Αλλά ο Χίτλερ ήθελε να τον φάει. Στις 9 Απριλίου του 1932 έστειλε δύο άνδρες να τον πυροβολήσουν για εκφοβισμό στον σιδηροδρομικό σταθμό του Πότσνταμ. Και λίγες ημέρες μετά τον εκλογικό του θρίαμβο στις 5/3/1933, τον κάλεσε ξανά και του ζήτησε να χρηματοδοτήσει τις πολεμικές ανάγκες της χώρας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ο Λούτερ απάντησε ότι μπορούσε να δώσει 100 εκατομμύρια μάρκα, ούτε το ένα εικοστό από αυτά που ζητούσε ο Χίτλερ. Ο τελευταίος τα έχασε και επανέλαβε την ερώτηση, για να λάβει την ίδια απάντηση. Κάλεσε τότε τον πρόεδρο Χίντενμπουργκ και του ζήτησε να αποπέμψει τον κεντρικό τραπεζίτη. Η τράπεζα είναι ανεξάρτητη, του υπενθύμισε εκείνος, το γερμανικό κράτος δεν μπορεί να κάνει τίποτα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Το τρίτο ραντεβού ήταν και το τελευταίο. Ο Χίτλερ αναγνώρισε ότι δεν είχε τα νομικά μέσα να διώξει τον Λούτερ, του είπε όμως ότι διέθετε «εναλλακτικές» πηγές ισχύος που δεν θα δίσταζε να χρησιμοποιήσει ανελέητα εναντίον του «αν το απαιτούσε το κρατικό συμφέρον». Η απειλή ήταν σαφής. Υπήρχε προηγούμενο. Στις 16 Μαρτίου, ο Λούτερ υπέβαλε την παραίτησή του. Οπως εξήγησε σε μια μακροσκελή επιστολή προς τον γερμανό πρόεδρο, είχε υπηρετήσει τρεις διαφορετικές κυβερνήσεις, αναγκαζόταν όμως τώρα να αποχωρήσει, καθώς η τεταμένη σχέση ανάμεσα στη Reichsbank και την κυβέρνηση έβλαπτε την οικονομία και τη χώρα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Χανς Λούτερ (1879-1962)

Οι ειρηνικές προθέσεις

Mετά το πρώτο άκαρπο ραντεβού του με τον Λούτερ, γράφει ο Τίμοθι Ράιμπακ, ο Χίτλερ στράφηκε για οικονομικές συμβουλές στον προηγούμενο κεντρικό τραπεζίτη, τον Χιάλμαρ Σαχτ, που βαθμιαία έγινε σύμμαχός του. Μετά το δεύτερο ραντεβού, τον κάλεσε στο γραφείο του και του έκανε την ίδια ερώτηση: «Πόσα μπορείς να μου δώσεις για το εξοπλιστικό μου πρόγραμμα;» «Χερ καγκελάριε», του απάντησε ο Σαχτ, «δεν μπορώ να σας πω ένα ακριβές ποσό, μπορώ να σας διαβεβαιώσω όμως ότι θα σας δώσω όσα χρειαστείτε».

Ο Χίτλερ τον κοίταξε για λίγο και του είπε: «Θέλεις να αναλάβεις τη διοίκηση της κεντρικής τράπεζας;» Ετσι και έγινε. Οσο για τον Λούτερ, διορίστηκε πρεσβευτής στην Ουάσιγκτον. Το 1933 έδωσε μια διάλεξη στο Κολούμπια, όπου έδωσε διαβεβαιώσεις για τις «ειρηνικές προθέσεις» του Χίτλερ απέναντι στους ευρωπαίους γείτονές του.

Οι διεθνείς κυρώσεις και η πρόσφατη επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ στο Ιράν έχουν εξελιχθεί σε βαθιά οικονομική κρίση για το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης. Στις αρχές της εβδομάδας, η ισοτιμία του ιρανικού ριάλ κατέρριψε νέο αρνητικό ρεκόρ, με ένα αμερικανικό δολάριο να αντιστοιχεί σε περίπου 1,4 εκατομμύρια ριάλ.

Η ανεξέλεγκτη πτώση του ριάλ έχει μετατρέψει την ισοτιμία με το δολάριο στον βασικό ρυθμιστή της ιρανικής οικονομίας. Τιμές βασικών αγαθών, ενοίκια και μεταφορές καθορίζονται από τις καθημερινές διακυμάνσεις του νομίσματος. Η οικονομική ασφυξία οδήγησε αρχικά μικροεμπόρους στους δρόμους στις 28 Δεκεμβρίου, ωστόσο οι διαμαρτυρίες γρήγορα απέκτησαν πολιτικό χαρακτήρα, μετατρεπόμενες σε γενικευμένη αμφισβήτηση του καθεστώτος.

Δεν είναι η πρώτη φορά που το θεοκρατικό σύστημα εξουσίας αντιμετωπίζει λαϊκές εξεγέρσεις. Ωστόσο, η ενεργή συμμετοχή της μικρομεσαίας τάξης, της κοινωνικής ομάδας που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως βασικός πυλώνας σταθερότητας, έχει οδηγήσει ορισμένους αναλυτές να μιλούν για την αρχή του τέλους του καθεστώτος και για μία ευκαιρία μετάβασης σε μία δημοκρατική κυβέρνηση. Είναι πράγματι αυτό το επικρατέστερο σενάριο;

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στον δυτικό δημόσιο λόγο επανέρχεται συχνά το όνομα του Ρέζα Παχλαβί, γιου του τελευταίου Σάχη του Ιράν μετά την ανατροπή της μοναρχίας το 1979. Ο Παχλαβί προβάλλεται ως ενοποιητική μορφή της αντιπολίτευσης και ως σύμβολο μιας μελλοντικής εκκοσμικευμένης εξουσίας. Ωστόσο, οι προηγούμενες απόπειρές του να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά τις μαζικές διαδηλώσεις του 2002 και του 2022 (μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί) δεν απέδωσαν καρπούς.

Παρά τη θετική εικόνα του στη Δύση, σημαντικό μέρος της ιρανικής κοινωνίας τον ταυτίζει με την αποτυχημένη διακυβέρνηση του Σάχη και τον αντιμετωπίζει ως όργανο ξένων συμφερόντων. Ακόμη και σε περίπτωση ανάδειξής του σε ηγετική φυσιογνωμία, η εδραίωση της εξουσίας του θα απαιτούσε εκτεταμένη εξωτερική στήριξη και ενδεχομένως αυταρχικά μέτρα.

Ακόμη πιο καθοριστικός παράγοντας για το μέλλον του Ιράν είναι οι βαθιά ριζωμένοι μηχανισμοί εξουσίας του θεοκρατικού συστήματος. Οι Φρουροί της Επανάστασης δεν συνιστούν απλώς έναν στρατιωτικό μηχανισμό προστασίας του καθεστώτος. Ελέγχουν κρατικά έργα, σημαντικά τμήματα της παραοικονομίας και διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη λήψη πολιτικών αποφάσεων. Οπως αποκάλυψε η διαρροή ηχητικού αρχείου το 2022 σχετικά με την κατασκευή υποδομών στην Τεχεράνη, η διαφθορά στο Ιράν έχει φτάσει ακόμη και στην ανώτατη ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ενα ανησυχητικό σενάριο είναι η κατάρρευση του καθεστώτος να οδηγήσει σε παρατεταμένη πολιτική αστάθεια και ακυβερνησία. Το Ιράν, ως πολυεθνοτική και πολυθρησκευτική χώρα, θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπο με αυτονομιστικές τάσεις και εσωτερικές συγκρούσεις, θυμίζοντας τις εξελίξεις στο Ιράκ μετά την πτώση του Σαντάμ Χουσεΐν ή το Αφγανιστάν.

Ενα τέτοιο ενδεχόμενο εξηγεί και τον σκεπτικισμό με τον οποίο αντιμετωπίζουν τις εξελίξεις χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι οποίες, παρά τις διαφωνίες με την Τεχεράνη, φοβούνται μια γενικευμένη περιφερειακή αποσταθεροποίηση.

Συνολικά, οι κυρώσεις (και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις) μπορεί να λειτουργούν ως επιταχυντές πολιτικών εξελίξεων, αλλά δεν εγγυούνται την ομαλή μετάβαση σε ένα δημοκρατικό πολιτικό σύστημα. Στην περίπτωση του Ιράν, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν το θεοκρατικό καθεστώς μπορεί να επιβιώσει, αλλά τι είδους Ιράν θα αναδυθεί αν τελικά αυτό καταρρεύσει.

Ο Χρήστος Κουρτέλης είναι επίκουρος καθηγητής Ευρωπαϊκής Δημόσιας Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο