Τα ΝΕΑ - Τεχνολογία

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η συμφωνία με το Ιράν πρόκειται να υπογραφεί την Κυριακή.

Στην ίδια ανάρτηση, ο Τραμπ ανέφερε πως αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, τα Στενά του Ορμούζ θα είναι “ανοικτά για όλους”.

Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ακόμη: “Σε κατάλληλη στιγμή, όταν όλα θα είναι ήρεμα, θα προχωρήσουμε και θα εξαλείψουμε την πυρηνική σκόνη”, υπογραμμίζοντας την πρόθεσή του για πλήρη σταθεροποίηση της περιοχής.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν είχε δηλώσει ότι μια συμφωνία «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά», επιβεβαιώνοντας την αυξανόμενη αισιοδοξία. Ωστόσο, όπως σημειώνει το CNN, ακόμη κι αν υπάρχει λόγος για συγκρατημένη ελπίδα, η συμφωνία δεν αποτελεί ειρηνευτική συνθήκη, αλλά το πρώτο βήμα σε μια μακρά και δύσκολη διαδικασία.

Το περιεχόμενο της ενδιάμεσης συμφωνίας

Η υπό διαπραγμάτευση ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει κοινές δεσμεύσεις σε ορισμένα από τα ευκολότερα ζητήματα, όπως ο τερματισμός του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και η άρση του αποκλεισμού από τις ΗΠΑ. Παράλληλα, θα καθοριστεί χρονοδιάγραμμα 60 ημερών και συγκεκριμένη ατζέντα για τα πιο σύνθετα θέματα.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη έχει προχωρήσει σε σημαντικές παραχωρήσεις, ενώ τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν διαφορετική εκδοχή της προσωρινής συμφωνίας. Την Παρασκευή (12/6), η ένταση αναζωπυρώθηκε όταν, μετά από δημοσιεύματα που περιέγραφαν μια συμφωνία ευνοϊκή για το Ιράν, ο Τραμπ εξαπέλυσε επίθεση στους ηγέτες της Τεχεράνης, χαρακτηρίζοντάς τους «πολύ άτιμους ανθρώπους» με τους οποίους «δεν υπάρχει τίποτα όπως καλή πίστη».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Τα σημεία τριβής

Ένα από τα βασικά ζητήματα είναι η αναστολή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Η Ουάσιγκτον ζητά από την Τεχεράνη να εγκαταλείψει οριστικά κάθε πυρηνική δραστηριότητα και να δεσμευτεί «επ’ αόριστον» να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής και επιθεώρησης της δέσμευσης αυτής παραμένουν κρίσιμες και ασαφείς.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος έκανε λόγο για νέο καθεστώς επιθεώρησης, χωρίς όμως να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν το Ιράν θα εγκαταλείψει πλήρως το πρόγραμμά του ή θα περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε χαμηλά επίπεδα, επιτρέποντας τη χρήση του για ειρηνικούς σκοπούς.

Το κρίσιμο σημείο είναι η δυνατότητα επιβεβαίωσης της συμμόρφωσης. Ο Τραμπ, που έχει χαρακτηρίσει τη συμφωνία Ομπάμα «αδύναμη», καλείται τώρα να παρουσιάσει μια νέα συμφωνία ως πιο ισχυρή, παρότι η προηγούμενη προέβλεπε ήδη διεθνή επιθεώρηση από την πυρηνική υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Το εμπλουτισμένο ουράνιο και τα παγωμένα κεφάλαια

Το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει το Ιράν παραμένει σημείο αντιπαράθεσης. Η Ουάσιγκτον ζητά την παράδοσή του, ωστόσο μεγάλο μέρος του βρίσκεται θαμμένο μετά από αμερικανικές επιδρομές. Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μη μεταφερθεί στις ΗΠΑ, αλλά να παραμείνει υπό επιτήρηση ή να «αραιωθεί» ώστε να μην είναι κατάλληλο για όπλα.

Παράλληλα, το ζήτημα των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν προκαλεί πολιτική πίεση στον Τραμπ. Η Τεχεράνη ζητά την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος έχει διαβεβαιώσει ότι «κανένα χρήμα δεν θα ανταλλάξει χέρια». Ωστόσο, δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής αποδέσμευσης κεφαλαίων.

Η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ αποτελεί επίσης κρίσιμο παράγοντα για την περιφερειακή ασφάλεια. Ο πόλεμος ανέδειξε την ικανότητα του Ιράν να χρησιμοποιεί το στρατηγικό πέρασμα ως μοχλό πίεσης, επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομία. Το ζητούμενο είναι πώς η νέα συμφωνία θα αποτρέψει παρόμοιες κινήσεις στο μέλλον.

Οι φιλοϊρανικές οργανώσεις

Αρχικά, στόχος της κυβέρνησης Τραμπ ήταν να εμποδίσει τη χρηματοδότηση οργανώσεων όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ. Ωστόσο, το ζήτημα έχει πλέον υποχωρήσει στη δημόσια ατζέντα. Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, το Ιράν φέρεται να έχει δεσμευτεί να μην χρηματοδοτεί τρομοκρατικές ομάδες, αν και η επαλήθευση αυτής της δέσμευσης παραμένει ασαφής.

Αναλυτές εκτιμούν ότι αν ο Τραμπ δεν εξασφαλίσει απτά αποτελέσματα και σε αυτό το πεδίο, θα είναι δύσκολο να παρουσιάσει τη συμφωνία ως πλήρη επιτυχία, δεδομένου ότι η αντιμετώπιση των φιλοϊρανικών οργανώσεων αποτελούσε έναν από τους τέσσερις βασικούς στόχους του από την αρχή του πολέμου.

Το νομοσχέδιο προς ψήφιση από την τουρκική Εθνοσυνέλευση που θα αποτελέσει – όπως όλα δείχνουν – το νέο πλαίσιο θαλάσσιων διεκδικήσεων της Τουρκίας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, ακόμα κι αν είναι ένας «εσωτερικός νόμος», επιβάλλει μια πιο στοχαστική θεώρηση των επιδιώξεων της χώρας αυτής στη θάλασσα, των (ανα-)προσανατολισμών της στην εξωτερική πολιτική.

Είναι η στιγμή που πρέπει να εξεταστεί σε σχέση: πρώτον, με τη ναυτική στρατηγική της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο – πώς ξεδιπλώνεται χρονικά αυτή και πώς εντάσσεται στο τουρκικό «εθνικό αφήγημα». Δεύτερον, με τις προοπτικές αλλαγής παραδείγματος: μπορεί αυτή η πολύπαθη, πολυπολιτισμική λεκάνη να μετατραπεί από γεωπολιτική λεία σε γεωπολιτική ευκαιρία για τους λαούς της περιοχής; Μπορεί από λεκάνη φόβου, ανασφάλειας, κρατών – φόβητρων να μετατραπεί σε μια λεκάνη ασφάλειας και ελπίδας;

Οι εσωτερικές και εξωτερικές όψεις της πολιτικής της Τουρκίας του Ερντογάν

Θα είναι ελλιπής η προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας και του «γαλάζιου δόγματος», αν δεν αναλύεται – σε έναν βαθμό τουλάχιστον – και «από μέσα». Στην πολύ καλή μελέτη του ο Νίκος Μούδουρος1 συζητά συνολικά την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπό το πρίσμα της μετάβασης από το «ηγεμονικό πρότζεκτ του ενός έθνους» στο «ηγεμονικό πρότζεκτ των δύο εθνών». Το «ηγεμονικό πρότζεκτ του ενός έθνους», που εκτείνεται από το 2001 μέχρι τουλάχιστον το 2007 ή 2009, θα μπορούσε να συνοψισθεί στη μετατόπιση του άξονα της πολιτικής αντιπαράθεσης από το δίπολο ισλαμισμός εναντίον κεμαλισμού των προηγούμενων χρόνων στο δίπολο «δημοκρατία (συντηρητικός φιλελευθερισμός) εναντίον αυταρχικού κεμαλισμού». Η άμβλυνση των εσωτερικών διαφοροποιήσεων της επιχειρηματικής ελίτ («κεμαλικό κεφάλαιο» εναντίον μουσουλμανικού), η κινητοποίηση μεγάλων κοινωνικών ομάδων – περιθωριοποιημένων οικονομικά αλλά και αποκλεισμένων ή πιεσμένων εθνοτικά, θρησκευτικά, ιδεολογικά και πολιτικά, – διαμόρφωσαν μια ιστορική δυναμική που μετασχημάτιζε τις πολλαπλές ταυτότητες (κοσμική, ισλαμική, κουρδική, δυτική, αντιδυτική) σε μια ταυτότητα – ομπρέλα (δημοκρατική). Το «ένα έθνος» ή το διάβημα προς τον εκδημοκρατισμό.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Αυτή η κινητικότητα στο εσωτερικό προς το «ένα έθνος» συντόνιζε τον βηματισμό της με την κινητικότητα στο εξωτερικό προς τον «εξευρωπαϊσμό». Με άλλα λόγια, με γεωπολιτικό άξονα τη Δύση και συγκεκριμένα την ΕΕ, η εποχή από το 2001 μέχρι το 2007 με 2009 αποδείχτηκε «η χρυσή περίοδος του εξευρωπαϊσμού» με πληθώρα μεταρρυθμίσεων που κινητοποίησε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας και «άνοιγε» τη διπλωματία της Τουρκίας. Μέχρι λοιπόν το 2009 ο «ισλαμικός φιλελευθερισμός και η δυτικότροπη γεωπολιτική» φαίνεται να ήταν ο δυνατός άξονας της πολιτικής – εσωτερικής και εξωτερικής – της Τουρκίας.

Ο «ισλαμικός φιλελευθερισμός» αποτέλεσε την ατμομηχανή της «τουρκικής – ισλαμικής παγκοσμιοποίησης»: εμπορικός, πολιτισμικός εθνικισμός2 και δόγμα της «ήπιας ισχύος» στην εξωτερική πολιτική (Νταβούτογλου). Το «ειρήνη στον κόσμο, ειρήνη στην Τουρκία» του Μουσταφά Κεμάλ μετατοπίστηκε: η Τουρκία δύναμη ειρήνης στον πρώην οθωμανικό κόσμο. Η παγκόσμια οικονομική κρίση σε συνδυασμό με τις εσωτερικές κρίσεις της Τουρκίας αλλά και τη σταδιακή, ευρωπαϊκή πολιτική «αναστολής» του δρόμου προς την ΕΕ, διαφοροποιούν αισθητά τους γεωπολιτικούς προσανατολισμούς της Τουρκίας αλλά και τη νομιμοποίησή τους. Από το 2008 περίπου ξεκινά η μετάβαση στη στρατηγική ηγεμονία των «δύο εθνών», που σηματοδοτεί το πέρασμα σε έναν ξεκάθαρο ισλαμικό, νεοφιλελεύθερο πλέον αυταρχισμό και σε αλλαγή των κοινωνικών συμμαχιών3 του ΑΚΡ και του Ερντογάν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Η περίοδος 2001 – 2009 σφραγίζεται και από δύο «χαμένες ευκαιρίες», που λειτούργησαν «αναθεωρητικά» στο επίπεδο των γεωπολιτικών αναζητήσεων της Τουρκίας. Η πρώτη, το κακό τέλος της ενταξιακής πορείας στην ΕΕ4. Η δεύτερη, η απόρριψη του Σχεδίου Ανάν. Ο «διάλογος» της Τουρκίας με τη «Δύση» και την ΕΕ έχει πολλές διακυμάνσεις αλλά και «ιστορικό βάρος». Θα συνόψιζα αυτό τον διάλογο σε δύο κατευθύνσεις: η μία, διάλογος ισχύος. Η άλλη, διάλογος δημοκρατίας. Συνήθως ο «διάλογος» της «Δύσης» με την Τουρκία είναι κατεξοχήν διάλογος ισχύος, γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής, ενδοδυτικής, ενδοευρωπαϊκής εξισορρόπησης ανταγωνισμών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η Τουρκία συνιστά μια «γεωγραφία σε αποστολή», «εντός και εκτός», μια «γεωγραφία σε εκκρεμότητα ή του εκκρεμούς». Και αυτό το εντός και εκτός καθορίζεται από το πώς η «Δύση» επινοεί και επαν-επινοεί τον εαυτό της, στις εσωτερικές και εξωτερικές της σχέσεις. Πολύ λιγότερες φορές άνοιξε ένας δημοκρατικός διάλογος που έδωσε χώρο και στο εσωτερικό της Τουρκίας για ενίσχυση των δημοκρατικών κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων: η ενταξιακή διαδικασία ήταν ένας διάδρομος εσωτερικού εκδημοκρατισμού και εκδημοκρατισμού της εξωτερικής πολιτικής. Πολύ λίγες φορές επίσης η ΕΕ τόλμησε να ανασυγκροτήσει τη δική της γεωπολιτική ταυτότητα, αλλά και να συμβάλει αποφασιστικά στη λήξη της επικίνδυνης εκκρεμότητας, που ευνοεί τον αυταρχισμό στην Τουρκία (και όχι μόνο, η Ρωσία είναι ένα άλλο παράδειγμα), αλλά και τις γεωπολιτικές της ακροβασίες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η απόρριψη του Σχεδίου Ανάν είναι μια άλλη «χαμένη ευκαιρία» προς την ίδια κατεύθυνση. Η εθνική στρατηγική βάθους του Κώστα Σημίτη με το Ελσίνκι, καθώς και η «διπλωματία των σεισμών», έφεραν – πέρα από όλα τα άλλα – στο προσκήνιο της ιστορίας των δύο χωρών – και κυρίως της Τουρκίας – τους δυνατούς παίκτες μιας ανοικτής, δημοκρατικής, «λαϊκής διπλωματίας»: Πανεπιστήμια, κοινωνία των πολιτών, τοπικούς συλλόγους, πολιτιστική ζύμωση. Ο πατριωτισμός, και στις δύο πλευρές, άρχισε να ξαναμετράει ιστορικές και σύγχρονες μεσοτοιχίες ανάμεσα στους δύο λαούς, και όχι μόνο τις μεγάλες εθνικές ματαιώσεις και καταστροφές. Οι διερευνητικές συνομιλίες Ελλάδας – Τουρκίας εγγράφονταν σε μια σοβαρή προοπτική επίλυσης των προβλημάτων όχι με κριτήριο τον «φόβο της ισχύος» αλλά την επίμονη διπλωματία με βάση το διεθνές δίκαιο.

Σε αυτή την ώσμωση και την απελευθέρωση δυνάμεων λόγω της ευρωπαϊκής προοπτικής εγγράφεται και το Σχέδιο Ανάν. Θα υπογραμμίσω μόνο μία, διπλή, πτυχή από τις πολλές που είχε αυτό το «καταραμένο», για τους ένθεν κακείθεν εθνικισμούς, Σχέδιο. Πρώτον, το «Κυπριακό» για πρώτη φορά στην Τουρκία έγινε ζήτημα δημόσιας συζήτησης. Ανοικτές συζητήσεις έσπαγαν τις κλειστές στρατιωτικές πόρτες πίσω από τις οποίες το Κυπριακό επιβαλλόταν ως το ιερό δισκοπότηρο του τουρκικού εθνικισμού. Για τον Ερντογάν ήταν η μεγάλη ευκαιρία κατατρόπωσης του στρατού στο ισχυρότερο συμβολικά σημείο του: αυτό του «εθνικού σωτήρα», για τους Τουρκοκύπριους να διεκδικήσουν τη σωτηρία τους από τον «σωτήρα» (τον τουρκικό στρατό). Δεύτερον, με το Σχέδιο Ανάν σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή ένταξη της Κύπρου, η Ανατολική Μεσόγειος μπορούσε να μην οδηγηθεί «μοιραία» στον ρόλο της γεωπολιτικής λείας, περιφερειακών και μεγάλων δυνάμεων. Η Κύπρος μπορούσε να εξελιχθεί σε «ευρωπαϊκή πύλη» – όχι εύκολα ούτε γραμμικά – σύγκλισης, ενός οιονεί «μικρού, ευρωπαϊκού ΟΗΕ» στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η ευκαιρία χάθηκε, όπως και η άλλη, ακόμα μεγαλύτερη, του Κραν Μοντανά σε μια ακόμα πιο οριακά κρίσιμη στιγμή (2017), όταν δεν εκτιμήθηκε η ορατή πια ανακατάταξη των συσχετισμών δύναμης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η επινόηση της «Γαλάζιας Πατρίδας»

Το 2010 δύο εν αποστρατεία ναύαρχοι, οι Cihat Yayci και Cem Gurdeniz, λάνσαραν μια νέα «μεγάλη ιδέα», τη mavi vatan. Παρά το γεγονός ότι αυτή έμεινε εν υπνώσει μέχρι το 2020 περίπου, εισήγαγε κάτι σημαντικό: την «εδαφικοποίηση» της ναυτικής ηγεμονίας της Τουρκίας5. Η κρίσιμη χρονολογία αφύπνισης της «Γαλάζιας Πατρίδας» και της σταδιακής μετατροπής της σε «εθνικό δόγμα» ήταν το 2020, με την υπογραφή του τουρκολιβυκού συμφώνου. Παρά τον παράνομο για το διεθνές δίκαιο χαρακτήρα του, το τουρκολιβυκό σύμφωνο, ως mirror effect στον άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ και Αιγύπτου, σφράγισε την αντίληψη του διαχωρισμού της Ανατολικής Μεσογείου σε ανταγωνιστικούς – εχθρικούς άξονες. Ο τουρκολιβυκός άξονας αποτέλεσε την εμβληματική δήλωση της Τουρκίας ότι η ίδια και οι Τουρκοκύπριοι δεν είναι δυνατόν να αγνοηθούν στην περιοχή.

Πέρα όμως από αυτό, η Τουρκία δήλωσε σαφώς την πρόθεσή της να επιβληθεί ως Περιφερειακή Ναυτική Δύναμη στην περιοχή. Παλιά και σύγχρονα σύνδρομα (το σύνδρομο των Σεβρών και ο φόβος της περικύκλωσης) τροφοδοτούνται με ιστορικές ακροβασίες και αναθεωρητισμό (Συνθήκη της Λωζάννης) και προσφέρουν ιστορικό βάθος και συνέχεια σε ένα νέο δόγμα. Το δίπτυχο της προστασίας των ζωτικών συμφερόντων της και της αντίστασης σε απόπειρες αποκλεισμού της συνιστά τους πυλώνες του αφηγήματος6 της ναυτικής περιφερειακής δύναμης που η Τουρκία επιδιώκει να εγκαθιδρύσει. Η σύμπραξη με το ακραία εθνικιστικό κόμμα του Νετζμετίν Ερμπακάν εμπλούτισε το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και ανανέωσε σε άλλο πλαίσιο τον κεμαλικό εκσυγχρονισμό και εθνικισμό. Ωστόσο, αυτός ο «ναυτικός εκσυγχρονισμός»7 της Τουρκίας θεμελιώθηκε σε υλικές, εμπορικές καταρχάς βάσεις, ενώ παράγει νέα κοινωνική, στρατιωτική και οικονομική υλικότητα8.

Στο στρατηγικό όραμα του Ερντογάν η ναυτική στρατηγική λειτουργεί ως υποσύνολο της μεγάλης στρατηγικής του έθνους. Και σε αυτό το επίπεδο ο κεμαλισμός παίζει κρίσιμο ρόλο. Το όραμα του Μουσταφά Κεμάλ για την οικονομική αξία της θάλασσας, αλλά και την «εθνικοποίηση» των θαλασσών με σημαντικές μεταρρυθμίσεις, καθοδηγεί με έναν διαστροφικό τρόπο το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Το επικείμενο νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες θα μπορούσε να ενταχθεί σε αυτή την παράδοση. Ετσι, η «Γαλάζια Πατρίδα» αποτελεί την υπόσχεση για την εγκαθίδρυση ενός συνεκτικού πλαισίου θεμελιωμένου σε τρεις ανθεκτικές αξίες: εθνικοποίηση, εκσυγχρονισμός, ασφαλειοποίηση. Η «Γαλάζια Πατρίδα» συγχρόνως μετατρέπεται στο κύριο όχημα προβολής ισχύος της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή αλλά και ισχυροποίησης της θέσης της στο ΝΑΤΟ: μέσα στο ΝΑΤΟ, όχι ως «εξάρτημα» αλλά ως περιφερειακή παγκόσμια δύναμη9. Η αλλαγή σχεδιασμού των καραβιών της, τόσο για το Αιγαίο όσο και για ανοικτή θάλασσα, καθιστά σαφή τον προσανατολισμό της10.

Με τη «Γαλάζια Πατρίδα λοιπόν ξαναχτίζεται το στρατηγικό αφήγημα της Περιφερειακής Ναυτικής Δύναμης, της ηγεμονίας στην περιοχή. Μιας ηγεμονίας με πολλούς ακροβατισμούς και μετεωρισμούς, με κέντρο την Ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτήν η Τουρκία «εθνικοποιεί, εκσυγχρονίζει, ασφαλειοποιεί» τον τουρκο-ισλαμικό» χώρο της. Στην τελευταία έννοια – «ασφαλειοποίηση» –, κυρίαρχη στην περιοχή όχι μόνο από την Τουρκία, ενυπάρχει η αμυντική προσέγγιση λόγω φόβου, αλλά και η επιθετική πάλι στο όνομα του φόβου.

Μια άλλη στρατηγική βάθους στη Μεσόγειο είναι εφικτή;

Από αυτή τη σχηματική και ελλειπτική περιγραφή λείπουν πολλοί κρίσιμοι παράγοντες: ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΕ, Ρωσία, Κίνα. Αλλά και οι χώρες της Μέσης Ανατολής, οι πόλεμοι και η γενοκτονία της Γάζας. Εχοντας ωστόσο ως υπόβαθρο όλα τα παραπάνω, μας ενδιέφερε μια πιο αναστοχαστική ματιά στην ίδια την Τουρκία. Οχι ως ιδιαιτερότητα της περιοχής, αλλά ως μια χώρα της περιοχής «που δεν την επισκιάζουν πλέον οι γείτονές της»11, και που με διανοητικό χάρτη ένα ισχυρά εθνικοποιημένο Ισλάμ διεκδικεί την επιβολή της δικής της «τάξης» απέναντι στην «τάξη» των ανταγωνιστών, σε ένα πλαίσιο «αταξίας», όπου η κάθε χώρα οραματίζεται τον δικό της χώρο «ασφαλειοποίησης». Υπάρχει άραγε δυνατότητα μιας άλλης στρατηγικής βάθους στην περιοχή; Μπορεί η Ανατολική Μεσόγειος από γεωπολιτική λεκάνη – λεία να μετατραπεί σε γεωπολιτική λεκάνη ειρήνης και σταθερότητας;

Πρώτον, ειρηνική ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, με βάση το διεθνές δίκαιο, το δίκαιο της θάλασσας και τον χάρτη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ασφάλεια στο όνομα του κοινού οράματος, και όχι «ασφαλειοποίησης» του φόβου. Στο όνομα του «κοινού χώρου» και των κοινών προκλήσεων (κλιματική κρίση, φτώχεια, ενέργεια, κ.λπ.), και όχι των ανταγωνιστικών, ηγεμονικών, μεγαλοϊδεατίστικων αξόνων που τρέφουν τις συγκρούσεις και τον ανταγωνιστικό κατακερματισμό.

Η ευρωπαϊκή πρόσληψη της Μεσογείου ως χώρου διάσπαρτων κάστρων για την αντιμετώπιση της μετανάστευσης, ως χώρου – φυλακίων – κάστρων της «ευρωπαϊκής καθαρότητας», ενισχύει τη λογική της κατακερματισμένης και απάνθρωπης λεκάνης χωρίς αρχές. Από την άλλη, η απροσχημάτιστη πλέον καταπάτηση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου και δικαίου των θαλασσών εγκαθιδρύει την «αταξία» ως εργαλείο «ασφαλειοποίησης»: οι «πειρατικές επιθέσεις» του Ισραήλ στα διεθνή ύδατα σε ειρηνικούς στόλους νομιμοποιούν το αδίστακτο της «ασφαλειοποίησης». Η αντίσταση στη γενοκτονία των Παλαιστινίων δεν είναι απλώς ηθική υποχρέωση της εποχής μας. Είναι υπεράσπιση ενός «κοινού πολιτισμού» αρχών και αξιών, που στην περιοχή μας δοκιμάζεται και δοκιμάζει το μέλλον.

Το όραμα ενός μικρού, «περιφερειακού ΟΗΕ», ενός «ευρωπαϊκού – μεσογειακού ΟΗΕ» δεν είναι ουτοπία, είναι ρεαλισμός. Γιατί ένα τέτοιο όραμα προϋποθέτει καταρχάς ανοικτή διπλωματία, και όχι διπλωματία ηγετών πίσω από κλειστές πόρτες. Ανοικτή διπλωματία με φορείς της κοινωνίας στο προσκήνιο: Πανεπιστήμια, εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, πολιτικά κόμματα. Προϋποθέτει και συνεπάγεται εκδημοκρατισμό της εξωτερικής πολιτικής. Διαφορετικά ο Ερντογάν ή ο Νετανιάχου θα «ψιθυρίζουν» στο αφτί του Τραμπ και ο κάθε ευρωπαίος ηγέτης στο αφτί των ηγετών της περιοχής μας για να αυξήσουν εξοπλιστική πελατεία και ισχύ έναντι των άλλων Ευρωπαίων. Προϋποθέτει λοιπό ισχυρή δέσμευση από την ΕΕ. Η αυτονομία της «παίζεται» και στην Ανατολική Μεσόγειο, κατεξοχήν σε αυτή.

Δεύτερον, ισχυρός, δεσμευτικός οδικός άξονας επίλυσης των προβλημάτων των θαλάσσιων ζωνών των χωρών της περιοχής. Η Ελλάδα βλέπει ως απειλή την Τουρκία, και δικαίως. Στην Τουρκία επίσης, ο φόβος της περικύκλωσης όσο εργαλειακός κι αν είναι λειτουργεί ως ισχυρός λαϊκός μύθος. Η επίλυση του κρίσιμου ζητήματος της οριοθέτησης ΑΟΖ στη βάση του διεθνούς δικαίου δεν είναι ευχολόγιο.

Είναι πράξη χειραφέτησης της ελληνικής, εξωτερικής πολιτικής και αποδέσμευσης τεράστιων οικονομικών πόρων για την εσωτερική πολιτική. Οι συμβιβασμοί στη διπλωματία, πάντα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και με κριτήριο την ασφάλεια, δεν είναι υποχωρήσεις, είναι κινήσεις απελευθερωτικές από εξαρτήσεις. Διαφορετικά, θα αποδεχτούμε ότι είμαστε καταδικασμένοι στο κυνήγι των υπερεξοπλισμών.

Η στρατηγική συμμαχία της Ελλάδας με το Ισραήλ, εκτός από ηθικά ανεπίτρεπτη, αυξάνει την ανασφάλεια, την εξάρτηση και την αμοιβαία κούρσα υπερεξοπλισμών. Τροφοδοτεί τις ηγεμονικές επιδιώξεις της Τουρκίας, λειτουργεί ως mirror effect και τροφοδοτεί την ανασφάλεια για μια διαρκή «ασφαλειοποίηση». Το κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να τεθεί σε εθνικό επίπεδο είναι: ποια ασφάλεια είναι κρίσιμη για τα δικά μας εθνικά συμφέροντα και πώς οικοδομείται;

Μπορεί η ασφάλεια της χώρας να εντάσσεται στην «ασφαλειοποίηση» του Μπενιαμίν Νετανιάχου απέναντι στην «ασφαλειοποίηση» του Ερντογάν, αφήνοντας άλυτα προβλήματα με τους γείτονες στο όνομα της προβολής ισχύος και των διαρκών εξοπλισμών; Ας θέσουμε με τόλμη ως κοινωνία το ερώτημα: πόσο αντέχουμε να κατασπαταλάμε πόρους για μια «ασφαλειοποίηση» των ανταγωνιστικών εξοπλισμών, χωρίς ασφάλεια για το μέλλον; Ας θέσουμε επίσης με τόλμη το ερώτημα: ο ρόλος της χώρας ως εξαρτήματος των ΗΠΑ (και στους ενεργειακούς διαδρόμους) ενισχύει την ευημερία της χώρας ή σε μια περιοχή κλιματικής κρίσης την υπονομεύει; Δεν είναι εύκολες οι απαντήσεις, αλλά τα ερωτήματα είναι κατεπείγοντα.

Τέλος, κατεπείγουσα είναι πλέον η λύση του Κυπριακού, με δικοινοτική, διζωνική Ομοσπονδία. Είναι ανυπέρβλητη προϋπόθεση για την ασφάλεια της Κύπρου. Ο εναγκαλισμός της Κύπρου ανάμεσα σε σκληρά ανταγωνιστικά σχέδια έχει ξανασυμβεί στο παρελθόν. Οι συνέπειες είναι γνωστές. Πάλι σε αντίστοιχα σχέδια φαίνεται «εγκλωβισμένη»12. Η Κύπρος μπορεί και πρέπει να γίνει η πύλη της ΕΕ για τη δημιουργία αυτού του «μεσογειακού ΟΗΕ».

Η «Γαλάζια Πατρίδα» της Τουρκίας αντιμετωπίζεται μόνο με δραστική αλλαγή της «γλώσσας συνομιλίας»: όχι με τη «γλώσσα των αυταρχικών ηγετών». Με τη «γλώσσα της δημοκρατίας» και του διεθνούς δικαίου. Η ΕΕ και εδώ οφείλει να αναλάβει δεσμευτικό ρόλο.

Υποσημειώσεις

1. Νίκος Μούδουρος, «Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας ως “εκτός συνόρων” ηγεμονία», Ετήσια Επιθεώρηση Ιστορίας, Κοινωνίας και Πολιτικής, Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας, 2019, 7-34.
2. Εκτείνεται από τη Μέση Ανατολή μέχρι την Αφρική και τα Βαλκάνια. Βλ. ενδεικτικά, Soner Cagaptay, «Η Αυτοκρατορία του Ερντογάν. Τουρκία και Μέση Ανατολή», Αθήνα 2021,  95-105..
3. Αρκεί μια σύγκριση της κίνησης του εξαγωγικού εμπορίου της Τουρκίας. Από το 48% των συνολικών εξαγωγών της Τουρκίας προς τα κράτη της ΕΕ το 2008, έπεσε στο 40% το 2012, ενώ από το 11,9% προς τη Βόρεια Αμερική το 2000, στο 3,7% το 2010. Αντίθετα, από το 9,5% των τουρκικών εκξαγωγών προς τις χώρες της Μέσης Ανατολής το 2002, το 2012 το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 20,3%. Μούδουρος, 22.
4. Για μια περιεκτική εικόνα της διαδρομής προς «το κακό τέλος», βλ. Cagaptay, 113-124.
5. Ενα ιδιαίτερα ενδιαφέρον άρθρο, ανάμεσα σε άλλα, είναι των: Emel Parlar και Nobuhide Mert Matsumoto, «Navigating rough seas: reconstructed Turkish maritime identity in the Eastern Mediterranean», Turkish Studies, 27, 1 (2026), 45-71.
6. Parlar Dalκαι  και Matsumoto,  50.
7. Βλ. Conor Muphy, Modernization of the Turkish Navy, Master Thesis, Naval Postgraduate School, Monterey, CA, 2020, 38.
8. Parlar Dalκαι και Matsumoto, 55.
9. AK Parti, 2023 Siyasi Vizyonu (Πολιτικό Οραμα για το 2023), Siyaset, Ankara, 2012.
10. Βλ. τις ενδιαφέρουσες μελέτες Can Kasapoglu, «The “Silent Hunt”: Turkey eyes Strategic For its New Attack Submarines», Istanbul, EDAM 2020, Can Kasapoglu  και Ozkarasahin Sine, «Robotic Rise in the Seas: Turkish Unmanned Naval Deterrent in the Making», Istanbul, EDAM 2022.
11. Cagaptay, 100-103.
12. Ενα κατατοπιστικό άρθρο αναλύει αυτή την κρίσιμη πραγματικότητα που διαμορφώνεται. Gunter Seufert, «Caught Between Geopolitical Rivals. Security Concerns Entangle Cyprus in Regional and Global Power Politics», CATS Network Paper, no. 28, 13.05.2026.

Η έντονη αντιπαλότητα μεταξύ των κολοσσών της τεχνητής νοημοσύνης, Anthropic και OpenAI, φαίνεται πως αποτέλεσε τον καταλύτη για την εκρηκτική ανάπτυξη της παραγωγικής ΑΙ τα τελευταία χρόνια.

Στα τέλη του 2022, η OpenAI πληροφορήθηκε ότι η Anthropic ανέπτυσσε ένα νέο chatbot βασισμένο στην τεχνητή νοημοσύνη. Ο Διευθύνων Σύμβουλος της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, έδωσε άμεσα εντολή για επιτάχυνση της ανάπτυξης ενός ανταγωνιστικού προϊόντος. Δύο εβδομάδες αργότερα, η εταιρεία παρουσίασε το ChatGPT, προκαλώντας μια τεχνολογική επανάσταση που υπόσχεται να αλλάξει ριζικά την παγκόσμια οικονομία και τον τρόπο αλληλεπίδρασης των ανθρώπων με την τεχνολογία.

Την ίδια ένταση χαρακτηρίζουν και οι κινήσεις των δύο εταιρειών για την εισαγωγή τους στο χρηματιστήριο. Κάθε μία επιδιώκει να προηγηθεί, θεωρώντας ότι η πρώτη δημόσια εγγραφή θα καθορίσει τον τρόπο αποτίμησης του κλάδου και θα αναδείξει τον Διευθύνοντα Σύμβουλό της ως την κορυφαία φωνή της ΑΙ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μέχρι τον Μάιο, αναλυτές ανέμεναν ότι η OpenAI θα ήταν η πρώτη που θα προχωρούσε σε αρχική δημόσια προσφορά. Σύμφωνα με πηγές του Reuters, η εταιρεία είχε ήδη ενημερώσει επενδυτές πως στοχεύει σε IPO τον Σεπτέμβριο.

Ωστόσο, η Anthropic κινήθηκε ταχύτερα, ανακοινώνοντας την 1η Ιουνίου ότι υπέβαλε εμπιστευτικά την έκθεσή της στις ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ. Η OpenAI ακολούθησε μία εβδομάδα αργότερα, μεταφέροντας έτσι τον ανταγωνισμό στη Γουόλ Στριτ.

Η μάχη των κολοσσών μεταφέρεται στο χρηματιστήριο

Σπάνια δύο τόσο μεγάλοι αντίπαλοι επιχειρούν να αντλήσουν κεφάλαια ταυτόχρονα. Οι δημόσιες εγγραφές τους αναμένεται να είναι τεράστιες, ενώ και οι δύο εταιρείες θα χρειαστούν τη στήριξη των ίδιων τραπεζών. Το Reuters είχε αποκαλύψει ήδη από πέρυσι ότι η OpenAI στοχεύει σε αποτίμηση περίπου 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Τραπεζικά ιδρύματα που συνεργάζονται με αμφότερες τις εταιρείες έχουν θέσει εσωτερικά εμπόδια ανάμεσα στις ομάδες τους, προκειμένου να αποτρέψουν διαρροές πληροφοριών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

«Ολοκληρωτικός πόλεμος» στην τεχνολογία

Η αντιπαλότητα δεν είναι μοναδικό φαινόμενο. Ο Ίλον Μασκ και ο Τζεφ Μπέζος έχουν συγκρουστεί δημόσια για τη διαστημική κούρσα, όπως και ο Μπιλ Γκέιτς με τον Στιβ Τζομπς για την εξέλιξη των προσωπικών υπολογιστών.

Η ένταση μεταξύ των διευθυνόντων συμβούλων Σαμ Άλτμαν (OpenAI) και Ντάριο Αμοντέι (Anthropic) αποτελεί την κινητήρια δύναμη πίσω από τη σημερινή τεχνολογική επανάσταση. Επηρεάζει την ταχύτητα ανάπτυξης των εργαλείων ΑΙ, τις λειτουργίες τους και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αξιοποιούν την τεχνολογία στην καθημερινότητά τους.

«Είναι ένας ολοκληρωτικός πόλεμος μεταξύ αυτών των ανθρώπων», δηλώνει ο Αναστάσιος Αγγελόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος της Arena, εταιρείας συγκριτικής αξιολόγησης ΑΙ. «Κάθε φορά που υπάρχει μια νέα κυκλοφορία από την Anthropic, το στοίχημα είναι ότι σύντομα θα ακολουθήσει και η OpenAI και αντίστροφα», προσθέτει.

Η απαρχή της διαμάχης

Η αντιπαράθεση ξεκίνησε στα τέλη του 2020, όταν ο Αμοντέι αποχώρησε από τη θέση του αντιπροέδρου έρευνας της OpenAI μαζί με άλλα στελέχη, ιδρύοντας την Anthropic με στόχο να δώσει προτεραιότητα στην ασφάλεια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Το 2022, η Anthropic εκπαίδευσε την πρώτη έκδοση του chatbot Claude, αλλά την κράτησε εκτός δημόσιας κυκλοφορίας για δοκιμές ασφαλείας. Την ίδια περίοδο, η OpenAI ανέπτυσσε το ChatGPT, το οποίο κυκλοφόρησε στις 30 Νοεμβρίου 2022 και έγινε η ταχύτερα αναπτυσσόμενη εφαρμογή στην ιστορία, προσελκύοντας εκατομμύρια χρήστες.

Η Anthropic παρουσίασε το Claude λίγους μήνες αργότερα, προσπαθώντας να καλύψει τη διαφορά. Στα τέλη του 2024, ο Αμοντέι κατεύθυνε τους ερευνητές του προς τα λεγόμενα μοντέλα συλλογισμού, βλέποντας την επιτυχία της OpenAI σε αυτόν τον τομέα.

Από την έρευνα στη δημόσια αντιπαράθεση

Η ισορροπία άλλαξε στα τέλη του 2025, όταν η Anthropic, επικεντρωμένη κυρίως σε εταιρικούς πελάτες, κυκλοφόρησε μεγάλη αναβάθμιση του εργαλείου Claude Code. Η OpenAI, που αντλεί σημαντικά έσοδα από συνδρομητές του ChatGPT, ενίσχυσε την εστίασή της στο εταιρικό λογισμικό και στο προϊόν κωδικοποίησης Codex.

Οι σχέσεις των δύο εταιρειών επιδεινώθηκαν μετά την αιφνιδιαστική απομάκρυνση του Άλτμαν από το διοικητικό συμβούλιο της OpenAI στα τέλη του 2023. Κατά τη διάρκεια των διεργασιών, το συμβούλιο συζήτησε –έστω και για λίγο– το ενδεχόμενο συγχώνευσης με την Anthropic υπό την ηγεσία του Αμοντέι, σύμφωνα με πρώην στέλεχος της OpenAI. Η ιδέα εγκαταλείφθηκε γρήγορα, αλλά η είδηση προκάλεσε οργή στον Άλτμαν, ο οποίος επανήλθε σύντομα στη θέση του.

Η αντιπαράθεση πήρε δημόσιο χαρακτήρα τον Φεβρουάριο, όταν σε σύνοδο κορυφής για την ΑΙ στην Ινδία, ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι κάλεσε τα στελέχη της τεχνολογίας να ενώσουν τα χέρια σε ένδειξη ενότητας. Η στιγμή αποτυπώθηκε σε viral βίντεο με τον Άλτμαν και τον Αμοντέι , οι οποίοι στέκονταν ο ένας δίπλα στον άλλον, να αρνούνται να συμμετάσχουν.

Η επιλογή του Πέδρο Σάντσεθ να υπερασπιστεί χωρίς υπεκφυγές τη μεταναστευτική του πολιτική ενδεχομένως να καταγραφεί στην ιστορία της ευρωπαϊκής πολιτικής ως ένα σημείο καμπής για τον «συμβιβασμό» που έχει διαμορφώσει την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή από τη δεκαετία του 1990 μέχρι σήμερα. Ο συμβιβασμός αυτός στον λεγόμενο «τρίτο δρόμο» κατά τον Αντονι Γκίντενς, στη θεωρία του οποίου βασίστηκε εν πολλοίς ο Τόνι Μπλερ στη Βρετανία, ουσιαστικά περιελάμβανε μια «ανταλλαγή» μεταξύ της παραδοσιακής (κεντρο)δεξιάς και (κεντρο)αριστεράς στα πεδία της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής: η Αριστερά αποδέχθηκε την κυριαρχία της οικονομίας της αγοράς και η Δεξιά αποδέχθηκε τις προοδευτικές θέσεις στα ζητήματα κοινωνικών δικαιωμάτων.

Ο «νεοφιλελεύθερος συμβιβασμός», σύμφωνα με τους επικριτές του, οδήγησε τα κραταιά κόμματα, και ειδικά αυτά της Αριστεράς, στην απώλεια της ταυτότητάς τους. Παράλληλα, οδήγησε και στη σταδιακή εξαφάνιση της ιδεολογικής αντιπαράθεσης, αφήνοντας χώρο σε νέα κόμματα που προέρχονταν από τα άκρα του πολιτικού φάσματος να ορίσουν αυτά την ιδεολογική ατζέντα. Αυτό έχει παρατηρηθεί σε αρκετές χώρες της Δύσης την τελευταία δεκαετία, με την Ακροδεξιά να είναι ο πιο ωφελημένος πολιτικός χώρος από αυτή τη διαδικασία, με αιχμή του δόρατος το μεταναστευτικό ζήτημα.

Πρώτο έρχεται στον νου το παράδειγμα των ΗΠΑ με τον Ντόναλντ Τραμπ, όμως χαρακτηριστικό είναι και αυτό της Γαλλίας, όπου η Εθνική Συσπείρωση (πρώην Εθνικό Μέτωπο) της Μαρίν Λεπέν και του Ζορντάν Μπαρντελά έχει σταδιακά κυριαρχήσει στον πολιτικό διάλογο και είναι το απόλυτο φαβορί για την ανάληψη της εξουσίας στις εκλογές του 2027. Απέναντί του ο Μπαρντελά – που θα είναι εκτός απροόπτου ο υποψήφιος της Ακροδεξιάς για την προεδρία – θα βρει πιθανότατα τον Ζαν Λικ Μελανσόν (Ανυπότακτη Γαλλία), σταθερό εκπρόσωπο της ριζοσπαστικής Αριστεράς στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας από το 2012 μέχρι και σήμερα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Μελανσόν επιθυμεί να γίνει ένα νέο παράδειγμα αριστερού «ιδεολόγου» στην εξουσία. «Φάροι» του, σήμερα, είναι ο Πέδρο Σάντσεθ στην Ισπανία και ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζοχράν Μαμντάνι. Αμφότεροι έχουν αποτελέσει σημεία αναφοράς για την Αριστερά παγκοσμίως εν έτει 2026, καθώς ασκούν εξουσία με σαφές ιδεολογικό πρόσημο και με αιχμηρό λόγο. «Η λογική αυτή σπάει τον συμβιβασμό της προηγούμενης περιόδου, που θέλει να μην ανοίγουν ιδεολογικά ζητήματα, αλλά να γίνεται τεχνοκρατική διαχείριση. Ο Σάντσεθ υποστηρίζει ότι πρέπει να ανοίξουν ιδεολογικά ζητήματα που προκαλούν πολώσεις στην κοινωνία, όπως είναι η μετανάστευση ή η φορολόγηση των πλουσίων, χωρίς απολογητική διάθεση. Ο Σάντσεθ και ο Μαμντάνι επανακτούν τον ιδεολογικό τους χώρο και το κάνουν με ένταση και καθαρότητα, ενώ τα κόμματά τους είχαν γίνει κόμματα του Κέντρου» επισημαίνει μιλώντας στο Int. ο Αντώνης Γαλανόπουλος, συντονιστής έργου του Eteron και διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Από την άλλη, υπάρχει το αντιπαράδειγμα του Κιρ Στάρμερ στο Ηνωμένο Βασίλειο και της Μέτε Φρεντέρικσεν στη Δανία – πολιτικών του χώρου της Κεντροαριστεράς που κυβερνούν στη λογική του «τρίτου δρόμου». Ο Αντώνης Γαλανόπουλος εξηγεί: «Ο Στάρμερ έχει υποχωρήσει από προοδευτικές θέσεις στην προσπάθεια περιορισμού των απωλειών προς την Ακροδεξιά του Φάρατζ, με αποτέλεσμα να νομιμοποιεί τις συντηρητικές θέσεις και να παραχωρεί την ατζέντα. Αντίστοιχο είναι και το παράδειγμα του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Δανίας, που παραμένει μεν στην κυβέρνηση, όμως κατέγραψε πρόσφατα το χαμηλότερο του ποσοστό τα τελευταία 130 χρόνια». Ο πολιτικός επιστήμονας διερωτάται, δε, αν μία πρωθυπουργός (Φρεντέρικσεν) που συνυπογράφει με την ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι επιστολή για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική στην ΕΕ μπορεί να ισχυριστεί ότι κυβερνά στη βάση των προοδευτικών ιδεών.

Δίλημμα

Τον Φεβρουάριο, ο Πέδρο Σάντσεθ έγραφε στους «New York Times»: «Εχει έρθει η ώρα για τους ηγέτες να μιλήσουν καθαρά στους πολίτες για το δίλημμα που αντιμετωπίζουμε. Εμείς, ως δυτικά έθνη, πρέπει να επιλέξουμε μεταξύ της μετατροπής μας σε κλειστές και πτωχευμένες κοινωνίες ή σε ανοιχτές και ευημερούσες. Ανάπτυξη ή υποχώρηση: Αυτές είναι οι δύο επιλογές ενώπιόν μας. Και ως ανάπτυξη, δεν εννοώ μόνο τα υλικά ωφέλη, αλλά και την πνευματική μας εξέλιξη. Οι κυβερνήσεις μπορεί να «αγοράσουν» τη λογική μηδενικού αθροίσματος της Ακροδεξιάς και να καταφύγουν στον απομονωτισμό, τη στέρηση, τον εγωισμό και την παρακμή. Ή μπορούν να αξιοποιήσουν τις ίδιες ακριβώς δυνάμεις που, όχι χωρίς δυσκολίες, επέτρεψαν στις κοινωνίες μας να ευημερούν για αιώνες. Για εμένα, η επιλογή είναι ξεκάθαρη. Και για χάρη της ευημερίας μας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ελπίζω ότι πολλοί άλλοι θα ακολουθήσουν το παράδειγμά μου».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ωστόσο, ο Αντώνης Γαλανόπουλος υπογραμμίζει ότι το παράδειγμα του Σάντσεθ ή του Μαμντάνι δεν είναι ένα άμεσα εξαγώγιμο προϊόν, αλλά «τρόπος αντίληψης και άσκησης της πολιτικής». «Προϋποθέτει να έχεις έναν ιδεολογικό πυρήνα, να τον υπερασπίζεσαι και να τον εφαρμόζεις στην πολιτική σου, με τρόπο που πείθει ότι είναι αυθεντικός» προσθέτει. Το παράδειγμα του δημάρχου της Νέας Υόρκης δείχνει την πρακτική εφαρμογή της πολιτικής ιδεολογίας. «Αυτοπροσδιορίζεται ως δημοκρατικός σοσιαλιστής και εξηγεί γιατί οι πολιτικές που εφαρμόζει ακολουθούν την ιδεολογία του», αναφέρει ο συντονιστής έργου του Eteron. Φέρνει μάλιστα τη σύγκριση και στο ελληνικό επίπεδο. «Ο Σάντσεθ πάντα – και πριν εκλεγεί πρωθυπουργός – έλεγε πως αντίπαλός του είναι η Δεξιά. Το ίδιο λένε σήμερα στελέχη του ΠΑΣΟΚ και άλλων κομμάτων της Κεντροαριστεράς, δεν φαίνεται να είναι πειστικό για μεγάλη μερίδα πολιτών. Δεν είναι μόνο ζήτημα δήλωσης, αλλά κυρίως αξιοπιστίας. Το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ εμπεριέχει πολλές προοδευτικές πολιτικές, όπως η τετραήμερη εργασία και οι προτάσεις του για το στεγαστικό. Ομως, τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα έχουν θέμα αξιοπιστίας».

Το οξύμωρο είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας αποτέλεσε πριν από κάποια χρόνια έναν αντίστοιχο Μαμντάνι – είχε δημιουργηθεί ακόμα και κόμμα με το όνομά του στην Ιταλία – όμως το άστρο του γρήγορα έσβησε. Μάλιστα, ο επίδοξος «νέος» Σάντσεθ, Ζαν Λικ Μελανσόν, είχε χαρακτηρίσει τον πρωθυπουργό «έναν από τους αθλιότερους πολιτικούς της Ευρώπης». Το παρελθόν του Τσίπρα αποτελεί για εκείνον το ύψιστο εμπόδιο. Μολονότι πολλοί Ελληνες και Ευρωπαίοι είδαν κάποτε σε εκείνον την επαναφορά των προοδευτικών πολιτικών ιδεών στην πρώτη γραμμή, η συνεργασία με τη λαϊκιστική Δεξιά και η αποτυχία του να ασκήσει την πολιτική εξουσία με τόλμη – με εξαίρεση τη Συμφωνία των Πρεσπών – έφερε γρήγορα την απογοήτευση, με την κυριολεκτική της έννοια: την απώλεια της γοητείας. Σήμερα, ως αρχηγός της ΕΛΑΣ, ο Τσίπρας θέλει να επανασυστηθεί στον κόσμο ως κάτι νέο και γοητευτικό. Ομως, το να εντοπίσει κανείς το «νέο» σε αυτήν τη συγκυρία, δεν είναι εύκολο. Θέλει η Ελλάδα έναν Πέδρο Σάντσεθ; Και ακόμα και αν η απάντηση είναι θετική, μπορεί αυτός να είναι ο Τσίπρας;

Σοκ και θλίψη έχει προκαλέσει στην τοπική κοινωνία της Γαστούνης η είδηση του θανάτου ενός 57χρονου άνδρα, ο οποίος εντοπίστηκε νεκρός το απόγευμα του Σαββάτου σε χώρο ποιμνιοστασίου.

Ο άνδρας, που δραστηριοποιούνταν επαγγελματικά ως γεωργός και κτηνοτρόφος, βρέθηκε να φέρει σοβαρό τραύμα στο κεφάλι από κυνηγετικό όπλο. Σύμφωνα με πληροφορίες, συγγενικά του πρόσωπα τον αναζητούσαν επί ώρες, καθώς δεν είχαν καταφέρει να επικοινωνήσουν μαζί του.

Όταν μετέβησαν στο σημείο όπου συνήθιζε να βρίσκεται, τον εντόπισαν χωρίς τις αισθήσεις του και ειδοποίησαν άμεσα τις Αρχές.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Σύμφωνα με το patrisnews, στον τόπο έσπευσαν αστυνομικοί, οι οποίοι απέκλεισαν την περιοχή και ξεκίνησαν τις προβλεπόμενες διαδικασίες για τη διερεύνηση των συνθηκών του περιστατικού. Η υπόθεση εξετάζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενώ τα ακριβή αίτια και οι συνθήκες του θανάτου αναμένεται να διευκρινιστούν μετά την ολοκλήρωση της έρευνας.

Ο 57χρονος διέμενε μαζί με τα αδέλφια του και, σύμφωνα με κατοίκους της περιοχής, διατηρούσε χαμηλό κοινωνικό προφίλ.

Η είδηση του θανάτου του έχει βυθίσει στο πένθος συγγενείς, φίλους και κατοίκους της Γαστούνης. Παράλληλα, κάτοικοι της περιοχής αναφέρουν ότι πριν από αρκετά χρόνια είχε σημειωθεί αντίστοιχη οικογενειακή τραγωδία, γεγονός που εντείνει τη συγκίνηση και τη θλίψη στην τοπική κοινωνία.

Άναψαν τα αίματα στο ΣΕΦ λίγο πριν το τέλος της τρίτης περιόδου, όταν οι Κέντρικ Ναν και Ταϊρίκ Τζόουνς πήγαν να πιαστούν στα χέρια.

Λίγο έλειψε να ξεφύγουν τα πράγματα στο ΣΕΦ. Τρία λεπτά πριν το φινάλε της τρίτης περιόδου και με τον Ολυμπιακό μπροστά στο σκορ με 61-50, ο Κέντρικ Ναν έσπρωξε τον Σάσα Βεζένκοφ εκτός φάσης.

Αμέσως υπήρξε σύρραξη των παικτών, με τον Ταϊρίκ Τζόουνς να μπαίνει στη φάση και να πιάνει από τον λαιμό τον Ναν, προτού επέμβει ο Γκραντ και οι υπόλοιποι παίκτες για να τον απομακρύνουν από το σημείο.

Χιλιάδες θεατές κατέκλυσαν το Σάββατο (13/06) το κέντρο του Λονδίνου για το «Trooping the Colour», τη θεαματική στρατιωτική παρέλαση που σηματοδοτεί κάθε χρόνο τα επίσημα γενέθλια του βασιλιά Καρόλου.

Φέτος, τα βλέμματα ήταν στραμμένα στον Βασιλιά Κάρολο Γ΄, τη Βασίλισσα Καμίλα και τα υπόλοιπα μέλη της βασιλικής οικογένειας, που συγκεντρώθηκαν στο μπαλκόνι του Παλατιού του Μπάκιγχαμ.

Στο πλευρό του Βασιλιά και της Βασίλισσας βρέθηκαν ο Πρίγκιπας και η Πριγκίπισσα της Ουαλίας με τα τρία παιδιά τους. Ο Πρίγκιπας Λούις, γνωστός για τις αυθόρμητες στιγμές του σε δημόσιες εμφανίσεις, αυτή τη φορά ήταν πιο συγκρατημένος, συνομιλώντας με τους γονείς του καθώς τα αεροσκάφη πετούσαν πάνω από το παλάτι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η παρουσία της βασιλικής οικογένειας στο μπαλκόνι είχε έντονο συμβολισμό, καθώς ο Βασιλιάς Κάρολος στάθηκε δίπλα στον Πρίγκιπα Ουίλιαμ και τον Πρίγκιπα Τζορτζ, τους δύο επόμενους στη γραμμή διαδοχής του βρετανικού θρόνου.

Με άμαξα στο Horse Guards Parade

Κάτω από λαμπερό ήλιο, ο Βασιλιάς Κάρολος και η Βασίλισσα Καμίλα έφτασαν με ανοιχτή άμαξα στο Horse Guards Parade, περνώντας μπροστά από το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί κατά μήκος της διαδρομής από το Παλάτι του Μπάκιγχαμ και το The Mall.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Το Trooping the Colour αντλεί το όνομά του από τα Colours, δηλαδή τις σημαίες που αντιπροσωπεύουν τα διαφορετικά συντάγματα του βρετανικού στρατού. Στη φετινή τελετή συμμετείχαν περισσότεροι από 1.400 στρατιωτικοί, 200 άλογα και 400 μουσικοί, σε ένα από τα μεγαλύτερα βασιλικά και στρατιωτικά θεάματα της χρονιάς στη Βρετανία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Reuters/Chris J. Ratcliffe

Κάθε χρόνο παρελαύνει η σημαία διαφορετικού συντάγματος. Φέτος, η τιμή ανήκε στους Grenadier Guards, με τον Βασιλιά Κάρολο να εμφανίζεται με τη στολή του συντάγματος, η οποία φέρει το μονόγραμμα της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄. Ο ίδιος έφερε δέκα μετάλλια, ανάμεσά τους το μετάλλιο της στέψης της Ελισάβετ Β΄ (1953) και το μετάλλιο του Πλατινένιου Ιωβηλαίου (2022).

Η Βασίλισσα Καμίλα, Συνταγματάρχης των Grenadier Guards, επέλεξε εμφάνιση εμπνευσμένη από το σύνταγμα. Φόρεσε κόκκινο φόρεμα-στολή σχεδιασμένο από τη Fiona Clare, ενώ το σύνολο συμπλήρωναν μαύρος μπερές με λευκό φτερό και το έμβλημα των Grenadier Guards, δημιουργία του Phillip Treacy.

Ξεχωριστή παρουσία στην τελετή είχε ο ανθυπολοχαγός Alec Goschen, ο οποίος μετέφερε τη σημαία των Grenadier Guards στο Horse Guards Parade. Με ύψος 2,01 μέτρα και φορώντας το παραδοσιακό bearskin, ξεχώριζε ανάμεσα στους στρατιώτες, φτάνοντας περίπου τα 2,59 μέτρα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Reuters/Chris J. Ratcliffe

Μετά την ολοκλήρωση της παρέλασης, αποδόθηκαν τιμές στον βασιλιά, ενώ ακολούθησε κανονιοβολισμός 41 βολών από το The King’s Troop Royal Horse Artillery. Στη συνέχεια, ο Κάρολος επιθεώρησε τα στρατεύματα, προτού η σημαία του συντάγματος περάσει μέσα από τις γραμμές των φρουρών, όπως προβλέπει το τελετουργικό.

Αεροσκάφη της Βασιλικής Αεροπορίας πραγματοποίησαν εντυπωσιακή αεροπορική επίδειξη πάνω από το Παλάτι του Μπάκιγχαμ, υπό το βλέμμα των μελών της βασιλικής οικογένειας.

Ο Βασιλιάς οδήγησε κατόπιν τους φρουρούς πίσω στο Παλάτι του Μπάκιγχαμ, όπου πραγματοποιήθηκε ακόμη ένας επίσημος χαιρετισμός.

Η συγκινητική απουσία της Ciara Sullivan

Πίσω από τη λαμπρότητα της τελετής υπήρχε και μια συγκινητική απουσία για τις βρετανικές ένοπλες δυνάμεις. Η Lance Bombardier Ciara Sullivan επρόκειτο να συμμετάσχει στο φετινό Trooping the Colour, όμως έχασε τη ζωή της τον Μάιο, έπειτα από πτώση από το άλογό της κατά τη διάρκεια του Royal Windsor Horse Show.

Τις εβδομάδες που προηγήθηκαν της τελετής, στρατιώτες του The King’s Troop Royal Horse Artillery απέτισαν φόρο τιμής στη μνήμη της μέσα από εκδηλώσεις και προετοιμασίες για την παρέλαση του Σαββάτου.

Υπάρχουν φωνές που, με έναν παράξενο τρόπο, γίνονται κομμάτι της συλλογικής μνήμης. Φωνές που δεν χρειάζεται να συστηθούν. Τις ακούς και αμέσως ανασύρονται εικόνες: ένα κοπάδι ελεφάντων που διασχίζει σκονισμένες εκτάσεις στην Αφρική, μια φάλαινα που αναδύεται μέσα σε ατμούς από τα βάθη της παγωμένης θάλασσας, ένας λεμούριος που πηδά μέσα από τη βροχή της Μαδαγασκάρης, ένα ιγκουάνα που τρέχει πανικόβλητο να σωθεί από δεκάδες φίδια. Για περισσότερες από επτά δεκαετίες, η φωνή του Ντέιβιντ Ατένμπορο συνόδευσε τις εικόνες του φυσικού κόσμου όσο καμία άλλη στην ιστορία της τηλεόρασης. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της διαδρομής του: ότι κατάφερε να γίνει ο πιο αναγνωρίσιμος αφηγητής της φύσης σε έναν πλανήτη που, όσο περνούσαν τα χρόνια, απομακρυνόταν ολοένα περισσότερο από αυτήν.

Πριν από λίγες ημέρες έκλεισε τα εκατό του χρόνια. Πλέον, ο σερ Ντέιβιντ Ατένμπορο δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένας εμβληματικός παρουσιαστής ντοκιμαντέρ. Θεωρείται μία από τις σημαντικότερες δημόσιες μορφές στην ιστορία της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης. Ενας άνθρωπος που δεν περιορίστηκε στο να κινηματογραφεί τη ζωή πάνω στη Γη, αλλά συνέβαλε καθοριστικά στο να αλλάξει η σχέση εκατομμυρίων ανθρώπων με τον ίδιο τον πλανήτη.

Και ίσως να μην υπήρχε καταλληλότερη στιγμή για να αποτιμηθεί το έργο του από αυτή τη συμβολική επέτειο των εκατό χρόνων. Επειδή η ιστορία του Ατένμπορο δεν είναι απλώς η ιστορία μιας μακράς τηλεοπτικής καριέρας. Είναι η ιστορία της μεταμόρφωσης της ανθρώπινης ματιάς απέναντι στη φύση. Από την εποχή της κατάκτησης και της αφέλειας στην εποχή της αγωνίας και της ευθύνης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Ντέιβιντ Φρέντερικ Ατένμπορο γεννήθηκε στις 8 Μαΐου 1926 στο Δυτικό Λονδίνο. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η γνώση και η επιστήμη θεωρούνταν αυτονόητο κομμάτι της καθημερινότητας. Ο πατέρας του ήταν διευθυντής πανεπιστημίου και το σπίτι τους έμοιαζε συχνά περισσότερο με μικρό μουσείο φυσικής ιστορίας. Ο μικρός Ντέιβιντ περνούσε ώρες συλλέγοντας απολιθώματα, πέτρες, έντομα και οστά ζώων. Υπήρχε ήδη μέσα του εκείνη η σχεδόν παιδική λαχτάρα να κατανοήσει τον κόσμο μέσα από την παρατήρηση.

Δεν ήταν παιδί θορυβώδες, ούτε εξωστρεφές. Οσοι τον γνώρισαν αργότερα μιλούσαν συχνά για έναν άνθρωπο συγκρατημένο, σχεδόν ντροπαλό. Και ίσως ακριβώς αυτή η εσωτερικότητα να του επέτρεψε να καλλιεργήσει μια βαθιά σχέση με τη λεπτομέρεια. Ο Ατένμπορο δεν εντυπωσιαζόταν από τη φύση μόνο στα μεγάλα της θεάματα. Τον συγκινούσε εξίσου η κίνηση ενός εντόμου πάνω σε ένα φύλλο, η δομή ενός λουλουδιού, ο τρόπος με τον οποίο ένα πουλί χτίζει τη φωλιά του.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Σπούδασε φυσικές επιστήμες στο Κέιμπριτζ, σε μια Ευρώπη που έβγαινε τραυματισμένη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά τη στρατιωτική του θητεία στο Βασιλικό Ναυτικό, βρέθηκε σχεδόν τυχαία στο BBC. Η τηλεόραση εκείνη την εποχή ήταν ακόμη φρέσκο μέσο ενημέρωσης. Τα ντοκιμαντέρ φυσικής ιστορίας ήταν περιορισμένα, στατικά, σχεδόν εκπαιδευτικά φιλμάκια χωρίς αφηγηματική φιλοδοξία. Ο Ατένμπορο κατάλαβε πολύ νωρίς ότι υπήρχε ένας εντελώς διαφορετικός δρόμος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Δεν ήθελε απλώς να δείχνει ζώα. Ηθελε να αφηγείται ιστορίες ζωής. Το «Zoo Quest», που ξεκίνησε το 1954, αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη τομή. Σε μια εποχή που τα μεγάλα ταξίδια ήταν ακόμη σπάνια, ο Ατένμπορο ταξίδευε στην Αφρική, στην Ασία, στη Γουιάνα, στην Ινδονησία και στη Μαδαγασκάρη μεταφέροντας στους τηλεθεατές εικόνες από κόσμους σχεδόν άγνωστους. Σήμερα ορισμένα στοιχεία εκείνης της περιόδου μοιάζουν παρωχημένα – τότε ήταν ακόμη συνηθισμένο να αιχμαλωτίζονται ζώα για ζωολογικούς κήπους –, όμως ο ίδιος ο Ατένμπορο αργότερα αναγνώρισε δημόσια ότι η σχέση του ανθρώπου με την άγρια φύση έπρεπε να αλλάξει ριζικά. Και άλλαξε και ο ίδιος μαζί της.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η πραγματική του κληρονομιά άρχισε να χτίζεται τη δεκαετία του ’70. «Η ζωή στη Γη» (Life on Earth), που προβλήθηκε το 1979, θεωρείται ακόμη και σήμερα ένα από τα σημαντικότερα τηλεοπτικά έργα όλων των εποχών. Δεν ήταν απλώς ένα ντοκιμαντέρ για τη φύση. Ηταν μια κολοσσιαία αφήγηση για την εξέλιξη της ζωής στον πλανήτη. Γυρισμένο σε δεκάδες χώρες, με πρωτοφανή κινηματογραφική φιλοδοξία, έδειξε ότι η επιστήμη μπορούσε να γίνει συναρπαστική χωρίς να χάνει τη σοβαρότητά της.

Η περίφημη σκηνή με τους γορίλλες της Ρουάντας παραμένει εμβληματική. Ο Ατένμπορο ξαπλώνει στο έδαφος και ένα γοριλλάκι αρχίζει να παίζει μαζί του τραβώντας τα ρούχα και τα μαλλιά του. Η εικόνα δεν ήταν εντυπωσιακή επειδή ένας άνθρωπος βρέθηκε κοντά σε άγρια ζώα. Ηταν εντυπωσιακή επειδή κατέρριπτε ένα ψυχολογικό σύνορο. Εκατομμύρια τηλεθεατές ένιωσαν ότι αυτά τα πλάσματα δεν είναι τέρατα της ζούγκλας, αλλά όντα με προσωπικότητα, περιέργεια και συναίσθημα.

Από εκείνη τη στιγμή, ο Ατένμπορο άρχισε να διαμορφώνει μια εντελώς νέα τηλεοπτική γλώσσα. «Ο ζωντανός πλανήτης» (The Living Planet), «Η ζωή στην κατάψυξη» (Life in the Freezer), «Η ζωή των πουλιών» (The Life of Birds), «Ο γαλάζιος πλανήτης» (The Blue Planet), ο «Παγωμένος πλανήτης» (Frozen Planet) και οι «Δυναστείες» (Dynasties) δεν ήταν απλώς επιτυχημένες σειρές. Ηταν σταθμοί στην ιστορία της οπτικοακουστικής αφήγησης.

Αντιμετώπιζε πάντοτε την τεχνολογία σαν μέσο προσέγγισης της φύσης. Ηταν από τους πρώτους που αξιοποίησαν συστηματικά κινηματογράφηση υψηλής ανάλυσης, ειδικές υποβρύχιες κάμερες, drones, θερμική απεικόνιση και εξαιρετικά αργή κίνηση για να αποκαλύψει συμπεριφορές ζώων που μέχρι τότε κανείς δεν είχε δει. Οχι για εντυπωσιασμό, αλλά επειδή πίστευε ότι όσο πιο κοντά έρχεται ο άνθρωπος στη φύση, τόσο περισσότερο τη σέβεται. Και σε αυτό ακριβώς στηρίχθηκε ολόκληρη η φιλοσοφία του.

«Κανείς δεν θα προστατεύσει αυτό που δεν αγαπά. Και κανείς δεν θα αγαπήσει κάτι που δεν γνωρίζει». Η φράση αυτή επανέρχεται συχνά στις δημόσιες παρεμβάσεις του και συνοψίζει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν το έργο του. Δεν πιστεύει ότι η περιβαλλοντική συνείδηση χτίζεται με ηθικολογίες. Πιστεύει ότι γεννιέται μέσα από τη συγκίνηση.

Γι’ αυτό και τα ντοκιμαντέρ του δεν έμοιαζαν ποτέ ψυχρά ή ακαδημαϊκά. Είχαν δραματουργία, ρυθμό, χιούμορ, αγωνία. Η φύση παρουσιαζόταν ως κόσμος γεμάτος ιστορίες. Μια πολική αρκούδα που παλεύει να επιβιώσει. Ενας πιγκουίνος που διασχίζει χιλιόμετρα πάγου για να φτάσει στο μικρό του. Ενα πουλί που χορεύει για να βρει ταίρι. Ο Ατένμπορο έβλεπε τη ζωή σαν αφήγηση και αυτό ακριβώς έκανε εκατομμύρια ανθρώπους να συνδεθούν με πλάσματα που δεν θα συναντούσαν ποτέ από κοντά.

Ομως, όσο περνούσαν τα χρόνια, ο τόνος των έργων του άλλαζε. Ο νεαρός φυσιοδίφης που ταξίδευε σε έναν πλανήτη ο οποίος φαινόταν ανεξάντλητος, μετατράπηκε σταδιακά σε έναν ηλικιωμένο αφηγητή που παρακολουθεί τη φθορά αυτού του κόσμου. Είχε δει με τα μάτια του την αποψίλωση τροπικών δασών, την εξολόθρευση πληθυσμών άγριων ζώων, την κατάρρευση οικοσυστημάτων, την καταστροφή των κοραλλιογενών υφάλων, το λιώσιμο των πάγων. Και τότε η φωνή του άρχισε να αποκτά έναν διαφορετικό τόνο. Οχι μόνο θαυμασμού, αλλά και ανησυχίας.

«Αν καταστρέψουμε τη φύση, καταστρέφουμε τους εαυτούς μας», είπε σε μία από τις πιο γνωστές ομιλίες του. Και σε άλλη παρέμβασή του προειδοποίησε: «Αυτό που κάνουμε τώρα και μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια θα επηρεάσει το μέλλον της ζωής στη Γη περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στην ανθρώπινη ιστορία».

Η επίδρασή του στην παγκόσμια περιβαλλοντική συνείδηση υπήρξε τεράστια. Ειδικά μετά το ντοκιμαντέρ «Γαλάζιος πλανήτης II», οι εικόνες πλαστικής ρύπανσης στους ωκεανούς προκάλεσαν σοκ στη διεθνή κοινή γνώμη. Στη Βρετανία, μάλιστα, αναλυτές μίλησαν για το λεγόμενο «Attenborough effect»: μια θεαματική αλλαγή στη στάση της κοινωνίας απέναντι στα πλαστικά μιας χρήσης. Η πολιτική συζήτηση μετατοπίστηκε, οι επιχειρήσεις πιέστηκαν να αλλάξουν πρακτικές και η περιβαλλοντική ατζέντα απέκτησε νέο επείγοντα χαρακτήρα.

Το αξιοσημείωτο είναι ότι ο Ατένμπορο δεν μίλησε ποτέ σαν επαγγελματίας ακτιβιστής. Η δύναμή του προερχόταν από κάτι βαθύτερο: από τη μαρτυρία. Είχε δει τον κόσμο να αλλάζει επί εβδομήντα χρόνια. Και μιλούσε ως αυτόπτης μάρτυρας μιας απώλειας.

Στο «A Life on Our Planet», ίσως το πιο προσωπικό έργο της ζωής του, αντιμετώπισε σχεδόν τη δική του βιογραφία σαν χρονικό της περιβαλλοντικής καταστροφής. Η ταινία λειτουργεί σαν απολογισμός ενός ανθρώπου που αφιέρωσε τη ζωή του στην καταγραφή της φύσης και τώρα βλέπει μεγάλο μέρος αυτής της ομορφιάς να απειλείται.

Κι όμως, ακόμη και τότε, δεν εγκατέλειψε ποτέ την ελπίδα. «Η φύση μπορεί να ανακάμψει. Αν της δώσουμε την ευκαιρία». Αυτή η πεποίθηση διατρέχει ολόκληρο το ύστερο έργο του. Ο Ατένμπορο δεν πίστεψε ποτέ ότι ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να καταστρέφει. Πίστευε ότι διαθέτει και τη δυνατότητα της φροντίδας. Δεν μας έμαθε μόνο να θαυμάζουμε τον πλανήτη. Μας έμαθε να αισθανόμαστε υπεύθυνοι γι’ αυτόν.

Σε έναν κόσμο υπερβολής, θορύβου και διαρκούς αυτοπροβολής, ο σερ Ντέιβιντ Ατένμπορο παρέμεινε πάντα ένας ήρεμος άνθρωπος που στεκόταν στην άκρη της εικόνας αφήνοντας πρωταγωνιστή τον φυσικό κόσμο. Κι ίσως γι’ αυτό έγινε τόσο σημαντικός. Επειδή ποτέ δεν προσπάθησε να είναι ο ήρωας της ιστορίας. Προσπάθησε μόνο να μας πείσει ότι η ιστορία της ζωής πάνω στη Γη είναι πολύ πιο συναρπαστική από οποιοδήποτε ανθρώπινο δράμα. Και τώρα, στα εκατό του χρόνια, μοιάζει σχεδόν με τον τελευταίο μεγάλο αφηγητή μιας εποχής όπου η γνώση συνδυαζόταν ακόμη με τη σοβαρότητα, την ταπεινότητα και το πραγματικό δέος απέναντι στον κόσμο. Εναν κόσμο που εκείνος πέρασε έναν ολόκληρο αιώνα προσπαθώντας να μας μάθει να τον κοιτάζουμε καλύτερα.

Το τηλεσκόπιο James Webb προσφέρει νέα, αποκαλυπτικά δεδομένα που ενδέχεται να λύσουν το μυστήριο των λεγόμενων «μικρών κόκκινων κουκκίδων» – φωτεινών σημείων που προέρχονται από την αυγή του σύμπαντος.

Οι παρατηρήσεις, υπό την καθοδήγηση του Βασίλι Κοκόρεφ, ενισχύουν την υπόθεση ότι πρόκειται για υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες περιβαλλόμενες από πυκνό νέφος μερικώς ιονισμένου αερίου, αλλάζοντας τα δεδομένα για τη γέννηση των πρώτων γαλαξιών.

Οι μυστηριώδεις αυτές «κουκκίδες», που εντοπίστηκαν για πρώτη φορά το 2022, έχουν προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα. Χάρη στις δυνατότητες του Διαστημικού Τηλεσκοπίου James Webb (JWST), οι ερευνητές διαθέτουν πλέον φάσματα και εικόνες που φωτίζουν την προέλευσή τους και ανοίγουν νέους δρόμους στην κατανόηση της πρώιμης κοσμικής ιστορίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Astrophysical Journal, ομάδα αστρονόμων από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, με επικεφαλής τον Κοκόρεφ, παρουσίασε τα ευρήματά της για τη μικρή κόκκινη κουκκίδα GLIMPSE-17775. Τα δεδομένα του JWST ενισχύουν το σενάριο BH*, σύμφωνα με το οποίο οι κουκκίδες είναι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες «τυλιγμένες» σε πυκνό νέφος μερικώς ιονισμένου αερίου.

Το JWST και η ανακάλυψη του GLIMPSE-17775

Η παρατήρηση του GLIMPSE-17775 από το JWST αποτελεί τη βαθύτερη φασματική απεικόνιση μικρής κόκκινης κουκκίδας μέχρι σήμερα. Το αντικείμενο, ηλικίας περίπου 12 δισεκατομμυρίων ετών, γεννήθηκε μόλις 1,8 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.

Η ανακάλυψη έγινε τυχαία, καθώς το τηλεσκόπιο παρατηρούσε το γαλαξιακό σμήνος Abell S1063. Το φαινόμενο του βαρυτικού φακού επέτρεψε στο JWST να καταγράψει εξαιρετικά λεπτομερή φάσματα, αποκαλύπτοντας 40 φασματικές γραμμές – ένα επίτευγμα που αντιστοιχεί σε ώρες παρατηρήσεων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

«Όταν είδαμε το φάσμα για πρώτη φορά, ήταν σαν να είχαμε όλα τα κομμάτια ενός παζλ σκορπισμένα στο πάτωμα», δήλωσε ο Κοκόρεφ, περιγράφοντας τη διαδικασία ανάλυσης των δεδομένων. «Μαζέψαμε κάθε κομμάτι και αρχίσαμε να συνθέτουμε την εικόνα· κάποια στιγμή όλα άρχισαν να ταιριάζουν».

Ερμηνεύοντας τις Μικρές Κόκκινες Κουκκίδες

Οι μικρές κόκκινες κουκκίδες εμφανίστηκαν περίπου 600 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη και αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους γρίφους της σύγχρονης αστροφυσικής. Ανάμεσα στις θεωρίες που έχουν προταθεί, το σενάριο της μαύρης τρύπας κερδίζει ολοένα και περισσότερη υποστήριξη.

«Η επιστημονική κοινότητα φαίνεται να συγκλίνει στην άποψη ότι οι μικρές κόκκινες κουκκίδες μπορούν να εξηγηθούν μέσω μοντέλων άστρων-μαύρων τρυπών», σημείωσε ο Κοκόρεφ. «Με το GLIMPSE-17775 μπορούμε πλέον να ελέγξουμε αυτά τα μοντέλα χάρη στο εξαιρετικά λεπτομερές φάσμα που διαθέτουμε».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Τα δεδομένα δείχνουν μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη μαύρη τρύπα, καλυμμένη από πυκνό κουκούλι αερίου που επανεπεξεργάζεται το φως της. Οι γραμμές ηλίου, οξυγόνου και υδρογόνου που εντοπίστηκαν, δεν ταιριάζουν με μοντέλα απλού περιστρεφόμενου νέφους, αλλά συνδέονται με φαινόμενα σκέδασης ηλεκτρονίων, χαρακτηριστικά ενός πυκνού στρωματοποιημένου περιβάλλοντος.

Επιπλέον, οι 16 γραμμές σιδήρου υποδηλώνουν ισχυρή πηγή ενέργειας — πιθανότατα μια μαύρη τρύπα σε φάση ταχείας προσαύξησης. Στο φάσμα παρατηρήθηκαν επίσης απορρόφηση ηλίου και φθορισμός, ενδείξεις μιας πανίσχυρης πηγής ενέργειας εγκλωβισμένης μέσα στο νέφος.

Τα επόμενα βήματα

Αν και το JWST δεν εντόπισε εκπομπές ακτίνων Χ, κάτι που δικαιολογείται από την απορρόφησή τους στο σενάριο BH*, οι παρατηρήσεις συνεχίζονται. Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble βοήθησε να εξηγηθεί η απουσία του χαρακτηριστικού «άλματος Balmer», αποκαλύπτοντας την παρεμβολή ενός γαλαξία-ξενιστή.

«Όλα ταιριάζουν, τίποτα δεν είναι χαλασμένο, και αυτό κάνει το παζλ του σύμπαντός μας ακόμη πιο όμορφο», δήλωσε ο Κοκόρεφ. «Ανυπομονώ να μάθω τι τροφοδοτεί τις κεντρικές μηχανές των μικρών κόκκινων κουκκίδων· ίσως σε λίγα χρόνια να έχουμε την οριστική απάντηση».

Ισχυρή κεραυνική δραστηριότητα προκλήθηκε σήμερα, Σάββατο (13/6), με τουλάχιστον πέντε πυρκαγιές σε διαφορετικές δασικές περιοχές της χώρας, σύμφωνα με ενημέρωση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.

Οι εστίες εντοπίστηκαν στον Σχίνο Κορινθίας, όπου η φωτιά τέθηκε υπό έλεγχο, στη Σκαλωσιά Κορινθίας, στα Μέθανα Αργολίδας – όπου ξέσπασαν δύο πυρκαγιές που οριοθετήθηκαν – καθώς και στη Θήβα, όπου επίσης η κατάσταση έχει οριοθετηθεί.

Η άμεση κινητοποίηση των πυροσβεστικών δυνάμεων απέτρεψε την εξάπλωση των μετώπων, περιορίζοντας τις ζημιές και προστατεύοντας τις γύρω περιοχές.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, το ΕΣΚΕΔΙΚ διατηρούσε συνεχή εικόνα της κατάστασης μέσω drone, το οποίο παρείχε δεδομένα τόσο από οπτική όσο και από θερμική κάμερα.

Στην κατάσβεση συμμετέχουν συνολικά 45 πυροσβέστες, με τη συνδρομή τεσσάρων ομάδων πεζοπόρων τμημάτων και 16 οχημάτων, ενώ από αέρος επιχειρούν οκτώ αεροσκάφη και επτά ελικόπτερα.

Όπως επισημαίνει η Πυροσβεστική, από τα περιστατικά δεν υπήρξε απειλή για κατοικίες ή κρίσιμες υποδομές.

Μία φαινομενικά ανέμελη στιγμή μετατράπηκε σε τραγωδία στη Νέα Υόρκη, όταν ένας 12χρονος μαθητής έχασε τη ζωή του καταπίνοντας ένα ντόνατ. Το περιστατικό έχει προκαλέσει σοκ και έντονη ανησυχία στις τοπικές αρχές και την εκπαιδευτική κοινότητα.

Οι αστυνομικές αρχές εξετάζουν εάν ο θάνατος του παιδιού συνδέεται με το «One-Bite Challenge» του TikTok, μια διαδικτυακή πρόκληση που ενθαρρύνει τους συμμετέχοντες να καταναλώνουν υπερβολικά μεγάλες ποσότητες φαγητού σε μία μόνο μπουκιά. Το φαινόμενο έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις διεθνώς, καθώς θεωρείται επικίνδυνο για τη σωματική ακεραιότητα των χρηστών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

«Λόγω της ασυνήθιστης φύσης του θανάτου, η Αστυνομία ξεκίνησε πλήρη έρευνα. Θα εξετάσουν και το ιατρικό του παρελθόν, εάν είχε αλλεργίες και αν συνετέλεσε στον θάνατό του κάποιο ιατρικό θέμα που τυχόν είχε», μετέδωσε  το CBS.

Σημειώνεται ότι, το παιδί βρισκόταν στον σχολικό χώρο όταν παρουσίασε έντονα συμπτώματα πνιγμού, ενώ κατευθυνόταν προς την τάξη του. Παρά τις προσπάθειες των παρευρισκομένων και των διασωστών, ο 12χρονος δεν κατάφερε να κρατηθεί στη ζωή.

Ο τραγικός χαμός του μαθητή αναζωπυρώνει τη συζήτηση γύρω από τις επικίνδυνες διαδικτυακές προκλήσεις που υπόσχονται στιγμιαία δημοσιότητα στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποβούν μοιραίες.

«Η Ισπανία είναι κόρη της μετανάστευσης και δεν θα γίνει μητέρα της ξενοφοβίας» δήλωσε εμφατικά ο Πέδρο Σάντσεθ από το βήμα του συνεδρίου της Παγκόσμιας Προοδευτικής Κινητοποίησης (Global Progressive Mobilisation) που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο στη Βαρκελώνη. Με αυτή την… τολμηρή τοποθέτηση, ο ισπανός πρωθυπουργός υπερασπίστηκε την πολιτική του για τη νομιμοποίηση 500.000 παράτυπων μεταναστών που ζούσαν στην Ισπανία ήδη για τουλάχιστον 5 μήνες πριν από την 31η Δεκεμβρίου 2025. Η κίνηση της ισπανικής κυβέρνησης έρχεται σε ευθεία αντιπαράθεση με την επικρατούσα λογική «σκληρών συνόρων» και αυστηρής μεταναστευτικής πολιτικής των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών – αλλά και της ίδιας της ΕΕ.

Είναι η πρώτη φορά από τη μεταναστευτική κρίση του 2015, που παρουσιάζεται από κυβέρνηση μια εναλλακτική πρόταση για τη μετανάστευση – και μάλιστα «ανερυθρίαστα», χωρίς να συνοδεύεται από μια απολογία προς τα συντηρητικά στρώματα της κοινωνίας, για τα οποία η μετανάστευση έχει αναχθεί σε ταυτοτικό ζήτημα. Η κυβέρνηση του Σάντσεθ δέχθηκε έντονη κριτική για αυτήν την απόφαση, ειδικά από το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ) και το ακροδεξιό Vox. Το ΡΡ προέβαλε την αντίθεσή του σε νομική βάση, κάνοντας λόγο για «επιβράβευση» παράνομα εισελθέντων μεταναστών και για το ενδεχόμενο η πολιτική αυτή να λειτουργήσει ως θέλγητρο για νέους μετανάστες προς την Ισπανία. Από τη μεριά του, το Vox μίλησε για «εισβολή» και για «ισλαμοποίηση» της χώρας.

Η ρητορική αυτή υιοθετήθηκε και αναπτύχθηκε περαιτέρω από άτομα εκτός Ισπανίας, όπως ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας Ιλον Μασκ, ο οποίος αναδημοσίευσε στο Χ ανάρτηση που υποστήριζε ότι η νομιμοποίηση των μεταναστών ήταν μια προσπάθεια εκλογικής χειραγώγησης. Ομως, η νομοθετική ρύθμιση δεν συνεπάγεται εκλογικά δικαιώματα για τους «νομιμοποιημένους» μετανάστες, αλλά τους παρέχει άδεια διαμονής και εργασίας, καθώς και πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες (π.χ. κοινωνική ασφάλιση, νοσοκομεία) για ένα έτος, στο πέρας του οποίου η άδεια μπορεί να ανανεωθεί. «Ο Αρης μπορεί να περιμένει. Η ανθρωπότητα όχι» ήταν η απάντηση του Πέδρο Σάντσεθ στον Μασκ, που είναι θερμός υποστηρικτής του εποικισμού του γειτονικού μας πλανήτη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Δημογραφικό και οικονομία

Πέρα από την πολιτική αντιπαράθεση που προκάλεσε, η πολιτική της ισπανικής κυβέρνησης έχει ως στόχο και την αντιμετώπιση του δημογραφικού. Η Ισπανία – όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη – βλέπει τον πληθυσμό της να γερνά, καθώς ο αριθμός γεννήσεων ανά γυναίκα ήταν 1,16 το 2022. Ωστόσο, αντιστέκεται στην τάση της μείωσης του πληθυσμού της χάρη στη μεταναστευτική της πολιτική, με το ισοζύγιο της μετανάστευσης να είναι θετικό από το 2016 και έπειτα, ενώ τα τελευταία χρόνια η τάση αυτή είναι έντονα αυξητική. Το 2022, εγκαταστάθηκαν στην Ισπανία 727 χιλιάδες περισσότεροι άνθρωποι από αυτούς που έφυγαν και το 2023 ήταν 642 χιλιάδες περισσότεροι.

Στην οικονομική της διάσταση, η μετανάστευση συνοδεύεται ιστορικά από θετικά αποτελέσματα στην παραγωγή και την ευημερία των πολιτών. «Η πολιτική νομιμοποίησης μεταναστών στην Ισπανία έχει σαφέστατα οικονομική λογική» λέει στο Int. ο κοσμήτορας της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, Γρηγόρης Ζαρωτιάδης. «Το κεντρικό επιχείρημα δεν είναι άλλο από τον εμπλουτισμό του εγχώριου ανθρωπίνου δυναμικού και η δυνητική ανάπτυξη, σε εύλογο χρονικό διάστημα, σχέσεων οικονομικής (και όχι μόνο) συνεργασίας με τις περιοχές από τις οποίες προέρχονται οι μετανάστες-ριες, η οποία ενισχύει την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας οικονομίας».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

«Οπως προκύπτει από τις μελέτες που έχουν δημοσιευθεί στα κορυφαία ακαδημαϊκά περιοδικά, η σχέση μετανάστευσης και οικονομίας σε Ευρώπη και ΗΠΑ είναι συνολικά θετική ή ουδέτερη» επισημαίνει από τη μεριά του ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος, διευθυντής ερευνών του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) και υποψήφιος διδάκτωρ του ΠΑΜΑΚ. Οπως εξηγεί, η μετανάστευση έχει θετικό αντίκτυπο στην οικονομία υπό την προϋπόθεση η μεταναστευτική πολιτική να εξασφαλίζει την πρόσβαση στην εργασία. «Ως προς την επίδραση στην παραγωγικότητα, σχετική μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Review of Income and Wealth δείχνει ότι η οικονομική μετανάστευση συσχετίζεται με την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας» προσθέτει.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για όλες τις κατηγορίες μεταναστών. Οπως λέει στο Int. ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος, το αποτέλεσμα είναι θετικό όταν μιλάμε για επιστημονικά καταρτισμένους μετανάστες με υψηλές δεξιότητες, είναι θετικό ή ουδέτερο για όσους έχουν μέτριο επίπεδο δεξιοτήτων και αρνητικό για τους ανειδίκευτους μετανάστες. «Οταν δεν έχεις νόμιμες οδούς μετανάστευσης, προσελκύεις κυρίως μετανάστες με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Αυτοί δεν έχουν θετική επίπτωση στην οικονομία – όπως συμβαίνει βέβαια και με τους γηγενείς με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων» εξηγεί. Προσθέτει μάλιστα ότι μεταξύ των γηγενών χαμηλών δεξιοτήτων και των μεταναστών χαμηλών δεξιοτήτων δημιουργείται και ανταγωνισμός στην αγορά εργασίας, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει κοινωνική αντίδραση. «Αν υπάρχουν νόμιμες οδοί μετανάστευσης, τότε το αποτέλεσμα είναι θετικότερο, καθώς έτσι προσελκύονται περισσότεροι μετανάστες υψηλών δεξιοτήτων. Επομένως, το ιδανικό θα ήταν να υπάρχουν νόμιμες οδοί μετανάστευσης και πολιτικές ένταξης στην αγορά εργασίας» σημειώνει συμπερασματικά.

Η κοινωνική αντίδραση στη μετανάστευση εστιάζει συνήθως στο ζήτημα της εγκληματικότητας. Συχνά, οι πολέμιοι της μετανάστευσης παραθέτουν στατιστικές που δείχνουν ότι οι μετανάστες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εγκληματήσουν σε σχέση με τον γηγενή πληθυσμό. Ωστόσο, ο ερευνητής του ΚΕΦΙΜ εξηγεί ότι από τις έρευνες δεν προκύπτει ότι η μετανάστευση συσχετίζεται θετικά με την εγκληματικότητα όταν συγκρίνονται ίδιες κατηγορίες ατόμων. Το πιο σύνηθες προφίλ μετανάστη στην Ευρώπη είναι άνδρες 20-40 ετών. Οταν αυτοί συγκριθούν με τους αντίστοιχους γηγενείς (άνδρες 20-40 ετών από χαμηλά οικονομικά στρώματα), τότε η πιθανότητα τέλεσης εγκλήματος είναι περίπου ίδια. Ρόλο στην ανάπτυξη του αντιμεταναστευτικού αφηγήματος παίζουν και τα ΜΜΕ. Σχετικές μελέτες στη Γερμανία δείχνουν ότι τα ΜΜΕ – ανεξαρτήτως ιδεολογικής κατεύθυνσης – υπερτονίζουν συστηματικά την καταγωγή εγκληματιών όταν δεν είναι Γερμανοί.

«Οι μετανάστες έχουν το μεγαλύτερο κόστος αν εγκληματήσουν, καθώς απειλούνται με απέλαση» επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος και προσθέτει ότι όταν οδηγούνται στην εγκληματικότητα, συνήθως οφείλεται στη μη πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας. «Ερευνες από το London School of Economics (LSE) και το University College London (UCL) έδειξαν ότι η άφιξη στο Ηνωμένο Βασίλειο μεγάλου αριθμού οικονομικών μεταναστών από την Ανατολική Ευρώπη μετά το 2004 δεν αύξησε τη βία. Τα στοιχεία οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι διαφορές οφείλονται κυρίως στις άνισες ευκαιρίες απασχόλησης».

Στην Ελλάδα

Οι θετικές επιπτώσεις της μετανάστευσης στην οικονομία σκιαγραφούνται άλλωστε και από τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) Γιάννη Στουρνάρα στην ετήσια έκθεσή του για το 2025. «Η εφαρμογή πολιτικών που διευκολύνουν την ένταξη μεταναστών στην αγορά εργασίας, ιδίως σε κλάδους όπου καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις προσωπικού (όπως η γεωργία, οι κατασκευές και ο τουρισμός), μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση της προσφοράς εργατικού δυναμικού» αναφέρει. Παράλληλα, κάνει λόγο για την «αποτελεσματική ενσωμάτωση των μεταναστών στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία» ως πολιτική που μπορεί να συμβάλει στον μετριασμό των δημογραφικών πιέσεων, ενισχύοντας το εργατικό δυναμικό και τη δυνητική ανάπτυξη της οικονομίας, και προσθέτει ότι «εξακολουθεί να παραμένει ουσιαστική η ανάγκη προσέλκυσης μεταναστών, οι οποίοι θα απασχοληθούν σε κλάδους που παρουσιάζουν ελλείψεις σε εργαζομένους, όπως η γεωργία, οι κατασκευές και ο τουρισμός».

Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική κυβέρνηση έχει δείξει δύο πρόσωπα ως προς τη μετανάστευση. Τον Δεκέμβριο του 2023, τροπολογία του τότε υπουργού Μετανάστευσης Δημήτρη Καιρίδη έθεσε το πλαίσιο για τη νομιμοποίηση περίπου 30.000 μεταναστών. Μάλιστα, η τροπολογία συγκέντρωσε ευρεία πλειοψηφία 262 ψήφων, καθώς υπέρ τάχθηκαν η ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ, η Πλεύση Ελευθερίας και η Νέα Αριστερά. Η ρύθμιση προέβλεπε τη χορήγηση άδειας διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών που διέμεναν και εργάζονταν στην Ελλάδα χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα για τουλάχιστον τρία χρόνια. Η άδεια χορηγούνταν για τρία έτη, στο πέρας των οποίων οι κάτοχοί της θα μπορούσαν να λάβουν άλλου τύπου νομιμοποιητικά έγγραφα.

Ωστόσο, λίγους μήνες αργότερα, τον Μάρτιο του 2025 η κυβέρνηση (Κυριάκου Μητσοτάκη, πάντα), με υπουργό Μετανάστευσης τον Μάκη Βορίδη, ανέστρεψε αυτή την πολιτική και υιοθέτησε τη λογική ότι «δεν μπορεί να υπάρχει μια στρατηγική επιβράβευσης και νομιμοποίησης αυτού που παρανόμως βρίσκεται εδώ», όπως είχε πει στη Βουλή ο τότε υπουργός. Η «γραμμή» αυτή είναι ακόμα εν ισχύι επί υπουργίας Θάνου Πλεύρη. Ωστόσο, εν ισχύι παραμένουν διμερείς συμφωνίες για τη μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες, όπως η Αίγυπτος και το Μπανγκλαντές, που χορηγούν άδεια εργασίας για λίγους μήνες με στόχο την κάλυψη συγκεκριμένων θέσεων εργασίας, κυρίως στον πρωτογενή τομέα.

Ωστόσο, ο Γρηγόρης Ζαρωτιάδης δεν θεωρεί πως η πολιτική που εφαρμόζεται έχει αναπτυξιακή λογική. «Στη χώρα μας δεν έχουμε έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού, αλλά έλλειψη θέσεων εργασίας σε ανταγωνιστικά αντικείμενα, με κατάλληλες σχέσεις και συνθήκες, και με την απαιτούμενη δεδομένων των σύγχρονων συνθηκών και αναγκών αμοιβή. Αυτό σημαίνει ότι η ανάπτυξη διακρατικών συμφωνιών για την “εισαγωγή” μεταναστών-ριών δεν σχετίζεται με τις πραγματικές αναπτυξιακές ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας – στην καλύτερη περίπτωση εξυπηρετεί τις παράλογες απαιτήσεις για ακόμη μεγαλύτερη εκμετάλλευση της εργασίας από την πλευρά της εργοδοσίας μεγάλης κλίμακας κυρίως» επισημαίνει ο καθηγητής του ΑΠΘ. «Αν θέλει η κυβέρνηση να αναπτύξει πραγματικά την ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, μπορεί να προβεί σε άλλου είδους και περιεχομένου διακρατικές συμφωνίες, που θα οδηγήσουν σε νέες θέσεις εργασίας προς εξυπηρέτηση όλων όσων βρίσκονται στην Ελλάδα».

«Οπως ήταν και θα είναι πάντα, η χώρα μας αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά διεθνοοικονομικά και πολιτικά σταυροδρόμια. Ως τέτοιο θα δέχεται πάντα εισερχόμενους-ες από τις νέες – ή όχι και τόσο – περιοχές προέλευσης, οι οποίοι όμως στη μεγάλη τους πλειονότητα έχουν άλλους προορισμούς» καταλήγει ο Γρηγόρης Ζαρωτιάδης.

Στην πρώτη περίοδο του πέμπτου τελικού της Stoiximan GBL στο ΣΕΦ ανάμεσα σε Ολυμπιακό και Παναθηναϊκό, εκτυλίχθηκε μία πολύ ωραία συνεργασία των «ερυθρόλευκων».

Ο Εβάν Φουρνιέ έφυγε στον αιφνιδιασμό, προσπέρασε με μαγικό τρόπο τον Σορτς και έδωσε πάσα στον επερχόμενο και Μιλουτίνοφ.

Ο Σέρβος σέντερ, όντας αφύλακτος κάρφωσε εμφατικά, χαρίζοντας στο κοινό μία από τις πιο θεαματικές φάσεις στο παιχνίδι.

Στην ανθρώπινη ιστορία, οι τελευταίοι δύο αιώνες χαρακτηρίζονται από μία μοναδικότητα: μέσα σε 200 χρόνια ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξήθηκε 8 φορές, η παραγωγή τροφίμων ακόμα περισσότερο και η κατανάλωση ενέργειας εκτοξεύτηκε.

Καθότι όμως στη φύση όλα έχουν ένα τίμημα για τις παρεμβάσεις που κάνουμε σε αυτήν, παρουσιάστηκαν φαινόμενα που επηρεάζουν έντονα το περιβάλλον και το κλίμα μέσα στο οποίο ζούμε: υπερθέρμανση του πλανήτη, με αποτέλεσμα ακραία καιρικά φαινόμενα τα οποία προκαλούν σημαντικές φυσικές καταστροφές και αλλαγές στον τρόπο ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων.

Ας δούμε, όμως, τη μεγάλη εικόνα για το πώς φτάσαμε έως εδώ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Ενα αφήγημα για την ενεργειακή κατανάλωση

Ολες οι πηγές ενέργειας των πρώτων αγροτικών κοινωνιών, οι οποίες δημιουργήθηκαν 10.000 χρόνια πριν, και μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, ήταν ανανεώσιμες και περιορίζονταν κυρίως στα ξύλα, στον άνεμο και στη ροή του νερού. O πληθυσμός αυξανόταν με πολύ χαμηλούς ρυθμούς και, αντίστοιχα, το πολύ χαμηλό εισόδημα του μέσου ανθρώπου παρέμενε σε γενικές γραμμές σταθερό, όπως και το προσδόκιμο ζωής.

Ο μέσος άνθρωπος ήταν αγρότης που μετακινούνταν σε μια ακτίνα λίγων χιλιομέτρων γύρω από το χωριό του, η τροφή του ίδιου και των οικόσιτων ζώων που εξέτρεφε βασιζόταν στη φυτική παραγωγή, άρα στην ηλιακή ακτινοβολία και στη βροχή. Επίσης, τα μέσα μεταφοράς και παραγωγής χρησιμοποιούσαν για την κίνησή τους είτε τον άνεμο είτε υποζύγια (άλογα, βόδια, δούλους).

Φτάνουμε λοιπόν στον 19ο αιώνα, οπότε ξεκινάει η βιομηχανική επανάσταση, κατά την οποία, με μια καταιγίδα τεχνολογικών καινοτομιών που χρησιμοποιούσαν αρχικά τον άνθρακα και στη συνέχεια το πετρέλαιο ως κινητήρια δύναμη, δημιουργούνται νέες συνθήκες παραγωγής και επιτυγχάνονται:

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

• αλματώδης αύξηση στην παραγωγή τροφίμων, δεκαπλασιασμός τουλάχιστον από το 1800 μέχρι σήμερα, που οφείλεται στην πράσινη επανάσταση η οποία περιλαμβάνει την εκτενή χρήση λιπασμάτων,
• σημαντική αύξηση στη βιομηχανική παραγωγή, κάτι που μετέτρεψε τους γεωργούς σε βιομηχανικούς εργάτες,
• μείωση στις ώρες εργασίας και αύξηση του προσδόκιμου ζωής,
• αύξηση του εισοδήματος μεγάλου μέρους του πληθυσμού και των εσόδων του κάθε κράτους μέσω της φορολογίας.

Στον 20ό αιώνα συνεχίζεται και ενισχύεται η καταιγίδα της τεχνολογικής καινοτομίας, με όλο και πιο αποτελεσματικά μέσα παραγωγής και μεταφοράς να χρησιμοποιούν περισσότερα ορυκτά καύσιμα. Αυτή η εξέλιξη είχε ως αποτέλεσμα:

• να αυξάνεται εκθετικά ο παγκόσμιος πληθυσμός: 1 δισ. το 1800, 1,6 δισ. το 1900, 8 δισ. το 2022,
• να ζει σε ονειρικές συνθήκες μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού, σε σχέση με δύο αιώνες νωρίτερα: προσιτή και άφθονη διατροφή και (θερμαινόμενη!) κατοικία, εύκολες και γρήγορες μεταφορές ανθρώπων και αγαθών, απλόχερη προσφορά προϊόντων καθημερινής διαβίωσης (οικιακές συσκευές, ρούχα, αγορές κάθε είδους, κ.λπ.),
• να είναι δυνατή η παροχή, σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, κοινωνικών υπηρεσιών από το κράτος, όπως υγεία, εκπαίδευση, συντάξεις, εργασιακή προστασία ‒ πράγματα αδιανόητα στην εποχή των κοντινών μας προγόνων,
• να υπάρχει διαθέσιμος χρόνος για ψυχαγωγία, διακοπές και συνεχή εκπαίδευση,
• να μην εργάζεται χειρωνακτικά μεγάλη μερίδα ανθρώπων, αλλά σε γραφεία.

Από την άλλη μεριά, εάν εξετάσουμε και την πορεία που ακολούθησαν οι πηγές ενέργειας που τροφοδότησαν αυτή την ανθρώπινη περιπέτεια στους δύο τελευταίους αιώνες, διαπιστώνουμε ότι η παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας 30πλασιάστηκε μεταξύ 1800 και 2024.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Οι πηγές που έκαναν δυνατή αυτή την αύξηση είναι το κάρβουνο (19ος αιώνας), το πετρέλαιο, που εμφανίζεται στις αρχές του 20ού αιώνα, το φυσικό αέριο, το οποίο μετά το 1960 χρησιμοποιείται με γρήγορους ρυθμούς, μαζί με την υδροηλεκτρική και την πυρηνική ενέργεια. Στη δεκαετία του ’90 κάνουν την εμφάνισή τους και οι ΑΠΕ ‒ ήλιος / άνεμος.

Υπάρχει ένα πολύ αξιοπρόσεκτο χαρακτηριστικό σε αυτή την πορεία: στους δύο αυτούς αιώνες, η παραγωγή ενέργειας συνεχώς αυξάνεται (αναμενόμενο), καμία όμως από τις πηγές αυτές δεν υποχώρησε ως απόλυτο μέγεθος ‒ η κάθε νέα πηγή προστίθεται στις υπόλοιπες και όλες αυξάνονται αδιάλειπτα!

Βρισκόμαστε, λοιπόν, σήμερα σε μια κατάσταση όπου, χάρη στη φθηνή και άφθονη ενέργεια, σχεδόν τα 3/4 του παγκόσμιου πληθυσμού απολαμβάνουν ένα πρωτόγνωρο επίπεδο διαβίωσης, με σημαντική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα: οι οικονομίες στις περισσότερες προηγμένες χώρες εξαρτώνται περίπου 75-80% από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Στη χώρα μας αυτή η εξάρτηση αγγίζει το 79%. Είμαστε πετρελαιοεξαρτημένοι όπως οι τοξικοεξαρτημένοι από τις όποιες ουσίες.

Και ως προς το κλίμα;

Κατά γενική ομολογία της επιστημονικής κοινότητας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα που εμφανίζονται στον πλανήτη, όλο και συχνότερα τις τελευταίες δεκαετίες, προκαλούνται από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προέρχονται από την καύση των ορυκτών καυσίμων, την αποψίλωση των δασών, τη γεωργία και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες.

Στον δυτικό κόσμο, ο οποίος είναι και ο κύριος υπαίτιος για τις εκπομπές αυτές ‒ μέχρι να εμφανιστεί πρόσφατα ως μεγαρυπαντής και η Κίνα ‒, έχει ξεκινήσει μια κούρσα για την παραγωγή όλο και περισσότερης ηλεκτρικής ενέργειας με ΑΠΕ και πυρηνικά, για την αντικατάσταση των συμβατικών αυτοκινήτων με ηλεκτρικά, των συστημάτων θέρμανσης των σπιτιών με αντλίες θερμότητας, καθώς και για τη χρήση πράσινων καυσίμων στη βιομηχανία και στις θαλάσσιες μεταφορές.

Εκτός, όμως, από την παραγωγή της φιλικής προς το περιβάλλον ενέργειας, υπάρχει και η διάσταση της χρήσης που γίνεται από τους καταναλωτές, δηλαδή τους πολίτες, η οποία, μοιραία, θα επηρεάσει την καθημερινότητά τους σε όλους σχεδόν τους τομείς διαβίωσης: μεταφορές, διακοπές, αγορές, διατροφή, στέγαση.

Η συζήτηση για το θέμα είναι διεθνώς ανύπαρκτη και η υπόρρητη υπόσχεση μεγάλης μερίδας ιθυνόντων  ‒ πολιτικό προσωπικό, επιχειρήσεις, media ‒ είναι ότι θα διατηρηθεί αναλλοίωτο το μοντέλο ζωής που κατακτήθηκε με την πετρελαιοεξάρτηση, κάτι μάλλον εξαιρετικά δύσκολο.

Τι απομένει να κάνουμε;

Από τη διεθνή συζήτηση για το θέμα της παραγωγής ενέργειας προκύπτει, μεταξύ άλλων, το γενικό συμπέρασμα ότι το μελλοντικό μείγμα πηγών ενέργειας θα εστιάζεται στην αλματώδη αύξηση της ηλεκτρικής, με μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων.

Το μείγμα θα είναι πλούσιο: ΑΠΕ κάθε μορφής ‒ είναι πολλές ‒, συνδυασμένες με συστήματα αποθήκευσης, πυρηνικές μονάδες, μονάδες αερίου με χαμηλότερες εκπομπές CO2, όπως και μονάδες οι οποίες θα βασίζονται σε νέες τεχνολογίες που θα αναπτυχθούν.

Δεν θα υπάρξει μία μοναδική λύση, αλλά πολλές που χρειάζονται σημαντικές επενδύσεις και χρόνο. Σε κάποιον βαθμό, έχουν δρομολογηθεί ήδη σε πολλές χώρες και η κοινωνική αποδοχή δείχνει να εξασφαλίζεται.

Αξίζει να επισημανθεί πως αλλάζουν διεθνώς οι στάσεις μεγάλων μερίδων του πληθυσμού στο θέμα πυρηνική ενέργεια: μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία παρατηρείται στην Ευρώπη μια μεταστροφή της κοινής γνώμης υπέρ της κατασκευής νέων πυρηνικών σταθμών, ακόμα και στην Ελλάδα.

Στο θέμα της κατανάλωσης, ωστόσο, υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος να διανυθεί, κυρίως στα θέματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα. Διαπιστώνεται ότι:

• ο σύγχρονος τρόπος ζωής έχει προκύψει από τη διαθεσιμότητα άφθονης και φθηνής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα,
• όλα τα προϊόντα που υπάρχουν στο σπίτι χρειάζονται μεγάλες ποσότητες ορυκτών καυσίμων για να παραχθούν ‒ πλαστικά, τσιμέντο, ατσάλι, αλουμίνιο, γυαλί, χαρτί, ακόμα και υφάσματα, δερμάτινα είδη κ.λπ.,
• η χρήση του αυτοκινήτου αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας για τη μετακίνηση στην εργασία μας, στα καταστήματα, σε χώρους ψυχαγωγίας,
• τα βρώσιμα προϊόντα είναι ακόμα άφθονα και οικονομικά προσιτά χάρη στην εκτεταμένη χρήση αγροτικών μηχανημάτων ‒ που καταναλίσκουν πετρέλαιο ‒ και λιπασμάτων. Τα αζωτούχα λιπάσματα που παράγονται από φυσικό αέριο αποτελούν σχεδόν το 60% της συνολικής κατανάλωσης λιπασμάτων,
• η τελική διάθεση του μεγάλου όγκου απορριμμάτων που παράγουμε στην καθημερινότητά μας μόλις πρόσφατα έχει αρχίσει να απασχολεί τις κοινωνίες και λίγες έχουν πετύχει ικανοποιητικά αποτελέσματα για την ανακύκλωσή τους. Η χώρα μας δεν είναι μία από αυτές.

Η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ‒ στην οποία συμφωνούν όλα τα κράτη εκτός των ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ ‒ προϋποθέτει τη διαφοροποίηση όχι μόνο στις πηγές που παράγουν την ενέργεια, αλλά και στον τρόπο που οι καταναλωτές προσαρμόζουν τις συνήθειές τους στις νέες ανάγκες.

Η συναίνεση των πολιτών σε αυτή τη μετάβαση αποτελεί προϋπόθεση, η οποία ωστόσο δεν είναι δεδομένη, όπως δείχνουν σχετικές διεθνείς δημοσκοπήσεις. Οι πολίτες εξακολουθούν να ιεραρχούν ψηλά την κλιματική αλλαγή, θεωρούν όμως ότι τα περιθώρια συμμόρφωσής τους έχουν εξαντληθεί και θα πρέπει πλέον τα κράτη και οι επιχειρήσεις να αναλάβουν το κόστος της μετάβασης.

Αυτή η στάση δεν αποτελεί καλό οιωνό γιατί, τουλάχιστον στις χώρες με δημοκρατικά καθεστώτα, το πολιτικό σύστημα θα είναι επιφυλακτικό να υιοθετήσει μια ατζέντα ριζικών μεταρρυθμίσεων που θα θίξουν την καθημερινότητα των εκλογέων.

Το δίλημμα που τίθεται πλέον είναι κατά πόσο υιοθετούμε έναν τρόπο ζωής με εγκράτεια στην κατανάλωση της ενέργειας, που υπακούει σε κοινά αποδεκτό σχεδιασμό ή αφήνουμε τα πράγματα να κυλήσουν ως έχουν, οπότε κινδυνεύουμε να βρεθούμε σε κατάσταση ενεργειακής φτώχειας με απρόβλεπτες συνέπειες.

Σε κάθε εύπορη χώρα, η συνειδητοποίηση, από ικανό μέρος του πληθυσμού, της κατάστασης στην οποία  βρισκόμαστε σήμερα με την πετρελαιοεξάρτηση για όλες σχεδόν τις δραστηριότητές μας, αποτελεί μια σύνθετη και χρονοβόρα διαδικασία, που όσο νωρίτερα ξεκινήσει τόσο καλύτερα θα προετοιμαστούμε για τις επερχόμενες δυσκολίες.

Ο εμβληματικός κριτικός κινηματογράφου και δημοσιογράφος τέχνης της εκπομπής «Today» Gene Shalit, πέθανε στις 13 Ιουνίου 2026 σε ηλικία 100 ετών. Ήταν γνωστός για το χαρακτηριστικό του μουστάκι, τα φουντωτά μαλλιά και την αδυναμία του στα λογοπαίγνια.

Η οικογένειά του ανακοίνωσε τον θάνατό του στο NBC News, σημειώνοντας πως «έφυγε ειρηνικά σήμερα μετά από 100 χρόνια μιας καταπληκτικής ζωής». Ο Σαλίτ εντάχθηκε στο «Today» το 1970 και ανέλαβε καθήκοντα καλλιτεχνικού συντάκτη το 1973. Αργότερα καθιερώθηκε στη στήλη «Critic’s Corner» ως κριτικός κινηματογράφου. Όταν αποχώρησε το 2010, ήταν ένας από τους τελευταίους κριτικούς υψηλού προφίλ σε μεγάλο τηλεοπτικό δίκτυο των ΗΠΑ.

«Αυτό που αντηχούσε πάνω από την ασυνήθιστη εμφάνισή του ήταν το απίστευτο χιούμορ του και η αξιοσημείωτη ευφυΐα του. Δεν σε χτυπούσε κατακέφαλα με αυτήν, σε διασκέδαζε», έγραψε ο παραγωγός του, Γκάι Λούντβιχ, με τον οποίο συνεργάστηκε για περισσότερα από 20 χρόνια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Το έργο του Σαλίτ συνέβαλε καθοριστικά στη μεταφορά της κινηματογραφικής κριτικής από τις εφημερίδες στην τηλεόραση για περισσότερο από 20 χρόνια. Όπως ανέφερε το The Plain Dealer το 2010, «ο Σαλίτ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή της ισορροπίας της κριτικής εξουσίας στην Αμερική», χαρακτηρίζοντάς τον «Ντάνιελ Μπουν με παπιγιόν και γυαλιά Groucho».

Από τα περιοδικά στο NBC

Ο Σαλίτ ξεκίνησε την καριέρα του ως αρθρογράφος ψυχαγωγίας στο περιοδικό McCall’s και το 1968 έγινε κριτικός κινηματογράφου στο Look, ενώ συνεργάστηκε και με το Ladies’ Home Journal. Η επιτυχία του στα περιοδικά οδήγησε σε πρόταση συνεργασίας από το NBC.

Σύμφωνα με τον Λούντβιχ, «κανείς στο NBC δεν τον είχε δει· είχαν διαβάσει μόνο τα κείμενά του». Όταν εμφανίστηκε για πρώτη φορά, ένα στέλεχος του δικτύου τον ρώτησε: «Κύριε Σαλίτ, έχετε σκεφτεί ποτέ το ραδιόφωνο;». Η διαφορετική του εμφάνιση αποτέλεσε τότε έκπληξη για την τηλεόραση της δεκαετίας του ’60.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Η πορεία του στην τηλεόραση

Στον αέρα, ο Σαλίτ ξεχώριζε για την ιδιόρρυθμη αλλά μετριοπαθή του προσέγγιση. Για την κλασική ταινία «Stand By Me» είχε σχολιάσει ότι «αντί να σε κάνει αηδιαστικό, το ‘Stand By You’ είναι συναρπαστικό». Το 1993 είπε στο Associated Press πως «πολλοί κριτικοί αποκαλύπτουν τόσο μεγάλο μέρος της πλοκής που καταστρέφουν την εμπειρία· εγώ απλώς δεν αποκαλύπτω την ιστορία».

Ο Σαλίτ είχε σχολιάσει ταινίες όπως το «Enemy at the Gates», το οποίο χαρακτήρισε «μια ζωντανή δραματοποίηση ενός από τα τιτάνια σημεία καμπής της ιστορίας». Για το «Brokeback Mountain» είχε δηλώσει πως ήταν «υπερεκτιμημένο, αλλά όχι από εμένα», προκαλώντας αντιδράσεις από την GLAAD, για τις οποίες ζήτησε συγγνώμη.

Σε άλλες κριτικές του, αποκάλεσε το «Frozen» «πολύ κουλ», ενώ για το «The Lovely Bones» έγραψε: «Δεν έχει κόκαλα». Το ριμέικ του «King Kong» το περιέγραψε ως «τόσο γιγαντιαίο που πρέπει να δημιουργήσω νέες λέξεις για να το περιγράψω: μυθικό… μια λαμπρή, γιγαντιαία θαυμαστή ατμόσφαιρα». Για το «The Color Purple» του Στίβεν Σπίλμπεργκ είχε πει: «Θα έπρεπε να είναι παράνομο να μην το δεις».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Χιούμορ και προσωπικότητα

Μια αξέχαστη στιγμή της καριέρας του ήταν η συνέντευξη με την Carol Channing, όπου κατέρρευσε από τα γέλια. Το 1981, σε συνέντευξή του με τους John Belushi και Dan Aykroyd, ο Belushi αστειεύτηκε πως τα μαλλιά του Σαλίτ έμοιαζαν με «φλεγόμενη φάρμα μυρμηγκιών».

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, αντάλλαξε αστεία με παρουσιαστές όπως οι Edwin Newman, Barbara Walters, Jane Pauley, Tom Brokaw, Bryant Gumbel, Katie Couric, Al Roker και Meredith Vieira. Ο Gumbel είχε ασκήσει κάποτε κριτική λέγοντας ότι οι κριτικές του Σαλίτ «συχνά καθυστερούν και οι συνεντεύξεις του δεν είναι πολύ καλές».

Προσωπική ζωή και κληρονομιά

Ο Gene Shalit γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη και μεγάλωσε στο Μόρισταουν του Νιου Τζέρσεϊ. Από μικρός έδειξε ενδιαφέρον για τη δημοσιογραφία, ιδρύοντας την πρώτη εφημερίδα του σχολείου του. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Ιλινόις το 1949.

Έπαιζε φαγκότο, αν και ξεκίνησε με κλαρινέτο. «Δεν έκανα πρόβα για μερικές εβδομάδες και ο δάσκαλος έγινε έξαλλος», είχε θυμηθεί το 1988. «Μου πήρε το κλαρινέτο και είπε: “Από δω και πέρα, θα παίζεις ΑΥΤΟ”».

Το 1987 επιμελήθηκε το βιβλίο «Το Γέλιο Μετράει: Ένας Εορτασμός του Αμερικανικού Χιούμορ», με στόχο να αναδείξει δημιουργούς όπως ο Μαρκ Τουέιν, ο Τζέιμς Θέρμπερ και ο Ράσελ Μπέικερ.

Ο Σαλίτ αποτέλεσε αντικείμενο μίμησης στο «Saturday Night Live», όπου ο Οράτιο Σανζ τον υποδυόταν σατιρίζοντας τις λογοπαιγνιακές του κριτικές. Εμφανίστηκε επίσης σε σειρές όπως «Sesame Street», «Family Guy» και «Μπομπ Σφουγγαράκης».

Ο Gene Shalit είχε παντρευτεί τη Νάνσι Λιούις, η οποία απεβίωσε το 1978, και απέκτησαν μαζί έξι παιδιά. Η πορεία του άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην αμερικανική τηλεοπτική και κινηματογραφική κουλτούρα.

Αναστάτωση προκλήθηκε το μεσημέρι της Πέμπτης (11/06) σε γειτονιά των Πετραλώνων, όταν ένας 52χρονος κληρικός συνελήφθη από δυνάμεις της Άμεσης Δράσης μετά από επώνυμες καταγγελίες περαστικών για προσβολή της δημόσιας αιδούς.

Το κέντρο της Άμεσης Δράσης έλαβε ειδοποιήσεις από τουλάχιστον δύο πολίτες, οι οποίοι ανέφεραν την παρουσία ενός άνδρα με ιερατική αμφίεση που κινούνταν σε διάφορους δρόμους της περιοχής και προέβαινε σε άσεμνες πράξεις, επιδεικνύοντας τα γεννητικά του όργανα σε διερχόμενους άνδρες και γυναίκες.

Αστυνομικοί που έσπευσαν στην περιοχή εντόπισαν τον 52χρονο και προχώρησαν στην αυτόφωρη σύλληψή του.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Το προφίλ του συλληφθέντος και οι αντιδράσεις

Από την ταυτοποίηση των στοιχείων του προέκυψε ότι ο συλληφθείς είναι Μητροπολίτης που υπάγεται διοικητικά στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας.

Με καταγωγή από την Τήνο, ο 52χρονος είναι πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και απόφοιτος του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών, ενώ διατηρούσε και ενεργή παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις και προβληματισμό στους εκκλησιαστικούς κύκλους.

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις επίσημες αποφάσεις και τις πειθαρχικές διαδικασίες που αναμένεται να δρομολογήσει το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, παράλληλα με την εξέλιξη της ποινικής διαδικασίας από την ελληνική δικαιοσύνη.

Από τις ωραίες στιγμές στο ντέρμπι ανάμεσα σε Ολυμπιακό και Παναθηναϊκό. Ο Έβαν Φουρνιέ πραγματοποίησε την προσπάθειά του. Ο Ματίας Λεσόρ πήγε να κλέψει και στην προσπάθειά του να κρατήσει την μπάλα στον αγωνιστικό χώρο βρέθηκε στο έδαφος.

Άμεσα πλησίασαν τον Γάλλο σέντερ ο Φουρνιέ, ένας εκ των ρέφερι του αγώνα (Τηγάνης) και ο Γκραντ, που πήγαν προς το μέρος τους. Οι συμπαίκτες του τελικά σήκωσαν τον Λεσόρ, αλλά ο Φουρνιέ έμεινε εκεί για να έχουμε εν τέλει μία θερμή αγκαλιά ανάμεσα στους δύο συμπατριώτες.

Πέρσι τέτοια εποχή και από το ίδιο μέσο, έκλεινα σχετική συνεισφορά μου, υπό την τότε ιδιότητά μου ως ερευνητής, με έναν συγκρατημένα αισιόδοξο τόνο. Η πραγματικότητα, στο μεταξύ, δεν άφησε πολλά περιθώρια εφησυχασμού. Σύμφωνα με το European State of the Climate 2025 της Ενωσιακής Υπηρεσίας «Κοπέρνικος» και του Διεθνούς Μετεωρολογικού Οργανισμού, το 2025 ήταν το τρίτο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί, με το σημερινό επίπεδο υπερθέρμανσης παγκοσμίως να εκτιμάται περίπου σε 1,4°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Μάλιστα, αν η αύξηση συνεχιστεί με τέτοιο ρυθμό, το όριο του 1,5°C μπορεί να ξεπεραστεί έως το τέλος της δεκαετίας, περίπου δέκα χρόνια νωρίτερα από ό,τι υπολογίζαμε.

Ταυτόχρονα, τα τότε διαθέσιμα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος για το 2023 έδειχναν εντυπωσιακή μείωση των εκπομπών της ΕΕ, της τάξης του 6% σε σχέση με το 2022. Δημιουργούσαν, έτσι, την αίσθηση ότι, εφόσον συστηματοποιούνταν τέτοιες επιδόσεις, ο στόχος μείωσης των καθαρών εκπομπών κατά 55% μέχρι το 2030 σε σχέση με το 1990 θα μπορούσε να επιτευχθεί και με το παραπάνω.

Φέτος, τα στοιχεία του Οργανισμού για το 2024 φαίνεται να προσγειώνουν απότομα αυτή την αισιοδοξία. Η μείωση των εκπομπών ανήλθε κοντά στο 2%, δηλαδή πολύ πιο κοντά στον ιστορικό μέσο ετήσιο ρυθμό μείωσης από το 1990. Ως αποτέλεσμα, έχει επιτευχθεί συνολικά μείωση 39,5% το διάστημα 1990–2024, ενώ τα επόμενα 6 χρόνια μέχρι το 2030 θα πρέπει να σημειωθεί μια μείωση 15 ποσοστιαίων μονάδων ακόμα. Είναι, όμως, αυτό εφικτό; Ευρύτερα, παραμένει εφικτή η συγκράτηση της ανόδου της θερμοκρασίας στον 1,5°C; Ας δούμε τι έχει μεσολαβήσει.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στο διεθνές πεδίο, τo 2025 είχαμε την ανάληψη δεύτερης θητείας από τον Tραμπ, τη συνακόλουθη αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία των Παρισίων και, σε αντίθεση με την προηγούμενη θητεία, την έναρξη διαδικασίας για αποχώρηση και από τη σύμβαση-ομπρέλα, τη Συμφωνία Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC). Στα τέλη του έτους, είχαμε την παγκόσμια διάσκεψη για το κλίμα, την COP30, στη Βραζιλία. Κι ενώ οι προθέσεις ήταν ισχυρές, με τους διοργανωτές να ευαγγελίζονται τη μετατόπιση από τις δεσμεύσεις στην υλοποίηση, αν κάτι μας έμεινε ήταν το Mutirão τους, δηλαδή η πίστη στη συλλογική προσπάθεια και την πολυμέρεια – χωρίς τις ΗΠΑ φυσικά – καθώς υπήρξαμε πάλι μάρτυρες μιας όχι και τόσο αποτελεσματικής διάσκεψης. Τον περασμένο δε Φεβρουάριο ξέσπασε και ο πόλεμος στο Ιράν, εκτοξεύοντας τιμές καυσίμων και προϊόντων, ξυπνώντας τις ακόμη νωπές μνήμες του 2022 και της αρχής του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και επιδεινώνοντας την ήδη βεβαρυμένη κατάσταση που έχει αφήσει πίσω του.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Σε μια πιο αισιόδοξη εξέλιξη, σε πείσμα των παραπάνω, 24–29 Απριλίου 2026 πραγματοποιήθηκε στη Santa Marta της Κολομβίας, με συνδιοργανώτριες τη φιλοξενούσα και την Ολλανδία, η πρώτη Διεθνής Διάσκεψη για τη Μετάβαση από τα Ορυκτά Καύσιμα. Με τη συμμετοχή 60 περίπου χωρών, η Διάσκεψη επιχείρησε να δώσει σάρκα και οστά στη δέσμευση της COP28 για «απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα με δίκαιο και ισότιμο τρόπο». Η πρωτοβουλία αυτή δεν φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τις COP, αλλά να λειτουργήσει ως ένας «συνασπισμός των προθύμων», αποτελώντας ένα πολιτικό και τεχνικό forum για τα κράτη που επιθυμούν να κινηθούν ταχύτερα και να συζητήσουν τι απαιτεί στην πράξη η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Είναι, βέβαια, άγνωστο ακόμα πώς θα εξελιχθεί η συμμαχία αυτή, καθώς και εάν και ποιες πιέσεις θα μπορέσει να ασκήσει στις COP.

Περνώντας στο ευρωπαϊκό επίπεδο, από το 2024 και τις τελευταίες ευρωεκλογές, είχαμε ήδη δει ορισμένα σημάδια μετατόπισης της ΕΕ σε συμβολικό και ρητορικό επίπεδο, αρχής γενομένης από τα χαρτοφυλάκια της νέας Κομισιόν, όπου το «πράσινο» έγινε «καθαρό», και έμφαση δόθηκε στην ανταγωνιστικότητα. Αυτή τη μερική υπαναχώρηση μαρτύρησαν με τη σειρά τους και διάφορες άλλες κινήσεις, όπως τα πακέτα Omnibus για την απλοποίηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης και της περιβαλλοντικής.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Τα πακέτα αυτά παρουσιάστηκαν ως αναγκαία για τη μείωση διοικητικών βαρών και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, ενώ, παράλληλα, κατακρίθηκαν με το επιχείρημα ότι αφαιρούν κρίσιμα επίπεδα προστασίας, διαφάνειας και λογοδοσίας από το ευρωπαϊκό πλαίσιο βιωσιμότητας. Ακόμη, η έκδοση των εκθέσεων Draghi και Letta με αντικείμενο την ανταγωνιστικότητα, αλλά και η ανακοίνωση χρηματοδοτικών πακέτων όπως το ReArm Europe ή το Clean Industrial Deal, ένα σχέδιο δράσης για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την απανθρακοποίηση της ενεργοβόρου βιομηχανίας, φανέρωσαν την κατεύθυνση προς την οποία δείχνει η βελόνα της ενωσιακής πυξίδας: σε μια (εν μέρει επιβεβλημένη) στροφή προς τη Realpolitik. Το ουσιαστικό ερώτημα, επομένως, που τίθεται είναι αν η Ευρώπη εξακολουθεί να δρα με γνώμονα τις αξίες της γύρω από το κλίμα και προς την επίτευξη των στόχων της.

Το τέλος του 2025 και η αρχή του 2026 φανέρωσαν την επάνοδο του αφηγήματος της πράσινης μετάβασης, αλλά από μια άλλη, πιο νηφάλια σκοπιά ενός «κανονιστικού ρεαλισμού». Στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ενωσης (State of the Union), η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωνε τον Σεπτέμβριο 2025 ότι η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει στην πορεία της μετάβασης: «We must stay the course on our climate and environmental goals».

Ακολούθως, τον Οκτώβριο, η Κομισιόν εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Το παγκόσμιο όραμα της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια». Εμφανώς επικεντρωμένη στην ανταγωνιστικότητα, η ανακοίνωση παρουσιάζει την καθαρή μετάβαση ως πεδίο οικονομικής ισχύος, τεχνολογικής υπεροχής και ενεργειακής ασφάλειας. Το μήνυμά της είναι ότι, σε έναν κόσμο όπου οι επενδύσεις, οι αλυσίδες αξίας και οι καθαρές τεχνολογίες αναδιατάσσονται ταχύτατα, η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει θέση στις νέες παγκόσμιες αγορές και να προστατεύσει τη βιομηχανία της, προωθώντας τη λογική του Clean Industrial Deal στις διεθνείς της συνεργασίες.

Εν ολίγοις, η πράσινη μετάβαση επανήλθε όχι τόσο ως ηθική και περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά ως στρατηγική επιλογή για την Ευρώπη που θέλει να μειώσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα, να ανταγωνιστεί την Κίνα στις καθαρές τεχνολογίες και να δείξει στους εταίρους της ότι η απανθρακοποίηση είναι κλιματικά αναγκαία και ταυτόχρονα οικονομικά συμφέρουσα.

Με αυτή την έννοια, η κλιματική αλλαγή δεν είναι απούσα από την ενωσιακή ατζέντα. Είναι παρούσα, όμως με άλλο λεξιλόγιο, μεταμφιεσμένη σε ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας, ανταγωνιστικότητας και στρατηγικής αυτονομίας. Στο ίδιο πνεύμα και σε απάντηση των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, η Κομισιόν εξέδωσε στις 22 Απριλίου 2026 και την ανακοίνωση AccelerateEU.

Πρόκειται για ένα σχέδιο για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων ενεργειακών τιμών και την περαιτέρω μείωση της εξάρτησης από τις ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων, όπου αποτυπώνεται η ίδια λογική: η υπερεξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα είναι η βασική αιτία οικονομικής τρωτότητας. Ετσι, η εμπειρία των τελευταίων ετών φαίνεται να ανέτρεψε σε μεγάλο βαθμό το δίπολο ενεργειακή ασφάλεια ή πράσινη μετάβαση. Η απάντηση δεν είναι η επιστροφή σε ένα παλαιότερο μοντέλο ενεργειακής ασφάλειας βασισμένο στα ορυκτά καύσιμα, αλλά η επιτάχυνση της μετάβασης προς ένα απανθρακοποιημένο, ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα, βασισμένο σε καθαρή, παραγόμενη εντός των τειχών ενέργεια. Με άλλα λόγια, η ενεργειακή ασφάλεια δεν γίνεται αντιληπτή πλέον ως αντίβαρο στην πράσινη μετάβαση, αλλά περνά μέσα από αυτήν.

Το πρόβλημα, βέβαια, είναι ότι τα χρονικά περιθώρια στενεύουν και, μάλιστα, ταχέως. Η συγκράτηση της ανόδου της θερμοκρασίας στον 1,5°C και η επίτευξη επιμέρους στόχων μοιάζουν ολοένα δυσκολότερες. Και αν η ίδια η ΕΕ, που εξακολουθεί να εμφανίζεται ως πρωτοπόρος στον τομέα, δεν είναι ακόμη βέβαιο ότι θα πετύχει τους στόχους της, παρά το θεσμικό, οικονομικό και τεχνολογικό της οπλοστάσιο, τότε η (αναγκαία) πίεση προς τρίτους εταίρους δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην ηθική επιταγή, ούτε σε αμιγώς συναλλακτικές πρακτικές.

Πρέπει πρώτα το νέο αυτό αφήγημα – ότι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα δεν είναι μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά προϋπόθεση οικονομικής σταθερότητας και γεωπολιτικής αυτονομίας – να εμπεδωθεί στο εσωτερικό της. Μόνο αν καταστεί πειστικό εντός ΕΕ, μπορεί να προβληθεί πειστικά και προς τα έξω. Αυτό ίσως σημαίνει ότι η Ενωση χρειάζεται να μεταβάλει κάπως τον τρόπο με τον οποίο ασκεί πίεση στους εταίρους της.

Δηλαδή, να μετατοπιστεί από την άμεση συμμόρφωση με ευρωπαϊκές προδιαγραφές και πρότυπα και να δώσει περισσότερη έμφαση σε σταδιακή πειθώ, τεχνική στήριξη και, εν γένει, αξιοποίηση των κανονιστικών της εργαλείων, ώστε να καταστήσει σαφές ότι η μετάβαση δεν είναι απλώς ευρωπαϊκή επιλογή, αλλά η νέα πραγματικότητα. Ενας τέτοιος δρόμος μπορεί μεν να φαίνεται πιο αργός, αλλά ίσως είναι πιο βιώσιμος. Το αν μπορεί να πείσει, βέβαια, και τους μεγάλους ρυπαντές (Κίνα, ΗΠΑ, Ινδία) παραμένει ανοιχτό ερώτημα, ακριβώς επειδή δεν μοιράζονται τις ίδιες εξαρτήσεις, τρωτότητες και πολιτικές ιδιαιτερότητες.

Σύλληψη 72χρονου για παράνομη τοποθέτηση ξαπλωστρών και ομπρελών πραγματοποιήθηκε στην Ανάβυσσο, στο πλαίσιο ελέγχων για τη διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών στις παραλίες.

Το πρωί της Παρασκευής (12/6), οι Αρχές προχώρησαν στη σύλληψη του 72χρονου, υπεύθυνου καταστήματος, ύστερα από έλεγχο που διενεργήθηκε στην παραλία της περιοχής.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΕΛΑΣ, ο συλληφθείς είχε τοποθετήσει τραπεζοκαθίσματα και ηχεία, ενώ σε μεγάλη έκταση της παραλίας είχαν εγκατασταθεί περίπου 200 ομπρέλες και 400 ξαπλώστρες. Επιπλέον, το κατάστημα λειτουργούσε χωρίς άδεια, καθώς είχε σφραγιστεί λίγες ημέρες νωρίτερα από τους αρμόδιους φορείς.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Σε βάρος του 72χρονου και του ιδιοκτήτη του καταστήματος σχηματίστηκε δικογραφία για παράνομη κατάληψη παραλίας και παραβίαση απόφασης σφράγισης. Παράλληλα, ενημερώθηκαν οι συναρμόδιοι φορείς για τις περαιτέρω ενέργειες.

Ο συλληφθείς οδηγήθηκε στον αρμόδιο Εισαγγελέα, ενώ, όπως επισημαίνεται, ανάλογες επιχειρήσεις συνεχίζονται σε όλο το παραλιακό μέτωπο της Αττικής.

Το Athens Pride 2026 γεμίζει το κέντρο της Αθήνας το απόγευμα του Σαββάτου (13 Ιουνίου), μεταδίδοντας ένα ισχυρό μήνυμα ισότητας, αποδοχής, σεβασμού και αγάπης προς όλους. Από νωρίς, πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται στην Πλατεία Συντάγματος για να συμμετάσχει στη μεγάλη γιορτή της διαφορετικότητας και των δικαιωμάτων της LGBTQ+ κοινότητας.

Καθώς η ημέρα προχωρά, οι εκδηλώσεις του Athens Pride κορυφώνονται, με όλο και περισσότερους πολίτες να κατακλύζουν το κέντρο της πόλης. Σημαίες, πανό και πλακάτ με μηνύματα ελευθερίας και αγάπης κυριαρχούν στους δρόμους, δημιουργώντας μια γιορτινή ατμόσφαιρα γεμάτη χρώματα και μουσική.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Το πρόγραμμα της διοργάνωσης περιλαμβάνει πλήθος δράσεων, συζητήσεων, καλλιτεχνικών δρωμένων και μουσικών εμφανίσεων καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Η μεγάλη Πορεία Υπερηφάνειας πραγματοποιείται στις 19:00, με τη συμμετοχή χιλιάδων ανθρώπων από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ενισχύοντας το μήνυμα της ορατότητας και της ισότητας.

Μήνυμα ενάντια στις διακρίσεις

Οι διοργανωτές υπογραμμίζουν ότι, παρά τα σημαντικά βήματα προόδου των τελευταίων ετών, πολλά Queer άτομα – και ιδιαίτερα οι τρανς, non-binary και ίντερσεξ προσωπικότητες – εξακολουθούν να βιώνουν διακρίσεις και κοινωνικούς αποκλεισμούς. Όπως τονίζουν, το Athens Pride παραμένει ένας θεσμός που υπενθυμίζει την ανάγκη για συνεχή αγώνα και διεκδίκηση ίσων δικαιωμάτων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Πολύχρωμο πρόγραμμα και συμμετοχή

Την παρουσίαση του απογευματινού προγράμματος αναλαμβάνει ο stand-up comedian Άρης Ψυλιάκος. Από τις 17:00 λειτουργούν ειδικά διαμορφωμένες δράσεις για γονείς και παιδιά, ενώ έως τις 21:00 παραμένει ανοιχτός χώρος γνωριμίας για όσους συμμετέχουν μόνοι τους, προωθώντας τη σύνδεση και την αλληλεγγύη μεταξύ των παρευρισκομένων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Το βράδυ, η γιορτή κορυφώνεται με μια μεγάλη συναυλία στο Σύνταγμα. Την παρουσίαση έχουν οι Andromeda Balls και Χριστίνα Βούλγαρη, ενώ στη σκηνή ανεβαίνουν οι Ματούλα Ζαμάνη, Δημήτρης Σαμόλης, οι Black Unit, Mitch T, Nasty Hiloudaki, Χρυσηίδα Γκαγκούτη και Φώτης Λάμαρης.

Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει live εμφανίσεις, performances και μια ειδική εμφάνιση-έκπληξη που ανακοινώνεται κατά τη διάρκεια της βραδιάς, ολοκληρώνοντας δυναμικά το φετινό Athens Pride 2026.